ANTŨ BABEETHĨ BORAGIA
Rĩ, nĩ Mpũmbaga Kũmĩĩria Mantũ Jamoomũ?
Rĩ, nũmbaga kũmĩĩria mantũ jamoomũ? Rĩ, ũrakũrũkĩĩra mantũ ta jaja . . .
gũkuĩrwa nĩ muntũ wendete?
mbajua ya ĩgiita rĩraaja?
mogwati ja wĩthĩre?
Ũcũnkũũni bwonanagia atĩ, tĩ mathĩĩna jamanene akĩ ũtũũrone jabataraga kũmĩĩrua. Kinya mantũ jarĩa jakwinyĩĩria muntũ o ntukũ o ntukũ no jathũũkie ũgima bwawe bwa mwĩrĩ. Nĩkĩo bũrĩ ũntũ bwa gĩtũmi kũmĩĩria mathĩĩna jau, kinya gũkethĩrwa ũrĩkũrũkĩĩra mathĩĩna jamaniini kana jamanene.
Kũmĩĩria nĩmbi?
Kũmĩĩria nĩ ũũmbi bwa kũrwa na mogarũrũku na kũũmanĩria na mathĩĩna ja o ntukũ o ntukũ. Antũ barĩna nkuma ya kũmĩĩria nĩbagwatagwa nĩ mathĩĩna. Kinya kethĩra nĩbakũrwa na mathĩĩna jau na rĩmwe bakagwatwa nĩjo, nyumene nĩbombanaga.
O ta ũrĩa mũtĩ juurutagwa nĩ ruuo, rĩrĩa kũrĩna kĩurutani na jũkarũngama nyumene kaĩrĩ, nou ũkaigua bwega nyuma ya gũkũrũkĩĩra mathiina ũtũũrone na kũjaciinda
Nĩkĩ ũkũbatara kũmĩĩria?
Tontũ antũ bonthe nĩbakũrũkagĩĩra mathĩĩna. Bibiria yugaga ũjũ: “Antu baria batangurutanaga ntangurutanone ti baria bari na rwiro, . . . kana utonga bwithirwa ni bwa baria baiji mantu bwega, kana gwikiirwa kwithirwa ni kwa baria boome; indi-ri, gikuu na mutino bikinyagira bonthe.” (Mutumiiria 9:11) Nĩmbi twairitana? Antũ babeega nĩbathangĩkaga kinya kethĩra gũtĩ ũntũ bũbũthũũku bathithĩtie.
Tontũ kũmĩĩria nĩ ũkaria. Mwarimu ũmwe wa cukuru ya sekondarĩ aaugĩre ũjũ: “Aritwa babaingĩ bejaga obicine yakwa bakĩrĩraga tontũ nĩbagwete gradĩ ya C kĩgerione kana rĩrĩa antũ bangĩ baaria mantũ jamaai jabegie mĩtandaone.” Ariuga atĩ kinya mantũ jarĩa joonekaga jarĩ jamaniini, ũkeja kwaga ũũme bwa kũrwa najo jomba gũkũretera “mathĩĩna mwanya mwanya ja kĩmathũgaanio na ja nkoro.” a
Tontũ kũmĩĩria kũgagũtethia nandĩ na kinya rĩrĩa ũkaa muntũ ũmũnene. Ndagitarĩ Richard Lerner aaugĩre ũjũ bwegie mantũ jarĩa jaunaga muntũ nkoro: “Njĩra ĩmwe ya kwaa muntũ ũmũnene arĩna ũũmbani na maumĩĩra jameega nĩ kwĩthĩrwa na ũũmbi bwa gũciinda mantũ jarĩa jagũkuuna nkoro, na gũciĩkĩra mĩoroto ĩmĩerũ kana gũcwaa njĩra ingĩ cia gũkinyĩra mĩoroto ĩu.” b
Nĩatĩa ũũmba gũkũria nkuma ya kũmĩĩria?
Ĩthĩrwa na mwonere jũmwega jwegie mathĩĩna jaaku. Iritane kwathũrana mathĩĩna jamanene na jamaniini. Bibiria yugaga ũjũ: “Muthuuro jwa kiaa jumenyagwa o rio, indi muntu umuciuku naithaga nthao.” (Njuno 12:16) Tĩ mathĩĩna jonthe jabuĩrĩte gũkuuna nkoro.
“Cukuru, arĩtwa nĩbanungʼunaga tontũ bwa mathĩĩna jamaniini teka jarĩ jamanene. Acoore baao ba mĩtandaone bakabagwata mbaru bakabonia nĩ ũntũ bũbwega kũnungʼuna, na bũu bũgatũma mantũ jakathũũka nkũrũki na bakethĩrwa na mwonere jũmũthũũku jwegie mathĩĩna jaao.”—Joanne.
Iritane kuuma kĩrĩ bangĩ. Njuno ĩmwe ya Bibiria yugaga ũjũ: “Ithaga irinoraga ithaga ringi; nou muntu umwe akoomiyia ungi.” (Njuno 27:17) No twiritane mantũ ja gĩtũmi kuumania na antũ barĩa beethĩrĩtwe bakĩũmĩĩria mathĩĩna jamanene ũtũũrone bwao.
“Rĩrĩa ũkwaranĩria na antũ bangĩ, ũkamenya atĩ nĩbethĩrĩtwe bagĩkũrũkĩĩra mathĩĩna jamarito ũtũũrone bwao, ĩndĩ nandĩ nĩbombene buru. Aranĩria nabo ũmenye nĩatĩa baathithĩrie kana jarĩa baciebanĩrie najo nĩkenda bombana ũntũne bũu”—Julia.
Ĩthĩrwa na weteeri. Bibiria yugaga ũjũ: “Ni untu muntu umwagiru nagujaga mainda mugwanja, nawe agookiira kairi.” (Njuno 24:16) Nũkũbatara ĩgiita nĩkenda ũrwa na mathĩĩna jaaku, na menya wigua bũbũĩ rĩmwe rĩrĩa waremerwa. Nĩ ũntũ bwa gĩtũmi ‘gũũkĩĩra kaĩrĩ.’
“Nyuma ya kuuma thĩĩnene, nĩ ũntũ bũbwega gũcia kaanya ga kwora kĩmathũgaanio na kinya nkoro. Ũntũ bũbũ nĩbũbataraga ĩgiita nĩkenda wora. Ũntũ bũrĩa ndairitana nĩ atĩ o ũrĩa ĩgiita rĩgũkũrũka nou ngwĩta nkiigagua bwega.”—Andrea.
Onania nkaatho. Bibiria yugaga ũjũ: “Karageni na nkaatho.” (Akolosai 3:15) Kinya ũkethĩra ũgĩkũrũkagĩĩra mantũ jamoomũ atĩa, kũrĩna mantũ ũũmba gũcookagia nkaatho tontũ bwajo. Thũgaanĩria mantũ jathatũ ũtũũrone bwakũ, jarĩa jatũmaga ũtũũro bwĩthĩrwa bũrĩ bwa gĩtũmi.
“Rĩrĩa ũgũkũrũkĩĩra mathĩĩna, no ũciũrie, ‘Nĩkĩ ngũkũrũkĩĩra mantũ jaja?’ Njĩra ĩmwe ĩrĩa ũũmba kũũmĩrĩa mathĩĩna, nĩ kũrega kũjathũgaanĩria mono, ĩndĩ ũkathuura kwĩthĩrwa na mwonere jũmwega na nkaatho tontũ bwa mantũ jarĩa ũũmba kwingia.”—Samantha.
Ĩthĩrwa na kũngʼanĩrwa. Mũtũmwa Paũlũ aaugĩre ũjũ: “Nikwithirwa inciritanite kung’anwa ni into biria ndi nabio.” (Afilipi 4:11) Paũlũ aatĩngĩũmba kũrĩgĩĩria mathĩĩna jarĩa aakũrũkagĩĩra. Kĩrĩa arĩngĩũmba, nĩ kwĩthĩrwa na mwonere jũmwega kwerekera mathĩĩna jaau. Paũlũ naaciĩkĩrĩte mworoto jwa kũngʼanĩrwa.
“Ũntũ bũrĩa ndĩrairitanĩre nĩ atĩ, ũrĩa mwambĩrĩrione nthithagia rĩrĩa ngũkũrũkĩĩra mathĩĩna, tĩ rĩonthe bwĩthagĩrwa bũrĩ ũntũ bũbwega. Mworoto jwakwa nĩ gũkũria mwonere jũmwega kwerekera mathĩĩna jau. Bũu bũkethĩrwa bũrĩ na kĩguni kĩrĩni na barĩa banthiũrũkĩrĩte.”—Matthew.
Romba. Bibiria yugaga ũjũ: “Rekereria Mwathani urito bwaku, nawe agakwigika; gutirio arekekia uria mwagiru eenyenya.” (Zaburi 55:22) Maromba tĩ ũntũ bũrĩa ũthithagia nĩkenda akĩ wigua bwega. Ĩndĩ nĩ njĩra ya kwaranĩria na Mũũmbi waaku ũrĩa ‘ukumenyagĩĩra.’—1 Petero 5:7.
“Ntĩkũbatara kũthangĩka ninka. Gũkũrũkĩĩra maromba ja kuuma nkorone na ntĩkwitha ũntũ kinya bũrĩkũ bũrĩa bũkũnthangĩkia, na ngĩcookagĩria Mũrungu nkaatho tontũ bwa itharimo biawe nĩmpũmbaga gũciebania na mathũgaanio jamathũũku na kwambĩrĩria kũthũgaanĩria mantũ jarĩa Jehova antharimĩte najo. Maromba nĩ ja gĩtũmi mono!”—Carlos.

