Ũrĩa Bibiria yugaga

 Bibiria ĩtĩonanagia ntukũ ĩrĩa Jesũ aaciarĩrwe kana yuuga tũkũngũĩre gũciarwa kwawe. O ta ũrĩa McClintock na Strong’s Cyclopedia yugaga: “Gũnkũngũira thigũnkũ tĩ ũntũ bũũtheru na kaumo ka kĩatho kĩu gatĩ kĩrĩ kĩrĩkanĩĩro gĩkĩerũ.”

 Ĩndĩ, nyuma ya gũcũnkũũna kaumo ga Kĩrĩsimasi, nĩtũkwona kaumanĩtie na biatho bia gĩpagani. Bibiria nĩonanagia nĩtũthũũragia Mũrungu rĩrĩa twageria kũmũthathayia na njĩra ĩrĩa atĩtĩkĩĩrĩtie.—Kuuma 32:5-7.

Historĩ ya biatho bia Kĩrĩsimasi

1.   Gũkũngũĩra gũciarwa kwa Jesũ: “Akristũ ba karaaja batakũngũagĩra gũciarwa kwa Jesũ tontũ boonaga kũthithia ũu nĩ kũgwata mbarũ biatho bia gĩpagani.”—The World Book Encyclopedia.

2.   Dicemba 25: Gũtĩna ũrikithia bũkwonania atĩ tarĩki iu nĩcio Jesũ aaciarĩrwe. Atongeeria ba ndini nĩbaathuurĩre tarĩki iu nĩkenda ciĩtanĩria na biatho bia gĩpagani birĩa biathithagua ĩgiita rĩa mpio.

3.   Biatho bia kwejana biewa, kũrĩa na kũnywa na kwigwĩĩria: Encyclopedia Americana yugaga: “Saturnalia, nĩ kĩatho kĩa Aroma kĩrĩa gĩakũngũagĩrwa gatĩgatĩ ka mweri jwa Dicemba na nĩkĩo mũsingi jwa mantũ jamaingĩ ja kwigwĩria jarĩa jaathithagua ĩgiitene rĩa Kĩrĩsimasi. Ngerekano, biatho bia kũrĩa na kũnywa, kwejana biewa na kũgwatia mĩsumaa biaumanĩrie na kĩatho kĩu kĩa Saturnalia.” Encyclopædia Britannica yugaga ũjũ “ngũgĩ na biashara cionthe nĩciaingagwa” ĩgiita rĩa Saturnalia.

4.   Tawa cia Kĩrĩsimasi: Kũringana na Encyclopedia of Religion, antũ ba Rũraya nĩbagemagia nja ciao na “tawa na mĩtĩ ya mĩthemba yonthe ĩrĩa ĩthagĩrwa ĩribĩĩte,” nĩkenda bakũngũĩra ĩgiita rĩa mpio na benga irundu bithũũku.

5.   Mũtĩ jwa Mistletoe na holly: “Atongeeria ba ndini baaugaga atĩ mũtĩ jũrĩa jwĩtagwa Mistletoe nĩ jwĩthagĩrwa na inya ĩtĩ ya wĩthĩre ya kũringa biama. Naju mũtĩ jũrĩa jwĩtagwa holly jũrĩa jwĩthagĩrwa jũribĩte ĩgiita rĩonthe nĩjwathathaagua ĩrĩ njĩra ya kwonania atĩ riũa rĩgacooka.”—Encyclopedia Americana.

6.   Mũtĩ jwa Kĩrĩsimasi: “Kũthathayia mĩtĩ bwarĩ ũntũ bwa wĩthĩre kĩrĩ apagani ba kuuma narĩa Rũraya na nĩbeetĩre na mbere kũthithia ũu kinya nyuma ya kwaa Akristũ.” Rũmenyeria rũmwe rũrĩa rwetĩre na mbere kĩrĩ ũthathayia bũu nĩ “gwĩka mũtĩ jwa Kĩrĩsimasi mwarine kana ndene ya nyomba ĩgiita rĩa thigũnkũ ĩrĩa ĩkũngũagĩrwa ĩgiita rĩa mpio.”—Encyclopædia Britannica.