Li mia haiŋ kpɛlɛ na

Li mia kɔlɔngui yepekeisia kpɛlɛ ti na

Jɛhova Jeliwuablesia

Kɛnyɛyei wumbu Mɛnde

 NGU 5

Mboya Haiŋ Na Ngewɔ Fenga Mu Wɛ Na Teengɔ Kpɛlɛ Ma

Mboya Haiŋ Na Ngewɔ Fenga Mu Wɛ Na Teengɔ Kpɛlɛ Ma

1, 2. (a) Migbe mia vui bia bi gohu a nɛɛ wa mboya haiŋ ma? (b) Gbɛva mia mua nde kɛ ngumawo haiŋ mia yɛni a mboya haiŋ na Ngewɔ fenga mu wɛ na teengɔ kpɛlɛ ma?

MBOYA haiŋ ye gbɔɔ ti fenga bi wɛ nahi bi gohunɛini wa ma? Ii gɛni kɛ kɛlee mboya haiŋ baa i gba pɛiŋ bi gohu aa ya nɛɛ ma. Ji ta bi gɔ a haka a wati na vui ye magbee a yɛ bi ma, bi gohu a nɛɛ lɔ wa ma.

2 Mboya haiŋ nasia kpɛlɛ lia Ngewɔ fenga mu wɛ, yia lɔ na nahi mu gbeengɔ fa i lee kpɛlɛ ma. Ta mia mboya haiŋ le nahi Ngewɔ fenga mu wɛ na teengɔ kpɛlɛ ma. Kɔlɔ ngui ji hu, mua kaa wue lɔ kɛ Jɛhova ngi Lui, Yesu Klisi, yoyoilɔ ndunyi ji hu kɔ mu gu mu kunafɔ lɛvui majɔɔ. (Matiu 20:​28 gaa.) Ndoma wa mia Jɛhova kɛni a mue ji i ngi Lui veni a ngumawo haiŋ mu va.

GBƐ MIA NGUMAWO HAIŊ LE?

3. Gbɛva mia mua haa?

3 Jɛhova ngumawo haiŋ veilɔ kɔ i nuuvuisia mabawo jumbui kɛ hei yeya. (Ɛfɛsubla 1:​7) Kɔ mu gu mu kɔɔ vui panda na va nuuvuisia ti gbeengɔ yɛla ngumawo haiŋ va, kungɔ mu kɔɔ na wueni wɔɔ Idɛn gatei hu. Adam tia Iv ti jumbuma hindei wueilɔ a ji ti wasuni a Ngewɔ. Na va mia ti haani. Mua bɛ Adam tia Iv ti jumbui leeilɔ mu ma, na va mia mua haa.—Kɛlɛma Yɛpei 9 gaa na kɔlɔ laa 210 ma.

4. Ye mia wɔɔ a Adam? Sabui ye gbɛnga mia ti yɛ ngi yeya ji Ngewɔ ngi gbatɛni?

 4 Ji Jɛhova Adam gbatɛni, na yɛni a hindui ye haala yi, jumbu gbi ii yɛ ngi ma. Adam ii yɛ a gii a hinda nyamu wue la. I ngi gbatɛilɔ a pili na nahi ɛɛ higbɛ, ɛɛ wova, tao ɛɛ haa kunafɔ va. Jɛhova wuengɔ yɛla sia lee kɛkei na Adam gama, jifa ta mia Adam gbatɛni. (Luuk 3:​38) Jɛhova yɛɛ a yɛpɛ ngi gama a wati gbi. I hugɛilɔ a Adam na kungɔ i pie kɛ na ii guni i pie, tao i ngenge yekpe wa veilɔ ngi wɛ pie va.—Jɛnɛsis 1:​28-30; 2:​16, 17.

5. Ji Baibui ndeni yɛ Ngewɔ Adam gbatɛni “ngi gbuayei hu” lɔ, gbɛ mia na kɛma?

5 Ngewɔ Adam gbatɛni “ngi gbuayei hu” lɔ. (Jɛnɛsis 1:​27) Jɛhova piehindei nasia wuilɔ Adam hu ti ta bɛ hu, sia nyikɔ ndomi na, nɛmahulee, pɔni, kɛ kpayei. I Adam gbatɛilɔ a pili na a gu i kitilee ta yekpe va. Ngewɔ ii Adam gbatɛni sia lɔbɔti na. Kɛɛ i ngi gbatɛilɔ a pili na a gu i kitilee na ma kpekpengɔ, kɛ na ii gbekpeni. Ina Adam yɛ woloilɔ Ngewɔ ma, ii yɛ a haa, a yɛɛ yɛla a lo ndunyama Alijɛni hu kunafɔ va.

6. Ji Adam Ngewɔ layiei gbuani hu, gbɛnga mia i baani la? Na ye mu vaweini?

6 Ji Adam Ngewɔ layiei gbuani hu, ye pawei yɛni a hei lɔ, tao i baailɔ a hinda gboto. I baailɔ a ndiamɔya yekpi na yɛ tia Jɛhova luahu, kɛ kata nyandi na i yɛ hu, tao i woteilɔ a jumbumɔ. (Jɛnɛsis 3:​17-19) Jifa Adam tia Iv ti Ngewɔ layiei gbuani hu a kɛwɛ, na va mia liilooma gbi ii ya yɛ na ti va. Hi mia “jumbu i wuani ndunyɛi hu, kɛ ha i wuani a jumbu hinda hu wele; kɛ hi lɔ na ha i leweni nunga gbi mahu, ajifa ti gbi ti jumbu hinda wienga.” (Romablɛisia 5:​12) Ji Adam jumbuma hindei na wueni, i ta yekpe ‘majiailɔ’ nduwɔya hu jumbui kɛ hei yeya, i gbɛɛ mua bɛ ma. (Romablɛisia 7:​14) Kɛɛ liilooma  gbi lɔ na mu va? Aa, gbɛva see Jɛhova ngumawo haiŋ venga.

7, 8. Gbɛ mia ngumawo haiŋ le?

7 Gbɛ mia ngumawo haiŋ le? Ngumawo haiŋ yɛni a pawei na lɔ ɔɔ hakei na lɔ numu a fe kɔ i numu ɔɔ haka wumawo. I yɛni gbɔma a pawei na lɔ numu a fe haka jɔngɔ gbua va.

8 Numu gbi ii yɛ na Adam lengeisia lia na a gu i pawa waa Adam jumbui va tao kɔ i mu kpɛlɛ wumawo hei yeya. Kɛɛ Jɛhova pele lailɔ kɔ i mu mabawo jumbui yeya kɛ hei. Mu yɛpɛ lɛ naa kɔlongɔ ngumawo haiŋ na ma Jɛhova feni kɛ nafei na i wani la mu va.

JƐHOVA YE NGUMAWO HAIŊ VENI?

9. Ye mia lee a yɛ a gu i mu wumawo?

9 Numu gbi ii mu lia na a yɛ a gu i mu wumawo kɔ mu ndɛvui na majɔɔ Adam baani la. Gbɛva mia mu na leni? Gbɛva see mu kpɛlɛ jumbubla mia a mue. (Saam 49:​7, 8) Numui na jumbu gbi ii ngi ma ta mia lee a yɛ a gu i mu wumawo. Na va mia Yesu “i ta vuli veni” jifa ngi yakpuangɔ yɛla sia lee Adam yɛ na pɛiŋ aa ya falia a Ngewɔ. (I Timɔti 2:​6) Kungɔ ngumawo haiŋ ye baa i hiti na hu Adam baani la.

10. Gbɔɔ Jɛhova pieni kɔ i nuuvuisia ti wumawo?

10 Gbɔɔ Jɛhova pieni kɔ i nuuvuisia ti wumawo? I pieilɔ ngi liima Hindolui i wa ndunyi ji ma. Ye Ndui ji, na yɛni a Yesu, ta yeso mia wɔɔ Jɛhova ngi gbatɛni. (I Jɔn 4:​9, 10) Yesu lumailɔ kɔ i gbua ngi Kɛkɛ ma ngelegohu i wa ndunyi ji ma. (Filipaibla 2:​7) Jɛhova kabandema hinda wa wueilɔ a ji i mbawo yafei yeini Mɛɛli ma, kɛ Mɛɛli goonga i Yesu le, nahi jumbu gbi ii yɛ ngi ma.—Luuk 1:​35.

Jɛhova ngi liima Hindolui veilɔ a ngumawo haiŋ mu va

11. Numu yia a ye gu i yɛ a ngumawo haiŋ numui kpɛlɛ va?

 11 Adam, na yɛni a nuuvui ye haala yi, pieilɔ mu kpɛlɛ mu baa a kunafɔ lɛvui a ji i Jɛhova layiei gbuani hu. Kɛɛ, numu yia a gu lɔ i Adam lengeisia kpɛlɛ mabawo hei yeya? Ɔɔ. (Romablɛisia 5:​19 gaa.) Yesu, ii jumbuma hinda wueni foo yia bɛ, fale i guilɔ i ngi lɛvui ve a ngumawo haiŋ. (I Kɔrintabla 15:​45) Yesu lɛvui na i kpuani a saa, a gu lɔ i Adam lengeisia kpɛlɛ mabawo hei yeya.—I Kɔrintabla 15:​21, 22.

12. Gbɛva mia kungɔ yɛla mɔni na kpɛlɛ i la Yesu ma?

12 Baibui yɛpɛilɔ kɔlongɔ pili na ma Yesu mɔnɛni la pɛiŋ aa ya haa. I ndeilɔ yɛ ti ngi leweilɔ nyamungɔ kɛ ti ngi gbakpanga nguli ma, i loilɔ mɔnɛma na haŋ i haa. (Jɔn 19:​1, 30; Toobla ti Wiehindɛisia 10:​39) Kɛɛ gbɛva mia kungɔ yɛla kpalei na kpɛlɛ i la Yesu ma? Gbɛva see Setana yɛ ndenga yɛ nuuvui ɛɛ gu aa lɛ gulɔma a wɔna la a Ngewɔ ji ta yɛ kpalɛ lama ngi ma ɔɔ ji a yɛ mɔnɛ hu. Yesu kɛilɔ kɛ numui na ngi yakpuangɔ a gu lɔ i wɔna a Ngewɔ ti yɛ bɛ kpalɛ lama ngi ma ɔɔ i yɛ bɛ mɔnɛ wa hu. Bii gii la kɛ Jɛhova gohunɛilɔ wa na va Yesu pieni?—Saleisia 27:​11; Kɛlɛma Yɛpei 15 gaa na kɔlɔ laa 213 ma.

13. Ngewɔ ye ngumawo haiŋ veni?

13 Ngewɔ ye ngumawo haiŋ veni? Yesu saa na magonailɔ ngi Kɛkɛ ma i kpuani a ngi lɛvui. Fui ji hu 33 C.E., jii ye 14 ma ngawui na hu Juubla ta toi a Naisan, Ngewɔ lumailɔ kɔ Yesu juwuisia ti ngi waa. (Hiibrublɛisia 10:​10) Jii ye sawei ma, Jɛhova ngi wuilɔ hei hu a ngafa luwui. Na woma, ji Yesu yamani ngi Kɛkɛ gama ngelegohu, i ye saa na magonailɔ i kpuani a ngi lɛvui kɔ i yɛ a ngumawo haiŋ nuuvuisia va. (Hiibrublɛisia 9:​24) Na pele lailɔ kɔ mu ma i bawo jumbui yeya kɛ hei.—Romablɛisia 3:​23, 24 gaa.

 NAFEI YE GBƐNGA MIA BA MAJƆƆ NGUMAWO HAIŊ JI HU?

14, 15. Gbɔɔ kungɔ mu pie kɔ mu manuma jɔɔ mu jumbuisia va?

14 Mua nafa gboto majɔɔma ngumawo haiŋ ji hu. Mu kaa wue lɛ naa kɔlongɔ nafei nasia ma mu majɔɔma siahuna kɛ ye nasia mua majɔɔ sina kulɔma.

15 I pienga kɔ mu manumi jɔɔ mu jumbuisia va. Ii bɛbɛni kɔ mu na wue kpekpengɔ a wati gbi. Mua kpulangei wue lɔ wati lɛnga njiei nasia hu mua nde, kɛ hindei nasia hu mua pie. (Kɔlɔsiabla 1:​13, 14) Kɛɛ mua ye manuma jɔɔ mu jumbuisia va? Kungɔ mu kɛ kɛ mu hinda nyamu wuenga tao mu Jɛhova manɛnɛ kɔ i manu mu ma. Na woma, kungɔ mu la la kɛ Ngewɔ mu jumbuisia kafainga.—I Jɔn 1:​8, 9.

16. Gbɛ mia kungɔ mu pie kɔ mu yɛ ndiamɔya yekpe hu a Ngewɔ?

16 I pienga mu langa la kɛ mua gu lɔ mu Ngewɔ gohunɛ. Ji mu nɛmahui a nde mu ma kɛ mu hinda nyamu wuenga, mu lii a nyani lɔ wa, tao kɛnga mua gii lɔ la pɛiŋ kɛ mu ma ii ya houni yɛ va a Ngewɔ ndiamɔ. Kɛɛ ii guni mu kiiyei na bonda wue. Kungɔ mu la la kɛ mu Jɛhova manɛnɛnga kɔ i manu mu ma mu jumbuisia va, a wolo lɔ mu ma. (Hiibrublɛisia 9:​13, 14) Jɛhova longɔ mu yɛpɛ ngi gama kɔlongɔ na gbi lee ma a mu lii mɔ kɛ na gbi lee kpaukpaungɔ mu va pie va. (Hiibrublɛisia 4:​14-16) Mu na wuenga, mua yɛɛ ndiamɔya yekpe hu a Ngewɔ.

17. Nafei ye gbɛnga mia Yesu haalei pele lawonga kɔ mu majɔɔ?

17 I pienga mu liilooma majɔɔnga kɛ mua kunafɔ lɛvui majɔɔ lɔ. Baibui ndeilɔ yɛɛ: “Jumbu pawɛi ha le; kɛ Ngewɔ vehanii lɔ kunafɔ lɛvui le mu Lemɔi Kristi Yesu hu.” (Romablɛisia 6:​23) Yesu haalei pele lawonga mu va kɔ mu gu mu yɛ na kunafɔ va, kahugbua yekpe hu. (Hinda Gɛngɔ 21:​3, 4) Kɛɛ kɔ mu gu mu ye nafei nasia majɔɔ, gbɛ mia kungɔ mu pie?

 BA YE KƐ KƐ BI SABU GƆƆ LƆ NGEWƆ MA NGUMAWO HAIŊ NA VA I FENI?

18. Mu ye kɔɔni kɛ Jɛhova longoi a mue?

18 Gii lɛ a pili na bi lii gami a yɛ na ji numu a haka nyande wa ve bi wɛ. Ngumawo haiŋ na Jɛhova feni mu va i leeni mboya haiŋ gbi ma mua majɔɔ. Fale kungɔ mu kɛ vui kɛ mu sabu gɔɔ lɔ ngi ma na va i pieni. Jɔn 3:​16 ndeilɔ yɛ “Ngewɔ loilɔ gboŋ a ndunyɛi, nahi i ngi Hiindolo yakpei veilɔ” mu va. A tɔnya, Ngewɔ longɔ wa a mue na va mia i pieni ngi liima Lui, Yesu, i wa i haa mu va. Tao mu kɔɔ lɔ kɛ Yesu bɛ ngi longɔ a mue, jifa i lumailɔ kɔ i wa i haa mu va. (Jɔn 15:​13) Kungɔ bi la la kɛ Jɛhova tia Yesu ti longoi a bie, na va mia Yesu lumani kɔ Jɛhova i ngi ve a ngumawo haiŋ.—Galesiabla 2:​20.

Mu lɛnga gulɔma a kaa wue la kɔlongɔ Jɛhova ma, mua wote lɔ a ngi ndiamui tao ndomi na mu lii hu ngi va a lɛ lɔ gulɔma

19, 20. (a) Ba ye gu bi wote a Jɛhova ndiamui? (b) Ba ye kɛ kɛ lanaya lɔ bi wɛ Yesu haalei hu?

19 Ji bi kaa wuenga kɔlongɔ ndoma wai na ma Ngewɔ kɛni a bie, mu langɔ la kɛ bia bɛ ba lo lɔ bi kɛ kɛ bi longoi a ngie. Kɛɛ kɔ bi lo a numu tao bi ndiamɔya gbatɛ a ngie, kungɔ bi ye numui gɔɔ. Jɔn 17:​3 kɛilɔ kɛ mua gu lɔ mu Jɛhova gɔɔ. Sia lee ba yɛ kaa wuema kɔlongɔ Jɛhova ma, hi mia ndomi na bi lii hu ngi va a lɛ gulɔma. Ba lo lɔ bi ngi liima hindei wue tao ba gu lɔ bi wote a ngi ndiamui. Fale lɛ gulɔma a kaa wue la kɔlongɔ Jɛhova ma a ji ba Baibui gaa.—I Jɔn 5:​3.

20 Kungɔ mu lanaya wu Yesu haalei hu. Baibui ndeilɔ yɛ “numui na a la a Hindoloi a kunafɔ lɛɛvui majɔɔlɔ.” (Jɔn 3:​36, NY) Mua ye kɛ kɛ mu langoi a Yesu? Mua kɛ lɔ kɛ mu langoi a Yesu a ji mua na wue i ndeni mu ma pie va. (Jɔn 13:​15) Ji lee mua nde muɛ mu langoi a Yesu ta yana aa yɛ a hindei, kɛɛ kungɔ mu kɛ mu wuehindei hu. Kungɔ mu hinda wue na a kɛ kɛ lanaya lɔ mu wɛ Yesu haalei hu.  Jeems 2:​26 ndeilɔ yɛɛ: “Lala a hinda . . . hangɔ hinda wiela woma.”

21, 22. (a) Gbɛva mia kungɔ mu yaa li fo gbi Kiiya Gomi hu kɔlongɔ Klisi haalei ma? (b) Gbɛ mia bukui ji ye Ngu 6 kɛ 7 a hugɛ a mue?

21 Kungɔ bi yaa li Kiiya Gomi hu kɔlongɔ Klisi haalei ma. Kpɔkoi na pɛiŋ taa ya Yesu waa, i ndeilɔ ngi womableisia ma kɔ ti yaa komɛ hou gii va a ngi haalei. Ye komi ji mia mua toi a Kiiya Gomi ɔɔ “Ndemui Gbɔkɔ Mɛhɛɛ” gomi, tao mua hou lɔ fo gbi. (1 Kɔlintiblɛisia 11:​20, NY; Matiu 26:​26-28) Yesu longɔ mu nda nɛmahu kɛ i ngi lɛvui veilɔ a ngumawo haiŋ mu va. I ndeilɔ yɛɛ: “A ya a ji wie wa ngili a nge.” (Luki 22:​19, NY gaa.) Bi ye gbi lini komi ji hu, ba kɛ lɔ kɛ bia giima a ndomi na Jɛhova tia Yesu ti kɛni a mue.—Kɛlɛma Yɛpei 16 gaa na kɔlɔ laa 214 ma.

22 Ngumawo haiŋ ji Jɛhova feni mu va, muɛ huma mboya haiŋ yeka gbi ma. (II Kɔrintabla 9:​14, 15) Ye ngumawo haiŋ ji a nasia vui bɛ nafa lɔ ti haanga. Bukui ji ye Ngu 6 kɛ 7 a hugɛ lɔ a mue sia a ye ti nafa la.