Li mia haiŋ kpɛlɛ na

Li mia kɔlɔngui yepekeisia kpɛlɛ ti na

Jɛhova Jeliwuablesia

Kɛnyɛyei wumbu Mɛnde

 NGU 1

Ye Mia Tɔnya Yewɔi Le?

Ye Mia Tɔnya Yewɔi Le?

1, 2. Mɔli ye gbɛnga mia nunga ta ngua wati gbotoma?

NDENGA ta mɔli wua lɔ wa. Ba lapi lɔ kɔ bi ti gbɛmbo, kɛɛ kpotoma ta mɔli yepekei wua lɔ tɛɛ, ‘Kɛɛ gbɛva le?’ Bi yamanga bi hugɛ a tie, kɛ ti mɔli yepekei wuanga gbɔma.

2 Mu wue a ndopo oo, kpako oo, mu kpɛlɛ mua lo lɔ mu mɔli wua kɔlongɔ hindanga ma. Mua lo lɔ mu mɔli wua kɔlongɔ na ma mua mɛ, kulei na ma mua ngii ɔɔ na ma mua lo mu ngeya. Ɔɔ tɛnga lɔ na, mua mɔli magbeengɔnga wua lɔ kɔlongɔ pili na ma hindeisia ti na siahuna kɛ sia ta yɛ na sina kulɔma. Kɛɛ mui kpɛmbui na majɔɔilɔ a mu liilɛi, kɛnga mua gbe lɔ a ye mɔli jisia wua la.

3. Gbɛva mia nunga gbotoma ta gii la kɛ tɛɛ gu taa kpɛmbo majɔɔ kɔlongɔ mɔli nasia ma ti magbeengɔ?

3 Mua kpɛmbo majɔɔ lɔ Baibui hu kɔlongɔ mɔli magbeengoi nasia ma mua ngua? Nunga lɛnga ti langɔ la kɛ ye kpɛmbuisia lɔ Baibui hu, kɛɛ ti giingɔ la kɛ ii bɛbɛni Baibui yatɔ va. Ti lɛnga ti giingɔ la kɛ kamɔisia kɛ ngewɔvɛi gbakuisia mia lee ti ye kpɛmbuisia gɔɔngɔ. Yepekeisia lɔ na ta wufe lɔ nde va kɛ tii ye kpɛmbuisia gɔɔ. A bia, gbɔɔ bi giingɔ la?

4, 5. Mɔli ye gbɛnga mia ba ngua nahi magbeengɔ? Gbɛva mia kungɔ bi ye kpɛmbuisia gɔkoi?

4 Mu langɔ la kɛ ba lo lɔ bi kpɛmbo majɔɔ mɔlinga ma sia nyikɔ jisia na: Gbɛva mia Ngewɔ nya gbatɛni? Gbɔɔ a wue a nge ji nga haa? Ngewɔ ye vui na? Yesu ndeilɔ yɛɛ: “A fɛli, kɛ ta felɔ wuɛ; a kɔkɔli, kɛ wa  tɔlɔ; a nda lewe, kɛ ta ndawolɔ wuɛ.” (Matiu 7:​7) Baa gbe a mɔli wua la haŋ bi gu kpɛmbui nasia ma ta bi liilɛi.

5 Bi lɛnga gulɔma a ye kpɛmbuisia ‘gɔkɔli’ la, ba ti majɔɔ lɔ Baibui hu. (Saleisia 2:​1-5) Ye kpɛmbuisia tii gbakpauni ngatɔ va. I gbua na ma, ta waa a kohunɛ bi gama siahuna tao ta liilooma ve lɔ bi wɛ sina va. Mu yɛpɛ lɛ naa kɔlongɔ mɔli yia ma na nunga gboto hugitingɔ.

NGEWƆ GBEENGOI VUI MU VA?

6. Gbɛva mia nunga lɛnga ta gii la kɛ Ngewɔ ii gbeeni mu va?

6 Nunga gbotoma ti giingɔ la kɛ Ngewɔ ii gbeeni mu va. Tɛɛ ina Ngewɔ gbeengoi vui mu va, ndunyi hu ɛɛ yɛ hi. Mu ndunyi hu gbeenga ha, mua tɔɔ kɛ huvendangoi kpauŋ a koi, juyei, kɛ ndiinyanima hindeisia. I baa na ma, nunga ta higbɛ lɔ, ta mɔnɛ lɔ, tao ta haa lɔ. Sabui ji va mia nunga lɛnga ta nde tɛɛ: ‘Ina Ngewɔ gbeengoi vui mu va, gbɛva mia ii ya pieni kɔ hinda nyamuisia ti gɛlɛ?’

7. (a) Ngewɔvɛi gbakuisia ta ye pie i wue bɛ Ngewɔ nyamungɔ? (b) Gbɛva mia mu langɔ la kɛ Ngewɔ yana a yɛ piema hinda nyamuisia ta wue?

7 Wati lɛnga, ngewɔvɛi gbakuisia ta pie lɔ i wue bɛ Ngewɔ nyamungɔ. Ji hinda nyamui a wue, ta nde lɔ tɛɛ na mia Ngewɔ ndeni. Tao ta nde lɔ tɛɛ Ngewɔ ii lumailɔ hinda ma ɛɛ wue. Pili ji huwue mia ta baa Ngewɔ ma. Kɛɛ Baibui ndeilɔ yɛ Ngewɔ yana aa yɛ piema hinda nyamuisia ta wue. Jeems 1:​13 kɛilɔ kɛ Ngewɔ ɛɛ pie hinda nyamu i numu gbi mai ngi hugɔ va. I ndeilɔ yɛɛ: “Numu gbi aa nde kpelei na kɔlɛya a ngi male yɛ, Ngewɔ mia i nya gɔlɛma [ɔɔ, hugɔma]: ajifa jumbu hinda ɛɛ gu aa Ngewɔ gɔlɛ, tawao ta vuli ɛɛ nuu gbi  gɔlɛ.” Ji kɛma lɔ kɛ sia bɛ Ngewɔ ii ya hinda nyamui gɛlɛni, ta yana aa yɛ piema ta wue. (Joob 34:​10-12 gaa.) Mu yɛpɛ lɛ naa kɔlongɔ tɔmasei yia ma.

8, 9. Gbɛva mia ii nyandeni kɔ mu Ngewɔ gbalɛ hou hinda nyamui nasia va ta wue? Tɔmasei gɛ.

8 Mu nde lɛ naa kɛ hindolo lakpangɔ yia lɔ pɛɛ la ta ngi lebla. Ngi kɛkɛ longɔ a ngie huleengɔ gboŋ tao i ngi gaanga kɔ i gu i kiti yekpe lee kɔlongɔ na ma kpekpengɔ kɛ na nyamungɔ. Wati lɛnga leengɔ woma, kɛ ndui ji wasunga a ngi kɛkɛ, i gbua pɛɛ la. Ina i hinda nyamu wueilɔ na woma kɛ i wuinga kpundɛ hu, ba ngi kɛkɛ gbalɛ hou lɔ jifa ii ngi huhouni ji i yɛ gbuama pɛɛ la? Ɔ-ɔ! (Luuk 15:​11-13) Sia lee kɛkei na na, Ngewɔ ɛɛ nunga huhou kɔ taa hinda nyamu wue. Fale kungɔ mu nda nɛmahu kɛ Ngewɔ yana aa yɛ piema hinda nyamuisia taa yɛ wuema. Ɛɛ nyande klobɛɛ va mu Ngewɔ gbalɛ hou hinda nyamui nasia va ta wue.

9 Sabu yekpe wa lɔ na na va Ngewɔ ii ya hinda nyamuisia gɛlɛni. Ngu 11 hu, ba kɔɔ lɔ na Baibui ndeni kɔlongɔ ye hindei ji ma. Kɛɛ kɔɔ kɛ Ngewɔ longɔ a mue tao kɛ ta yana aa yɛ piema hinda nyamuisia taa yɛ mu maima. I gbua na ma, ta yakpe mia a gu i hindeisia la loko ma.—Aisaia 33:​2.

10. Gbɛva mia kungɔ mu la la kɛ Ngewɔ wa ma hindeisia kpɛlɛ hugbatɛma nunga ti hunyaninga?

10 Ngewɔ gayemangɔ. (Aisaia 6:​3) Hindei gbi a pie kayemangɔ tao kpekpengɔ. Fale kungɔ mu la a ngie a mu lii gbi. Kɛɛ nuuvuisia tia, wati lɛnga ta hinda nyamuisia wue lɔ. Numui na bɛ vui a yɛ mahayei hu nahi ngi lɔnyangɔ huleengɔ gboŋ, kpaya gbi ii ngi yeya hindeisia kpɛlɛ hugbatɛ va nunga ta hunyani. Numu gbi ii na nahi kpayei ngi yeya i hiti Ngewɔ hu.  Ta mia lee a gu i hindei nasia kpɛlɛ hugbatɛ nunga ti hunyaninga. Tao i wa ma kpɔyɔma a hinda nyamuisia kpɛlɛ kunafɔ va.—Saam 37:​9-11 gaa.

NGEWƆ LII GAMI A YE YƐ NA JI NUNGA TA YƐ MƆNƐMA?

11. Ngewɔ lii gami a ye yɛ na ji ba yɛ mɔnɛma?

11 Ngewɔ lii gami a ye yɛ na ji a yɛ tɔma hinda nyamuisia ta wue ndunyi hu, kɛ ji a yɛ tɔma ba mɔnɛ? Baibui ndeilɔ yɛ, “kava gbi ii ngi hu.” (Dutɛrɔnɔmi 32:​4) Fale ii loni a ji nunga ta hinda nyamuisia wue ɔɔ ta kpalei la ti mbaanga ma. Ii loni klobɛɛ va a ji nunga ta mɔnɛ. Baibui ndeilɔ yɛ “ngi lii mɔilɔ” ji wɔɔ hinda nyamui ndunyi huvendani. (Jɛnɛsis 6:​5, 6) Tao Ngewɔ ma ii ya woveni. (Malakai 3:​6) Baibui ndeilɔ yɛ Ngewɔ gbeengoi vui bi va.I Pita 5:​7 gaa.

Bi longa bi ndiamɔya gbatɛ a numu, ba bi biyei gɛ lɔ a ngie.

12, 13. (a) Gbɛva mia mu longɔ a nunga yekeisia? Mu lii gami a ye yɛ na ji mua tɔ nunga ta mɔnɛ? (b) Gbɛva mia mu langɔ la kɛ Ngewɔ wa ma kɛlɛma wuma mɔni kɛ kava hindeisia kpɛlɛ ma?

12 Baibui ndeilɔ gbɔma kɛ Ngewɔ mu gbatɛni ngi gbuayi hu lɔ. (Jɛnɛsis 1:​26) Ji kɛma lɔ kɛ Ngewɔ piehinda yekpi nasia wuilɔ mu hu ti ngi hu. Fale ina bi lii a mɔnɛ lɔ ji ba yɛ tɔma nunga ta mɔnɛ, kɔɔ kɛ Ngewɔ lii a mɔnɛ lɔ i lee poloŋ bi ndei ma. Mu ye ji magɔɔni?

13 Mua kaa lɔ Baibui hu kɛ “Ngewɔ lɔ ndoma le.” (I Jɔn 4:​8) Ndomi mia a ngi lii wumbu hindei gbi wue va. Mua ndomi gɛ lɔ jifa Ngewɔ a ndomi gɛ. Gii lɛ a ji: Ina kpayei lɔ bi yeya, ba kɛlɛma wu lɔ mɔni kɛ kava hindei nasia ma ti wuema ndunyi hu? Mu langɔ la kɛ ba pie lɔ jifa ndomi lɔ bi lii hu nunga va. Kɛɛ a Ngewɔ ta? Kpayei lɔ ngi yeya tao jifa ngi longɔ a mue, i lahedi wumbunga mɔni kɛ kava-kava hindeisia kpɛlɛ gɛlɛ va.  Lahedi nasia ti nyɛingɔ kɔlɔ laa ye naani kɛ ye lɔɔlui ma bukui ji hu, ta wue lɔ, gbɛogbɛ ɛɛ hunyani. Kɛɛ kɔ bi la a ye lahedi nasia, kungɔ bi kaa wue vui kɔlongɔ Ngewɔ ma.

NGEWƆ LONGƆ BI NGI GƆƆ

Baibui ndeilɔ yɛ Jɛhova mia haiŋ kpɛlɛ gbatɛni

14. Ngewɔ biyei? Mu ye kɔɔni kɛ ngi longɔ mu yaa ngi loi a ngi biyei?

14 Ina bi longɔ bi ndiamɔya gbatɛ a numu, bɛɛ bi biyei gɛ a ngie? Mbiyɛ lɔ Ngewɔ ma? Nunga ta nde lɔ ngewɔvɛi gbambisia gbotoma hu tɛ ngi biyei mia a Ngewɔ ɔɔ Ndemui, kɛɛ mbiyɛnga vui yana a jisia. Tooma ɔɔ nduawo biyɛ gbamanga mia, sia nyikɔ ji na ba nde bɛ “mahin” ɔɔ “kamɔ.” Ngewɔ ndenga mu ma kɛ ngi biyei mia a Jɛhova. Ɛksodus 6:​3 ndeilɔ yɛɛ: “Ngi gɛilɔ a Ebraham, kɛ Aisak, kɛ Jekɔb, kia kpayɛi gbi Yewɔi na, kɛ tii nya biyei gɔɔni lɛ a JƐHOVA.” Ji ti Baibui nyɛini haala, ti Ngewɔ biyei nyɛilɔ hu heima taosi gboto. Jɛhova longɔ bi ngi biyei gɔɔ tao bi yaa ngi loi la. Ngi longɔ bi wote a ngi ndiamui na va mia i ngi biyei gɛnga a bie.

15. Gbɛ mia Ngewɔ biyei kɛma kɔlongɔ ngi ma?

15 Mbiyei ji, Jɛhova, kɛma lɔ kɛ lahedi gbi Ngewɔ  mbumbuma hinda wue va, a pie lɔ tao kɛ a na gbi wue lɔ ngi nɛmahu. Gbɛogbɛ ɛɛ ngi huhou na wue va ngi longɔ i pie. Ta yakpe mia mbiyei ji bɛngɔ ngi ma. *

16, 17. Gbɔɔ mua kaa kɔlongɔ nduawo biyei jisia ma (a) “kpayɛi gbi Yewɔi”? (b) “kunafɔ Mahɛi”? (c) “kpatɛ Mahawai”?

16 Baibui yɛpɛilɔ kɔlongɔ Jɛhova ma Saam 83:​18 hu yɛɛ: “Bia yakpe [mia] Ngewɔ Lɛngɔ Wai . . . a bie.”  Baibui ndeilɔ gbɔma Hinda Gɛngɔ 15:​3 yɛɛ: “O Ndemɔi [“Jɛhova,” NW] mu Yewɔi, kpayɛi gbi Yewɔi, bi yengeisia ti wawangɔ kɛ maluwangɔ; bi wiehindɛisia ti wɔnangɔ kɛ lɔnyangɔ, bia kunafɔ Mahɛi a bie.” Gbɛ mia nduawo biyei ji “kpayɛi gbi Yewɔi,” kɛma kɔlongɔ Jɛhova ma? I kɛma lɔ kɛ Jɛhova gbayani numui gbi ma. Tao ji gbɔma Baibui ngi loini a “kunafɔ Mahɛi,” i kɛma lɔ a mue kɛ Jɛhova yakpe mia ngi latoma ii na, tao ngi gɛlɛma ii na. Saam 90:​2 ndeilɔ yɛ Jɛhova yɛni a Ngewɔ lɔ kunafɔ tia ngi nda kunafɔ va. Hinda wa yana a na?

17 Jɛhova mia kpatɛ Mahawai a ngie. Hinda Gɛngɔ 4:​11 ndeilɔ yɛɛ: “Baa lɔ bi ma, mu Lemɔi kɛ mu Yewɔi, tɔwɔi majɔɔva, kɛ mbɛlɛhei, kɛ kpayɛi: gbamaile bi haniisia gbi gbatɛilɔ, tao ti yɛ na ndalongɔ bi liima hindɛi ma.” A tɔnya, Ngewɔ mia haiŋ gbi gbatɛni ngelegohu kɛ ndunyi ji hu.

 BA GU LƆ BI WOTE A JƐHOVA NDIAMUI?

18. Gbɛva mia nunga lɛnga ta gii la kɛ tɛɛ gu taa wote a Ngewɔ ndiamui? Gbɛ mia Baibui ndeni kɔlongɔ na ma?

18 Ji nunga lɛnga ta kaa wue kɔlongɔ Jɛhova gbayei ma kɛ pili na ngi yalɛngɔ la, ta gii lɔ la kɛ ɛɛ gbee pɛiŋ ti va. Kɛɛ pili na mia Ngewɔ longɔ mu gii la? A-a! Jɛhova longɔ mu wote a ngi ndiamui. Baibui ndeilɔ yɛ Ngewɔ “ii mu maguhama.” (Toobla ti Wiehindɛisia 17:​27) Ngewɔ longɔ bi lala ngi gblanga tao yɛ ta bɛ ‘a lukpelɔ bi gbla.’—Jeems 4:​8.

19. (a) Ba ye gu bi wote a Ngewɔ ndiamui? (b) Piehindei ye gbɛnga mia ti Ngewɔ hu nahi bi longa la gboŋ?

19 Ba ye gu bi wote a Ngewɔ ndiamui? Yesu ndeilɔ yɛɛ: “Kɛ ji lɔ kunafɔ lɛvui le, kɔ ti bi gɔɔ kia Tɔnya Yewɔi na, kɛ numui na bi ngi looni, Yesu Kristi bɛ.” (Jɔn 17:​3) Lɛ gulɔma a kaa wue la kɔlongɔ Jɛhova ma tia Yesu kɔ bi ti gɔɔ vui panda. Bi na wuenga, ba “kunafɔ lɛvui” majɔɔ lɔ. Mu yɛ kaa wuenga kɛ “Ngewɔ lɔ ndoma le.” (I Jɔn 4:​16) Kɛɛ i ba na ma, piehinda yekpe yekanga lɔ ngi hu. Baibui yɛpɛilɔ kɔlongɔ Jɛhova ma yɛ “manuma Yewɔi lɔ a ngie, ngi lii wandangɔ, ɛɛ lii lewe kutu [ɔɔ, flo], kɛ ngi huvengɔ a manuma taa tɔnya.” (Ɛksodus 34:​6) Jɛhova “gbekpengɔe,” tao “ngi magbatɛngɔe manuva nuu ma.” (Saam 86:​5) A ngi lii hou lɔ tao ngi wɔnangɔ. (II Pita 3:​9; Hinda Gɛngɔ 15:​4) Ba kaa wue lɔ kɔlongɔ piehinda yekpi nasia ma ti Jɛhova hu, sia ba yɛ lɛma gulɔma a Baibui gaa la.

20-22. (a) Ba ye gu bi lala Ngewɔ gblanga ji bɛɛ ngi lɔ? (b) Gbɛ mia kungɔ bi pie ina nunga tii loni bi lɛ gulɔma a Baibui gaa la?

20 Ba ye gu bi lala Ngewɔ gblanga ji bɛɛ gu baa ngi  lɔ? (Jɔn 1:​18; 4:​24; 1 Timoti 1:​17, NY) Bi kaa wuenga kɔlongɔ Jɛhova ma Baibui hu, ba gu lɔ bi kɔɔ kɛ taa vui na tao kɛ ba gu lɔ bi ngi gɔɔ panda. (Saam 31:​19; Romablɛisia 1:​20) Sia lee ba yɛ kaa wuema kɔlongɔ Jɛhova ma, hi mia ba lala ngi gblanga tao hi mia ba lo a ngie.

Ndomi na Ngewɔ lii hu mu va i leeni poloŋ ndomi na ma a yɛ kɛkei lii hu ngi lengeisia va

21 Ba kɔɔ lɔ kɛ mu Kɛkɛ vui mia a Jɛhova. (Matiu 6:​9) Ta mia ndɛvui veni mu wɛ tao ngi longɔ a na kpekpengɔ mu va. Kɛkei na ngi longɔ a ngi lenga a lo lɔ a kpekpeya ti va. (Saam 36:​9) A tɔnya, Baibui kɛilɔ kɛ ba gu lɔ bi wote a Jɛhova ndiamui. (Jeems 2:​23) Jɛhova, na haiŋ kpɛlɛ gbatɛni, ngi longɔ bi wote a ngi ndiamui. Bii gii la kɛ hinda wa mia a na?

22 Nunga lɛnga ta lo lɔ bi gbe a Baibui gaa la. Ta gii lɔ la kɛ bi lɛnga gulɔma ba gbua lɔ ngewɔvɛi gbambi na ma bi na. Kɛɛ baa luma numu gbi aa bi huhou ndiamɔya gbatɛ va a Jɛhova. Ndiamɔya gbi ii na a hiti ngi ndei hu.

23, 24. (a) Gbɛva mia kungɔ bi yaa mɔli wua? (b) Gbɔɔ mu wa ma kaama Ngu 2 hu?

23 Kɛɛ bi yaa Baibu gaa wuema, hindeisia lɛnga lɔ na bɛ ngatɔ haala. Fale baa wufe a mɔli wua la. Yesu ndeilɔ yɛ kungɔ mu mu mayei sia ndopo mumuisia ti na. (Matiu 18:​2-4) Tao ndenga ta mɔli wua lɔ wa. Ngewɔ longɔ bi kpɛmbo majɔɔ kɔlongɔ mɔli nasia ma magbeengɔ. Fale Baibui gaa vui panda kɔ bi kɔɔ bia yekpe va kɛ tɔnyi mia a na bi kaama.—Toobla ti Wiehindɛisia 17:​11 gaa.

24 Kɔ mu Jɛhova gɔɔ vui panda, Baibui mia kungɔ mu kaa. Mua kaa wue lɔ Ngu 2 hu kɔlongɔ pili na ma Baibui gba bukui yepekeisia kpɛlɛ ma.

^ kɔlɔ wumbumi 15 Ina mbiyei ji, Jɛhova, ii bi Baibui hu, ɔɔ bi longɔ bi Ngewɔ biyei ye mbui gɔɔ i lee ji ma, tao sia ta ye toi la, Kɛlɛma Yɛpei 1 gaa na kɔlɔ laa 207 ma.