Li mia haiŋ kpɛlɛ na

Li mia kɔlɔngui yepekeisia kpɛlɛ ti na

Jɛhova Jeliwuablesia

Kɛnyɛyei wumbu Mɛnde

 NGU 16

Loo Kpauŋ Tɔnya Yewɔvɛi Va

Loo Kpauŋ Tɔnya Yewɔvɛi Va

1, 2. Mɔli ye gbɛ mia kungɔ bi bia yekpe mɔli la? Gbɛva mia mahoungɔ bi bia yekpe mɔli la?

JI BI Baibui gaama, na gbɔnga bi ma bi kɔɔnga kɛ ngewɔvɛi gbambi gbotoma ta nde tɛ tia Ngewɔ vɛima, ti lukui lɔ hindei nasia hu Ngewɔ juyangɔ la tao tɛɛ nunga gaa a tɔnyi. (II Kɔrintabla 6:​17) Sabui ji va mia Jɛhova ndenga mu ma yɛ mu gbua ndɛ yewɔvɛi gbambi ma ɔɔ “Babilɔn wai” hu. (Hinda Gɛngɔ 18:​2, 4) Gbɔɔ naa kungɔ bi pie? Kiti lɔ na nahi kungɔ mu kpɛlɛ mu tee, fale kungɔ mu mua yekpe mɔli a mɔli ji, ‘Nga lo lɔ ngi Ngewɔ vɛi a pili na ngi longɔ la, ɔɔ nya longɔ ngi ngi vɛi a pili na lee wɔɔ ngi ngi vɛima la?’

2 Ina bi gbuanga ndɛ yewɔvɛi gbambi ma, hinda yekpe wa mia a na. Kɛɛ kɛnga hindanga lɔ na ta pie ndɛ yewɔvɛi gbambi ma nahi bi longɔ la tuŋ. Mu yɛpɛ lɛ ti lɛnga ma, tao mu tɔ gbɛva mia mahoungɔ bi ti wumbu sia lee Jɛhova a ti wumbu la.

HAIŊ MAHAWANGƆ VƐILEI KƐ BAGƆƆMA VELEI HAABLA WƐ

3. (a) Gbɛva mia ɛɛ bɛbɛ nunga lɛnga va kɔ ti Ngewɔ vɛi haiŋ mahawangoisia woma? (b) Gbɛ mia Baibui ndeni kɔlongɔ ji ma mua haiŋ mahawangoisia yayenge Ngewɔ vɛi va?

3 Nunga lɛnga ti haiŋ mahawangoisia yayengenga Ngewɔ vɛi va fo gboto va. Ina hi mia bi yɛ a pie, bi lii ɛɛ lɛi ji ba Ngewɔ vɛi haiŋ jisia woma ɔɔ ba gii lɔ la pɛiŋ kɛ hinda nyamu wa mia a na. Kɛɛ gii la kɛ Jɛhova mia mahoungɔ i kɛ a mue sia mua ngi vɛi la. Tao ta Baibui  hu kɛ Jɛhova ii loni mu ngi vɛi a hakei jisia huwue.—Ɛksodus 20:​4, 5 gaa; Saam 115:​4-8; Aisaia 42:​8; I Jɔn 5:​21.

4. (a) Gbɛva mia ii nyandeni mu bagɔɔma ve haabla wɛ? (b) Gbɛva mia Jɛhova ndeni ngi mabla ma kɔ taa lapi yɛpɛ va haabla gama?

4 Nunga lɛnga ti giingɔ la kɛ ta gu lɔ ti ti mablei nasia liilɛi ti haanga, fale ta hinda gboto wue lɔ, ti kɔpɔ gboto yayenge kɔ ti gu ti ti liilɛi. Tɛnga lɔ na pɛiŋ, ta ti vɛi lɔ. Kɛɛ mu yɛ kaanga kɛ haabla tɛɛ gu taa gbɔ mu ma, ɔɔ taa mu gbalɛ. Tii ndɛvu hu hinda gbi. Hinda nyamu wa mia a ji mua lapi kɔ mu yɛpɛ ti gama, gbɛva see tia yana taa yɛ yɛpɛma mu gama, ngafa nyamuisia mia. Na va mia pɛiŋ Jɛhova ndeni Isuɛbleisia ma kɔ taa hinda gbi wue yɛpɛ va haabla gama ɔɔ taa loko wui kɔɛtɛ hinda gbi hu.—Dutɛrɔnɔmi 18:​10-12; Kɛlɛma Yɛpei 26 gaa na kɔlɔ laa 221 ma, kɛ 31 na kɔlɔ laa 223 ma.

5. Gbɔɔ a gbɔ mu ma kɔ mu gbe a haiŋ mahawangoisia yayenge la Ngewɔ vɛi va ɔɔ kɔ mu gbe a bagɔɔma ve la haabla wɛ?

5 Gbɔɔ a gbɔ mu ma kɔ mu gbe a haiŋ mahawangoisia yayenge la Ngewɔ vɛi va ɔɔ kɔ mu gbe a bagɔɔmi ve la haabla wɛ? Kungɔ bi Baibui gaa, bi hei bi gii a pili na Jɛhova hindei jisia lɔni la. A ti wumbuilɔ sia lee “ndigbuama,” ɔɔ manyimi hinda wa na. (Dutɛrɔnɔmi 27:​15) Hɛ Jɛhova gama folo gbi kɔ i gbɔ bi ma bi hindeisia wumbu a pili na a mbumbu la tao kɔ i gbɔ bi ma bi gu bi ngi vɛi a pili na ngi longɔ la. (Aisaia 55:​9) Bi na wuenga, Jɛhova a ndii wua lɔ bi gohu kɔ bi gu bi loko gbua hinda gbi hu ta pie ndɛ yewɔvɛi gbambisia ma.

MA A HOU LƆ MU KESIMASI MAGA?

6. Gbɛva mia nunga ti Pundui ye jii 25 wumbuni Yesu le vuli yawote va?

6 Ndunyi hu kpɛlɛ, Kesimasi yɛni a komɛ wa yia lɔ  nunga ta ka tao nunga gbotoma ti giingɔ la kɛ Yesu le vuli mia ta gawote. Kɛɛ ndɛ yewɔvɛibla mia komi na hinjeni a tie. Buku yia ndeilɔ kɛ Lomablei nasia tii yɛ Ngewɔ gɔɔ, Pundui ye jii 25 mia ti yɛ a fuli le vuli yawote. Nasia ti yɛ looni Sɔsi hindei gulɔ, ti longɔ yɛla nungei jisia ti wote a Klisimabla, fale ti ndeilɔ tɛ ti yaa Yesu le vuli yawote Pundui ye jii 25 ma, sia bɛ ti yɛ kɔɔ lɔ kɛ ye fuli na yana taa Yesu le. (Luuk 2:​8-12) Yesu womableisia tii yɛ a Kesimasi maga. Bukui yepekei ndeilɔ yɛ fo 200 leengɔ woma ji ti Yesu leni, “numu gbi ii yɛ kɔɔ wati na ti ngi leni, tao nunga gbotoma tii gbee pɛiŋ ii yɛ na hu.” (Sacred Origins of Profound Things) Fo 300 nyikɔ leengɔ woma ji Yesu haani, ta mia nunga ti tatoni a Kesimasi maga la.

7. Gbɛva mia tɔnya Klisimableisia tɛɛ Kesimasi maga?

7 Nunga gbotoma ti kɔɔ lɔ sia Kesimasi ye wani la, sabui na va ta mboya haiŋ ve ye fuli na ma, ta yama ta hinda yekanga wue. Tao ti kɔɔ lɔ kɛ fuli na ma yana taa Yesu le. Tɔmasei gɛ va, England kɛ kakei lɛnga ma America, ti saa lailɔ Kesimasi magalei ma jifa ti yɛ kɔɔ lɔ kɛ Ngewɔ mabla yana fuli na magalei aa hinje a tie. Sawei yɛɛ a gijɛ nasia ma ti yɛ a maga. Kɛɛ wati lɛnga woma, nunga ti tatoilɔ gbɔma a maga la. Gbɛva mia tɔnya Klisimableisia tɛɛ Kesimasi maga? Jifa ti longɔ ti Ngewɔ gohunɛ hindei gbi hu ta pie.

KUNGƆ MU MU LE VULI YAWOTE?

8, 9. Gbɛva mia haala Klisimableisia tii yɛ a ti le volo yawote?

8 Hindei yepekei nunga ta loko hei bu wa ta mia a numu le volo yawotelei. A nyande lɔ Klisimamui i ngi le vuli yawote? Numu fele kpe mia Baibui yɛpɛni kɔlongɔ ti ma nahi ti ti le vuli yawoteni, ti venjɔ kpɛlɛ tii  yɛ a Jɛhova vɛi. (Jɛnɛsis 40:​20; Maak 6:​21) Nunga ti yɛɛ a ti le vuli yawote kɔ ti bagɔɔma ve ndɛ yewɔisia wɛ. Na va mia haala Klisimableisia tii yɛ a ti le volo yawote, “ti tɔilɔ kɛ nasia tii yɛ Ngewɔ gɔɔ tia mia ti yɛ a ti le vuli yawote.”—The World Book Encyclopedia.

9 Lomableisia kɛ Giilikibleisia ti langɔ la wɔɔ kɛ numui gbi lee ta ngi le, ngafei a yɛɛ mia ta ngi le na. Ye ngafei ji a yɛɛ na ye numui na mahugbe va haŋ i haa. Buku yia ta toi a The Lore of Birthdays, i ndeilɔ yɛ, kabande hinda lɔ ngafei na luahu a ngewɔ na ti ngi leni a fuli na ti numui na leni.

10. Gbɛva mia tɔnya Klisimableisia tɛɛ ti le volo yawote?

10 Bi giingɔ la Jɛhova gohu a nɛɛ lɔ komɛ gbi ma ndalongɔ ndɛ yewɔvɛi hinda ma? (Aisaia 65:​11, 12) Gbula ma! Ɛɛ gohunɛ ma klobɛɛ va. Na va mia muɛ mu le volo yawote tao muɛ gbɛɛ komɛ gbi ma na hinjeni ndɛ yewɔvɛi gbambi ma.

KUNGƆ HINDEI JI I GBEE MU MA?

11. Gbɛva mia nunga lɛnga ta komɛ vulisia maga? Sia bɛ mua lo mu mabla liilɛi, gbɛ mia ii guni mu pie?

11 Nunga lɛnga ti kɔɔ lɔ kɛ Kesimasi kɛ komɛ lɛnga ti magalei hinjeni ndɛ yewɔvɛi gbambi hu lɔ, kɛɛ tuŋ ta ti maga lɔ. Ti giingɔ la kɛ komi jisia ta sabu la lɔ kɔ tia ti mabla ti lɔ tao ti wati wulo wumbu hinda yia. Ji va mia bia bɛ ba komi jisia maga? Kɔ wua bi mabla wu yɛ hinda yia wati wulo va, hinda nyamu yana. Jɛhova, na mu gbi gɔni a ndɛvui ngi longɔ mu ndoma gɛ a mu bondeisia. (Ɛfisɔsblɛisia 3:​14, 15, NY) Kɛɛ na hu gbi, ii guni mu Jɛhova gbalɛma hinda wue kɔlee mu mu mabla liilɛi. Na va mia toomui Pɔɔl ndeni yɛɛ: “A lapi wu Ndemɔi liima hindei gaa wu kɔɔ.”—Ɛfisɔsblɛisia 5:​10, NY.

12. Komi ye gbɛnga mia tɛɛ Jɛhova gohunɛ?

 12 Nunga gbotoma tɛ mu komi maga lee sia mu mainga ta pie la, ii guni mu gii a pili na i wani la. Kɛɛ fuunuuvu nda giiya gbama mia a na. Jɛhova gohu ii nɛɛni komɛ gbi ma na hinjeni ndɛ yewɔvɛi gbambi ma, ɔɔ komɛ gbi ta hou kɔ ti nuuvui, ɔɔ ndɔɔ hindei yalɛ. Tɔmasei yɛni a ji lɔ, Iijipibleisia ti yɛɛ a komɛ gboto hou ti yewɔisia va. Ji Isuɛbleisia ti gbuani Iijip ti komi jisia ye ngila wumbuilɔ kɛ ti toinga a “mɛhɛ mɛ gomɛ . . . Ndemɔi gama.” Jɛhova liileeilɔ ti ma na va ti pieni tao i ti mɔnɛilɔ fa. (Ɛksodus 32:​2-10) Ngewɔ lutui Aisaia mu lahi lɔ yɛɛ: “Waa jaa a manɔhɔ hinda gbi.”—Aisaia 52:​11 gaa.

KƆƆ SIA WUA NUNGA WUA LEE LA

13. Mɔli ye gbɛnga mia bonda ta wa bi nɛmahu ji ba bi lii huyii kɔ baa ya komɛ vuli nasia maga nunga ta ka?

13 Ji ba bi lii huyii kɔ baa ya komɛ vuli nasia maga nunga ta ka, ba gii lɔ a mɔlinga sia nyikɔ jisia na: Gbɔɔ nga pie ina nya mbaa ngengebla ti nya mɔli lɔ gbɛva mia ngɛɛ Kesimasi maga? Gbɔɔ nga pie ina numu mboya haiŋ vei lɔ mbɛ Kesimasi va? Gbɔɔ nga pie ina nya hini ɔɔ nya nyahin loilɔ ngi komɛ vuli maga? Nga ye gbɔ nya lenga ma kɔ ti lii aa nyani jifa tɛɛ komɛ volo maga ɔɔ jifa tɛɛ ti le volo yawote?

14, 15. Gbɔɔ ba pie ina numu komɛ volo vama wueilɔ bi ma ɔɔ i mboya haiŋ ve bi wɛ?

14 Kungɔ bi bi nɛmahui yayenge kɔ bi gii a na ba nde ɔɔ ba pie hindei gbi hu. Tɔmasei gɛ va, ina numu komɛ volo vama wueilɔ bi ma, ɔɔ i nde yɛ ngi gomɛ vuli lɔ bi ma, ii guni bi pie bɛ bii humɛini. Ba nde lɔ lee ngi ma bɛ, “Baika.” Kɛɛ numu longa i kɔɔ gbɛva mia bɛɛ  komɛ volo maga, ba hugɛ lɔ a ngie. Kɛɛ kungɔ bi kɔɔ sia ba ye yɛpɛ la. Baibui ndeilɔ yɛɛ: “Gbɛ wu layiɛi i yɛ a ngauwanda kpele ma gbi, kia kpoloi a mɛhɛ nɛ la, kɔ wu gu wu kɔɔ wa ye njia wote numui gbi gama a ngila ngila.” (Kɔlɔsiabla 4:​6) Numu bi mɔlinga, kɛnga ba nde lɔ ngi ma kɛ bia vui ba gbɛɛ lɔ nunga ma kohunɛma hindanga wue va tao ba gbekpe lɔ a nunga, kɛɛ komɛ volo ma ii le, ɔɔ bɛɛ pie ndalongɔ komɛ volo ma.

15 Gbɛ mia ba pie ina numu mboya haiŋ veilɔ bi wɛ? Baibui ii hindanga la gbawani mua pie hindei lɛnga hu, kɛɛ i ndeilɔ yɛ mua hinda gbi wue nahi mu giingɔ la kɛ a mu nɛmahui vawei lɔ. (I Timɔti 1:​18, 19) Ina numu mboya haiŋ veilɔ bi wɛ, kɛɛ ii kɔɔ kɛ bɛɛ komɛ volo maga, ɔɔ ina numu ndeilɔ bi ma yɛ, “Ngi kɔɔ lɔ kɛ bia bɛɛ komi jisia maga, kɛɛ nya longɔ tuŋ ngi mboya haiŋ ji ve bi wɛ, gbɔɔ ba pie? Kɛyi ji venjɔ kpɛlɛ hu, ndongɔ bi gama lɔ na ba lo bi pie. Kɛɛ baa hinda gbi wue na a bi nɛmahu vawei. Muɛ lo mu hinda gbi wue na a mu ndiamɔyei vawei ɔɔ nyani a Jɛhova.

BIA WUA BI BONDA

Kohunɛ lɔ nasia ma ta Jɛhova vɛi

16. Gbɔɔ ba pie ina bi bonda ti longɔ bi gbɛɛ ti ma wu komɛ vuli maga?

16 Gbɛ mia ba pie ina bi bonda ti longɔ ti komɛ vuli maga? Ii guni bi lapi a tie. Kungɔ i yɛ bi nɛmahu kɛ ndongɔ ti gama lɔ kɔ ti na wue ti longɔ ti pie. Bagɔɔ na ma ti longɔ ti pie sia lee bia bɛ ba lo ti bagɔɔ na ma ba pie. (Matiu 7:​12 gaa.) Kɛɛ bi bonda ti longa wu yɛ hinda yia komɛ wati hu, gbɔɔ ba pie? Pɛiŋ baa ya bi nɛmahui gbatɛ li va, a nyande lɔ bi hɛ Jɛhova gama kɔ i nɛmahulee ve bi wɛ. Hei bi gii la tao bi gɔfɛgbua wue  kɔlongɔ ma. Mu langɔ la kɛ ba lo lɔ bi Jɛhova gohunɛ a wati gbi.

17. Ba ye gbɔ bi lenga ma kɔ taa ti lii nyani ji ta tɔ ti mbaanga ta komɛ vuli maga?

17 Ba ye gbɔ bi lenga ma kɔ taa ti lii nyani ji ta tɔ ti mbaanga ta komɛ vuli maga? Wati lɛnga a nyande lɔ bi hinda wue ti gama na a ti gohunɛ. Tao a nyande lɔ wati lɛnga bi yaa mboya haiŋ ve bi lengeisia wɛ. Mboya haiŋ na ba fe bi lengeisia wɛ na teengɔ kpɛlɛ ma, ta mia a ji ba wati gɔkoi ti va tao bi kɛ kɛ bi longoi a tie.

NGEWƆ VƐI A PILI NA NGI LONGƆ LA

18. Gbɛva mia mahoungɔ mu li Klisimableisia ti gomisia hu?

18 Kɔ bi Jɛhova gohunɛ panda, kungɔ bi loko gbua ndɛ yewɔvɛilei hu kɛ komɛ vuli nasia ta ka. Kungɔ gbɔma mu jia a tɔnya yewɔvɛi gbambi. Mua ye na wue? Pele yia yɛni a ji lɔ mua li Klisimabla ti gomisia hu. (Hiibrublɛisia 10:​24, 25 gaa.) Komi jisia magbeengɔ wa le mu va. (Saam 22:​22; 122:​1) Ji mua gomɛ hinda yia, mua mu nyɔunyɔu liinɛpɔ lɔ.—Romablɛisia 1:​12.

19. Gbɛva mia kungɔ bi yaa yɛpɛ nunga gama kɔlongɔ tɔnyi nasia ma bi kaanga Baibui hu?

19 Hindei yepekei mua pie kɔ mu loko hei tɔnya yewɔvɛi gbambi bu, ta mia a ji mua yɛpɛ nunga gama kɔlongɔ na ma mu kaanga Baibui hu. Nunga gbotoma, ti lii nyaningɔ hinda nyamui jisia va ha ti wuema ndunyi hu. Kɛnga bɛ bi ti lɛnga gɔɔ lɔ. Yɛpɛ ti gama kɔlongɔ na ma Ngewɔ magaanga kɔ i pie mu va kulɔma. Sia ba yɛ lima Klisimabla ti gomisia hu, ba yama ba yɛpɛ nunga gama kɔlongɔ tɔnyi na ma Baibui hu, na a pie lɔ bɛɛ ya lo bi gbɛɛ ndɛ yewɔvɛi hinda gbi ma. Kpɛɛngɔ na ma, ba kohunɛ majɔɔ lɔ, tao Jɛhova a bi luba lɔ ndapi va bi kɔma kɔ bi loo kpauŋ tɔnya yewɔvɛi hindei va.—Malakai 3:​10.