Li mia haiŋ kpɛlɛ na

Li mia kɔlɔngui yepekeisia kpɛlɛ ti na

Jɛhova Jeliwuablesia

Kɛnyɛyei wumbu Mɛnde

 NGU 13

Bagɔɔma I Yɛ Bi Yeya Ndɛvui Va

Bagɔɔma I Yɛ Bi Yeya Ndɛvui Va

1. Ye mia ndɛvui veni mu wɛ?

JƐHOVA mia “Ngewɔ vulungɔi” a ngie. (Jɛrɛmaia 10:​10) Ta mia mu Gbatɛmui a ngie tao ta mia ndɛvui veni mu wɛ. Baibui yɛpɛilɔ kɔlongɔ ngi ma yɛɛ: “Bi haniisia gbi gbatɛilɔ, tao ti yɛ na ndalongɔ bi liima hindɛi ma, kɛ ti gbatɛngɔ yɛla.” (Hinda Gɛngɔ 4:​11) A tɔnya, Jɛhova longɔ mu yɛ ndɛvui hu. Tao ta mia ndɛvui veni kpatɛ haiŋ kpɛlɛ wɛ.—Saam 36:​9 gaa.

2. Gbɔɔ kungɔ mu pie kɔ mu ndɛvui yanɛɛ yi gɔɔ vui panda?

2 Jɛhova haiŋ kpɛlɛ gbatɛilɔ mu gbeengɔ fa kɔ mu yɛ ndɛvui hu, sia nyikɔ mɛhɛ na kɛ njei. (Toobla ti Wiehindɛisia 17:​28) Kɛɛ i baa na ma, ngi longɔ mu ndɛvui yanɛɛ yi gɔɔ. (Toobla ti Wiehindɛisia 14:​15-17) Kɛɛ kɔ mu ndɛvui yanɛɛ yi gɔɔ vui panda, kungɔ mu jia a Ngewɔ jaweisia.—Aisaia 48:​17, 18.

PILI NA NGEWƆ A NDƐVUI LƆ LA

3. Gbɔɔ Jɛhova pieni ji Keen ngi ndii waani?

3 Baibui kɛilɔ kɛ Jɛhova bagɔɔ lɔ mu lɛvui ma. Tɔmasei gɛ va, ji Adam tia Iv ti lui, Keen, liileeni ngi ndii Ebɛl ma, Jɛhova yɛpɛilɔ ngi gama kɔ i ngi lii gɔlɛ. Kɛɛ Keen ii woloni Ngewɔ ma, i liileeilɔ pɛiŋ huleengɔ gboŋ kɛ i “gbundɛnga ngi ndeei ma, i ngi waa.” (Jɛnɛsis 4:​3-8) Jɛhova Keen mɔnɛilɔ ji i ngi ndii waani. (Jɛnɛsis 4:​9-11) Ndiilei ye kakei kɛ ji numu a lolo a ngi mbaa nyamungɔ wa le, gbɛva see ɛɛ ndo yekpe le. Numui na bonda ɛɛ kunafɔ lɛvu majɔɔ.  (I Jɔn 3:​15 gaa.) Kɔ mu Jɛhova gohunɛ, mahoungɔ mu lo a numui kpɛlɛ.—I Jɔn 3:​11, 12.

4. Sawei nasia Ngewɔ feni Isuɛbleisia wɛ, ye ngla ye kɛni kɛ kungɔ mu bagɔɔ ndɛvui ma?

4 Fo taosi lɛnga leengɔ woma, Jɛhova kɛilɔ kɛ i bagɔɔ lɔ ndɛvui ma ji i Sawa Puuisia veni Mojisi wɛ Isuɛbleisia va. Ye sawei jisia ye ngila ndeilɔ yɛɛ: “Baa numu waa.” (Dutɛrɔnɔmi 5:​17, NW) Isuɛbleisia ti wati hu, numu gbi yɛ a ngi mbaa waa a kɛwɛ, ti yɛɛ a ta bɛ waa.

5. Ngewɔ ye ko nyanilei lɔni?

5 Ngewɔ ye ko nyanilei lɔni? Ndui na bɛ vui i ngi nje gohu, Jɛhova bagɔɔ lɔ ngi lɛvui ma. Sawei nasia hu Jɛhova feni Isuɛbleisia wɛ, i ndeilɔ hu yɛ ndui na bɛ vui ngi nje gohu, ngi lɛvui hinda hinjenga a numu gbi, kungɔ ti ye numui na bɛ waa. (Ɛksodus 21:​22, 23, NW gaa; Saam 127:​3.) Ji kɛma lɔ kɛ hinda nyamu wa mia a ko nyanilei.—Kɛlɛma Yɛpei 28 gaa na kɔlɔ laa 222 ma.

6, 7. Mua ye kɛ a Jɛhova kɛ mu bagɔɔ lɔ ndɛvui ma?

6 Mua ye kɛ a Jɛhova kɛ mu bagɔɔ lɔ mu lɛvui ma kɛ nunga yekeisia ti ndei? Mua ji wue lɔ a ji muɛ hinda gbi wue nahi mu kɔɔngɔ kɛ a mu lɛvui nyani ɔɔ nunga yekeisia. Ji kɛma lɔ kɛ ii guni mu tawa vuka mɛ, sigɛiti gbɔi ɔɔ jambei, gbɛva see ta mu waa lɔ.

7 Ngewɔ mia mu gbatɛni i ndɛvui wu mu hu, fale kungɔ mu mu lɛvui hou a pili na ngi longɔ la. Kungɔ mu mu mahugbe a na mua pie kɔ mu yɛ sɛwɛ Ngewɔ yama. (Romablɛisia 6:​19;12:​1; II Kɔrintabla 7:​1) Muɛ gu mua Jɛhova gohunɛ, na ndɛvui veni muɛ, ina mui bagɔɔni ndɛvui ma. Sia bɛ ii bɛbɛni gbe va mu wuehinda nyamuisia ma, mu lapinga kɔ mu gbe ti  ma, Jɛhova a gbɔɔ mu ma, jifa mu longɔ mu kɛ kɛ mu bagɔɔ lɔ ndɛvui ma.

8. Gbɔɔ mua pie kɔ mua mu lɛvui kɛ nunga yekeisia ti lɛvui wu kpundɛ hu?

8 Mu yɛ kaanga kɛ ndɛvui yɛni a mboya haiŋ yekpe wa lɔ, na a gbua Jɛhova gama. Jɛhova langɔ la kɛ mua lapi lɔ gboŋ kɔ mua hinda gbi wue na a mu lɛvui ɔɔ nunga yekeisia ti lɛvui wu kpundɛ hu. Mɔtui ɔɔ jia haiŋ yeka gbi yaa mu yeya, mua mu mahugbe lɔ ji mua yɛ siama. Tao muɛ kpundɛma hinda gbi wue nunga ti yandoi va. (Saam 11:​5, NW) Mua lapi lɔ gbɔma kɔ mu wɛɛsia ti yɛ pele yekpe hu tao kɔ gbɛogbɛ aa yɛ mu ye pɛɛ la na a wa a kpundɛ. Jɛhova sawa veilɔ Isuɛbleisia wɛ yɛɛ: “Bi pɛlɛ nina longaa, ba gɔlɔ [ɔɔ, kakii] lolɔ pɛlɛi mahu kalangɔ, kɔ baa wa a ŋama bi wɛlɛi mahu.”—Dutɛrɔnɔmi 22:​8.

9. Gbɔɔ ii guni mu pie a fuuhaiŋsia?

9 Jɛhova longɔ mu bagɔɔ fuuhaiŋsia bɛ vui ti nda lɛvui ma. Ɛɛ gbalɛ Ngewɔ ma ina mu fuuhaiŋ waailɔ mɛ va, kula gbatɛ va, ɔɔ ina mu fuuhaiŋ waailɔ kɔ aa wa a kpalɛ mu gama. (Jɛnɛsis 3:​21; 9:​3; Ɛksodus 21:​28) Kɛɛ ii guni mu fuuhaiŋsia gbɛgbɛi ɔɔ mu ti waa gbama va.—Saleisia 12:​10.

KUNGƆ MU NDƐVUI LƆ SIA NGEWƆ A TƆ LA

10. Mu ye kɔɔni kɛ ŋami mia ndɛvui le?

10 Jɛhova bagɔɔ lɔ wa ŋami ma, gbɛva see ŋami mia ndɛvui le. Ji Keen ngi ndii Ebɛl waani, Jɛhova ndeilɔ ngi ma yɛɛ: “Bi ndeei ŋamɛi woi a gbala a nge a hiye bɛ ndɔɔmɛi.” (Jɛnɛsis 4:​10) Ebɛl ŋami yɛ looni ngi lɛvui lɔ va tao Jɛhova pieilɔ Keen i mɔnɛ jifa i ngi ndii waani. Noa wati hu, ji Njave Wai bɛlini, Jɛhova kɛilɔ  gbɔma kɛ ndɛvui tia ŋami yakpe mia jɔngɔ. Jɛhova lumailɔ kɔ Noa tia ngi mabla ti huiŋ mɛ. I ndeilɔ yɛɛ: “Fuuhanii gbi lee na ndɛvu ngi hu yɛni a mɛhɛ lɔ wu va: kia ndawa wunduisia gbi ti na ngi kpɛlɛ vea wu wɛ.” Kɛɛ Ngewɔ sawa yia lailɔ ti ma yɛɛ: “Kɛ nduwui na ndɛvu ŋamɛi i hu waa mbumbu mɛhɛ va.”—Jɛnɛsis 1:​29; 9:​3, 4.

11. Gbɛ mia Ngewɔ ndeni Isuɛbleisia ma kɔlongɔ ŋami ma?

11 Fo 800 leengɔ woma, ji Jɛhova ndeni Noa ma yɛ aa ŋama mɛ, i sawei lailɔ Isuɛbleisia ma yɛɛ: “Numu lasi gbi . . . na i hua gbɛ ɔ ŋɔni, na numu a mɛ, kɛ i houa; a yeŋamɛi wulɔ ndɔɔmɛi, i fufule wɛlɛ ma.” Kɛ i ndenga ti ma yɛɛ: “Numu gbi wu lia aa ŋama mɛ.” (Lɛvitikus 17:​13, 14) Ji kɛilɔ lɔ gboleiŋ kɛ Jɛhova longɔ yɛla ngi mabla ti bagɔɔ ŋami ma. Ii ti mabalini hua mɛ va, kɛɛ ii guni ti ye ŋami mɛ. Kungɔ yɛla ti fuuhaiŋ waanga mɛ va, ti ye ŋami wu ndɔɔmi.

12. Klisimableisia ti ye ŋami wumbuni?

12 Yesu haangoi woma, toobla kɛ kpakuisia ti gomɛilɔ kɔ ti yɛpɛ kɔlongɔ sawei nasia ma kungɔ Klisimableisia ti hou sawei nasia lia Ngewɔ yɛ fenga Isuɛbleisia wɛ. (Toobla ti Wiehindɛisia 15:​28, 29 gaa; 21:​25) Jɛhova gbɔilɔ ti ma ti kɔɔ kɛ bagɔɔma wa lɔ tuŋ ngi yeya ŋami va tao kɛ kungɔ tia bɛ ti bagɔɔ ma. I gbɔilɔ Klisimablei nasia ma ti kɔɔ kɛ ii guni ti ŋama gbɔi, ti mɛ ɔɔ ti hua mɛ nahi ŋami hu. Ngewɔ yama, ŋama mɛlei nyamungɔ sia lee ji na numu a puegbua ɔɔ a haiŋ mahawangɔ vɛi. Na va mia tɔnya Klisimableisia tii yɛ a ŋama gbɔi ɔɔ ŋama mɛ. Kɛɛ a ha bɛ? Jɛhova longɔ tuŋ mu ŋami lɔ sia lee a tɔ la.

13. Gbɛva mia Klisimableisia tɛɛ ŋama wumbu?

 13 Kɛɛ kungɔ Klisimableisia ti ŋami wumbu? Ɔ-ɔ. Jɛhova yɛ ii guni mu ŋama mɛ ɔɔ mu ŋama gbɔi. Tɔmasei gɛ va, ina dɔkitei ndeilɔ bi ma yɛ baa ndɔ gbɔi, ba pie lɔ ti pu diipii hu ti too bi ma? Gbula ma! Ji kɛma lɔ kɛ ji Ngewɔ ndeni yɛ mua ŋama mɛ ɔɔ mua ŋama gbɔi, ii guni ti too mu ma klobɛɛ va.—Kɛlɛma Yɛpei 29 gaa na kɔlɔ laa 222 ma.

14, 15. Sia bɛ Klisimableisia ti bagɔɔ lɔ wa ndɛvui ma, gbɔɔ tɛɛ pie?

14 Kɛɛ ina naa dɔkita ndeilɔ yɛ tii ŋami looilɔ mu ma mua haa lɔ, gbɔɔ mua pie? Ye na ta, numui gbi mia a kitilee ta yekpe va kɔlongɔ na ma a pie. Klisimableisia ti bagɔɔ lɔ wa ti lɛvui ma, fale ina hinda yeka gbi lɔ na ta pie ti lɛvui mabawo va, ta pie lɔ; kɛɛ tɛɛ ŋama wumbu.

15 Mua lapi lɔ kɔ mu yɛ kahugbua yekpe hu, kɛɛ jifa ŋami mia ndɛvui le tao mu kɔɔ lɔ kɛ Ngewɔ bagɔɔ lɔ wa ma, muɛ luma taa too mu ma. Ji mua Jɛhova jaweisia hou, magbeengɔ i lee ji ma mua ngi jaweisia nyani mu lɛvui mabawo va. Yesu ndeilɔ yɛɛ: “Numui na ngi longɔ i dunya lɛɛvui ngi ndɛi mabawao, a baalɔ la; kɛɛ numu gbi lekee a baa a dunya lɛɛvui ngi ndɛi nya wooma, a kunafɔ lɛɛvui majɔɔlɔ.” (Matiu 16:​25, NY) Mu longɔ mu Jɛhova gohunɛ jifa mu longɔ a ngie. Jɛhova kɔɔ lɔ na kpekpengɔ mu va, na va mia mua ndɛvui wumbu sia lee a mbumbu la.—Hiibrublɛisia 11:​6.

16. Gbɛva mia Ngewɔ mabla ta jia a ngi jaweisia?

16 Ngewɔ mablei nasia ti wɔnangɔ a ngie, ti lii huyiingoi kpauŋ jia va a ngi jaweisia. Tɛɛ ŋama gbɔi,  tɛɛ mɛ, tao tɛɛ mbumbu ti lɛvu mabawo va. * Kɛɛ ta hale hinda yeka wue lɔ ti lɛvui mabawo va. Ti langɔ la a ti lii gbi kɛ Ngewɔ, na ndɛvui veni mu wɛ, i na gɔɔ lɔ kpekpengɔ ti va. Bia bɛ bi langɔ la kɛ i na gɔɔ lɔ kpekpengɔ bi va?

ŊAMA YAYENGELEI NA JƐHOVA KULUNI MA

17. Gbɔɔ lee wɔɔ Jɛhova lumani kɔ Isuɛbleisia ti pie a ŋami?

17 Sawei nasia hu Jɛhova feni Isuɛbleisia wɛ, i ndeilɔ na yɛɛ: “Ajifa nduwui ngi lɛvui lɔ ŋamɛi hu: kɛ ngi feilɔ wuɛ saagbuamɛi mahu hinda hulaava wu lɛvuisia va: gbamaile ŋamɛi lɔ a hinda hulaa ndɛvui yesabui va.” (Lɛvitikus 17:​11) Ji Isuɛbleisia ti yɛ a jumbuma hindeisia wue, kɔ Jɛhova i manu ti ma, ti yɛɛ a fuuhaiŋsia gbua a saa, kɛ saagbuamui ye ŋami lɛnga wunga saagbuami Ngewɔ gula wɛlei bu. Na mia lee wɔɔ Jɛhova lumani kɔ Isuɛbleisia ti pie a ŋami.

18. Nafei ye gbɛ mia Yesu haalei wani la?

18 Ji Yesu wani ndunyi ji ma i ngi lɛvui gbua a saa mu jumbuisia va, na pieilɔ saa nasia ti yɛ a kpua a fuuhaiŋsia i gbua hu. (Matiu 20:​28; Hiibrublɛisia 10:​1) Yesu lɛvui na i kpuani a saa, baa wa yɛɛ ma, ajifa ji Jɛhova ngi wuni hei hu i li ngelegohu, ye saa na pieilɔ Jɛhova i sabu ve nasia wɛ ta liivaa Yesu ma kɔ ti kunafɔ lɛvui majɔɔ.—Jɔn 3:​16; Hiibrublɛisia 9:​11, 12; I Pita 1:​18, 19.

Ba ye kɛ kɛ bi bagɔɔ lɔ ndɛvui ma kɛ ŋami?

19. Kɔ kaye gbi aa yɛ mu ma numu gbi va, gbɔɔ kungɔ mu pie?

19 Mu gohunɛingɔ wa le ndɛvui va Jɛhova feni muɛ tao mua sɛigbua ngi ma na va. Tao mu longɔ mu pie  nunga ti kɔɔ kɛ ta kunafɔ lɛvui majɔɔ lɔ ina ti lanaya wuilɔ Yesu haalei hu. Mu longɔ a nunga, fale mua na gbi wue lɔ mua gu a pie la kɔ mu gbɔ ti ma ti kɔɔ na kungɔ ti pie kɔ ti ndɛvui majɔɔ. (Ɛsiikiɛl 3:​17-21) Mu ngingi ji wuenga a mu gbayei gbi, mua gu lɔ mu na le Pɔɔl ndeni, ji i ndeni yɛɛ: “Kaye gbii nya ma numu gbi va. Gbamaile ngii gbahani a Ngewɔ nɛmahui gbi hugɛla a wue.” (Toobla ti Wiehindɛisia 20:​26, 27) A tɔnya, mua kɛ lɔ kɛ bagɔɔma wa lɔ mu yeya ndɛvui va ji mua kɛ a mu magbee yɛpɛ va nunga gama kɔlongɔ Jɛhova ma kɛ ji mua pie ti kɔɔ sia i bagɔɔngɔ la ndɛvui ma.

^ kɔlɔ wumbumi 16 Bi longa bi hinda hugɔɔ i lee ji ma kɔlongɔ ŋama wumbulei ma, kɔlɔ laa 77-79 gaa bukui ji hu, Kɔntinyu fɔ Du Wetin Go Mek Gɔd Lɛk Yu. Jɛhova Jeliwuableisia mia ti kpatɛni.