Nëjkx parë xyʼixët diʼib tmëminy

Nëjkx mä myiny tukëʼëyë titulo

 ARTIKULO DIˈIB YAˈËXPËJKP 37

Nˈokkajpxykyupëjkëmë Jyobaa

Nˈokkajpxykyupëjkëmë Jyobaa

“Waanë niˈigyë tsyekyëty es nnaytyukkëdëjkëm yëˈë nDeetyˈäjtëm diˈibë tsäjpotm” (EB. 12:9).

ËY 9 ¡Jyobaa yëˈë diˈib nReyˈäjtëm!

DIˈIB YAJNIMAYTYÄˈÄGÄÄMP *

1. ¿Tiko mbäät ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa?

TSOJKËP ngajpxykyupëjkëm o nmëmëdoˈowëmë Jyobaa. ¿Tiko? Yëˈko yëˈë të xyyajkojëm, ets pääty tmëdatyë madakën parë xyˈanaˈamëm (Diˈibʉ Jat. 4:11). Per ja tuk pëky tiko mbäät nmëmëdoˈowëm, jaˈko yëˈë diˈib mas oy anaˈamp. Nuˈun kujkë tiempë pyety kyuˈty, mayë jäˈäy të yˈanaˈamdë, per ko nˈijxkijpxyëm mä wiˈixë Jyobaa yˈaneˈemy, ta nˈijxëm ko yëˈë tuˈugë yajkutujkpë diˈib mas wijy, diˈib mas tsojkëp, diˈib paˈˈayoop ets diˈib jyaygyujkëp tijaty (Éx. 34:6; Rom. 16:27; 1 Fwank 4:8).

2. Extëm jyënaˈanyë Ebreeʉsʉty 12:9-11, ¿tiko mbäät ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa?

2 Jyobaa kyaj ttsoky nmëmëdoˈowëm mët ko ntsëˈkëm, yëˈë duˈun mët ko ntsojkëm ets mët ko nˈijxëm extëmë nDeetyˈäjtëm diˈib xytsyojkëm. Mä ja neky diˈibë Pablo tyuknijäˈäyë ja ebreo jäˈäyëty, jyënany ko oy ko xondaˈakyˈääw xondaˈakyjyot “nnaytyukkëdëjkëm yëˈë nDeetyˈäjtëm” mët ko yëˈë xytyukniˈˈijxëm diˈib “ndukˈoyˈatäˈänëm” (käjpxë Ebreeʉsʉty 12:9-11).

3. 1) ¿Wixaty nyajnigëxëˈkëm ko ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa? 2) ¿Tijaty nˈatsoowëmbitäˈänëm?

3 Ngajpxykyupëjkëmë netyë Jyobaa ko nmëmëdoˈowdäˈäyëm tijaty xytyukˈanaˈamëm ets ko kyaj ndukˈijxpajtëm ja ngëˈëmjotˈäjt ngëˈëmwinmäˈänyˈäjtëm (Prov. 3:5). Kyaj nëjkx xytsyiptäˈägäˈänxëm ngajpxykyujpëjkëmë Jyobaa ko nnijäˈäwëm wiˈix jantsy oy jyaˈayˈaty ets ko nyaˈijtëm winmäˈänyoty ko tyäˈädë jyaˈayˈäjtën dyajnigëxëˈëky mä tukëˈëyë tijaty tyuumpy (Sal. 145:9). Ko mas niˈigyë nˈixyˈäjtëmë Jyobaa, ta mas niˈigyë ntsojkëm. Ets pën ntsojkëm, ta kyaj nˈamdowäˈänëm tuˈugë listë mä tnigäjpxtäˈäyët ti mbäät nduˈunëm ets ti kyaj. Ets duˈun extëmë Jyobaa, ta nëjkx  nduˈunëm diˈib oy ets nˈaxëkˈijxëm diˈib axëëk (Sal. 97:10). Per min nˈokˈatsoˈowëmbijtëm mä tyäˈädë artikulo: ¿Tiko näˈäty xytsyiptakxëm ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa? ¿Ti tukniˈˈijxëdëp pënaty tuundëp mëjjäˈäy ja yˈijxpajtënë Nehemías? ¿Ti tukniˈˈijxëdëbë uˈunkteety ja yˈijxpajtënë rey David? Ets ¿ti tukniˈˈijxëdëbë uˈunktääk ja yˈijxpajtënë María, ja tyäägë Jesus?

¿TIKO NÄˈÄTY XYTSYIPTAKXËM NGAJPXYKYUPËJKËMË JYOBAA?

4, 5. Extëm jyënaˈanyë Romanʉs 7:21-23, ¿tiko näˈäty xytsyiptakxëm ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa?

4 Tuk pëky tiko näˈäty xytsyiptakxëm ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa, yëˈë ko nyajpatëm pokyjyaˈay ets pääty ngujuundakëm. Ko Adán mëdë Eva tkamëmëdoowdë Dios ets ko ojts tjëˈxtë ja ujtstëëm, duˈunxyëp extëm jyënandë ko myëdäjttëbë madakën parë këˈëm twinˈixtët ti oy ets ti axëëk (Gén. 3:22). Nanduˈun tyam mayë jäˈäy, kyaj tmëjpëjtäˈäktë Dios ets këˈëm twinˈixäˈändë ti oy ets ti axëëk.

5 Ëtsäjtëm kyaj duˈun njäˈäyˈäjtëm extëm yëˈëty, pes nˈixyˈäjtëmë Jyobaa ets ntsojkëm, per mbäät xytsyiptakxëm parë xëmë nduˈunëm ti yëˈë tsyojkypy. Duˈun jyajtyë apostëlë Pablo (käjpxë Romanʉs 7:21-23). Ets duˈun extëmë Pablo, ëtsäjtëm nan njatunäˈänëm tijatyë Dios yˈoyˈijxypy. Päätyën, tsyokyëty xëmë nduˈunëmë mëjääw parë kyaj xyyajtëgoˈoyëm ja diˈib kyaj yˈoyëty.

6, 7. ¿Tidaa ko mbäät xytsyiptakxëm ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa? Pëjtäˈäk tuˈugë ijxpajtën.

6 Ja tuk pëky tiko mbäät xytsyiptakxëm ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa, yëˈë ko të xynyinäjxëm ja kostumbrë diˈibë jäˈäy myëdäjttëp mä të nyaˈk të nbajtëm. Extëm mayë jäˈäy xyˈanmäˈäyëm tim tëgatsy extëmë Dios xyˈanmäˈäyëm. Pääty, tsojkëp nduˈunëmë mëjääw parë kyaj nwinmäˈäyëm extëm yëˈëty. Min nˈokˈijxëm tuˈugë ijxpajtën.

7 Mä näägë it lugäär, kyaj wiˈix yajmëdoy ko ënäˈktëjk mëktaˈaky yaˈˈanëëmëdë parë tpäättët mayë meeny sentääbë. Duˈun jyajty tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈib xyëwˈäjtypy Mary. * Mä tkaˈixyˈatynyëmë Jyobaa, jap yˈëxpëjky mä ja mas oybyë unibersidad diˈib yajpatp mä ja pyaˈis. Ja fyamilyë, ta mëktaˈaky yˈanmääyë parë tˈëxtäˈäyët tuˈugë tyuunk mä mbäät myeenybyaaty ets mä myëjpëtsëmët. Mary, nan yëˈë nety diˈib jyatsojkypy, per tëgäjtsë jyot wyinmäˈäny ko tˈixyˈajtyë Jyobaa ets ko mas niˈigyë ojts ttsojknë. Yëˈë jyënaˈany: “Näˈäty, jakëxëˈkpëtsë nduunk mäts mbäät nganaraty jantsy mayë meeny sentääbë, per mbäädëts xytyukmäjtsˈyuˈungë Diosë tyuunk. Ets kom duˈunëts të nˈyeeky të nbety, xytsyiptakxëbëts njëjpkugäjpxët. Nmëwäˈän nmëtsoˈowëbëtsë Jyobaa parëts njëjpkudijët tuˈugë tuunk diˈibëts mbäät xyyajtuˈuˈaduky mäts nduunë tyuunk” (Mat. 6:24).

8. ¿Tijaty nimaytyäˈägäˈänëm?

8 Extëm të nˈijxëm, ndukˈoyˈäjtëm ko ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa. ¿Tiko mbäät tkajpxykyupëktë Jyobaa pënaty të yajmoˈoytyë wanatyë kutujkën, extëmë mëjjäˈäytyëjk, uˈunkteety etsë uˈunktääk? Tuk pëky, yëˈko mbäät dyaktë naybyudëkë. Min nˈokˈijxëm tuˈuk majtskë ijxpajtën diˈibë Biiblyë myaytyakypy mä wiˈix mbäät nyajtuˈunëm ja kutujkën extëmë Jyobaa ttukjotkëdäˈägët.

¿TI MBÄÄDË MËJJÄˈÄYTYËJK TYUKNIˈˈIXËDË JA YˈIJXPAJTËNË NEHEMÍAS?

Mëjjäˈäytyëjk tyundë mä yˈaˈoyë Tëjk mä nˈëxpëjkëm, duˈun extëmë Nehemías tyuuny mä yajnabojtsy ja Jerusalén käjpn. (Ixë parrafo 9 axtë 11). *

9. ¿Ti jotmayë Nehemías pyat ko jyëmbijty Jerusalén?

9 Jyobaa yëˈë të ttuknipëkyë mëjjäˈäytyëjk parë tˈijxˈit tkuentˈattët pënaty mëduunëdëp (1 Peed. 5:2). Tyäˈädë mëjjäˈäytyëjk, mbäät mëjwiin kajaa tijaty tyukniˈˈixëdë mä wiˈixë Nehemías dyajtuuny ja kutujkën mä Diosë kyäjpn, pes yëˈë gobernadoorë nety jam tyuny Judá ets mëjwiin kajaa tmëdäjtyë kutujkën (Neh. 1:11; 2:7, 8; 5:14). Min nˈokˈijxëm ti jotmay pyat.  Nehemías nyijäˈäwë ko ja judiyëtëjk axëëgë nety jam yˈadëˈëtstë mä ja templë ets kyaj nety tmoˈoytyë naybyudëkë ja lebitëty extëm ja Ley jyënaˈany. Nan kyaj nety tˈamääyˈattë ja sääbëdë xëëw, ets tamë nety nääk diˈib të pyëjknëdë mëdë toxytyëjkëty diˈib tsoˈondëp wiinktsoo. Pääty, tsojkëbë nety ti ttunëdë Nehemías (Neh. 13:4-30).

10. ¿Ti Nehemías tyuun ko tpatyë jotmay?

10 Nehemías kyaj dyajtuuny ja kyutujkën parë ttukˈaguanëˈäjty ja judiyëtëjk ets myëmëdowëdët. Niˈigyë tmënuˈkxtakyë Jyobaa winë ääw winë jot parë nyëˈëmoˈoy tyuˈumoˈoyëdët ets tyukniˈˈijxë ja nax käjpn wiˈix jyënaˈany ja Diosë Lyey (Neh. 1:4-10; 13:1-3). Nan ijt yujy tudaˈaky ets axtë tuun mët ja myëguˈuktëjk mä ojts tˈagojëdë ja Jerusalén käjpnë nyabots (Neh. 4:15).

11. Extëm jyënaˈanyë 1 Tesalónikʉ 2:7, 8, ¿wiˈix mbäät jyaˈayˈattë mëjjäˈäytyëjk?

11 Pënaty tuundëp mëjjäˈäy, waˈan kyaj duˈun ttim päättë jotmay extëmë Nehemías. Per mbäät kanäk pëky tpanëjkxëdë yˈijxpajtën. Extëm nˈokpëjtakëm, ko mëk tyundë parë tpudëkëdë myëguˈuktëjk. Nan kyaj mëj këjxm nyayajnaxëdë mët ko tmëdattë kutujkën, niˈigyë ttsoktë ja myëguˈuktëjk (käjpxë 1 Tesalónikʉ 2:7, 8). Ets ¿wiˈix dyajnigëxëˈëktë ko tjantsy tsyoktë ets ko yˈittë yujy tudaˈaky? Mä wiˈix tmëˈˈëw tmëgäjpxtë. Andrew diˈib jeky kujk tyuunë mëjjäˈäy, jyënaˈany: “Tëts nbëkyë kuentë ko mëjjäˈäytyëjk jyaˈayˈattë ajiiky amëguˈuk, ajäjt jotjäjtëdëp ja nmëguˈukˈäjtëm, ets yëˈë diˈib pudëjkëdëp parë tkajpxykyupëktë”. Etsë Tony, diˈib nan jeky kujk tyuunë mëjjäˈäy, jyënaˈany: “Nduumbyëtsë mëjääw parëts nbanëjkxyë käjpxwijën diˈib yajpatp mä Filipʉs 2:3 ets xëmëts ndunyë mëjääw parëts mëj nyajnaxy ja nmëguˈuktëjk. Tyäˈädë yëˈëts xypyudëjkëp parëts yajxon nyajtunët ja kutujkën diˈibëts nmëdäjtypy”.

12. ¿Tiko mbäät jyaˈayˈattët yujy tudaˈaky pënaty tuundëp mëjjäˈäy?

12 Pënaty tuundëp mëjjäˈäy, tsojkëp jyaˈayˈattët yujy tudaˈaky duˈun extëmë Jyobaa. Pes oy yëˈë tijaty tjaˈˈanaˈamdäˈäy, “yajpëdëˈkypy naxwayoty  ja diˈib yujy tudaˈaky” (Sal. 18:35; 113:6, 7). Jyobaa yˈaxëkˈijxypy pënaty mëj këjxm nayajnäjxëdëp (Prov. 16:5).

13. ¿Tiko mbäädë mëjjäˈäytyëjk nyaywyinguwits nyayˈaguwitsëdë?

13 Mëjjäˈäytyëjk diˈib kyajpxykyupëjktëbë Jyobaa, tsojkëp nyaywyinguwits nyayˈaguwitsëdët, pes pën kyaj duˈun ttundë, mbäädë net tmëgäjpxtë mëkaty ja diˈib kyaj wyintsëˈëgëdë extëmë mëjjäˈäy (Gal. 5:14, 15; Sant. 1:26). Andrew, diˈib të yˈokˈyajmaytyakpë, jyënaˈany: “Näˈäty, axëëgëts njaˈˈatsowäˈänyë nmëguˈukˈäjtëm diˈibëts të nˈixy ko kyajts nëgoo xywyintsëˈëgë. Per kots nbawinmayë yˈijxpajtënë Dios mëduumbëty diˈib yajmaytyaktëp mä Biiblyë, xypyudëjkëbëts parëts nˈitët yujy tudaˈaky ets yuunk naxypy”. ¿Wiˈixë mëjjäˈäytyëjk dyajnigëxëˈëktë ko kyajpxykyupëjktëbë Jyobaa? Ko yˈittë oyjyaˈay ets ko tsuj yajxon tmëgäjpxtë myëguˈuktëjk, axtë pënaty mëët tyundë mëjjäˈäy (Kol. 4:6).

¿TI MBÄÄDË UˈUNKTEETY TYUKNIˈˈIXËDË JA YˈIJXPAJTËNË REY DAVID?

14. ¿Ti Jyobaa të ttuknipëkyë uˈunkteetyëty, ets ti tsyojkypy ttundët?

14 Jyobaa yëˈë të ttuknipëkyë uˈunkteety parë tnigëbäjkˈatëdë fyamilyë ets tsyojkypy parë tˈëwij tkäjpxwijët ets tjëjwijtsëmbitët ja yˈuˈunk yˈënäˈk (1 Kor. 11:3; Efes. 6:4, TNM). Perë tyäˈädë kyaj yëˈë tˈandijy dyajtundët ja kyutujkën extëm ttimtsoktë. Pes jam kyuentëkëyakäˈändë mä Jyobaa diˈib të tpëjtaˈagyë familyë (Éfes. 3:14, 15). Uˈunkteetyëty, yajnigëxëˈëktëp ko kyajpxykyupëjktëbë Jyobaa ko dyajtundë kyutujkën extëm yëˈë ttukjotkëdaˈaky. Pääty ko tˈëxpëktë wiˈix jyukyˈajtyë rey David, mbäät mëjwiin kajaa tijaty tyukniˈˈixëdë.

Ko tuˈugë uˈunkteety nyuˈkxtäˈägët, oy ko dyajnigëxëˈëgëdë yujyˈat tudaˈakyˈat. (Ixë parrafo 15, 16). *

15. ¿Tiko njënäˈänëm ko rey David yäjkë oybyë ijxpajtën parë uˈunkteety?

15 Jyobaa kyaj jeˈeyë ttuknipëjkyë David parë tnigëbäjkˈatëdë fyamilyë, nanduˈunën tnigëbäjkˈatët ja nax käjpn diˈib Israel. Kom rey tyuuny, myëdäjt mëjwiin kajaa kutujkën. Näˈäty, axëëk dyajtuuny ets tëgooy mëjwiin kajaa (2 Sam. 11:14, 15). Per ko tkupëjky etsë Jyobaa jyëjwijtsëmbitëdët, ta dyajnigëxëˈky ko kyajpxykyupëjkypy. David yaˈˈawatsë jyot kyorasoon ko tmënuˈkxtakyë Jyobaa ets pyanëjkx wiˈix nyëˈëmooy tyuˈumooyë (Sal. 51:1-4). Nan yajnigëxëˈkë yujyˈat tudaˈakyˈat ko tkupëjky ja käjpxwijën diˈib mooyëdë duˈun ja yetyëjk ets ja toxytyëjk (1 Sam. 19:11, 12; 25:32, 33). Ja tyëgoˈoyën mëjwiin kajaa tijaty tyukniˈˈijxë ets jëjpˈam tpëjtaky ja Diosë tyuunk mä jyukyˈäjtën.

16. ¿Tijaty mbäädë uˈunkteety tyukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë David?

16 Ets miitsëty uˈunkteety, ¿tijaty mbäät mdukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë rey David? Këdii axëëk xyyajtundët ja kutujkën diˈibë Jyobaa  të mmoˈoyëdë. Ëxkaptë mäjaty mdëgoytyë ets kupëktë ja käjpxwijën diˈib myajmooytyëp. Ko duˈun xytyundët, ta ja mgujëën mgudëjk ets ja mˈuˈunk mˈënäˈk, mwintsëˈëgëyaˈanyëty mët ko mˈyujy mdudaˈagyëty. Ets ko mnuˈkxtäˈägët mëdë mfamilyë, tukmëtmaytyaktäˈäyë Jyobaa wiˈix mnayjyawëty, net ja mfamilyë tmëdowët nuˈunën xytsyoky etsë Jyobaa mnëˈëmoˈoy mduˈumoˈoyëdët. Per diˈib jëjpˈam, yëˈë ko xypyëjtäˈägët jawyiinë Diosë tyuunk (Deut. 6:6-9). Ja regalë mas oybyë diˈib mbäät xymyoˈoyë mfamilyë, yëˈë xyyakët ja oybyë ijxpajtën.

¿TI MBÄÄT TYUKNIˈˈIXËDË UˈUNKTÄÄK JA YˈIJXPAJTËNË MARÍA?

17. ¿Ti tuungë Jyobaa të ttuknipëkyë uˈunktääk?

17 Jyobaa nan të ttuunkmoˈoyë uˈunktääk mä fyamilyë ets nan të tmoˈoyë kutujkën parë dyajtundët mä yˈuˈunk yˈënäˈk (Prov. 6:20). Tijaty tyuundëbë uˈunktääk ets tijaty kyäjpx myaytyaktëp, mbäät pyudëkëdë o yˈaxëktunëdë ja yˈuˈunk yˈënäˈk nuˈun ja xyëëw jyukyˈäjtën (Prov. 22:6). Min nˈokˈijxëm tijaty mbäädë uˈunktääk tyukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë María, ja tyäägë Jesus.

18, 19. ¿Ti mbäädë uˈunktääk tyukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë María?

18 María nyijäˈäwëbë nety yajxonë Diosë jyaaybyajtën. Mëkë nety twingutsëˈëgë Jyobaa ets jantsy oyë nety mëët yˈity. Xondaˈakyˈääw xondaˈakyjyot tkajpxykyupëjkyë Jyobaa, oy ja jyukyˈäjtën tyëgäjtsy mëjwiin kajaa (Luk. 1:35-38, 46-55).

Ko tuˈugë uˈunktääk të jyotˈambëky o të yˈanuˈkxë, waˈan ja tsyokyëty ttunët mas niˈigyë mëjääw parë tsuj yajxon tmëˈˈëw tmëgäjpxët ja fyamilyë. (Ixë parrafo 19). *

19 Miitsëty uˈunktääk, ¿tijaty mbäät mdukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë María? Tim jawyiin, ëxpëktë Biiblyë ets nuˈkxtäˈäktë parë xëmë oy mˈittët mëdë Jyobaa. Nan yajtëgatstë mjukyˈäjtën parë xytyundët ti tyukjotkëdakypy. Extëm nˈokpëjtakëm, waˈan ko mˈyaˈk mbajttë ja mdääk mdeety pojën ijty jyantsy jyotˈambëktë ets mëk tmëˈˈëw tmëgäjpxtë ja yˈuˈunk yˈënäˈk. Waˈanë net mwinmaytyë ko duˈunën mbäät yeeky pyety ja uˈunk ënäˈk. Ets oyxyëp të xyjyanijäˈäwëdëbë wiˈixë Jyobaa ttsoky xyyajˈyaak xyyajpattët ja mˈuˈunk mˈënäˈk, mbäät mtsiptakxëdë maˈkxtuktët, ets mas niˈigyë pën të mjantsy yˈanuˈkxëdë ets pën ja mˈuˈunk mˈënäˈk kyaj mmëmëdowëdë (Éfes. 4:31). Ko duˈun mjattët, ja mas niˈigyë tsyokyëty xymyënuˈkxtäˈäktëdë Jyobaa. Tuˈugë uˈunktääk diˈib xyëwˈäjtypy Lydia, jyënaˈany: “Näˈäty, mëktaˈagyëtsë Jyobaa njantsy myënuˈkxtaˈaky parëts kyaj ja nˈuˈunk nmëyäˈäx nmëjokët kots xykyamëmëdoy. Axtë mäts të ndëkë käjpxpë, wëˈëmbëts amonyë parëts nmënuˈkxtaˈagyë Jyobaa etsëts xypyudëkët. Kots nnuˈkxtaˈaky, xypyudëjkëbëts parëts kyaj pojën njotˈambëkët” (Sal. 37:5).

20. ¿Ti jotmay pyattëp näägë uˈunktääk, ets ti mbäät ttundë?

20 Ja tuk pëkyë jotmay diˈib wyinguwäˈkëdëp näägë uˈunktääk, yëˈë ko tsyiptakxëdë ttukˈixtët  ja yˈuˈunk yˈënäˈk ko tsyojktëp (Titʉ 2:3, 4). ¿Tiko dyuˈunëty? Yëˈko mä myutskˈäjttë kyaj ja tyääk tyeety tyukˈijxëdë ko tsojkëdëp. Per kyaj tiko net nanduˈun jyaˈayˈattët mëdë yˈuˈunk yˈënäˈk. Ja uˈunktääk diˈib kyajpxykyupëjkypyë Jyobaa, tsojkëp tjatët ets ttukˈixtët ja yˈuˈunk yˈënäˈk ko tsyojktëp. Mbäät tsyiptakxëdë dyajtëgatstët wiˈix wyinmaytyë, wiˈix nyayjyawëdë ets wiˈix tijaty ttundë, per mbäät duˈun ttundë. ¿Wiˈix wyimbëtsëmäˈäny? Nëjkxëp yˈittë agujk jotkujk mëdë fyamilyë.

KAJPXYKYUPËKTË DUˈUNYËMË JYOBAA

21, 22. Extëm jyënaˈanyë Isaías 65:13, 14, ¿wixaty ndukˈoyˈäjtëm ko ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa?

21 Ja rey David të nety tˈixy ko mëjwiin kajaa ttukˈoyˈaty ko tkajpxykyupëkyë Jyobaa. Pääty tkujäˈäyë: “Tijatyë Jyobaa nyiˈanaˈamëp tëy yëˈë, yajxondakypyë korasoon, Jyobaa yˈanaˈamënë wäˈäts yëˈë, yajtëˈkxy yajjajpyë wiin”. Ets ta yˈakjënany: “Mët yëˈëgyëjxmëty, të yajtukˈawanë mduumbë; ko yajkuytyuny, jaˈäjtp mëjwiin kajaa kumäˈäyën” (Sal. 19:8, 11). Tyam, mbäät nˈijxëm wiˈix yajpäättë pënaty kyupëjkypy parë Jyobaa nyëˈëmoˈoy tyuˈumoˈoyëdët ets pënaty kyaj tkupëky. Pënaty kyajpxykyupëjktëbë Jyobaa, agujk jotkujk jyukyˈattë “mët ko oy ja jyot kyorasoon yajpäättë” (käjpxë Isaías 65:13, 14). *

22 Ko mëjjäˈäytyëjk tkajpxykyupëktë Jyobaa, japˈäjtp ja tuˈugyëˈäjtën mä nduˈukmujkëm. Ets ko uˈunkteety etsë uˈunktääk nanduˈun ttundë, oˈoyëdëbë jyukyˈäjtën ets mas agujk jotkujk yajpäättë fyamilyë. Per diˈib mas jëjpˈam, yëˈë ko yajxondaktëbë Jyobaa kyorasoon (Prov. 27:11). ¿Ti diˈib mas nˈaktsojkëm?

ËY 123 Nˈokmëmëdoˈowëmë Diosë nyax kyäjpn

^ parr. 5 Mä tyäˈädë artikulo nˈixäˈänëm tiko tsyokyëty ngajpxykyupëjkëmë Jyobaa. Nan nˈixäˈänëm wiˈix mbäät dyajtundë kutujkën diˈibë Jyobaa të myoˈoyëdë pënaty tuundëp mëjjäˈäy, uˈunkteety etsë uˈunktääk. Ets ti mbäät tyukniˈˈixëdë ja yˈijxpajtënë Nehemías, rey David etsë María, ja tyäägë Jesus.

^ parr. 7 Mä tyäˈädë artikulo të näägë xyëëw tyëgatstë.

^ parr. 21 Isaías 65:13, 14: “Pääty duˈun të jyënaˈanyë Jyobaa, ja Wintsën diˈib Yajkutujkp: ¡Okˈixtë! Pënatyëts xymyëduundëp kayandëp, per miitsëty mˈayuuˈatandëp. ¡Okˈixtë! Pënatyëts xymyëduundëp uugandëp, per miitsëty mdëëtsëyandëp. ¡Okˈixtë! Pënatyëts xymyëduundëp xondäˈägandëp, per miitsëty mtsoytyunandëp. 14 ¡Okˈixtë! Pënatyëts xymyëduump jantsy xondäˈägandëp mët ko oy ja jyot kyorasoon yajpäättë, per miitsëty mmëyäˈäxandëp ja pëjk adoˈonën diˈib mä mjot mgorasoon ets mmëˈˈëjan mmëdukandëp mët ko mon tuk myajpäädäˈändë”.

^ parr. 62 YAJNIMAYTYAˈAGYË DIBUJË: Tuˈugë mëjjäˈäy dyaˈˈaˈoyëdë ja Tëjk mä nˈëxpëjkëm mëdë myäänk, duˈun extëmë Nehemías tyuuny mä yajnabojtsy ja Jerusalén käjpn.

^ parr. 64 YAJNIMAYTYAˈAGYË DIBUJË: Tuˈugë uˈunkteety nyuˈkxtaˈaky mëdë mfamilyë ets ttukmëtmaytyaktäˈäyë Jyobaa wiˈix nyayjyawëty.

^ parr. 66 YAJNIMAYTYAˈAGYË DIBUJË: Tuˈugë mixyuˈunk oorëˈam të tˈixyë bideojueegë ets kyaj të ttuny ja tyarea diˈib të yajtuknipëky mä tyëjk ets mä yˈeskuelë. Ja tyääk, diˈib të yˈanuˈkxë mët ko tyuny, ta tsuj yajxon tyukjaygyukëty ets kyaj jyotˈambëky.