Nëjkx parë xyʼixët diʼib tmëminy

Nëjkx mä myiny tukëʼëyë titulo

¿Nnaygyëyäjkëm ets ja Mëj Tuˈtspojtspë xypyojtsëm?

¿Nnaygyëyäjkëm ets ja Mëj Tuˈtspojtspë xypyojtsëm?

“¡Okˈixtë! Duˈun extëmë tuˈtspojtspë tmëdatyë moˈonts kyëˈëjoty, nanduˈunëts miitsëty nmëdattë ngëˈëjoty” (JEREMÍAS 18:6).

ËY 23 ETSË 22

1, 2. 1) ¿Tiko Dios jyënany ko Daniel yëˈë tuˈugë “yetyëjk diˈib jantsy oy tsuj”? 2) ¿Ti mbäät nduˈunëm parë Dios nmëmëdoˈowëm extëmë Daniel?

KO JA israelitëty ojts yajmënëjkxtë Babilonia, ta tˈijxtë ko tyäˈädë käjpn të nety tyuktujktäˈäy mëdë awinax ets ko yëˈë yˈawdäjttëbë kaˈoybyëty. Per tamˈäjtë israelitëty diˈib kyaj tkupëjktë ets ja Babilonia jäˈäy tyuktunëdët diˈib kyaj yˈoyëty, extëmë Daniel mët ja nidëgëëkpë myëtnaymyaayëbë (Daniel 1:6, 8, 12; 3:16-18). Daniel ets ja myëtnaymyaayëbëty ojts tnasˈixëdë parë Jyobaa pyotsëdët ets yëˈëyë yˈawdäjttë. Ets oyë Daniel jeky jyukyˈajty Babilonia mä jäˈäy jantsy axëëk jyukyˈattë, ojts tuˈugë anklës yˈanëˈëmxëty ko yëˈë tuˈugë “yetyëjk diˈib jantsy oy tsuj”, o ja tuk pëky njënäˈänëm, diˈib mëjwiin kajaa tsobatp (Daniel 10:11, 19).

2 Tëëyëp, tuˈugë tuˈtspojtspë mbäät ijty tpëjtaˈagyë moˈonts mä tuˈugë moldë parë wyëˈëmët extëm ttseky. Ninuˈun tyam nDiosmëduˈunëm nnijäˈäwëm ko Jyobaa myëdäjtypyë kutujkën parë tpotsëdë jäˈäy etsë nax käjpn, mët ko yëˈë diˈib Anaˈamp mä tukëˈëyë kyojy pyëjtaˈaky (käjpxë Jeremías 18:6). * Jyobaa nan  myëdäjtypyë kutujkën parë xypyojtsëm niduˈuk niduˈuk. Per kyaj xytyukˈaguanëˈäjtëm, këˈëm mbäät nˈijxëm pën ngupëkäˈänëm. Mä tyäˈädë artikulo yëˈë nˈixäˈänëm wiˈix mbäät nˈijtëm extëmë moˈonts diˈib mbäädë Jyobaa tpotsy. Tëgëëgë yajtëˈëwën yaˈˈatsoowëmbitäˈäny: ¿Ti mbäät njëjpkudijëm parë ngupëjkëmë Diosë kyäjpxwijën ets kyaj njëmbijtëm extëmë moˈonts diˈib juun? ¿Wiˈix mbäät nmëdäjtëmë jäˈäyˈäjtën diˈib xypyudëjkëm parë xëmë nmëdoˈowëm ets nˈijtëm extëmë moˈonts diˈib yuunk? ¿Ets wiˈix mbäädë tääk teety tyuunmuktë mëdë Jyobaa mä yˈuˈunk yˈënäˈk tnëˈëmoˈoy ttuˈumoˈoytyë?

¿TIJATY MBÄÄT NJËJPKUDIJËM PARË KYAJ JYUUNËDË KORASOON?

3. ¿Tijaty mbäät dyajjuunyë korasoon? Pëjtäˈäk tuˈugë ijxpajtën.

3 Proverbios 4:23 jyënaˈany: “Mä tukëˈëyë diˈib mbäät xykyuentˈaty, kuentˈatë mgorasoon, mët ko jap tsyoonyë jukyˈäjtën”. Parë kyaj jyëmbitët juunë ngorasoon, tsojkëp njëjpkudijëm tijaty kyaj yˈoyëty, extëm ko nnayjäˈäwëm mëj këjxm, nduunkˈäjtëmë poky kaytyey ets ko ngamëdäjtëmë mëbëjkën (ixë rekuäädrë “¿Ti yˈandijpy?”). Pën kyaj nnaygyuentˈäjtëm, mbäät xyajjëmbijtëm kujuun ets kyaj nekymyëdoˈowëm (Daniel 5:1, 20; Ebreeʉsʉty 3:13, 18, 19). Duˈun jyajtyë Uzías, tuˈugë rey diˈib anaˈam Judá (käjpxë 2 Crónicas 26:4, 16, 19). * Ko Uzías yˈanaˈamtsondaky, myëmëdoobyë netyë Jyobaa ets naymyaayëp mëët. Päätyë Jyobaa yajkumëjääwdakë. “Per jantsy jeˈeyë kyumëjääwdaky, ta ja kyorasoon jyëmbijty mëj këjxm”. Mëk tyuktëjkë ja mëjˈat këjxmˈat, pääty axtë tyëjkë mä ja templë parë yoxäˈäny nyoˈogäˈäny. Ets ko ja saserdotëty yˈanmääyë ko kyaj yëˈë pyaatyëtyë tadë tuunk, ta jyantsy jyotˈambëjky. Perë Jyobaa ta ojts yajˈyujy yajtudaˈagyëty ets ojts tyukumëdoyëty ko pyatë ja leprë päˈäm diˈib myëdäjt nuˈun ja xyëëw jyukyˈäjtën (Proverbios 16:18).

4, 5. ¿Ti mbäät tyuny jyatyëty pën xytyuktëjkëmë mëjˈat këjxmˈat? Pëjtäˈäk tuˈugë ijxpajtën.

4 Ko xytyuktëjkëmë mëjˈat këjxmˈat, tsojkëp njëjpkudijëm, pes pën kyaj, mbäät nwinmäˈäyëm ko niˈigyë tijaty oy nduˈunëm ets kyaj dyuˈunëtyë nmëguˈukˈäjtëm, ets kyaj nëjkx nnekykyupëjkëm ko nyajkäjpxwijëm mëdë Biiblyë (Proverbios 29:1; Romanʉs 12:3). Duˈun jyajtyë Jim diˈibë nety tuump mëjjäˈäy. Yëˈë kyaj tkupëjky extëm ja myëguˈuktëjk diˈib tuundëp mëjjäˈäy dyajwingëdaktë tuˈugë jotmay. Jim jyënaˈany: “Tajëts nˈanmääytyë ko kyaj të dyaˈixëdë tsojkën, tajëts nikaktë”. Kyumdëdujk poˈo, ta ojts nyijkxy mä wiinkpë tuˈukmujkën, per jam kyaj yajkupëjky ets tyuunˈadëˈëtsët mëjjäˈäy. Axëëk jyantsy nyayjäˈäwë, pes kyaj nety duˈun ttimˈawixy, ijtpë nety seguurë ko yëˈë myëdäjtypyë tëyˈäjtën. Ta kyaj ojts nyekynyijkxy käjpxwäˈkxpë ets ni reunyonk nuˈun nyajxy mäjk jëmëjt. Tyam yˈëxkajpy ko mëj këjxm nyayajnäjxë ets axtë pyokyˈijxë Jyobaa extëmë nety jyaty. Jëmëjtˈamë nmëguˈukˈäjtëm ojts jyaninëjkxëdë, per kyaj ojts tˈaxäjë ja naybyudëkë.

5 Jim jyënaˈany: “Yëˈëyëtsë nety jeˈeyë nmëmaapy nmëdajpy diˈibëts wyinmaapy ko kyaj oy yajtuny”. ¿Ti tyäˈädë xytyukniˈˈijxëm? Ko pën mëj këjxm nnayjäˈäwëm, mbäät kyaj ngupëjkëm diˈib kyaj oy të nduˈunëm. Pën duˈun  nˈadëtsëm, ta kyaj nëjkx nekyˈijtëm extëmë moˈonts diˈib yuunk (Jeremías 17:9). ¿Të näˈä axëëk xyajnayjäˈäwëm tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm o ko ojts jyënaky mduunk? ¿Ti ojts nduˈunëm? ¿Ojts xytyuktëjkëmë mëjˈat këjxmˈat? O ¿ojts njaygyujkëm ko diˈib mas jëjpˈam yëˈë nnayaˈoˈoyëm mëdë nmëguˈukˈäjtëm ets nmëmëdoˈowëmë Jyobaa? (Käjpxë Salmo 119:165 * etsë Éfesʉ 4:32).

6. ¿Ti mbäät tyuny jyatyëty ko duˈunyëm nduunkˈäjtëm ja poky kaytyey?

6 Nan mbäät tsip ngupëjkëmë Diosë kyäjpxwijën pën nduunkˈäjtëmë poky kaytyey ets pën nguyuˈtsëm. Ets mbäät wanaty wanaty kyaj wiˈix nekynyayjäˈäwëm. Tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈibë nety tyuunkˈäjtypyë axëkˈäjtën, jyënaˈany ko jäjtë tiempë mä kyaj tnekypyokyjyäˈäwë tijaty tyuumpy (Eclesiastés 8:11). Ets jatuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈibë nety xëmë yˈijxypyë pornografía, jyënany: “Ojtsëts jeˈeyë nˈëbat ngäjpxpatnë ja mëjjäˈäytyëjk”. Ko duˈun xëmë tˈijxyë pornografía, ta kyaj oy nyekyˈijty mëdë Jyobaa. Ets ko ojts näägë nmëguˈukˈäjtëm yajkäˈäjëdë, ta tkupëjky parë ja mëjjäˈäytyëjk pyudëkëdët. Niˈamukë pokyjyaˈay nyajpatëm ets tëgoˈoyëm, per pën jeˈeyë nˈëbat ngäjpxpatëm pënaty xymyoˈoyëm ja käjpxwijën o jeˈeyë naynyikäjpxtutëm, mbäät jyuuny ja jot korasoon. Diˈib mbäät nduˈunëm, yëˈë ko nˈanmäˈäyëmë Dios waˈan xypyokymyaˈkxëm ets xypyudëjkëm.

Ja israelitëty jam yˈoˈktääytyë mä ja lugäärë äänëˈëk tëtsëˈëkpë mët ko tpëjtaktë juun ja kyorasoon ets kyaj tnekymyëbëjktë Jyobaa

7, 8. 1) ¿Wiˈixë israelitëtyë yˈijxpajtën xytyukˈijxëm ko pën kyaj nmëdäjtëmë mëbëjkën mbäät jyuunyë korasoon? 2) ¿Ets ti tyäˈädë xytyukniˈˈijxëm?

7 Ko ja israelitëty pyëtsëëmdë Egipto, yˈijxtë wiˈixë Jyobaa ttuuny kanäägë mëjˈäjtën. Per oy tjaˈijxtë, ko nety tyëkëyanëdë mä ja Nax diˈib Yajtukwandaktë, ojts tpëjtäˈäktë juun ja kyorasoon. ¿Tiko? Yëˈko kyaj tnekymyëbëjktë Dios. En lugäär ttukˈijxpattët, ojts tyuktëkëdë tsëˈëgë ets tˈëbat tkäjpxpattë ja Moisés. Axtë jyënandë ko jyëmbitäˈändë Egipto mä nety të yajtuumbëˈat yajmosëˈattë. Jyobaa mëk tjantsy jyäˈäwë ko duˈun yˈadëtstë ets dyajtëëy axtë näˈä ja nyax kyäjpn wyintsëˈëgëyaˈanyëty (Números 14:1-4, 11; Salmo 78:40, 41). Tyäˈädë israelitëty jam yˈoˈktääytyë mä ja lugäärë äänëˈëk tëtsëˈëkpë mët ko tpëjtaktë juun ja jyot kyorasoon ets kyaj tnekymyëbëjktë Jyobaa.

8 Tyam nan wingon yˈijnë ja jembyë jukyˈäjtën ets nan yaˈijxmäjtsp ja nmëbëjkënyëˈäjtëm. Pääty jëjpˈam nˈijxëm pën mëk ja mëbëjkën nmëdäjtëm. ¿Wiˈix mbäät nnijäˈäwëm? Nˈokwinmäˈäyëm extëmë Jesus twandaky mä Matewʉ 6:33, ets nˈoknayajtëˈëwëm: “¿Nyaˈijxëbëts ko nmëbëjkypyëts extëmë Jesus twandaky mä tijatyëts ndukniwinmäˈäyëp ets tijatyëts ndunaampy? ¿Tëgoyˈatëbëts mä reunyonk o kyajts nˈoknëjkxnët käjpxwäˈkxpë mët ko niˈigyëtsë meeny nganaratäˈäny? ¿Tijëts ndunëp pën ja nduungëts niˈigyëts xypyëjkë tiempë etsëtsë njot mëjääw? ¿Nasˈixëyaambyëts etsëtsë naxwinyëdë jäˈäy xytyuktunët tijaty tsyojkëp ets axtë xytyukmastuˈudëdëtsë Jyobaa tyuunk?”.

9. ¿Tiko jyëjpˈamëty nˈijxˈadëtsëm wiˈix ja mëbëjkën yajpääty, ets wiˈix mbäät nduˈunëm?

 9 Biiblyë jyënaˈany ets njëjpkudijëmë axëëkpë mëtnaymyaayëbë, kyaj mëët nduˈukmujkëm pënaty të yaˈëxkaxtë mä Diosë kyäjpn ets nan kyaj ndukxondakëm diˈibë kyaj yˈoyëty. Pën kyaj nmëmëdoˈowëm, mbäädë ngorasoonˈäjtëm jyuuny. Ko duˈun njäjtëm, jëjpˈam ets nˈijxëm wiˈix ja mëbëjkën yajpääty. Biiblyë xykyäjpxwijëm: “Naywyinmäˈänyˈixëdë miitsëty këˈëm, es xyˈixtët pën mmëbëjktëp” (2 Korintʉ 13:5). Tsojkëp nˈijxëm ti diˈib kyaj oy nduˈunëm ets nˈëxpëjkëmë Biiblyë parë yëˈë nnaytyukjëjwijtsëmbijtëm.

NˈOKˈIJTËM EXTËMË MOˈONTS DIˈIB YUUNK

10. ¿Ti mbäät xypyudëjkëm parë nˈijtëm Jyobaa këˈëjoty extëmë moˈonts diˈib yuunk?

10 Parë duˈunyëm nˈijtëm extëmë moˈonts diˈib yuunk, Dios xypyudëjkëm mët yëˈëgyëjxmë Biiblyë, kyäjpn ets ko ngäjpxwäˈkxëm. Pääty ko ngäjpxëmë Biiblyë ets nbawinmäˈäyëm bom bom, mbäät xypyudëjkëm parë nˈijtëm Jyobaa këˈëjoty extëmë moˈonts diˈib yuunk. Pënaty anaˈamdë jam Israel ojtsë Jyobaa yˈanëˈëmxëdë parë tnijääytyuˈuttët ja Ley ets tkäjpxtët tuˈuk tuˈugë xëëw (Deuteronomio 17:18, 19). Ja apostëlëtëjk nan nyijäˈäwëdë ko jëjpˈam ets tkäjpxtët ja Diosë jyaaybyajtën ets tpawinmaytyët parë ok dyajtundët mä kyäjpxwäˈkxtë. Pääty kanäkˈok tkujäˈäyëdë diˈib yajpatp mä Escrituras Hebreas, ets ko tmëtmaytyaktë jäˈäy, yˈanmääytyë parë dyajtundëdë Diosë jyaaybyajtën (Apostʉlʉty 17:11). Nanduˈun ëtsäjtëm, nnijäˈäwëm ko jëjpˈam ets bom bom ngäjpxëmë Biiblyë ets nbawinmäˈäyëm (1 Timoteo 4:15, TNM). Tyäˈädë yëˈë xypyudëjkëm parë duˈunyëm nˈijtëm yujy tudaˈaky etsë Jyobaa xypyojtsˈoˈoyëm.

Nˈokˈyajtuˈunëm tukëˈëyë tijatyë Dios xymyoˈoyëm parë nˈijtëm extëmë moˈonts diˈib yuunk. (Ixë parrafo 10 axtë 13).

11, 12. Nimaytyäˈäk mët tuˈugë ijxpajtën wiˈixë Jyobaa dyajtunyë kyäjpn parë xypyojtsˈoˈoyëm extëm niduˈuk niduˈuk nyajtëgoyˈäjtëm.

 11 Jyobaa nyijäˈäwëp tijaty niduˈuk niduˈuk nyajtëgoyˈäjtëm ets yëˈë yajtuumbyë kyäjpn parë xypyojtsëm. Min nˈokˈijxëmë yˈijxpajtënë Jim diˈib të yˈokˈyajnigäjpxpë mä parrafo 4. Ja ogäˈän dyajtëgäjtsyë jyaˈayˈäjtën ko tuˈugë mëjjäˈäy nyaytyukjotmaytyuunë mët yëˈë. Jim jyënaˈany: “Ninäˈäts ojts xykyakäjpxpääty ets ni kyajënany ko ëjtsë nboky. Niˈigyëts oy xyajnayjäˈäwë etsëts xyˈanmääy ko xypyudëkëyäämbëts”. Ko nyajxy tëgëk poˈo, ta ja mëjjäˈäy wyoowë mä reunyonk. Jim jyënaˈany ko ja nmëguˈukˈäjtëm jantsy oy tsuj ojts yˈaxäjëdë ets ko yëˈë pudëjkë parë wyinmääytyëgatsët. Ta tpëjkyë kuentë ko kyaj tyim jëjpˈamëty extëmë nety nyayjawëty. Nan ojts myëjämoˈoyëty ja kyudëjk ets nanduˈun ja mëjjäˈäytyëjk, ta jatëgok wanaty wanaty tmëduuntsondakyë Jyobaa. Nan pudëjkë ko ojts tkajpxyë artikulo diˈib pëtsëëm mä La Atalaya 15 äämbë noviembre 1992, diˈib xyëˈäjtypy “Jehová no tiene la culpa” ets “Sirva a Jehová lealmente”.

12 Ko tiempë nyajxy, ta jatëgokë Jim tyuundëjkë mëjjäˈäy. Ets desde jaa, pyudëjkëbë nmëguˈukˈäjtëm diˈibë duˈumbë jotmay pyattëbë parë mëkë myëbëjkën dyaˈittët. Jim jyënaˈany ko duˈunë nety wyinmay ko oy mëdë Dios nyaymyayëty, per kyaj nety tyëyˈäjtënëty. Mëk tjawë ko ja mëjˈat këjxmˈat myëmadakë ets kyaj tnekyˈijxy diˈib jëjpˈam, yëˈëyë yˈijx mäjaty tyëgoytyë ja myëguˈuktëjk (1 Korintʉ 10:12).

13. 1) ¿Wiˈix xypyudëjkëm ko ngäjpxwäˈkxëm parë nmëdäjtëmë oybyë jäˈäyˈäjtën? 2) ¿Pënaty tyukˈoyˈäjttëp?

13 Ko ngäjpxwäˈkxëm nan mbäät xypyojtsˈoˈoyëm ets xypyudëjkëm parë mas oy njäˈäyˈäjtëm. ¿Tiko duˈun njënäˈänëm? Yëˈko tsojkëp nyaˈijxëmë yujyˈat tudaˈakyˈat ko ngäjpxwäˈkxëmë oybyë ayuk etsë oybyë jäˈäyˈäjtën diˈib yajkypyë Diosë myëjääw (Gálatas 5:22, 23TNM). ¿Të nbëjkëmë kuentë wiˈix të nyaˈoˈoyëmë jäˈäyˈäjtën mët ko ngäjpxwäˈkxëm? Ko njäˈäyˈäjtëm extëmë Jesukristë mä ngäjpxwäˈkxëm, ta nëjkxë jäˈäy tˈoymyëdowdë ets mbäät wyinmääytyëgatstë wiˈixë nety xyˈijxëm. Min nˈokˈijxëm tuˈugë ijxpajtën. Jap Australia nimajtskë nmëguˈukˈäjtëm ojts nyëjkxtë käjpxwäˈkxpë mä tsyëënë tuˈugë toxytyëjk. Per ja toxytyëjk, ta jyantsy jyotˈambëjky ets jantsy axëëk ojts myëgäjpxëdë. Ja nmëguˈukˈäjtëm ta wintsëˈkën myëët tmëdoowˈijttë. Ok, ta tyäˈädë toxytyëjk tmëkjäˈäwë wiˈix nety të yˈadëˈëtsy ets ta tjääy tuˈugë neky diˈib kyajx Betel mä tˈamdooyë maˈkxën. Jyënany: “Nëgoots ndimlokëˈäjnë, wiˈix kojëts duˈun ojts nˈoktimˈadëtsnë mäjëtsë nety nimajtsk xywyindanëdë jäˈäy diˈib kyäjpxwäˈkxtëbë Diosë yˈayuk”. Tyäˈädë yëˈë xytyukniˈˈijxëm ko jëjpˈam ets nyaˈijxëmë oyjyaˈayˈäjtën mä ngäjpxwäˈkxëm. Ets pudëjkëbë wiink jäˈäy, per nan xypyudëjkëm ëtsäjtëm parë nyaˈoˈoyëmë jäˈäyˈäjtën.

¿WIˈIX MBÄÄDË TÄÄK TEETY TYUUNMUKTË MËDË JYOBAA MÄ YˈUˈUNK YˈËNÄˈK TTUˈUMOˈOYTYË?

14. ¿Ti tsojkëp ttundët ja tääk teety pën tsyojktëp ets oy wyimbëtsëmët mä ja yˈuˈunk yˈënäˈk ttuˈumoˈoytyë?

14 Nimaybyë ënäˈkuˈunk yujy tudaˈaky ets jyatandëp tijaty yajtukniˈˈijxëdëp (Matewʉ 18:1-4). Pääty, jëjpˈam etsë tääk teety desde mutsknëm ttukniˈˈixëdët ja yˈuˈunk yˈënäˈk parë ttsoktët ja tëyˈäjtën (2 Timotee 3:14, 15). Parë oy wyimbëtsëmët mä ja yˈuˈunk yˈënäˈk tnëˈëmoˈoy ttuˈumoˈoytyë, jëjpˈam ets jawyiin yëˈëjëty ttsoktët ja tëyˈäjtën ets tmëmëdowdët extëmë Biiblyë jyënaˈany. Net ja yˈuˈunk yˈënäˈk kyaj tsyiptakxëdët ttsoktët ja tëyˈäjtën ets tjaygyukëdët ko pääty ja tyääk tyeety  jyëjwijtsëmbitëdë mët ko tsyokëdë ets nanduˈunë Jyobaa.

15, 16. ¿Wiˈix mbäädë tääk teety dyajnigëxëˈëktë ko tyukˈijxpajttëbë Jyobaa ko yˈuˈunk yaˈëxkaxët?

15 Per näägë uˈunk ënäˈk myëjagamgaktëbë Jyobaa o yaˈëxkajxtëp mä nduˈukmujkëm, oyë tyääk tyeety të jyatukniˈˈixëdë tëyˈäjtën. Ko duˈun jyaty, mëk ja familyë dyajnaxyë jäj jëmuˈumën. Tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈib Sudáfrica jyënany: “Kojëts ja nmëgaˈax yaˈëxkejxy duˈunëts njäˈäwë extëm jyawë të yˈooky. Mëkëts njantsy jäˈäwëdë”. Per ¿ti tyuunë tyäˈädë nmëguˈukˈäjtëm mët ja tyääk tyeety? Ojts tmëmëdowdë extëmë Biiblyë jyënaˈany (käjpxë 1 Korintʉ 5:11, 13). Ja tyääk tyeety jyaygyujkëdë ko diˈib mas oy mbäät ttundë niˈamukë, yëˈë tmëmëdowdëdë Biiblyë kyäjpxwijën. Nan jyaygyujkëdë ko Jyobaa pääty tjëjwijtsëmbity tuˈugë jäˈäy mët ko ttseky. Pääty jaayë ojts tmëgäjpxtë ja yˈuˈunk diˈib yaˈëxkajx, ko jyamˈäjtyë jotmay diˈib tim jëjpˈam nyimaytyäˈägandëp.

Nˈokˈijtëm xëmë yujy tudaˈaky ets nˈokmëmëdoˈowëmë Jyobaa. Nˈoktuˈunëm xëmë ti yëˈë tsyejpy, net mëjwiin kajaa xyajtsobäädäˈänëm

16 ¿Wiˈix ja yˈuˈunk nyayjäˈäwë? Ko nyajxy ja tiempë, ta jyënany: “Nnijäˈäwëbëtsë nety kojëtsë nfamilyë kyajts xyˈaxëkˈixy. Yëˈëyë nety myëmëdoowdëbë Jyobaa mëdë kyäjpn”. Nan pyëjkë kuentë ko yajtëgoyˈajtypyë Jyobaa, pes të nety tjaygyukë ko yëˈëyë mbäät pyokymyeˈkxyëty ets myoˈoyëty naybyudëkë. ¡Okwinmay wiˈixë tyäˈädë mixyë fyamilyë agujk jotkujk nyayjäˈäwëdë ko jatëgok jyëmbijty mä Diosë kyäjpn! Duˈunë duˈun, nëjkxëp oy njukyˈäjtëm ets agujk jotkujk pën xëmë nmëmëdoˈowëmë Jyobaa (Proverbios 3:5, 6; 28:26).

17. 1) ¿Tiko mbäät xëmë nduˈunëm ti Jyobaa tsyejpy? 2) ¿Ets wiˈix ndukˈoyˈatäˈänëm?

17 Ja kugajpxy Isaías ojts tnaskäjpxë ko ja israelitëty diˈibë nety yajpattëp Babilonia jodëmbitandëp ets jyënäˈänäˈändë: “Per tyam, Jyobaa, mijts diˈib nDeetyˈäjttëp. Ëëtsëty ja moˈonts, ets mijts diˈib xypyojtstëp, niˈamukë ëëtsëty yëˈë diˈibë mgëˈë të dyajkojy”. Ets nanduˈun jyënäˈänäˈändë: “Këdii xëmë xyjamyetyëtsë ndëgoˈoyën. Niˈˈijxkëdaktëgëts, tunë mayˈäjtën, mët ko mijts xykyäjpnˈäjttëp” (Isaías 64:8, 9). Nˈokˈijtëm xëmë yujy tudaˈaky ets nˈokmëmëdoˈowëmë Jyobaa. Nˈoktuˈunëm xëmë ti yëˈë tsyejpy, net mëjwiin kajaa xyajtsobäädäˈänëm extëm ja kugajpxy Daniel. Jyobaa duˈunyëm xëmë xypyojtsˈoyëyäˈänëm mëdë Biiblyë, myëjääw etsë kyäjpn. Net mä tiempë myiny kyëdaˈaky xyajnäjxëm extëmë “yˈuˈungëty” diˈib wäˈätsjäˈäy (Romanʉs 8:21).

^ parr. 2 Jeremías 18:6: “Miitsëty israelitëty, duˈun jyënaˈanyë Jyobaa, ¿ti kyaj mbäät duˈun ndundë extëmë tyäˈädë tuˈtspojtspë ttuny? ¡Okˈixtë! Duˈun extëmë tuˈtspojtspë tmëdatyë moˈonts kyëˈëjoty, nanduˈunëts miitsëty nmëdattë ngëˈëjoty, miitsëty israelitëty”.

^ parr. 3 2 Crónicas 26:4, 16, 19: “Ets yëˈë tyuunˈadëts diˈib oy Jyobaa wyindum, duˈun tukëˈëyë ttuuny extëmë tyeety Amasías. Per jantsy jeˈeyë yëˈë kyumëjääwdaky, ta ja kyorasoon jyëmbijty mëj këjxm parë këˈëm nyayˈayoˈonmoˈoyaˈanyëty, ets kyaj tmëmëdooyë Jyobaa diˈib Diosˈäjtypy ko tyëjkë mä ja templë parë ja poom tnoˈogäˈäny altaarkëjxy. Perë Uzías ta jyotˈambëjky tamë nety tkëkëˈëyˈaty ja abëjkën mä tnoˈogäˈäny ja poom, ets të nety ttukjotˈambëky ja saserdotëty ko wyimbokkëjxy pyatë ja leprë, wyindum ja saserdotëty mä Jyobaa tyëjk, altaar pëˈääy mä ja poom yajnoˈoky”.

^ parr. 5 Salmo 119:165: “Mëjwiin kajaa tmëdatyë jotkujkˈäjtën pënaty tsyojktëbë mley, ets nitii mbäät yajkunapëdë”.