Nëjkx parë xyʼixët diʼib tmëminy

Nëjkx mä myiny tukëʼëyë titulo

Jyobaa ojts ttijˈyë Abrahán “ja nmëtnaymyaayëbëts”

Jyobaa ojts ttijˈyë Abrahán “ja nmëtnaymyaayëbëts”

“Mijts, Israel, mijts nduumbëˈäjtypy, mijts Jacob, diˈibëts nwinˈijxypy, ja Abrahángë tyëëm yˈääts, ja nmëtnaymyaayëbëts” (ISAÍAS 41:8).

ËY 51 ETSË 22

1, 2. 1) ¿Wiˈix nnijäˈäwëm ko mbäät mëdë Dios nnaymyaˈayëm? 2) ¿Ti yajnimaytyäˈägäämp mä tyäˈädë artikulo?

DESDE ko tuˈugë naxwinyëdë jäˈäy myaxuˈunkˈaty axtë ko yˈoˈknë, diˈib niˈigyë yajtëgoyˈajtypy yëˈë tsojkën, extëm diˈib yaˈijxëbë mëtnaymyaayëbë ets ja jiiky mëguˈuk. Per ja tsojkën diˈib niˈigyë nyajtëgoyˈäjtëm, yëˈë ko xytsyojkëmë Jyobaa. Per mayë jäˈäy wyinmaytyë ko tsip mëët nnaymyaˈayëm ets xytsyojkëmë Dios diˈib jantsy kumëjää mët ko tsyëënë tsäjpotm ets kyaj nˈijxëm. Per ëtsäjtëm kyaj duˈun nwinmäˈäyëm, nnijäˈäwëm ko mbäät nnaymyaˈayëm mëdë Jyobaa.

2 Pes mä Biiblyë yajnimaytyakpë yetyëjk toxytyëjk diˈib mëdë Dios nyaymyaayëdë. Oy ko nnijäˈäwëm wiˈix yajnimaytyäˈäktë ets nbanëjkxëmë yˈijxpajtën. Pes nitii duˈun kyatsobääty extëm ko nnaymyaˈayëm mëdë Dios. Mä tyäˈädë artikulo yëˈë yajnimaytyäˈägäämbë yˈijxpajtënë Abrahán  (käjpxë Santya̱ˈa̱gʉ 2:23). Yëˈë naymyaayë mëdë Dios mët ko myëbëjk. Päätyë Biiblyë jyënaˈany ko yëˈë “yˈaptëjkëty nidëgekyë diˈibaty myëbëjktëp ja Dios” (Romanʉs 4:11). Mientrës nˈëxpëjkëmë tyäˈädë artikulo, mbäät nnayajtëˈëwëm: “¿Tijëts mbäät nduny parëts nmëdatëdë nmëbëjkën extëmë Abrahán etsëts naymyayëdët mëdë Jyobaa?”.

¿WIˈIXË ABRAHÁN NYAYMYAAYBYËJKË MËDË JYOBAA?

3, 4. 1) ¿Näˈä Abrahán dyajnigëxëˈky ko mëjwiin kajaa tmëdatyë mëbëjkën? 2) Ko Abrahán tmëdäjtyë mëbëjkën, ¿mä ti yˈijty seguurë?

3 Okwinmay ko Abrahán naa 125 jyëmëjt, ets tam wyimbety oytyaˈagyë mä tuˈugë kopk [1] (ixë notë mä jyëjpkëxyë artikulo). Tam pyabaˈtëkëty ja myäänk Isaac diˈibë jyëmëjt naa 25. Abrahán tam tmënëjkxyë tsujkn ets diˈib mëdë jëën dyajmëjëyaˈany, ets ja Isaac yëˈë pyatsëëmpy ja jäˈäxy. Waˈanë Abrahán tmëkjäˈäwë ja tuˈuyeˈeky, per kyaj mët ko të myëjjäˈäyënë pes tapnëmë netyë jyot myëjää, yëˈë duˈun mët ko mëkë nety tjawëyaˈany ttunët diˈibë Jyobaa të tyukˈaneˈemyëty: dyaˈoogët ja yˈuˈunk ets dyakët extëmë wintsëˈkën (Génesis 22:1-8).

Abrahán myëmëdoowë Jyobaa mët ko tjantsy myëdäjtyë mëbëjkën

4 Waˈan ko Abrahán yaˈˈanmääy dyaˈoogëdë yˈuˈunk dyajnigëxëˈky ko mëjwiin kajaa tmëdatyë mëbëjkën. Näägë jäˈäy jyënäˈändë ko Dios jantsy axëkjäˈäy ko tˈanmääyë Abrahán ets dyaˈoogëdë Isaac. Ets ta diˈib jënandëp ko Abrahán kyaj nety ttsekyë yˈuˈunk, pääty dyaˈoogany. Pënaty duˈun jënandëp, kyaj tmëdattë mëbëjkën ets kyaj tnijawëdë tidën yˈandijpy mëbëjkën (1 Korintʉ 2:14-16). Abrahán jyantsy myëbëjkypyë netyë Jyobaa, pääty tmëmëdooy ets ijt seguurë ko Jyobaa ninäˈä kyatukˈanaˈamëdët diˈib mbäät yˈaxëktunyëty. Nan ijtpë nety seguurë ko pën myëmëdoobyë Dios, yajkunuˈkxandëp mët ja yˈuˈunk. ¿Ti pudëjkë Abrahán parë tmëdäjty mëk ja mëbëjkën? Ko tˈixyˈajtyë Jyobaa ets ko tˈijxy wiˈixë nety të pyudëkëty.

5. 1) ¿Wiˈixëdaa Abrahán tˈixyˈajtyë Jyobaa? 2) ¿Wiˈix pyudëjkë ko yajtukmëtmaytyaky pënën Jyobaa?

5 Ko tˈixyˈajtyë Jyobaa. Abrahán jam myaxuˈunkˈäjty Ur, mä jäˈäy tˈawdattë mayë dios diˈib kyaj tyëyˈäjtënëty, ets ja tyeety nan yëˈë nety yˈawdäjtypy (Josué 24:2). Pääty, ¿wiˈixë Abrahán tˈixyˈajtyë Jyobaa?  Biiblyë jyënaˈany ko jam tsyoˈony mä tyëëm yˈäätsë Sem, ja myäängë Noé, etsë Sem ja yˈoˈky ko netyë Abrahángë jyëmëjt naa 150. Sem myëdäjt mëkë mëbëjkën mä Jyobaa ets seguurë ko ttukmëtmaytyakyë fyamilyë mä pënën Jyobaa. Pääty, waˈanë Abrahán pyudëjkë Sem parë tˈixyˈajtyë Jyobaa. Tijaty yajtukmëtmaytyak, yëˈë pudëjkë parë ttsokëdë Jyobaa ets dyajkëktëkët ja myëbëjkën.

6, 7. ¿Wiˈixë Abrahán tˈijxyë Jyobaa nyaybyudëkë diˈib niˈigyë ja myëbëjkën yajkëktëjkë?

6 Ko tˈijxy wiˈixë Jyobaa pyudëjkë. ¿Wiˈixë Abrahán tˈijxy mä jyukyˈäjtën ja Diosë nyaybyudëkë diˈib yajkëktëjkë ja myëbëjkën? Tijaty tëjkëp mä jot winmäˈäny, yëˈë net tijaty xytyuktuˈunëm. Duˈun jyajtyë Abrahán, yëˈë jawyiin tnijäˈäwë tijaty yajtukmëtmaytyak mä Dios. Ets yëˈë diˈib pudëjkë parë mëjwiin kajaa twingutsëˈkë Jyobaa, ja Diosë “mëjpë jaantsypyë” (Génesis 14:22, Mʉgoxkpʉ noky mëdiˈibʉ jyaayʉn yʉˈʉ Moisés [MNM]). O ja tuk pëky njënäˈänëm “ojts ttsëˈëgë Dios”, o kyaj ttunany diˈib mbäät axëëk yajnayjawëty (Ebreeʉsʉty 5:7). Tyäˈädë yëˈë pudëjkë parë xëmë tmëmëdooyë Jyobaa. Nanduˈun ëtsäjtëm, pën itäˈänëm jantsy oy mëdë Jyobaa, jëjpˈam ets mëjwiin kajaa nwingutsëˈkëm (Salmo 25:14).

7 Dios ojts ttukˈaneˈemyë Abrahán mëdë Sara parë pyëtsëmdët mä ja pyaˈis ets nyëjkxtët tsënaabyë mä tuˈugë lugäär diˈib kyaj tˈixyˈattë. Të nety myëjjäˈäyëndë ets yëˈë nety tyuktsëënëyandëbë wittëjk, nuˈun ja xyëë jyukyˈäjtën. Abrahán nan nyijäˈäwëbë nety ko pyäädandëbë amay jotmay. Per të netyë wyinmäˈäny tpëjtaˈaky ko myëmëdowaambyë Jyobaa, pääty ojts kyunuˈkxyëty ets yˈijxˈijt kyuentˈäjtë. Biiblyë jyënaˈany ko majtskˈokë kyudëjk ojts jyayajpëjkë mët ko jantsy tsuj ijty, ets ojts tjakuˈoogë. Perë Jyobaa ijxˈijt kuentˈäjtë ets yaˈˈawäˈätspëtsëëmë Abrahán mëdë Sara (Génesis 12:10-20; 20:2-7, 10-12, 17, 18). Ko duˈunë Jyobaa pyudëjkë, ta niˈigyë ja myëbëjkën dyajkëktëjkë.

8. Parë nnaymyaˈayëm mëdë Jyobaa, ¿ti mbäät xypyudëjkëm parë nˈixyˈäjtëm ets nˈijxëm wiˈix xypyudëjkëm mä jukyˈäjtën?

8 ¿Ets ëtsäjtëm? ¿Mbäät nnaymyaˈayëm mëdë Jyobaa? Mbäät. Parë mëët nnaymyaˈayëm, tsojkëp jawyiin nˈixyˈäjtëm ets nwinmäˈäyëm wixaty të xypyudëjkëm mä jukyˈäjtën, extëm ttuunyë Abrahán. Per, ¿wiˈix mbäät duˈun nduˈunëm? Abrahán kyaj nety tmëdaty tuˈugë Biiblyë extëm ëtsäjtëm. Pääty mbäät niˈigyë nˈixyˈäjtëm Jyobaa ets nˈijxëm tijaty xytyukmëduˈunëm (Daniel 12:4; Romanʉs 11:33). Mä Biiblyë miindaapy tijaty ndimnijawëyäˈänëm mä ja Diosë “mëjpë jaantsypyë”. Tijaty jap nnijäˈäwëm, yëˈë xypyudëkëyäˈänëm  parë ntsojkëmë Jyobaa ets nwingutsëˈkëm mëjwiin kajaa. Pën nduˈunëm duˈun, ta xëmë nmëmëdowäˈänëm. Net nëjkx xykyunuˈkxëm ets xyˈijxˈijt xykyuentˈäjtëm ets nëjkxëp nˈijxëm wiˈix xypyudëjkëm mä jukyˈäjtën. Pën nmëduˈunëmë Jyobaa amumduˈukjot, yëˈë diˈib xyajnayjawëyäˈänëm agujk jotkujk (Salmo 34:8; Proverbios 10:22). Mientrës niˈigyë nˈixyˈäjtëmë Dios ets ko nˈijxëm wiˈix xypyudëjkëm mä jukyˈäjtën, ta niˈigyë kyëktëkëyaˈany ja naymyayë mët yëˈë.

¿TI ABRAHÁN TYUUN PARË XËMË MËDË JYOBAA NYAYMYAAYË?

9, 10. 1) Parë xëmë nnaymyaˈayëm mët tuˈugë jäˈäy, ¿ti mbäät nduˈunëm? 2) ¿Wiˈixë Abrahán tkuentˈäjty ja nyaymyayë mëdë Jyobaa?

9 Ko xëmë nnaymyaˈayëm mët tuˈugë jäˈäy mëjwiin kajaa tsyobääty. Pääty, tsojkëp nguentˈäjtëm parë kyaj tyëgoyët ja naymyayë (käjpxë Proverbios 17:17). * Kyaj dyuˈunëty extëm tuˈugë adornë diˈib jantsy tsooxë, diˈib jeˈeyë wyaˈany ijxën. Ko nnaymyaˈayëm mët tuˈugë jäˈäy, duˈun extëm tuˈugë pëjy diˈib jantsy tsuj ets yajkuentˈatäämp. Päätyë Abrahán xëmë tkuentˈäjty ko nyaymyaayë mëdë Jyobaa, pes nyijäˈäwëbë nety ko mëjwiin kajaa tsyobääty. ¿Wiˈix tkuentˈäjty?

Ko nnaymyaˈayëm mët tuˈugë jäˈäy, duˈun yëˈë extëm tuˈugë pëjy diˈib jantsy tsuj ets yajkuentˈatäämp

10 Abrahán xëmë tmëmëdooyë Jyobaa ets twingutsëˈkë. Extëm ko mëët ja jyiiky myëguˈuk ets ja tyuumbë myosë tsyënaayëdijttë mä Dios kyajxë, xëmë ojts tpanëjkxy extëmë Dios nyëˈëmooy tyuˈumooyë, oyë nety myëjwiin kyajaajëty diˈib tyunaampy ets oy kyaj. Ets ko netyë jyëmëjt 99, mä nety tyëgoyˈaty ja tuk jëmëjt parë Isaac myin jyatët, ta Jyobaa tyukˈanaˈamë ets niˈamukë ja yetyëjk diˈib yajpatp mä tyëjk yajtsuktët mä ja yetyëjkˈäjtën. ¿Ti Abrahán tyuun? ¿Ojtsëdaa tjëjpkugäjpxë ti Jyobaa tukˈanaˈamë? ¿Yˈëxtääyë winmäˈäny parë kyaj tmëmëdowët? Kyaj. Niˈigyë ttukˈijxpejtyë Jyobaa ets tmëmëdooy “mä tadë xëë” (Génesis 17:10-14, 23).

11. 1) ¿Ti netyë Abrahán myëmääy myëdajpy? 2) ¿Wiˈixë Jyobaa tpudëjkë Abrahán?

11 Abrahán xëmë tmëmëdooyë Jyobaa axtë ko tyukˈanaˈamë diˈib kyaj tyim mëjwiinëty, pääty xëmë oy yˈijty mëdë Jyobaa. Ets kyaj wiˈix nyayjäˈäwë ttukmëtmaytyäˈägët ti jotmaytyuunëp, axtë yajtëëw diˈib kyaj oy tjaygyujkë. Extëm tëgok, mëk jyotmaytyuunë ko Jyobaa yˈanmääyë ko yajkutëgoyaampy ja Sodoma käjpn mët ja Gomorra. ¿Tiko? Yëˈko duˈunë nety wyinmay ko yajkutëgoyaambyë oyjyaˈay mëdë axëkjäˈäy. Waˈan yëˈë jyotmaytyuunë ja tsyojkmäänk Lot mët ja fyamilyë, diˈibë nety tsënääytyëp Sodoma. Perë Abrahán myëbëjk ko Jyobaa yëˈë “Fes diˈib tuump abëtsemy nyaxwinyëdë”. Pääty, yujy tudaˈaky ttukmëtmaytyakyë Jyobaa ti nety jotmaytyuunëp. ¿Wiˈixë Jyobaa pyudëjkë? Mëmaˈkxtujkë ets pudëjkë parë tˈixët ko yëˈë paˈˈayoop. Tukmëtmaytyakë ko yëˈë yˈëxtaabyë oyjyaˈay ets yajnitsokypy  ko tpayoˈoyë naxwinyëdë jäˈäy (Génesis 18:22-33).

12, 13. 1) ¿Wiˈixë Abrahán pyudëjkë ko tˈixyˈajtyë Jyobaa ets ko tˈijxy wiˈix pyudëkëty? 2) ¿Wiˈix nnijäˈäwëm ko Abrahán myëdäjtë mëbëjkën mä Jyobaa?

12 Ko Abrahán tˈijxy wiˈixë Jyobaa pyudëkëty ets ko tˈixyˈajty, yëˈë pudëjkë parë dyajkëktëjkë myëbëjkën mä Jyobaa. Pääty ko yˈanmääyë parë dyakëdë Isaac extëmë wintsëˈkën, nyijäˈäwëbë nety ko Jyobaa jantsy oyjyaˈay, maˈkxtujkp ets paˈˈayoop. Ijtpë nety seguurë ko Jyobaa kyaj ajotkumonë të jyëmbity jantsy axëkjäˈäy. ¿Tiko duˈun njënäˈänëm?

13 Mä netyë Abrahán mëdë Isaac kyapatëkënëm mä ja kopk, ta tˈanmääy ja tyuumbëtëjk: “Wëˈëmdë yää, ja yä yëˈë jëyujk kuentˈatë, ëjts nˈëkjäämëˈëygyëts mëët yäˈädë mëxy, nëjkxëts yëˈë Dios nˈëkˈawëdattë. Tyääjëts jatëgok nwimbijtkojnëdëbë” (Génesis 22:5MNM). ¿Tiko Abrahán tˈanmääy ja tyuumbëtëjk ko jatëgok jyëmbitäˈändë? ¿Wyinˈëˈënëdaa? Kyaj. Pesë Biiblyë jyënaˈany ko Abrahán myëbëjk ko Jyobaa mbäädë nety dyajjukypyekyë Isaac (käjpxë Ebreeʉsʉty 11:19). Të nety tˈixy wiˈixë Jyobaa dyaˈˈadëyë yˈayuk ko Sara tpaty ja yˈuˈunk, oyë nety nimajtsk të jyamëjjäˈäyëndë (Ebreeʉsʉty 11:11, 12, 18). Nyijäˈäwëbë nety ko Jyobaa määyëp oytyim tiijëty. Kyaj nety tnijawë ti tunan jatanëp mä tadë xëë, per myëbëjk ko pën oˈkpë Isaac, mbäädë Jyobaa yajjukypyekyëty parë yˈadëwët tijaty yajtukwandak. Päätyë Biiblyë jyënaˈany ko Abrahán yëˈë duˈun ja “yˈaptëjkëty nidëgekyë diˈibaty myëbëjktëp ja Dios”.

Abrahán myëbëjk ko pën oˈkpë Isaac, mbäädë Jyobaa yajjukypyekyëty ets yˈadëwët tijaty yajtukwandak

14. 1) ¿Ti jotmay näägë nmëguˈukˈäjtëm wyinguwäˈkëdëp? 2) ¿Wiˈix xypyudëjkëmë yˈijxpajtënë Abrahán?

14 Tyam, kyaj Jyobaa xyˈanmäˈäyëm parë nmoˈoyëmë uˈunk ënäˈk extëmë wintsëˈkën. Per xyˈanmäˈäyëm ets nmëmëdoˈowëmë yˈanaˈamën. Waˈan näˈäty kyaj njaygyujkëm tiko xymyoˈoyëm tuˈugë yˈanaˈamën, o mbäät xytsyiptakxëm nmëmëdoˈowëm. Extëm ta näägë nmëguˈukˈäjtëm diˈib tsëˈkëdëp kyäjpxwäˈkxtët mët ko wyintsoytyuˈunˈattë o mët ko tsyiptakxëdë tmëtmaytyäˈäktëdë jäˈäy diˈib kyaj tˈixyˈattë. Ta wiinkpë diˈib tsiptakxëdëp parë kyaj duˈun jyaˈayˈattët extëmë myëguˈuktëjk diˈib mëët yˈeskuelëˈattë o diˈib mëët tyundë (Éxodo 23:2; 1 Tesalónikʉ 2:2). Pën duˈun nnayjäˈäwëm, ¿ti mbäät nduˈunëm? Ko njamyajtsëm wiˈixë Abrahán dyaˈijxë mëbëjkën etsë jotmëkˈäjtën. Nan oy ko nbawinmäˈäyëm wiˈix Dios mëduundë wiinkpë yetyëjk toxytyëjk diˈib yajmaytyakp mä Biiblyë. Net mbäät nbanëjkxëm ja oybyë ijxpajtën diˈib yajwëˈëmdë ets niˈigyë nyajkëktëjkëm ja naymyayë mëdë Jyobaa (Ebreeʉsʉty 12:1, 2).

JANTSY JOTKUJK NNAYJÄˈÄWËM KO NNAYMYAˈAYËM MËDË JYOBAA

15. ¿Wiˈix nnijäˈäwëm ko Abrahán ninäˈä kyawinmääy ko oyxyëp ko kyaj tmëmëdooyë Jyobaa?

15 Abrahán ninäˈä kyawinmääy ko oyxyëp ko kyaj tmëmëdooyë Jyobaa. Pesë Biiblyë jyënaˈany ko ja yˈoˈky ko netyë jyëmëjt  175, “të nety oy myëjjäˈäyënë, yˈamëjënë ets jotkëdaˈaky të jyukyˈaty” (Génesis 25:8). Tyäˈädë kyaj yëˈë tˈandijy ko Abrahán kyaj nety yˈokjukyˈatanë. Yëˈë yˈandijpy ko jotkujkë nety nyayjawëty ko tpawinmay wiˈix të jyukyˈaty. Pes nuˈun jyukyˈajty xëmë jëjpˈam tpëjtaky nyaymyayëdët mëdë Jyobaa.

16. ¿Tiko Abrahán jotkujk nyayjawëyaˈanyëty mä ja lugäärë tsujpë?

16 Biiblyë jyënaˈany ko Abrahán “tamë naty tˈawixy ja käjpn mët ja potsy ëjxë mëkpë, diˈibë Dios tyuknibëjtakë es yajkoj” (Ebreeʉsʉty 11:10). Tyäˈädë “käjpn”, yëˈë yˈandijpy ja Diosë yˈAnaˈam Kyutujkën. Abrahán myëbëjk ko tyäˈädë “käjpn” yajkutukäˈäny abëtsemy nyaxwinyëdë. Okpawinmay wiˈix jantsy jotkujk nyayjawëyaˈanyëty ko nety jyukyˈaty mä ja lugäärë tsujpë ets ko mbäät niˈigyë dyajkëktëkë ja nyaymyayë mëdë Jyobaa. Jantsy jotkujk nyayjawëyaˈanyëty ko tnijawët wiˈixë Dios mëduumbëty të pyudëkëdë ja yˈijxpajtën nuˈun të nyaxy kanäk mil jëmëjt. Nan nyijawëyaampy ko mëjwiin kajaa ojts nyikejy ko ja yˈuˈunk tjayaˈoogany mä ja kopk (Ebreeʉsʉty 11:19). Ets ko extëm nyayjäˈäwë, pudëjkë miyonkˈamë jäˈäy parë tjaygyukëdët wiˈixë Jyobaa nyayjäˈäwë ko tkëyajkyë yˈUˈunk parë tkuˈoogëdë naxwinyëdë jäˈäy (Fwank 3:16). Ko Jesus ojts xykyuˈoˈkëm, yëˈë xytyukˈijxëm ko mëjwiin kajaa xytsyojkëmë Jyobaa. Etsë yˈijxpajtënë Abrahán, yëˈë xypyudëjkëm parë niˈigyë nyajtsobatëm.

17. 1) ¿Wiˈix mbäädë winmäˈäny nbëjtakëm? 2) ¿Ti nˈixäˈänëm mä jatuˈukpë artikulo?

17 Nˈokpëjtakëmë winmäˈäny parë xëmë nyajnigëxëˈkëm ja mëbëjkën extëm ttuunyë Abrahán. Pën nduˈunëmë mëjää parë nˈixyˈäjtëmë Jyobaa ets nmëmëdoˈowëm, nëjkxëp këˈëm nˈijxëm wiˈix xykyunuˈkxëm ets xyˈijxˈijt xykyuentˈäjtëm (käjpxë Ebreeʉsʉty 6:10-12). ¡Nˈoknaymyaˈayëm winë xëë mëdë Jyobaa! Mä jatuˈukpë artikulo nˈixäˈänëm ja nidëgëëgë Dios mëduumbë yˈijxpajtën diˈib jantsy oy naymyaayëdë mëdë Jyobaa.

^ [1] (parrafo 3): Yëˈë ja nety txëˈaty Abrán ets ja nyëdoˈoxy Sarai, perë Jyobaa ta ojts xyëëmoˈoyëdë Abrahán ets Sara. Ets duˈun mä tyäˈädë artikulo yajtijäˈändë.

^ parr. 9 Proverbios 17:17: “Tuˈugë jaantsypyë mëtnaymyaayëbë xëmë dyaˈixyëtyë tsojkën, ets duˈun extëm tuˈugë mëgaˈax diˈib yajpatp ko nyajnäjxëmë ayoˈon jotmay”.