Nëjkx parë xyʼixët diʼib tmëminy

Nëjkx mä myiny tukëʼëyë titulo

Nˈoktukniˈˈijxëmë wiinkpë wiˈix tijaty yajtuny

Nˈoktukniˈˈijxëmë wiinkpë wiˈix tijaty yajtuny

“Jantsy oy ja tukniˈˈijxënë diˈib nmoˈoyandëp” (PROVERBIOS 4:2).

ËY 50 ETSË 1

1, 2. ¿Tiko mbäät ndukniˈˈijxëmë wiinkpë wiˈix tijaty yajtuny parë niˈigyë tyundët mä Diosë kyäjpn?

JESUS yëˈë mas jëjpˈam pyëjtak ets tkäjpxwäˈkxët ja oybyë ayuk diˈib nyimaytyakypy ja Diosë Kyutujkën. Per nan jyuˈtë tiempë parë ttukniˈˈijxë ja yˈëxpëjkpëty wiˈix tijaty yajtuny. Tyukniˈˈijxë parë oyë jäˈäy dyaˈëxpëktët, ets parë oy tsuj tkuentˈattët ja Diosë kyäjpn (Matewʉ 10:5-7). Felipe, niduˈuk ja Jesusë yˈëxpëjkpë, yëˈë mas jëjpˈam pyëjtak yˈëwäˈkx kyäjpxwäˈkxët. Per nan tyukniˈˈijxë ja nyëëxëty wiˈix kyäjpxwäˈkxtët (Apostʉlʉty 21:8, 9). Nanduˈun tyam, jëjpˈam ets ndukniˈˈijxëmë wiinkpë. ¿Tiko?

2 Mä tuˈukmujkën diˈib abëtsemy nyaxwinyëdë, yajpatp mayë jäˈäy diˈib näämnëm të tyëkëdë ëxpëjkpë ets kyajnëm nyëbattë. Tyäˈädë jäˈäyëty yajtëgoyˈäjttëp ets tijaty ndukniˈˈijxëm. Oy ko ndukjaygyujkëm tiko jyëjpˈamëty ets tjattët këˈëm wiˈix tkäjpxtëdë Biiblyë ets tˈëxpëktët. Nan oy ko ndukniˈˈijxëm wiˈix kyäjpxwäˈkxtët ets wiˈixë jäˈäy dyaˈëxpëktët. Etsë nmëguˈukˈäjtëm diˈib näämnëm të nyëbattë nan tsojkëp ndukniˈˈijxëm wiˈix tijaty  yajtuny, net ok tyundët extëmë pyudëjkëbë mëjjäˈäy o mëjjäˈäy mä tuˈukmujkën. Niˈamukë mbäät mëjwiin kajaa nbudëjkëm pënaty jemy tëjkëdëp ëxpëjkpë (Proverbios 4:2).

NˈOKTUKNIˈˈIJXËM JA JEMBYË ETS TJATËT KËˈËM TˈËXPËKËDË BIIBLYË

3, 4. 1) Extëmë Pablo jyënany, ¿wiˈix wyimbëtsëmy mä ngäjpxwäˈkxëm ko nˈëxpëjkëmë Biiblyë? 2) ¿Ti mbäät nduˈunëm parë wiinkpë nanduˈun këˈëm tˈëxpëktëdë Biiblyë?

3 Niˈamukë nuˈun nmëduˈunëmë Jyobaa, jëjpˈam ngäjpxëmë Biiblyë ets nˈëxpëjkëm parë nnijäˈäwëm ti Dios tsyejpy ets nduˈunëm. Apostëlë Pablo duˈun tˈanmääy ja myëguˈuktëjk diˈib Colosas: “Dëˈënyëmts ngäjxtaˈaky esë Dios kexy kaˈpxy mduknijawëdët diˈibë tsyejpy” (Kolosʉ 1:9). ¿Tiko nety jyëjpˈamëty ets ja Dios mëduumbëty tkäjpxët ets tˈëxpëktët ja Diosë jyaaybyajtën? Pablo jyënany ko yëˈë moˈoyanëdëp ja wijyˈäjtën ets ko yëˈë nëˈëmoˈoyan tuˈumoˈoyanëdëp “extëmë Jyobaa ttukjotkëdaˈaky”. Nan yëˈë nety pudëkëyanëdëp parë ttunët “tukëˈëyë oybyë tuunk” diˈibë Jyobaa tsyejpy, extëm tkäjpxwäˈkxtët ja oybyë ayuk (Colosenses 1:10, TNM). Pääty ko mëdë jäˈäy nˈëxpëjkëm, nˈokpudëjkëm parë tjaygyukëdët ko pën kyäjpxtëp xëmë Biiblyë ets yˈëxpëjktëp, yëˈë pudëkëyanëdëp parë tmëdundëdë Jyobaa.

4 Tsip ndukjaygyujkëm ja diˈib nyaˈëxpëjkëm ko jëjpˈam ets këˈëm tˈëxpëkëdë Biiblyë, pën ëtsäjtëm kyaj duˈun nduˈunëm. Ko ngäjpxëm xëmë Biiblyë ets nbawinmäˈäyëm, yëˈë xypyudëkëyäˈänëm mä jukyˈäjtën ets mä ngäjpxwäˈkxëm. Extëm ko pën xyajtëˈëwëm diˈib tsip, mbäät nˈatsoowëmbijtëm extëmë Biiblyë jyënaˈany. O ko ngäjpxëm mä yajnimaytyaˈagyë Jesus, Pablo etsë wiinkpë Dios mëduumbëty diˈib kyaj ojts tmëˈanuˈkxëdë ja Diosë tyuunk, ta xymyëjämoˈoyëm ets ngäjpxwäˈkxˈadëtsëm oy xyjatsiptakxëm. Ets ko net ndukmëtmaytyakëmë wiinkpë diˈib ngäjpxëm mä Biiblyë ets wiˈix të xypyudëjkëm, mbäät nanduˈun tˈëxpëkäˈändët këkpäät parë nyaytyukpudëkëdët.

5. Nigäjpx tuk pëky wiˈix mbäät nbudëjkëm ja diˈib nyaˈëxpëjkëm parë tmëdattëdë kostumbrë ets këˈëm yˈëxpëkët.

5 Waˈan nnayajtëˈëwëm wiˈix mbäät nˈokpudëjkëm ja diˈib nyaˈëxpëjkëm parë tmëdattëdë kostumbrë ets këˈëm yˈëxpëkët. Mbäät ndukniˈˈijxëm wiˈix tnikäjpxët ti mëët nˈëxpëkäˈänëm, extëm nˈanmäˈäyëm parë tkäjpxët ja tekstë diˈib miimp mä parrafo. Ets pën yëˈë mëët nˈëxpëjkëm ja liibrë ¿Ti tukniˈijxëbë Biiblyë?, mbäät nˈanmäˈäyëm ets nanduˈun tkäjpxët diˈib mëët kyajpxy. Ta net ndukniˈˈijxëm wiˈix tˈëxpëkët tijaty naxäämp mä reunyonk ets wiˈix kyomentaratët. Nan mbäät nˈanmäˈäyëm parë tkäjpxët tuˈuk tuˈugë rebistë  diˈib pëtsëëmp. Ets ndukniˈˈijxëm wiˈix tpayoˈoyët tijaty nayajtëëwëp, extëm wiˈix dyajtunëdë Watchtower Library o BIBLIOTEKË MÄ INTERNET. Ko duˈun kanäk pëky tˈijxmatsët wiˈix mbäät këˈëm yˈëxpëky, seguurë ko tyukxondäˈägaampy ets niˈigyë yˈëxpëkäˈänët.

6. 1) ¿Wiˈix mbäät nbudëjkëm ja diˈib nyaˈëxpëjkëm parë ttsokëdë Diosë yˈAyuk? 2) ¿Wiˈix wyimbëtsëmäˈäny ko nety ja jäˈäy ogäˈän ttseky ja Diosë yˈAyuk?

6 Ko nˈëxpëjkëmë Biiblyë mët tuˈugë jäˈäy, ntsojkëm ets tjaygyukët ko Biiblyë mëjwiin kajaa tsyobääty mët ko yëˈë pudëkëyanëp parë tˈixyˈatëdë Jyobaa. Pääty, nˈoktukniˈˈijxëm ja diˈib nyaˈëxpëjkëm wiˈix ttukxondäˈägët ko tˈëxpëkët, ets kyaj ndukˈaguanëˈäjtëm. Mientrës niˈigyë tnijawë tijaty mä Biiblyë, ta niˈigyë tˈëxpëkäˈänët. Axtë nëjkxëp jyënaˈany extëm niduˈuk diˈib jyaayë Salmo: “Oy kojëtsë Dios nmëwingony. Jyobaa, ja Wintsën diˈib Yajkutujkp, yëˈëjëts të nˈaˈoogë” (Salmo 73:28). Jyobaa yëˈë yajtunaambyë myëjääw parë tpudëkëyaˈanyë jäˈäy diˈib naymyayanëp mët yëˈë.

NˈOKTUKNIˈˈIJXËM JA DIˈIB JEMY WIˈIX KYÄJPXWÄˈKXËT ETS YAˈËXPËKËT

7. ¿Wiˈixë Jesus ttukniˈˈijxë ja yˈëxpëjkpëty tkäjpxwäˈkxtët ja Diosë yˈAnaˈam Kyutujkën? (Ixë dibujë mä tsyondaˈaky).

7 Mbäät mëjwiin kajaa njäjtëm wiˈixë Jesus ttukniˈˈijxë tijaty ja yˈëxpëjkpëty. Ojts mëët kyäjpxwäˈkxtë, ets yëˈëjëty yˈijxtë wiˈixë Jesus dyaˈëxpëkyë jäˈäy. Jesus nan ojts tnigajpxy tijaty mbäät ttundë ko nyëjkxtët käjpxwäˈkxpë (Matewʉ, kapitulo 10) [1] (ixë notë). Ko waanë tiempë nyajxy, ta ja yˈëxpëjkpëty tjäjttë wiˈix tnimaytyäˈäktët ja tëyˈäjtën (Matewʉ 11:1). Min nˈokˈijxëm majtsk pëky diˈib mbäät ndukniˈˈijxëm ja jembyë ko mëët ngäjpxwäˈkxëm.

8, 9. 1) ¿Wiˈixë Jesus ojts tmëtmaytyaˈagyë jäˈäy? 2) ¿Wiˈix mbäät nbudëjkëm ja diˈib jemy tëjkëdëp käjpxwäˈkxpë ets tmëtmaytyäˈägëdë jäˈäy extëmë Jesus ttuuny?

8 Wiˈix ja jäˈäy tmëtmaytyäˈägët. Jesus kyaj xëmë ojts kyäjpxwaˈkxy mä yajpääty mayë jäˈäy, nan myëtmaytyakë jäˈäy naytyuˈugaty. Ets xëmë yˈijty ajiiky amëguˈuk. Extëm nˈokpëjtakëm, ojts tmëtmaytyaˈaky tuˈugë toxytyëjk diˈibë nety të nyijkxy nëgoombë mä tuˈugë nëdäjny diˈib käjpnbëˈääy wëˈëmp jam Sicar (Fwank 4:5-30). Ets jatëgok ojts tmëtmaytyaˈagyë Mateo Leví, diˈibë nety yajkugëbajtp. Jesus ta tˈanmääy ko tˈëxpëjkpëˈatäˈäny ets yëˈë ta tkupëjky. Ok, ta Mateo tniwinmäˈäyë ja käˈäy ukën mä tyëjk ets twooyë Jesus mët mayë jäˈäy, ets jam, ta Jesus tmëtmaytyaky ja mayjyaˈay (Matewʉ 9:9; Lukʉs 5:27-39).

Pën ijtëm ajiiky amëguˈuk ets oyjyaˈay, mbäät ja jäˈäy niˈigyë tmëdoowˈity wiˈix nˈanmäˈäyëm

9 Tuˈugë yetyëjk diˈibë xyëˈäjt Natanael, tëgatsyë nety wyinmay mä ja Nazaret jäˈäyëty, mä Jesus kyugäjpnëty. Per oy dyuˈunëty, Jesus kyaj wiˈix yˈanmääyë, niˈigyë yˈijty ajiiky amëguˈuk. Päätyë Natanael kyaj duˈun nyekywyinmääy extëmë nety wyinmay mä Jesus, axtë nyijawëyan niˈigyë tijaty tukniˈˈijxëp (Fwank 1:46-51). ¿Ti xytyukniˈˈijxëmë yˈijxpajtënë Jesus? Ko pën ijtëm ajiiky amëguˈuk ets oyjyaˈay, mbäät ja jäˈäy niˈigyë tmëdoowˈity wiˈix nˈanmäˈäyëm [2] (ixë notë). Nˈoktukniˈˈijxëm ja diˈib jemy parë yˈittët ajiiky  amëguˈuk ets oyjyaˈay, duˈuntsoo niˈigyë ttukxondäˈäktët mä yˈëwaˈkxy kyäjpxwaˈkxy.

10-12. 1) ¿Ti Jesus tyuun parë jatëgokë jäˈäy tmëtmaytyaky diˈib yˈoymyëdoow ja Diosë yˈayuk? 2) ¿Wiˈix mbäät nbudëjkëm ja diˈib jemy tëjkëp käjpxwäˈkxpë parë oyë jäˈäy dyaˈëxpëkët?

10 Ttukniˈˈixët pënaty myëdoowˈitandëp. Jesus myëdäjt mayë tyuunk, per ko ja jäˈäy tnijawëyandë ja tëyˈäjtën, jyuˈtë tiempë parë dyaˈëxpëjky. Extëm tëgok, nimayë jäˈäy nyimiinë mejnybyëˈääy parë tmëdoowˈitäˈändë ti myaytyakypy. Jesus ta pyejty mä ja barkë mëdë Pedro ets desde jam dyaˈëxpëjky ja jäˈäy. Ets ok, ta ttukniˈˈijxë ja Pedro diˈib ninäˈä tkajäˈäytyëgoyët. Tyuun tuˈugë miläägrë parë tmäjtstë ja may äjkx. Ets ok, ta tˈanmääy ja Pedro: “Tyam ogäˈän ngaxäˈänyëts mij es xyˈëxtäˈäyët ja jäˈäy diˈibëts ëjë nˈëxpëjkën pyaduundëp”. Biiblyë jyënaˈany ko ja Pedro ets ja myëguˈuktëjk “dyajmiindë ja barkë jam puˈujotm, net tnikaktë tëgekyë es nyëjxtë mët ja Jesus” (Lukʉs 5:1-11).

11 Tuˈugë yetyëjk diˈib xyëˈäjt Nicodemo nan nyijawëyan tijaty tukniˈˈijxëbë Jesus. Per jëjpˈamë nety tyuny mä ja judiyëtëjk tmëdattë kutujktakn ets tsyëˈkëbë nety ko wiˈix ja jäˈäy jyënäˈändët ko yaˈixët myaytyaˈaky mëdë Jesus, pääty ojts tninëjkxy koots. Etsë Jesus kyaj kyajxëmbijtë, jyuˈtë tiempë parë ttukniˈˈijxë ja tëyˈäjtën diˈib jëjpˈam (Fwank 3:1, 2). Jesus xëmë ttsojkënyëˈajty dyajtunäˈänyë tiempë parë jäˈäy ttukniˈˈijxë ja tëyˈäjtën ets tpudëjkë parë dyajkëktëkëdët ja myëbëjkën. Nanduˈun ëtsäjtëm, oy ko nnijëmbijtëm ja jäˈäy ti oorë myadäˈäktë ets nyajtuˈunëm ja tiempë parë ndukjaygyujkëmë Biiblyë.

12 Ko ngäjpxwäˈkxëm mët tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈib näämnëm tuundëjkëp, oy ko ndukniˈˈijxëm parë jatëgokë jäˈäy tnijëmbittët diˈib të tˈoymyëdoyë Diosë yˈayuk. Mbäät nwoˈowëm ko nety tuˈugë jäˈäy nnijëmbijtëm o ko nyaˈëxpëkäˈänëm. Net tjattët wiˈix oyë jäˈäy dyaˈëxpëktët ets nëjkxëp jotkujk nyayjawëdë ko jäˈäy tpudëkëdët parë tˈixyˈattëdë Jyobaa. Nan nëjkxëp ttsojkënyëˈattë ets këˈëm jatëgok tnijëmbittët ja jäˈäy ets dyaˈëxpëkët. Ets nëjkxëp tmëdattë maˈkxtujkën ko jäˈäy tkapäättët mä jyëën tyëjk (Galasyʉ 5:22) (ixë rekuäädrë “ Kyaj kyejxy ja myaˈkxtujkën”).

NˈOKTUKNIˈˈIJXËM JA DIˈIB JEMY PARË MYËGUˈUKTËJK TIJATY TTUKMËDUNËT

13, 14. 1) ¿Ti mijts mdukniˈˈijxëp extëm tëëyëp ja Dios mëduumbëty ttukmëduundë tijaty ja myëguˈuktëjk? 2) ¿Wiˈix mbäät ndukniˈˈijxëmë ënäˈktëjk ets pënaty näämnëm tëjkëdëp Dios mëduumbë parë ttsoktët ja myëguˈuktëjk?

13 Jyobaa tsyejpy ets pënaty mëduunëp nyaytsyokëdët extëm tukaˈaxpën ets nyaybyudëkëdët (käjpxë Lukʉs 22:24-27 etsë 1 Pedro 1:22). Biiblyë jyënany ko Jesus tyuun nuˈun myadaky parë tpudëjkë ja jäˈäyëty, axtë ojts xykyuˈoˈkëm (Matewʉ 20:28). Tuˈugë Dios mëduumbë diˈib xyëˈäjt Dorcas, xëmë ijty tijaty ttukmëduny ja myëguˈuktëjk (Apostʉlʉty 9:36, 39). Etsë María jatuˈugë Dios mëduumbë “jantsy tuun” mët yëˈëgyëjxm ja myëguˈuktëjk diˈib Roma (Romanʉs 16:6). ¿Wiˈix mbäät ndukjaygyujkëm pënaty näämnëm tëjkëdëp Dios mëduumbë ko jëjpˈam ets tijaty ndukmëduˈunëm ja nmëguˈukˈäjtëm?

Nˈoktukniˈˈijxëm ja diˈib näämnëm tëjkëp Dios mëduumbë parë myëguˈuktëjk ttsokët ets ttukmëdunët tijaty. (Ixë parrafo 13 etsë 14).

14 Mbäät nˈanmäˈäyëm ja diˈib näämnëm tëjkëp Dios mëduumbë ets xyjamyëdäjtëm parë nëjkx mëët nguˈijxëm tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈib të myëjjäˈäyënë o diˈib yuumëët päˈämmëët. Etsë tääk teety këˈëm tˈixët pën mbäät twoonëjkxtë ja yˈuˈunk yˈënäˈk.  Mëjjäˈäytyëjk diˈib tuundëp mä tuˈukmujkën nan mbäät twowdë ënäˈktëjk o diˈib näämnëm tëjkëdëp Dios mëduumbë parë tmënëjkxët ja käˈäy ukën mä ja nmëguˈukˈäjtëm diˈib të myëjjäˈäyënë o nëjkx dyaˈˈaˈoˈoyëdë ja jyëën tyëjk. Ko duˈun tˈixët ja ënäˈktëjk wiˈix nnaybyudëjkëm nixim niyam, ta nanduˈun ttunäˈändët. Min nˈokˈijxëm wiˈix ijty ttuny tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm diˈib tuump mëjjäˈäy. Ko ijty nyijkxy käjpxwäˈkxpë mä tuˈugë lugäär diˈib nidëkë, ta nanduˈun nyaxy mäjaty tsyëënëdë ja nmëguˈukˈäjtëm parë dyajtëy wiˈix yaˈix yajpäättë. Ko duˈun tpëjtaky ja ijxpajtën, ta ja mixy diˈib ijty xëmë jamyëdäjtëp twinmääy kanäk pëky wiˈix mbäät tˈokpudëkë ja myëguˈuktëjk (Romanʉs 12:10).

15. ¿Tiko jyëjpˈamëty etsë mëjjäˈäytyëjk tˈixtët wiˈix ja myëguˈuktëjk wyimbattë?

15 Jyobaa yëˈë yajtuumbyë yetyëjkëty parë tyukniˈˈixëdët mä ja tuˈukmujkën. Pääty jëjpˈam ets tjattët wiˈix oy dyajnaxtëdë diskursë. Etsë mëjjäˈäytyëjk yëˈë diˈib patëdëp ttukniˈˈixëdët wiˈix oy dyajnaxtët. Extëm nˈokpëjtakëm, ko ja diˈib pyudëjkëbë mëjjäˈäy tˈagäjpxët ja dyiskursë, mbäädë mëjjäˈäytyëjk tmëdoowˈittë (Nehemías 8:8) [3] (ixë notë).

16, 17. 1) ¿Wiˈixë Pablo dyajnigëxëˈky ko tsyejpy etsë Timoteo niˈigyë wyimbatët? 2) ¿Wiˈix mbäädë mëjjäˈäytyëjk ttukniˈˈixë pënaty ok myënëjkxandëbë jëjpˈamˈäjtën?

16 Tëgoyˈäjtp ets nimayë nmëguˈukˈäjtëm yajtukniˈˈixëdët parë mbäät tkuentˈattë Diosë kyäjpn (ixë rekuäädrë “¿Ti yˈandijpy?”). Pablo tyukniˈˈijxë Timoteo wiˈix tijaty ttunët ets yˈanmääy parë nanduˈun ttukniˈˈixëdë wiinkpë. Duˈun tmooyë tyäˈädë käjpxwijën: “Mëdat ja mëjää kunuˈxëngyëjxm diˈibë nmëdäjtëm ko nˈijtëm tiˈigyë mët ja Jesukristë. Ja ää ayuk diˈibë të xymyëdoy ngajxyëts mayjyaˈay windum, tuknipëk mij yëˈë jäˈäyëty diˈibë [tyuumbyë] tëyˈäjtën es mbäät dyaˈëxpeky ja wiink jäˈäyëty oknëm” (2 Timotee 2:1, 2). Pablo diˈibë nety tuump mëjjäˈäy ets apostëlë, kajaa tijaty tyukniˈˈijxë Timoteo. Tuk pëky diˈib tyukniˈˈijxë, yëˈë wiˈix mas oy kyäjpxwäˈkxët ets wiˈix tpudëkët ja myëguˈuktëjk mä tuˈukmujkën (2 Timotee 3:10-12).

17 Pablo kajaa tiempë dyajtuuny parë tijaty ttukniˈˈijxë Timoteo mët ko tsyojk ets tnijawët wiˈix yajxon tijaty yajtuny (Apostʉlʉty 16:1-5). ¿Wiˈix mbäädë mëjjäˈäytyëjk tpanëjkxëdë Pablo yˈijxpajtën? Ko twowët ja diˈib pudëjkëp parë jyamyëdatëdët mä nëjkx tkuˈixëyaˈany tuˈugë nmëguˈukˈäjtëm. Duˈuntsoo tjattët wiˈix tyukniˈˈixët ets wiˈix tmëdatët ja maˈkxtujkën etsë tsojkën. Nan nëjkxëp tˈixtë ko jëjpˈam ets tˈamdowdëdë Jyobaa nyaybyudëkë parë tnijawëdët wiˈix mbäät tkuentˈattë ja myëguˈuktëjk (1 Peedrʉ 5:2).

 JËJPˈAM NDUKNIˈˈIJXËMË WIINKPË WIˈIX TIJATY YAJTUNY

18. ¿Tiko jyëjpˈamëty ndukniˈˈijxëmë wiinkpë parë oyë Jyobaa tmëdundët?

18 Mä tyäˈädë tiempë diˈib jëjpkëxanëp, ta nimayë jembyë diˈib tsyojkëp ets yajtukniˈˈixëdët wiˈix mas oy kyäjpxwäˈkxtët. Ets nan tëgoyˈäjtpë yetyëjkëty diˈib yajnëjkxtëbë jëjpˈamˈäjtën mä tuˈukmujkën. Jyobaa tsyejpy ets niˈamukë pënaty mëduunëp, tjattët yajxon wiˈix tijaty yajtunäˈäny. Ets ëtsäjtëm të xytyuknipëjkëm parë nbudëjkëm ja diˈib näämnëm tëjkëp Dios mëduumbë. Pääty, jëjpˈam ets jam nyajtuˈunëm ja jot mëjääw extëm ttuunyë Jesus mëdë Pablo. Nˈoktukniˈˈijxëm niˈamukë nmëguˈukˈäjtëm nuˈun nmadakëm, mët ko kajaanëm ja tuunk yˈakwëˈëmy parë ngäjpxwäˈkxëm mä tyäˈädë tiempë diˈib jëjpkëxanëp.

19. ¿Tiko mˈity seguurë ko oy wyimbëtsëmäˈäny pën mbëjtakypy ja mjot mëjääw parë xytyukniˈˈixët ja mëguˈuktëjk wiˈix tijaty yajtunäˈäny?

19 Myënëjkxypy kajaa tiempë etsë jot mëjääw parë ndukniˈˈijxëm ja diˈib näämnëm tuundëjkëp. Per mbäät nˈijtëm seguurë ko Jyobaa mëdë Jesus xypyudëkëyäˈänëm parë yajxon ndukniˈˈijxëm. Jantsy jotkujk nnayjawëyäˈänëm ko nˈijxëm wiˈix tpëjtäˈäktë ja jyot myëjääw parë mëk tyundë mä ja tuˈukmujkën ets mä yˈëwäˈkx kyäjpxwäˈkxtë (1 Timotee 4:10). Ets nˈokjamyajtsëm nanduˈun ko jëjpˈam ets nduˈunëmë mëjääw parë niˈigyë nwimbajtëm mä Diosë tyuunk, nnayaˈoˈoyëm parë nˈijtëm extëm tuˈugë oybyë Dios mëduumbë ets niˈigyë nnaymyaaybyëjkëm mëdë Jyobaa.

^ [1] (parrafo 7): Extëm nˈokpëjtakëm, Jesus yˈanmääy ja yˈëxpëjkpëty etsë tyäˈädë ttundët: 1) tkäjpxwäˈkxtët ja Diosë yˈAnaˈam Kyutujkën; 2) tmëbëktët ko Jyobaa yëˈë moˈoyanëdëp ja kyaˈay yˈukën etsë wyit nyijam diˈib yajtëgoyˈäjttëp; 3) kyaj mëdë jäˈäy nyaygyajpxytsyiigëdët; 4) ttukˈijxpattëdë Jyobaa ko jäˈäy pyajëditëdët, ets 5) kyaj tsyëˈëgëdët ko wiˈixë jäˈäy tyunäˈänëdët.

^ [2] (parrafo 9): Mä liibrë Benefíciese de la Escuela del Ministerio Teocrático, pajina 62 axtë 64, jap kanäk pëky yajnigajpxy wiˈix mbäädë jäˈäy nmëtmaytyakëm.

^ [3] (parrafo 15): Mä liibrë Benefíciese de la Escuela del Ministerio Teocrático, pajina 52 axtë 61, jap xynyijawët kanäk pëky ti mbäät pyudëkëdë nmëguˈukˈäjtëm parë oy tyukniˈˈixëdët mä tuˈukmujkën.