Dwoko ma Muma chiwo

 Bug Fweny wuoyo kuom “dhako” moro ma “jachode maduong’” ma nigi “nying moro ma kore ok ong’ere, niya: ‘Babulon Maduong’.’” (Fweny 17:1, 3, 5) Dhakoni ochung’ ne dinde duto mag miriambo koriwgi kanyachiel. Dindego ‘ok oyie gi adiera mar Nyasaye, to giluwo mana miriambo.’ a (Jo-Rumi 1:25) Kata obedo ni dindego opogore e yore mang’eny, gimoro achiel ma gichalree en ni giduto gigolo ji kuom lamo mar Nyasaye madier, ma en Jehova.​—Rapar mar Chik 4:35.

Kaka Wanyalo Fwenyo Babulon Maduong’

1.   Babulon Maduong’ en ranyisi mar gimoro. Bug Fweny nondik e yor ranyisi, omiyo wanyalo bedo gadier ni Babulon Maduong’ ne otigo kaka ranyisi, to ok en dhako ma sie. (Fweny 1:1) E wi mano, ‘obet e wi pige mang’eny.’ Pigego ochung’ ne “pinje, gi ji, gi ogendni, kod dhok mopogore opogore.” (Fweny 17:1, 15) Mano en gima dhako ma sie ok nyal timo.

2.   Babulon Maduong’ okwako pinje mang’eny. Iluongo dhakono ni “dala maduong’ ma nigi pinyruoth manie wi ruodhi mag piny.” (Fweny 17:18) Kuom mano, oyudore e piny mangima kendo en gi teko mang’eny.

3.   Babulon Maduong’ en riwruok mar dinde, to ok mar siasa kata ohala. Babulon machon ne en dala ma ne nigi sanamu mang’eny, kendo ne ong’ere nikech ‘timbe mag juok’ ma ne thoth kuno.’ (Isaya 47:1, 12, 13; Jeremia 50:1, 2, 38) Jo-Babulon ne lamo sanamu kendo ne gikwedo lamo madier mar Jehova. (Chakruok 10:8, 9; 11:2-4, 8) Joloch mag Babulon ne gin josunga kendo ne gipiem gi Jehova kod lamo madier. (Isaya 14:4, 13, 14; Daniel 5:2-4, 23) E yo ma chalo kamano, Babulon Maduong’ ong’ere nikech ‘timbene mag juok,’ kendo mano miyo en riwruok mar din.​—Fweny 18:23.

    Babulon Maduong’ ok nyal bedo riwruok mar siasa, nikech “ruodhi mag piny” biro ywage sama ikethe. (Fweny 17:1, 2; 18:9) Bende, ok en riwruok mar ohala, nikech Muma nyiso ni opogore gi “jolok ohelni madongo mag piny.”​—Fweny 18:11, 15.

Pichani nochiw gi British Museum

4.   Babulon Maduong’ e ranyisi maber mar din mar miriambo. Kar puonjo ji mondo gisud machiegni gi Nyasaye madier, ma en Jehova, dinde mag miriambo osejiwo ji mondo gilam nyiseche mamoko. Muma luongo timno ni ‘dwanyo lamo maler,’ kata ‘terruok.’ (Tim Jo-Lawi 20:6; Wuok 34:15, 16) Dinde mang’eny mag miriambo dhi nyime puonjo miriambo ma Babulon machon ne puonjo, kaka Nyasaye ma nyadidek, chuny ma ok tho, kod tiyo gi sanamu e lamo. Dindego bende kiko lamo kod weche mag piny. Muma luongo kit lamo ma kamano ni terruok.​—Jakobo 4:4.

    Mwandu mag dinde mag miriambo kod yo ma ginyisorego nikech mwandugo winjore maber ahinya gi gima Muma wacho sama owuoyo e wi Babulon Maduong’, ma “orwakore gi nanga ma rangine rajamna kod makwar,” kendo ni “obidhore gi dhahabu gi kite ma nengogi tek kod kite mag lulu.” (Fweny 17:4) Babulon Maduong’ e soko mar “gik modwanyore mag piny,” kata puonj kod timbe ma ok mi Nyasaye luor. (Fweny 17:5) Jo manie dinde mag miriambo gin “pinje, gi ji, gi ogendni, kod dhok mopogore opogore” ma riwo lwedo Babulon Maduong’.​—Fweny 17:15.

 Babulon Maduong’ nigi buch remo mar ‘ji duto ma oseneg e piny.” (Fweny 18:24) Kuom higni mang’eny, dinde mag miriambo oseriwo lwedo lwenje kod timbe mag mahundu, kendo giseweyo puonjo ji e wi Jehova, ma en Nyasach hera. (1 Johana 4:8) Mano osemiyo ji mang’eny ahinya onegi.

Nyasaye neno nade Babulon Maduong’?

 E wang’ Nyasaye, ‘richo mag Babulon Maduong’ osebiwore kanyachiel mochopo nyaka e polo.’ (Fweny 18:4, 5) Nyasaye nigi mirima gi dinde mag miriambo nikech gisepuonjo miriambo e wiye kendo gisesando joma lemo e dindego.

Ang’o ma biro timore ne Babulon Maduong’?

 Muma wacho ni ‘Nyasaye oseng’ado bura’ ne Babulon Maduong’. (Fweny 18:20) Muma notiyo gi weche mag ranyisi sama nokoro kaka Nyasaye biro tieko dinde mag miriambo. (Fweny 18:8) Obiro chwalo ondiek moro makwar mochung’ ne riwruok moro mar siasa ma nigi teko, ma biro lokore gi dinde mag miriambo kendo kethogi chuth. (Fweny 17:16, 17) “Aruya kamano e kaka ibiro wit Babulon dala maduong’no piny, mi ok nobedie kendo ngang’.” (Fweny 18:21) Mano e momiyo joma dwaro moro Nyasaye nyaka a e dinde mag miriambo, kendo gipogre chuth kodgi.​—2 Jo-Korintho 6:14-17.