E sulani, wabiro nono gik maluwogi

•  En ting’ mane ma wuoro nigo?

•  Ang’o momiyo wuone nigi migawo makende ahinya?

•  Wuone kod nyithindgi ma nyiri

•  Paro ma nyalo konyo wuone

 En ting’ mane ma wuoro nigo?

•   Ka pok onyuol nyathi. Gik ma itimo ne jaodi sani kaka dichwo biro nyiso kit wuoro ma ibiro bedo e kinde mabiro. Buk moro miluongo ni Do Fathers Matter? wacho niya:

   “Kinde mang’eny, wuoro ma konyo jaode ma nigi ich nyiewo gik moko, ma tere neno laktar, kendo ma bedo kode sama imenyo nyathi ma pok onyuol e masin, kata chiko ite mondo owinj ka adundo mar nyathi gwecho biro bedo machiegni gi jaode kod nyathine bang’ ka osenyuole.”

   “Ne ok adwar ni jaoda one ni en e ma ne en gi ting’ mang’eny e kinde ma ne en gi ich, omiyo ne akonye e okang’ ma ne anyalo. Ne waloso kanyachiel kama ne nyathiwano dhi nindee. Ne en kinde maber ahinya nikech ne warito gi siso ahinya odiechieng’ ma ne idhi nyuolee.”​—James.

   Puonj ma Muma chiwo: “Kik ung’i mana gik ma kelonu ber un uwegi, to ung’i bende gik ma kelo ber ne jomamoko.”​—Jo-Filipi 2:4.

•   Bang’ ka osenyuol nyathi. Inyalo chako ng’iyo kode sama iting’e kendo itugo kode. Kony jaodi e rito nyathi. Bedoni machiegni kaka wuoro biro konyo nyathini dongo e yo maber. Osiep ma iloso e kindi gi nyathini biro nyiso ni inene kaka gima duong’ e ngimani.

   “Sama utugo, tem timo gik ma moro nyathini. Kik ibed ng’at ma rido chik ahinya. Par ni nyathini biro puonjore nyiso hera kokalo kuomi.”​—Richard.

   Puonj ma Muma chiwo: “Nyithindo gin mwandu ma Jehova chiwo; gima ich onywolo en mich moa kuome.”​—Zaburi 127:3.

•   Kaka nyathi medo dongo. Nonro nyiso ni nyithindo ma ni machiegni gi wuonegi timo maber e skul, onge parruok mang’eny, kendo ok gidonjre e timbe mag anjawo kod tiyo gi yedhe mamero. Omiyo many thuolo ma dwarore mondo ilos osiep motegno e kindi gi nyathini.

   “Wuoda ne onyisa ni achiel kuom gik ma obiro gombo ahinya ka chieng’ moro owuok dala en mbekni mabeyo ma wajabedogo sama wachiemo kata wariembo mtoka. Wasebedo gi mbekni mabeyo e seche ma ne ok apar kata, to mano nyalore mana nikech wabudhoga kanyachiel.”​—Dennis.

   Puonj ma Muma chiwo: “Beduru motang’ ahinya mondo kik uwuoth ka jo ma onge rieko, to uwuoth ka jo mariek, ka utiyo maber gi kinde ma un-go.”​—Jo-Efeso 5:15, 16.

 Ang’o momiyo wuone nigi migawo makende ahinya?

 E ogendni mang’eny wuone ema niga gi ting’ mar pidho kendo rito joot, ka komachielo joma mine ema nigi ting’ mar nyiso hera ne joodgi. (Rapar mar Chik 1:31; Isaya 49:15) Nitie chal moko ma nyaloga miyo ting’ ma wuone kata mine nigo e ot olokre. Kata kamano, jotim nonro wachno ni giduto kargi ji ariyo, ka gitiyo kanyachiel, gikonyo e pidho nyithindo e yo maber. a

 Kowuoyo e wi wachno, Judith Wallerstein ma en jatim nonro e wi ngima mar joot wacho gima ne otimore e ngimane. Nondiko kama: “Ka ne nyara ma jahigni apar gariyo oyudo aksident, ne odwaro ni wuon-gi obed kode e ambulance nikech ne en gadier ni wuon-gi e ma ne nyalo rite maber e chalno. Bang’ chopo e osiptal, ne odwaro ni abed e bathe odiechieng’ mangima ka ahoye.” b

 “Wuone konyo joodgi mondo obed gi arita maber ma samoro en gima nyaloga bedo matek ne mine chopo. To joma mine konyo nyithindgi neno ni ohergi kuom chikonegi itgi. To mano nyiso ni giduto ji ariyo, gitiyo kanyachiel.”​—Daniel.

 Puonj ma Muma chiwo: “Wuoda, winj puonj mag wuonu, kendo kik icha puonj minu.”​—Ngeche 1:8.

 Wuone kod nyithindgi ma nyiri

 Kaka wuoro, in gi ting’ mar konyo nyari ng’eyo kaka joma chwo onego one joma mon. Obiro puonjore mano kokalo kuom yore ariyo ma luwogi:

•   Kokalo kuom gik ma itimo ne min-gi. Sama inyiso ni ihero jaodi kendo imiye luor, nyari biro fwenyo kido mabeyo kendo madwarore kuom dichwo maber, to mago gin kido ma biro konye e kinde mabiro.​—1 Petro 3:7.

•   Kokalo kuom gik ma itimone. Sama inyiso nyari luor, mano konye ng’eyo ni en bende onego onyisre luor e yo mowinjore. Bende, opuonjore ng’eyo ni chwo mamoko onego omiye luor ma kamano.

   Komachielo, ka wuoro siko lwero nyare, mano nyalo miyo onenre ka ng’at ma nono kendo onyalo chako manyo kony kuom chwo mamoko ma samoro nigi paro ma ok kare.

   “Nyako ma oher kendo yudo kony kowuok kuom wuon-gi, ok yotga ahinya mondo ochak hero dichwo moro amora ma ok nyis kido ma dwarore kuom dichwo maber.”​—Wayne.