Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

Jonyuol—Rituru Nyithindu Kaka Jokwath Mabeyo

Jonyuol—Rituru Nyithindu Kaka Jokwath Mabeyo

“Ket chunyi mondo ing’e kwedhi kakobet.”—NGE. 27:23.

1, 2. (a) Moko kuom ting’ ma jokwath ne nigo e piny Israel machon ne gin mage? (b) Jonyuol chalo gi jokwath e yore mage?

JOKWATH e piny Israel machon nodak e ngima matek. Mopogore gi nano sama chieng’ kech kendo sama koyo ng’ich, nonego girit kuedhgi mondo kik le kata ng’ato ang’ata omonjgi. Jokwath ne nono chal mar rombegi kendo ne githiedho rombo moro amora ma giyudo ni ohinyore kata matuwo. Ne gimiyo nyirombe rit makende nikech pod ne giyom yom kendo ok ne nyal pimgi gi rombe madongo.—Chak. 33:13.

2 E yo machalo kamano, jonyuol ma Jokristo inyalo pim gi jokwath nikech ginyiso kido kaka mag jokwath mabeyo. Omigi ting’ mar pidho nyithindgi ‘ka girieyogi kendo puonjogi kuom Ruoth.’ (Efe. 6:4) Be mano tich mayot? Ooyo! Nyithindo nyagore gi wuond mag Satan kendo nyaka giked giwegi gi nyawo ma gin-go kaka dhano morem. (2 Tim. 2:22; 1 Joh. 2:16) Ka in gi nyithindo, inyalo konyogi nade? We wane ane gik moko adek minyalo timo mondo okonyi rito nyithindi kaka jakwath maber ritoga rombe. Gigo gin: Ng’eyogi maber, pidhogi gi chiemb chuny, kendo tayogi.

 NG’E NYITHINDI

3. Wacho ni jonyuol onego ‘ong’e’ nyithindgi tiende en ang’o?

3 Jakwath maber nono adimba chal mar rombo ka rombo mondo one ni ongima maber. In bende inyalo timo kamano ne nyithindi. Muma wacho niya: “Ket chunyi mondo ing’e kwedhi kakobet.” (Nge. 27:23) Mondo itim kamano e yo maber, onego ing’e timbe nyithindi, gik ma giparo, kod kaka giwinjo e chunygi. Inyalo timo mago duto nade? Achiel kuom yore mabeyo moloyo, en wuoyo kod nyithindi kinde duto.

4, 5. (a) Gin paro mage manyalo konyo nyithindo mondo oyaw chunygi ne jonyuolgi? (Ne picha manie chak sulani.) (b) Ang’o misebedo kitimo mondo nyithindi obed thuolo wuoyo kodi?

4 Jonyuol moko osefwenyo ni goyo mbaka gi nyithindgi bedo matek ka gisechako bedo joma dito nikech ginyalo chako bedo gi wich kuot ma giwe nyiso jonyuolgi gik ma giparo kod gik manie chunygi. Kapo ni mano e gima timore ne nyithindi, inyalo timo ang’o? Kar chuno wuodi kata nyari mondo obed piny uwuo aming’a e wi wach moro mapek, tem tiyo gi thuolo moko matindo tindo ma ujabedogo maok ne uchano. (Rapar 6:6, 7) Nyalo dwarore ni imed timo kinda mondo utim gik moko kanyachiel. Unyalo wuotho kanyachiel, idho mtoka kanyachiel, tugo tuke mamorou, kata timo tije mag ot kata dala kanyachiel. Sama utimo gik moko kanyachiel e yo ma kamano, miyo nyathi medo bedo thuolo kendo onyalo nyisi gima nie chunye.

5 To nade kapo ni nyathini pod ok winj ka chunye ni thuolo mar wuoyo kodi? Pod inyalo temo tiyo gi yo machielo. Kuom ranyisi, kar penjo nyari kaka noriyo odiechiengno, inyalo pimone kaka ne iriyo. Timo kamano nyalo miyo onyisi gik mathoth ma noneno kata ma notimo odiechiengno. Kata mondo ing’e paro ma nyathini nigo e wi wach moro, penj penjo maok ochome tir. Inyalo penje paro ma osiepne moro nigo e wi wachno. Kae to inyalo penje rieko monyalo ng’ado ne osiepneno.

6. Bedo ng’at ma wuoyogo yot tiende en ang’o?

6 Mondo nyithindi obed thuolo wuoyo kodi, nyaka gineni kaka ng’at ma wuoyogo yot, kendo maok odich seche te. Sama jonyuol nenore ka gima gidich ahinya ma kata thuolo mar wuoyo gi nyithindgi onge, nyithindo bende biro kano akana gik machandogi e chunygi. To nade bedo ng’at ma wuoyogo yot? Wacho awacha ne nyathi ni, “Bed thuolo wuoyo koda sa asaya” ok oromo. Nyithindi onego ong’e ni ok ibi chayo gima giwachoni kata ok ibi dhawonegi. Nitie jonyuol mathoth moseketo ranyisi maber ahinya kuom wachni. Nyako moro ma jahigini apar gochiko miluongo ni Kayla wacho niya: “Anyalo nyiso wuonwa wach moro amora. Ok ong’ada sama awuoyo, kendo ok orikni keto ketho moro kuoma to ochikona ite mos kowinjo gima awacho. Kae to ojang’adona rieko e yo maber ahinya.”

7. (a) Jonyuol nyalo timo ang’o mondo kik gibed joma kalo tong’ sama giwuoyo gi nyithindgi e wi weche ma korgi tek kaka osiep e kind wuowi gi nyako? (b) Jonyuol chwanyoga nyithindgi e yo mane ka ok ging’eyo?

7 Kata sama uwuoyo e wi weche ma wuoyo kuomgi ok yotga kaka wach osiep e kind wuoyi gi nyako, ber mondo itang’ kik ichiw siem ahinya manyalo moni puonjo nyathini e yo maber kuom gima onyalo timo kapo ni oromo gi wach ma kamano. Kuom ranyisi: Kaw ane ni idhi e otel moro, to ka okelni menu, iyudo koting’o mana siem e wi sum ma yudore e chiemo. Donge inyalo wuok mondo idhi imany otel machielo? Nyithindi bende nyalo timo kamano kapo ni sama gibiro iri gi wach moro to isiko imiyogi mana siem motegno. (Som Jo  Kolosai 3:21.) Kar mano, tem mondo ibed gi paro mowinjore maok ikal tong’. Nyaminwa moro matin miluongo ni Emily wacho kama: “Ka jonyuolna wuoyo koda e wi weche mag kisera, ok giwuo e wi wachno ka gima en richo. Gijiwoga kaka en gima ber ahinya ng’eyo ng’ato ma kinde moko inyalo kendorigo. Mano osekonya bedo thuolo sama awuoyo kodgi e wi wachno. Kendo an-ga gi siso mar wuoyo kodgi e wi osiepena kar temo pandogi.”

8, 9. (a) Gin ber mage ma jabedoe ka janyuol winjo nyathine maok ong’ade? (b) En ber mane ma iseyudo kuom chiko ne nyithindi iti?

8 Kaluwore gi wach ma Kayla nowacho, inyalo nyiso ni in ng’at mayot wuoyogo kuom bedo ng’at ma hore sama nyithindi wuoyo kodi. (Som Jakobo 1:19.) Miyo moro ma en janyuol achiel miluongo ni Katia noyie gi wachno ka nowacho kama: “Chon, ne ajarikni wuoyo sama nyara nyisa wach moro. Ne ok ajamiye thuolo mondo otiek gima nowacho. Samoro ne ajaol maok adwar winjo wach moro amora kata seche moko ne ok adwar ng’at machanda. Bedo ni sani aseweyo timno, nyara be osetimo lokruok. Tinde wawinjore kode maber ahinya.”

Chiknegi iti mondo ing’egi (Ne paragraf mar 3-9)

9 Wuoro moro miluongo ni Ronald ne nigi chandruok machalo kamano gi nyare. Owacho kama: “Ka nohango nyisa ni en gi osiepne moro ma wuowi e skul, iya nowang’ matek. Kata kamano, ka naparo matut e wi kaka Jehova hore kendo dok chien ne jotichne, naneno ni en gima ber mondo nyara oolna gik me chunye duto komondi kapok achako rieye. Amor ni natimo kamano! Kanyo e kama nahango ng’eyoe gik me chuny nyara. Ka notieko, nobedona mayot wuoyo kode. Gima nomako dhoga en ni notiyo gi paro ma nang’adone. Nowachona ayanga ni noikore loko timbene.” Kinde mang’eny, wuoyo gi nyithindi miyi thuolo mar ng’eyo gima nie pachgi kod chunygi. Mano biro konyi mondo itagi kuom gik ma gibiro dwaro timo e ngimagi. *

PIDH NYITHINDI GI CHIEMB CHUNY

10, 11. Ere kaka inyalo konyo nyithindi mondo kik giba yo?

10 Jakwath maber ong’eyo ni rombo moro amora nyalo ruenyo ma wuog e kweth. Samoro oneno lum moloth maber kamoro molombe, ma odhi. To bang’e oneno moko kamachielo kendo ochako odhi to mano miyo ochwalore mabor gi kweth.  E yo machalo kamano bende, nyathi nyalo bayo yo mos mos modonj e yo maketho winjruokne gi Nyasaye nikech osiepe maricho kata weche mag manyo mor moduwore. (Nge. 13:20) Ere kaka inyalo geng’o gima kamano kik timre?

11 Sama ipuonjo nyithindi, tim mapiyo mondo ithir kido moro marach manyalo bedo ni nyathi chako nyago. Med gero kendo jiwo kido mabeyo mag Jokristo ma nyithindi nigo. (2 Pet. 1:5-8) Lamo mar joot mitimo juma ka juma chiwo thuolo maber mar timo kamano. Tijwa mar Pinyruoth ma Oktoba 2008 nowacho kama e wi lamo mar joot: “Wiye mag udi ijiwo mondo okaw ting’gi e nyim Jehova, mar neno ni giluwo chenro maber, kendo mapile mar puonjruok Muma gi joutegi.” Be itiyo gi thuolono e yo maber mondo ikony nyithindi? Bed gadier ni nyithindi mor ahinya gi kinda mitimo mondo ikonygi gibed gi winjruok maber gi Nyasaye.—Math. 5:3; Fili. 1:10.

Pidhgi maber gi chiemb chuny (Ne paragraf mar 10-12)

12. (a) Lamo mar joot mitimo juma ka juma osekonyo nade rowere? (Ne sanduk mawacho ni “ Gimor gi Chenro mar Lamo mar Joot.”) (b) Ere kaka lamo mar joot osekonyi in iwuon?

12 Ne ane gima rawera moro miluongo ni Carissa nowacho e wi kaka Lamo mar Joot osebedo ka konyo joodgi. Nowacho kama: “Mora ndi ni wanyalo bedo piny mwawuo kaka joot. Sama watimo kamano wamedo bedo osiepe kendo wabedo gi gik mabeyo mwanyalo paro kuomgi bang’e. Wuonwa tayoga Lamo mar Joot maok obare. En gima jiwowa ni okawo lamo mar joot mapek kendo mano miyo an bende akawo chenrono mapek. Mano bende miyo amedo miye luor kaka wuonwa kendo kaka ng’at matayowa e weche mag lamo.” Nyaminwa moro ma rawera miluongo ni Brittney nowacho kama: “Lamo mar joot osemiyo abedo machiegni gi jonyuolna. Chenrono osemiyo ang’eyo ni gidwaro winjo chandruoge ma aromogo kendo ni gidewa ahinya. Okonyowa bedo gi winjruok maber kaka joot kendo motegno.” Adiera en niya, pidho nyithindi gi chiemb chuny—ahinya wuon kokalo kuom lamo mar joot—en yo achiel maduong’ minyisogo ni in jakwath maber. *

TA NYITHINDI

13. Ere kaka inyalo jiw nyathi oti ne Jehova?

13 Jakwath maber tiyo gi luth mondo otago rombe kendo oritgigo. Dwarone maduong’ en ni mondo otagi koterogi “e lek maber.” (Eze. 34:13, 14) Ka in janyuol, donge mano e gima in bende diher timo? En adier ni diher ni nyithindi oti ne Jehova. Diher ni nyithindi obed gi paro ma jandik-zaburi moro ne nigo ka nowacho niya: “A Nyasacha, amor ahinya timo gi midwaro; ee, chikni ni e i chunya.” (Zab. 40:8) Rowere ma nigi chuny ma kamano, biro chiwore ne Jehova kendo ibiro batisgi. Owinjore gikaw okang’ machalo kamano ka gidit moromo kendo ka pachgi osetegno manyalo miyo gitim yierono kendo gibed gi gombo mar tiyo ne Jehova.

14, 15. (a) Dwaro maduong’ ma jonyuol ma Jokristo onego obedgo en mane? (b) Ang’o momiyo rawera nyalo keto kiawa e wi lamo madier?

14 To nade kapo ni nyithindi nenore ni ok tim dongruok e winjruokgi gi Nyasaye, samoro ka giketo kiawa e wi puonj mag Jokristo? Tem konyogi mondo giher Jehova Nyasaye kowuok e chunygi kendo mondo gimor gi gigo duto mosetimo. (Fwe. 4:11) Kae to, ka pachgi osetegno moromo, ginyalo timo yiero mar tiyo ne Nyasaye gin giwegi.

15 To nade ka nyithindi osechako bedo gi kiawa e wi adiera? Ere kaka inyalo tayogi kendo konyogi mondo gine ni tiyo ne Jehova  e gima berie moloyo ma ng’ato nyalo timo e ngimane kendo manyalo kelone mor mosiko? Tem nono ane gimomiyo gibedo gi kiawa. Kuom ranyisi, be en adier ni wuodi ok oyie gi puonj mag Muma, koso dibed mana ni oonge chir mar lero yie mare e nyim mbesene? Be en adier ni nyari nigi kiawa kabe chike mag Nyasaye konyo, koso dibed mana ni oonge osiepe?

Tagi mondo giluw yo mowinjore (Ne paragraf mar 13-18)

16, 17. Gin yore mage ma jonyuol nyalo konyogo nyithindgi mondo gibed gi winjruok maber gi Jehova?

16 Kata bed ni en ang’o mamiyo nyathini bedo gi kiawa, pod inyalo konye mondo owe bedo gi kiawa e wi lamo madier. Inyalo timo mano nade? Gimoro achiel ma jonyuol mang’eny oseyudo ka konyogi en bedo mos gi nyathi kendo penje niya: “Ineno nade dak e ngima mar Jakristo? Gin ber mage ma ng’ato yudo kobedo Jakristo? Gin gik mage ma ng’ato nyaka werego mondo oti ne Jehova? Donge ineno kaka gueth mwayudo sani kaachiel gi ma wabiro yudo kinde mabiro ng’eny moloyo gik mwaseweyo mondo wati ne Jehova?” Onego ipenj penjogo e yo mamuol to ok ka gima irogo ne nyathi. Sama ugoyo mbakano unyalo somo Mariko 10:29, 30. Rowere moko nyalo ndiko e bath otas konchiel ber mag tiyo ne Jehova to e bathe komachielo, gindik gik manyaka wawerego eka mondo watine. Neno gik mondiko e otasgo nyalo konyou neno kuonde ma chandruok nyalo bedoe kendo manyo yore mag loyogi. Ka ijiwowa mondo wapuonjre gi ji bug Muma Puonjo kod Hera mar Nyasaye”, donge ber tiyo gi bugego ka wapuonjogo nyithindwa? Be mano e gima ijatimo?

17 Bang’ kinde, nyithindi biro yiero giwegi ng’at ma gibiro tiyone. Kik ipar ni gibiro tiyo ne Jehova nyalodia mana nikech in bende itiyone. Nyaka gitim kinda gin giwegi mar bedo gi winjruok maber gi Jehova. (Nge. 3:1, 2) Kapo ni nyathini ok nyal timo kamano, nyalo bedo maber kichako puonje adiera gie tiende. Konye mondo opar ane penjogi e yo matut: “Ang’eyo nade ni Nyasaye nitie? Ang’o manyisa ni Jehova Nyasaye ohera gadier? Ang’o momiyo ayie ni chike Jehova gin makonya gadier?” Nyis ni in jakwath maber kuom tayo nyathini kata nyithindi ka ihori kendo konygi mondo gifweny ni luwo chike Jehova kelonwa mana ber lilo. *Rumi 12:2.

18. Jonyuol nyalo luwo nade ranyisi mar Jehova ma en Jakwadhwa Maduong’?

18 Jokristo duto madier gombo luwo ranyisi mar Jakwadhwa Maduong’. (Efe. 5:1; 1 Pet. 2:25) Jonyuol wegi onego ong’e kwedhgi maber, tiende ni nyithindgi ma gin mich mowuok kuom Nyasaye, kendo timo duto ma ginyalo mondo gitagi giyud gueth ma Jehova osingonegi. Omiyo un jonyuol, rituru nyithindu kaka jokwath mabeyo kupidhogi e adiera mondo giher Jehova.

^ par. 9 Mondo iyud weche momodere, ne Mnara wa Mlinzi, ma Agost 1, 2008, ite mar 10-12.

^ par. 12 Mondo iyud weche momedore, ne sula ma wacho ni “Lamo mar Joot Dwarore Ahinya Mondo Wabi Watony!” e Ohinga mar Jarito ma Oktoba 1, 2009, ite mar 29-31.

^ par. 17 Wachni omed ler e yo matut e Mnara wa Mlinzi ma Februar 1, 2012, ite mar 18-21.