Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

 SIGAND NGIMA

Tiyo ne Nyasaye Kuom Thuolona Duto Osemiyo Atimo Mathoth

Tiyo ne Nyasaye Kuom Thuolona Duto Osemiyo Atimo Mathoth

Kaparo higini 65 masebedo katiyogo ne Nyasaye kuom thuolona duto, anyalo wacho gadier ni ngimana opong’ gi mor miwuoro. Mano ok nyis ni koro pok ayudoga pek moko makelona kuyo kata manyoso chunya. (Zab. 34:12; 94:19) Kata kamano, aseyudo gueth kendo ngimana opong’ gi mor mogundho.

TARIK 7 dwe mar ochiko higa 1950 ne oluonga e Bethel ma Brooklyn. E kindego jood Bethel duto ne gin ji 355 mawuok e pinje mopogore opogore kendo ma hikgi nie kind 19 kod 80. Thothgi ne gin Jokristo mowal.

KAKA NACHAKO TIYO NE JEHOVA

Kane ibatisa ka ajahigini 10

Nachako tiyo ne Jehova “Nyasaye mamor” bang’ ng’eyo adiera kowuok kuom mamana. (1 Tim. 1:11, New World Translation) Minwa nochako tiyo ne Jehova kane pod an wuoyi matin. Tarik 1 dwe mar abiriyo higa 1939 ne obatisa ka an jahigini apar e zone assembly (matinde iluongo ni chokruok mar alwora) e taon mar Columbus, mayudore Nebraska, e piny Amerka. Ka wan ji madirom mia achiel, ne wachokore e ot moro michulo mondo wawinj twak momaki ma wiye wacho ni “Loch mar Agoko Koso Loch Maketo Ji Thuolo” ma nogol gi owadwa Joseph Rutherford. Kane twagno nie kore, grup moro nochokore oko mar ot kama ne wachokoreno. Ne gidonjo e ot githuon ma gikethonwa chokruok kae to giriembowa e taondno. Ne wadhi timo chokruok e dala owadwa moro modak machiegni gi taondno mondo watiek winjo program duto. Koro inyalo neno gimomiyo wiya ok nyal wil gi odiechieng’ ma ne obatisae!

Minwa notemo matek mondo okonya amak adiera motegno. Kata obedo ni wuonwa ne en ng’at maber, ok nohero weche mag din kata dewo kabe ahero Nyasaye. Minwa kaachiel gi Joneno moko mawuok e Kanyakla mar Omaha nojiwa ahinya.

KAKA NE AYIERO TIYO GI NGIMANA

Kane achiegni tieko skund sekondar, nochuna ni nyaka ayier kaka ne adhi tiyo gi ngimana. E kinde rusa mar skul, an kaachiel gi mbesena mamoko ne wajatimo painia ma ndalo rusa (masani iluongo ni painia makonyo).

Owete moko ariyo miluongo ni John Chimiklis kod Ted Jaracz mapok nodonjo e kend, kendo ma nodhi e Skul mar Gilead e klas mar abiriyo ne omi migepe mag bedo jorit alwora e gweng’wa. Dhoga nomoko ka nafwenyo ni owetego ne gin johigni piero ariyo kama. Kindego ne an jahigini 18 kendo nachiegni tieko skul. Pod anyalo paro ka Owadwa Chimiklis penja  kaka daher tiyo gi ngimana bang’ tieko skul. Bang’ miye dwoko, nojiwa niya: “Ee, chak achaka tiyo ne Nyasaye kuom thuoloni duto. Ok inyal ng’eyo kuma tiyo ne Nyasaye gi thuoloni duto biro chopie.” Paro ma nomiyano kaachiel gi ranyisi maber ma ne giketo nojiwa ahinya. Omiyo bang’ tieko skul nabedo painia e higa mar 1948.

KAKA NACHAKO TIYO BETHEL

E dwe mar Julai 1950, an kaachiel gi jonyuolna ne wadhi e chokruok moriwo pinje ma notim Yankee Stadium, New York City. Kane an e chokruogno, ne adhi e romo moro mar joma gombo dhi tiyo e Bethel. Nandiko barua ma ne nyiso ni agombo tiyo kanyo.

Kata obedo ni wuonwa ok ne kwed tija mar painia gi dakna dala, noneno ni onego achul ot madakie gi chiemo machamo. Chieng’ moro e chak dwe mar aboro kane adhi manyo tich, narawo kama wajokawoe barupe. Nayudo barua mondikna kowuok Brooklyn. Owadwa Nathan H. Knorr ema ne ogoyo sei e baruano. Ne ondiko niya: “Waseyudo barua ma nindiko kikwayo tiyo e Bethel. Ageno ni ibiro yie tiyo e Bethel nyaka chieng’ ma Ruoth noomi. Kuom mano daher ni mondo ibi e Bethel man 124 Columbia Heights, Brooklyn, New York, tarik 7 dwe mar ochiko, 1950.”

Kane wuonwa oduogo chieng’no koa tich, nanyise ni aseyudo tich. Wuonwa nowachona ni, “Mano ber, tijno iyudo kanye?” Ne adwoke ni, “Bethel ma Brooklyn, kendo idhi chula dola 10 dwe ka dwe.” Wachno nobwoge, kata kamano nonyisa ni ka mano e gima ayiero timo, to atime maber moloyo. Mapiyo bang’ mano ne otise e higa 1953 e chokruog-distrikt ma notim Yankee Stadium.

Ka an gi painia wadwa, Alfred Nussrallah

Gima ne omora ahinya en ni osiepna miluongo ni Alfred Nussrallah ma ne watimogo painia, ne oluongwago Bethel, omiyo ne wadhi kanyachiel. Bang’e Alfred nokendo, kae to en kaachiel gi Joan jaode ne gidhi Gilead, bang’e ne oorgi kaka jomisonari e piny Lebanon, kae to bang’e ne gidok e piny Amerka ka koro Alfred en jarit-alwora.

MIGEPE MA NATIMO KA AN BETHEL

Migawo ma nakwongo timo e Bethel, ne en loso buge katiyo gi masin. Buk ma nakwongo loso niluongo ni What Has Religion Done for Mankind? Bang’ tieko chiegni dweche aboro e migawono, ne otera e Migawo Mochung’ ne Tij Lendo mane nie bwo Owadwa Thomas J. Sullivan. Ne amor ahinya tiyo gi owadwano kendo nwang’o lony gi rieko mathoth kowuok kuome nikech nosetiyo e riwruok mar oganda Jehova kuom higini mogwaro.

Bang’ tieko higini adek e migawono, Max Larson, ma nochung’ne masinde duto mitiyogo, nonyisa ni Owadwa Knorr dwaro nena. Nachako parora kabe nitie gimoro marach ma atimo. Chunya nokuwe kane Owadwa Knorr onyisa ni nodwaro ng’eyo kabe achano wuok Bethel machiegni. Nodwaro ng’at manyalo tiyo e ofise kuom thuolo matin, omiyo nopenja kabe nanyalo timo kamano. Nanyise ni ok ne an gi paro mar wuok Bethel mapiyo. Nayudo thuolo mar tiyo e ofise kuom higini 20.

Kinde duto asebedo kawacho niya, dine bed ni ichulo, dine ok anyalo chulo lony ma nayudo kuom Owadwda Sullivan kod Knorr, kaachiel gi owete mamoko ma ne ni Bethel kaka Milton Henschel, Klaus Jensen, Max Larson, Hugo Riemer, kod Grant Suiter. *

 Owete ma natiyogo ne gin joma ne ochanore ahinya e tije ma ne gitimo ne riwruok mar oganda Jehova. Owadwa Knorr ne en ng’at matiyo matek mondo tij Pinyruoth omedre e okang’ malach kaka nyalore. Jogo duto ma ne tiyo e ofise noyudo ka en ng’at mayot wuoyogo. Kata kapo ni ne wan gi paro mopogore e wi wach moro, pod ne wan thuolo nyise pachwa maok waluor ni odhi balo kodwa.

Chieng’ moro Owadwa Knorr nowuoyo koda e wi timo gik manyalo nenore ni tindo tindo. Kuom ranyisi, nonyisa ni kinde ma nochung’ne masinde duto mitiyogo, Owadwa Rutherford ne nyalo goyone simu ma wachne niya: “Owadwa Knorr, sama wang’ iwuok e tich godhiambo ikowna raba mag pensil. Iketnagi e mesa manie ofisa.” Owadwa Knorr nowachona ni gima nojatimo mokwongo kosegone simu, en dhi kawo rabago kae to osoyogi e ofukune. Kae to kapok ochopo godhiambo oterogi e ofis Owadwa Rutherford. Mano ne en gima nenore ni tin, kata kamano ne en gima duong’ e wang’ Owadwa Rutherford. Bang’e Owadwa Knorr nonyisa niya: “Aheroga bedo gi pensil moyiedh mabith. Omiyo kiyie to ketnaga moko moseyiedhi e mesana okinyi kokinyi.” Kuom higini mang’eny, nabedo kayiedhone pensil kendo ketone e wi mesane.

Owadwa Knorr nohero paronwa kaka en gima ber ahinya chiko itwa malong’o sama inyisowa ni watim gimoro. Chieng’ moro nochika kaka nonego alos wach moro to ne ok achiko ita malong’o. Omiyo natimo gimoro ma nokuodo wiye ahinya. Wachno ne litna ahinya mi andiko barua ka agoyogo mos kendo kwayogo mondo kanyalore, to ogola e ofise. Bang’ yudo barua gokinyino, Owadwa Knorr nobiro e mesana kama atiye mowachona niya: “Robert, asesomo barupi. Ketho to ne iketho adier. Kata kamano ne wasewuoyo kodi e wachni kendo an gadier ni chieng’ machielo ibiro chiko iti malong’o. Wadhi nyime gi tich.” Nagoyone erokamano ahinya kuom nyisa ng’wono.

KAKA NADONJO E KEND

Bang’ tiyo e Bethel kuom higini aboro, ne aonge gi paro moro amora mar wuok Bethel. Kata kamano parono nolokore. E kinde ma ne itimoe chokruok moriwo pinje e Yankee Stadium koda e Polo Grounds e higa 1958, ne aromo gi nyaminwa moro miluongo ni Lorraine Brookes, ma ne wang’erego e higa 1955 ka en painia e taon mar Montreal, e piny Kanada. Gima nomora kode ne en chuny mar tiyone Jehova kamoro amora ma ne inyalo oree. Lorraine ne nigi chenro mar dhi e Skul mar Gilead. Kane en jahigini 22, nogwele e klas mar 27 e higa 1956. Bang’ ae skundno nomiye migawo mar bedo jamisonari e piny Brazil. An gi Lorraine ne wachiero osiep ma ne nie kindwa kane waromo kendo e higa 1958, noyie gi kwayona mar mondo wakendre. Ne wachano kendore e higa maluwo kendo tiyo tij misonari ka wan kanyachiel.

 Kane anyiso Owadwa Knorr paro ma ne an-gono, nojiwa ni waritie kuom higini adek kapok wakendore, mondo omi wati e Bethel man Brooklyn bang’ kend. Kindego, mondo joma okendore odong’ e Bethel, achiel kuomgi ne dwarore ni obed ni osetiyo Bethel kuom higini apar kata mokalo kanyo to nyawadgi obed ni osetiyo kuom higini adek ka tin. Omiyo kapok wakendore, Lorraine noyie tiyo e Bethel man Brazil kuom higini ariyo kae to hike mar adek otiyo ka en e Bethel man Brooklyn.

Kuom higini ariyo, ne wajotudore mana kokalo kuom barua. Nengo mar goyo simo ne ni malo ahinya to e-mail bende ne onge kindego! Kane wakendore tarik 16 Septemba 1961, Owadwa Knorr ema nogolonwa twak mar kend. En adier ni rito higini adekgo ne bornwa ndi. Kata kamano, sani ka waparo higini 50 mwasebedogo e kend, wan gi mor miwuoro kendo wayie ni kare ne watimo gima owinjore kodwa chuth kuom rito!

Chieng’ aruswa. Kowuok koracham: Nathan H. Knorr, Patricia Brookes (nyamin Lorraine), Lorraine kod an, Curtis Johnson, Faye kod Roy Wallen (ma gin jonyuolna)

MIGEPE MAMOKO

E higa 1964, nayudo migawo mar bedo jarit malimo ofise mag Bethel manie pinje mamoko. E kindego, nyiminewa mokendi ne ok oyienegi dhi e limbego gi chwogi. Lokruok ne otim e higa 1977 ma oyienegi dhi kodgi. E higano, an gi Lorraine ne wadhi kanyachiel gi Grant Suiter gi Edith jaode e limo ofise man Jerman, Austria, Greece, Cyprus, Turkey, kod Israel. Chop sani, aselimo ofise machopo 70 e piny mangima.

Kinde moro kane wadhi Brazil e higa 1980, ne walimo taon mar Belém, kama Lorraine kinde moko ne lendoe ka en jamisonari. Ne walimo koda owetewa moko ma ne ni Manaus. Kane wan e stadium moro kigolo twak, ne waneno grup moro ma ne ok luw tim Jo-Brazil mar joma mine nyodho lemb mon wetegi ka gimosore to chwo jako bad chwo wetegi. Nikech ang’o?

Ne gin owetewa ma nigi tuwo mar dhoho mawuok e gweng’ moro ma ne olosnegi e bungu mar Amazon. Mondo kik tuwono landre, ne ok gidwar mosore gi joma moko e chokruogno. Kata kamano, wiwa ok bi wil gi mor ma ne gin-go kendo wachno nomulo chunywa ahinya! Mano nyiso adiera mag weche ma Isaya nowacho niya: “Jotichna nower ni kech mor manie chunygi.”—Isa. 65:14.

GUETH MA WASEYUDO E NGIMAWA

An gi Lorraine wasebedo ka waparo higini mokalo piero auchiel ma wasechiworego e tiyo ne Jehova. Wamor ahinya gi gueth ma waseyudo kuom weyo mondo Jehova otawa kotiyo gi riwruok mare. Kata obedo ni ok anyal limo ofise kaka ne atimo chon, pod anyalo chopo migepe ma an-go pile ka pile ka an jakony mar Bura Maduong’, katiyo kanyachiel gi Komiti mar Jocheno (Coordinators’ Committee) koda Komiti Mochung’ ne Tij Lendo. Amor ahinya ni an bende ariwo lwedo e konyo owetewa e piny mangima e yo machalo kamano. En gima jiwowa ahinya neno owete gi nyimine mang’eny matiyo ne Jehova kuom thuologi duto ka gin gi chuny machalo gi mar janabi Isaya ma nowacho niya: “An ka; ora.” (Isa. 6:8) Gima owete gi nyiminego timo nyiso adiera mag weche ma jarit-alwora moro nowachona chon niya: “Chak achaka tiyo ne Nyasaye kuom thuoloni duto. Ok inyal ng’eyo kuma tiyo ne Nyasaye e thuoloni duto biro chopie.”

^ par. 20 Mondo iyud sigand ngima mag moko kuom owetegi, ne The Watchtower maluwogi: Thomas J. Sullivan (Agost 15, 1965); Klaus Jensen (Oktoba 15, 1969); Max Larson (Septemba 1, 1989); Hugo Riemer (Septemba 15, 1964); kod Grant Suiter (Septemba 1, 1983).