Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

Kik Gimoro Amora Omoni Yudo Duong’ ma Nyasaye Chiwo

Kik Gimoro Amora Omoni Yudo Duong’ ma Nyasaye Chiwo

“Ng’a ma chunye muol noyud duong’.”​​—⁠NGE. 29:23.

1, 2. (a) Wach motigo e dho-Hibrania ni “duong’” tiende en ang’o? (b) Gin penjo mage ma wabiro yudo dwoko maggi e sulani?

KINDE duto ka ji wuoyo e wi wach yudo “duong’,” ang’o mabiro e pachi? Dibed ni iparo chwech mabeyo miwuoro mag Nyasaye? (Zab. 19:1) Dibed ni iparo pak gi duong’ mimiyo joma nigi mwandu mang’eny, rieko mathoth, kata nikech gik ma ng’ato osetimo? Wach ma ne oloki kowuok e dho-Hibrania ni “duong’,” bende nyalo kelo paro ni gimoro pek. E ndalo machon, pesa ne iloso gi mula kata nyinyo ma gin gik ma ji ne ogeno ahinya. Omiyo teko mar pesa ne ipimo gi pekne. Mano emomiyo wach moloki ni “duong’,” inyalo tigo kiwuoyo kuom gimoro ma moro ji ahinya kata gima ji ogeno ahinya.

2 Kinde mang’eny, ng’at ma rahuma kata ma nigi telo ema ji ohero miyo duong’. Kata kamano, mondo mi Nyasaye omi ng’ato duong’, en ang’o mong’iyo kuom ng’atno? Muma wuoyo kuom duong’ ma Nyasaye miyo dhano. Kuom ranyisi, Ngeche 22:4 wacho kama: ‘Mwandu gi duong’ gi ngima ema ng’at mamuol kendo moluoro Jehova yudo.’ Kendo jaote Jakobo bende nowacho niya: “Chareuru nyim Ruoth, eka noting’u malo.” (Jak. 4:​10) En duong’ mane ma Nyasaye miyo dhano? Ang’o manyalo monowa yudo duong’no? Ere kaka wanyalo konyo jomoko bende mondo oyud duong’no?

3-5. Jehova miyowa duong’ e yo mane?

3 Jandik-zaburi nowacho ka en gadier ni Jehova ne dhi mako lwete ma korachwich kendo taye e yo ma ne dhi miyo oyud duong’ gadier. (Som Zaburi 73:⁠23, 24.) Jehova miyo jogo moluore duong’ e yo mane? Otimo kamano kuom gwedhogi e yore mopogore opogore kendo kuom nyiso ni oyie kodgi. Kuom ranyisi,  okonyogi mondo ging’e dwache e yo maber, kendo yienegi mondo gibed osiepene.​​—⁠1 Kor. 2:7; Jak. 4:8.

4 Jehova bende omiyowa duong’ kuom yienwa mondo waland wach maber. (2 Kor. 4:​1, 7) Seche ma wapako Jehova kuom riwo lwedo tij lendo, wayudo duong’ kowuok kuome kendo wakonyo jomoko bende. Nikech mano, Jehova singonwa kama: ‘Jogo mamiya duong’, ema nami duong’.’ (1 Sam. 2:​30) Jehova miyo jogo malando wach maber oyud duong’ kuom miyogi nying maber, tiende ni gibedo gi winjruok maber kode. Jomamoko bende ei kanyakla biro wuoyo maber e wigi.​​—⁠Nge. 11:16; 22:1.

5 Jogo ‘makiyo Jehova kendo rito yorene’ nigi geno mane e wi kinde mabiro? Jehova singonegi kama: “Noting’i malo mondo icham piny, ka nogol oko jo maricho, inine mano.” (Zab. 37:34) Jotich Nyasaye nigi geno maber mar dak nyakachieng’.​​—⁠Zab. 37:29.

“DUONG’ OK ANWANG’ KUOM JI”

6, 7. Ang’o momiyo ng’eny ji ne ok oyie ni Yesu ema ne en Mesia?

6 Ang’o manyalo monowa yudo duong’ ma Jehova oikore miyowa? Achiel kuom gik manyalo monowa yudo duong’no, en ka waketo pachwa ahinya kuom gik ma joma onge gi winjruok maber gi Nyasaye wacho. Par ane gima jaote Johana nondiko e wi jomoko ma ne gin jotelo e ndalo Yesu: “Ji mang’eny kuom jodongo [jotelo] bende noyie kuome, to nikech jo Farisai, ne ok gihul, mondo kik riembgi e sunagogi; nikech ne gihero pak mar ji moloyo pak mar Nyasaye.” (Joh. 12:⁠42, 43) To mano kaka dine obedo gima ber ka dine jotelogo oweyo maok giparre ahinya kuom gima Jo-Farisai ne wacho kata paro.

7 Kane Yesu nie tije mar lendo, noyudo osewacho gimomiyo jomoko ne ok dhi keto yie kuome. (Som Johana 5:​39-​44.) Jo-Israel nosebedo ka rito biro mar Mesia kuom higini mang’eny. Kane Yesu ochako lendo, jomoko ne nyalo fwenyo kokalo kuom gik ma Daniel nokoro ni ndalo ma Mesia nonego bie nosechopo. Dweche moko mosekalo kane Johana Jabatiso lendo, ji mang’eny ne paro ni: “Miti dobed Kristo?” (Luka 3:​15) Mesia mane gisebedo ka girito kuom higni mang’eny koro ne nie diergi kendo puonjogi. Kata kamano, jopuonj ma ne olony e Chike to ne ok oketo yie kuome. Nikech ang’o? Kane onyisogi gimomiyo, Yesu nopenjogi kama: “Unyalo yie nadi, un jo ma nwang’o duong’ kuomu uwegi, to ok udwar duong’ moa kuom Nyasaye makende?”

8, 9. Kitiyo gi ranyisi mar ler nyis ane gimomiyo duong’ ma wayudo kuom dhano nyalo mono duong’ ma Jehova miyowa kik onenre?

8 Wanyalo ng’eyo gimomiyo yudo duong’ mawuok kuom dhano, nyalo bedo gima morowa moloyo duong’ ma Jehova miyowa, ka wapimo duong’ kod ler marieny. Piny gi polo opong’ gi ler. Be inyalo paro odiechieng’ moro mane ing’iyo polo gotieno ma ineno kaka polo opong’ gi sulwe gana gi gana? Nyaka bed ni ne iwuoro ahinya kaka sulwego nenore maber. (1 Kor. 15:​40, 41) Kata kamano, taonde moko to nigi teche makelo ler mang’eny gotieno manyalo miyo neno sulwego obed matek. Nikech ang’o? Be en nikech teche manie ndara, stadiam kod ute moko golo ler mang’eny mohingo sulwego? Ooyo! En nikech ler mar techego ni machiegni kodwa ahinya mamiyo bedonwa matek neno sulwe manie polo. Mondo mi wane kaka sulwegi beyo, nyaka wadhi mabor gi ler mag techego.

9 E yo machalo kamano bende, duong’ ma wayudo kowuok kuom dhano nyalo miyo duong’ ma Jehova miyowa onenrenwa ka gima tin ahinya. Ji mang’eny  ok rwak wach maber nikech giluoro gima osiepegi koda joodgi biro wacho e wigi. Kata mana jotich Jehova nyalo bedo gi parruok mangeny e wi gima jomoko wacho e wigi. Kuom ranyisi, inyalo mi rawera moro migawo mar lendo e alwora ma ji mang’eny ong’eyee. Kata kamano ng’eny joma odak e alworano ok ong’eyo ni en achiel kuom Joneno mag Jehova. Be obiro bet maluor mi owe lendo e alworano? Ranyisi machielo en mar ng’at madwaro tiyone Jehova e yo momedore to jomoko jaro migepe modwarogo. Be obiro keto pache ahinya e weche mag joma ok kaw tij Jehova gi pek madwarore? Par ane kata ranyisi machielo mar ng’at ma otimo richo moro maduong’. Be obiro pando richone nikech oluor ni obiro lalo migepene e kanyakla kata ni dipo ka ochwanyo joodgi gi osiepene? Kapo ni winjruok mare gi Jehova e gima duong’ e ngimane, obiro luongo jodongo mondo okonye.​​—⁠Som Jakobo 5:​14-​16.

10. (a) Ang’o manyalo timore kapo ni waketo pachwa ahinya kuom gima jomoko wacho kuomwa? (b) Kapo ni wan joma chunygi muol, wanyalo bedo gadier kuom wach mane?

10 Nyalo bedo ni watemo matek mondo wabed Jokristo motegno, kata kamano, nade ka owadwa moro temo rieyowa e wi wach moro. Samoro inyalo yie gi siemno ma iyud kony mowinjore. Kata inyalo tamori rwako siemno mana nikech sunga kata nikech itemo geng’o mondo nyingi kik kethre, kata temo keto weche onenre ka gima ok ne itimo gimoro marach. Samoro nyalo bedo ni ne utiyo tich moro gi owete gi nyimine. Iparo ni ng’ano mowinjore omi pak kapo ni in ema nigolo paro maber kata kapo ni in ema ne itiyo matek moloyogi? Kinwang’o ni in e chal kaka mago, to bed gadier ni “ng’a ma chunye muol noyud duong’.”​​—⁠Nge. 29:23.

11. Onego wawinj nade e chunywa sama ng’ato opwoyowa, to nikech ango?

11 Jodong kanyakla kod owete mamoko ma “dwaro mondo obed” e migawono, nyaka tang’ mondo kik gigomb yudo duong’ mawuok kuom dhano. (1 Tim. 3:1; 1 Thes. 2:6) Ang’o ma owadwa onego otim kapo ni jomoko pwoye nikech gimoro motimo maber? En adier ni ok obi gero gimoro ma ji biro parego kaka Ruoth Saulo notimo. (1 Sam. 15:12) Kata kamano, be oyie ni gima otimono onyalore mana nikech Jehova nokonye, kendo ni mondo odhi maber e ndalo mabiro, biro nyalore mana ka Jehova ema odhi nyime gwedhe? (1 Pet. 4:​11) Kaka wawinjo e chunywa sama jomoko pwoyowa nyalo nyiso kit pak ma wagombo yudo.​​—⁠Nge. 27:21.

“GOMBO MAG WUONU E MUDWARO TIMO”

12. Ang’o mane omono Jo-Yahudi moko winjo Yesu?

12 Gima chielo manyalo monowa yudo duong’ kowuok kuom Nyasaye en gombowa maricho. Gombo maricho nyalo monowa winjo adiera chuth. (Som Johana 8:​43-​47.) Yesu nowacho ne Jo-Yahudi moko ni ok ne gidwar winjo weche ma ne olando nikech ‘ne gidwaro timo gombo mag wuon-gi ma en Satan.’

13, 14. (a) Jotim nonro wacho ang’o e wi obwongowa koda kaka orwako weche? (b) Ang’o mabiro konyowa mondo watim yiero e wi ng’ama onego wawinj?

13 Seche moko wagombo mana winjo gima wadwaro. (2 Pet. 3:5) Jehova nochweyo obwongowa gi nyalo mar bwono koko moko ma ok wadwar. Ling’ ane matin mondo ichik iti iwinjane koko madhi nyime e alwora mari sani. Nyalo bedo ni seche mokalo ne ok inyal winjo kokogo. Nikech ang’o? Kata obedo ni obwongoni nigi nyalo mar winjo koko mopogore opogore, ne iketo pachi mana e  gimoro achiel. Kata kamano tek ahinya mondo obwongowa otim kamano sama jomoko wuoyo. Jotim nonro osefwenyo ni kapo ni ji ariyo wuoyo, to biro chuni yiero ng’ato achiel mibiro chikone iti. Yiero mari biro luwore gi gima idwaro winjo. Jo-Yahudi ma nodak e ndalo Yesu ne dwaro timo gombo mag wuon-gi Satan, to mano ema omiyo ne giyiero ni ok gidwar winjo Yesu.

14 Muma wacho ni kinde duto “rieko” gi “fuwo” dwaro ni wachiknegi itwa. (Nge. 9:​1-5, 13-​17) Wan ema onego wayier. Wabiro yiero winjo mane? Yiero marwa biro nyiso ni wadwaro moro ng’ano. Ka wan rombe mag Yesu, to en ema wabiro winje kendo luwe. (Joh. 10:⁠16, 27) Yesu nowacho ni rombene nie “adiera.” (Joh. 18:37) “Gikiya dwond welo.” (Joh. 10:5) Joma bolore mondo giluw Yesu kamano biro yudo duong’ kowuok kuom Nyasaye.​​—⁠Nge. 3:⁠13, 16; 8:⁠1, 18.

“SANDNAGO E DUONG’ MARU”

15. Ang’o momiyo Paulo nowacho ni sand ma noyudo ne kelone Jo-Efeso duong’?

15 Ere kaka wanyalo konyo jomoko mondo oyud duong’ mawuok kuom Nyasaye? Yo achiel en kuom ketonegi ranyisi maber mar nano. Paulo nondiko ne Jo-Efeso kama: “Akwayo mondo kik chunyu a kisanda nikech un. Sandnago e duong’ maru.” (Efe. 3:​13) Ang’o momiyo Paulo ne wacho ni sandnego e duong’ mar Jo-Efeso? Nikech noikore tiyo ne owetene kata obedo ni noyudo chandruok, Paulo ne nyisogi ayanga ni tiyo ne Nyasaye onego obed gima duong’ e ngima Jakristo. Ka dine chuny Paulo nyosre nikech tembe mane okale, donge mano domiyo owetego oparo ni osiep manie kindgi gi Jehova, tijgi mar lendo, kod geno margi gin gik manono? To nikech nonano, Paulo noketo ranyisi ne owetego ni bedo japuonjre Kristo duong’ moloyo gimoro amora ma ng’ato nyalo chiwore timo.

16. Ang’o ma notimore ne Paulo kane en Lustra?

16 Par ane kaka kinda mar Paulo kod kaka nonano, nokonyo owete. Tich 14:​19, 20 wacho kama: “To jo Yahudi moko moa Antiokia gi Ikonio nochopo kuno. Ne gisemo ji, ne gichielo Paulo gi kite, eka ne giywaye oko e dala [Lustra] ka gigalo ni otho. To ka jopuonjre nochung’ kolwore, noa malo, modonjo e dala. Kinyne nodhi Derbe kod Barnaba.” Par ane kaka ne en gimatek kane Paulo omako wuodh kilomita 100 (mael 60) gi tiende kinyne, bang’ ka noyudo osechiele gi kite odiechieng’ mokalo!

17, 18. (a) Nyalo bedo ni Timotheo nong’eyo nade sand ma Paulo noyudo ka en Lustra? (b) Ranyisi mar Paulo mar nano nokonyo Timotheo nade?

17 Be Timotheo ne ni kanyo kane ichielo  Paulo gi kite? Nyalo bedo ni ne entie, mak mana ni weche manie bug Tich Joote ok nyis mano. Kata kamano Timotheo nong’eyo gima notimoreno. Paulo nondikone kama e barua mar ariyo: “To in iseluwo puonjna, timna, kod gi ma adwaro timo.” Timotheo ok nong’eyo mana ni Paulo nochiel gi kite ka ne en Lustra, to nong’eyo bende ni Jo-Yahudi noriembo Paulo Antiokia kendo ni jomoko notemo chiele gi kite kane en Ikonio.​​—⁠2 Tim. 3:⁠10, 11; Tich 13:50; 14:⁠5, 19.

18 Timotheo nong’eyo ni Paulo nonano e chandruogego duto. Nyaka bed ni Timotheo nopuonjore kuom ranyisi ma Paulo noketo. Kane Paulo oduogo Lustra, nofwenyo ni Timotheo noketo ranyisi maber e kanyakla, ‘ne en gi pak e kind owete man Lustra gi Ikonio.’ (Tich 16:​1, 2) Bang’ kinde, Timotheo noikore mar timo migepe mamoko mapek.​​—⁠Fili. 2:⁠19, 20; 1 Tim. 1:3.

19. Ere kaka yo ma wananogo nyalo konyo jomoko?

19 Ka wanyalo dhi nyime gi nano sama watimo dwaro mar Nyasaye, ranyisi ma waketo nyalo konyo rowere mondo obed jotich Nyasaye mogen ahinya. Rowere rangowa kendo puonjore kokalo kuom yo ma wawuoyogo gi ji e tijwa mar lendo to ahinya wuon yo ma wanyagorego gi pek ma waromogo e ngimawa. Paulo nowacho ni nonano e gik mang’eny mondo mi okony jomoko oyud ngima manyaka chieng’.​​—⁠2 Tim. 2:​10.

Rowere nyalo puonjore nano kokalo kuom ranyisi ma Jokristo madongo keto

20. Ang’o momiyo onego wadhi nyime manyo duong’ ma Nyasaye chiwo?

20 Donge wan gi gimomiyo onego wadhi nyime dwaro “duong’ moa kuom Nyasaye makende”! (Joh. 5:​44; 7:​18) Jehova chiwo ‘ngima mochwere ne jogo madwaro duong’ gi pak’ mowuok kuome. (Som Jo Rumi 2:​6, 7.) Bende ka wanano, mano nyalo konyo jomoko ochung’ motegno e adiera kendo oyud ngima ma nyakachieng’. Omiyo kik iwe gimoro amora omoni yudo duong’ ma Nyasaye chiwo.