Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

Serving Without Regrets

Serving Without Regrets

“Ka wiya wil gi gigo man chien, kendo kahawo gigo man nyima.”—FILI. 3:13.

JANDIKO moro miluongo ni J.  G.  Whittier nowacho niya: “Kuom weche duto ma ng’ato nyalo wacho kata ndiko, onge malit machalo gi ma: ‘Mad nang’e!’” Jandikono nowuoyo kuom gik ma watimo kae to bang’e waywago ang’e, ka waparo ni mad ne watim mopogore. “Ywago ang’e” en lit ma ng’ato winjo e pache bang’ timo gimoro kata bang’ weyo maok otime chuth, kendo mano nyalo miyo ng’ato “oywagi.” Waduto wasetimo gik moko ma waduogo waywago ang’e ni mad ne watim mopogore. Be gima kamano osetimoreni?

1-3. (a) Jomoko winjo nade kaluwore gi gik mane gitimo kata mane ok gitimo chon, to kethowa machon nyalo mulo ngimawa e yo mane? (b) Ranyisi mar Paulo nyalo konyowa nade tiyo ne Nyasaye maok waywago ang’e?

2 Jomoko osetimo ketho madongo e ngimagi, kata timo richo madongo miwuoro. Jomoko to pok otimo gik maricho ahinya, to ema pod chunygi chandore kabe ne gitimo yiero moko e yo maber e ngimagi. Jomoko osegolo pachgi kuom gik maok beyo ma ne gitimo chon kendo gidhi nyime gi ngimagi mapile. Jomoko to pod omoko mana ni “mad nang’e yawa” kaluwore gi gik ma nosekalo. (Zab. 51:3) Kuom weche ariyogi, in iwuon in kon mane? Be diher tiyo ne Nyasaye maok iywago ang’e chakre kawuono kadhi nyime, maok iparri kuom gik ma ne itimo chon? Be nitie ranyisi moro e Muma ma wanyalo puonjore kuome? Ee, ranyisi mar jaote Paulo nyalo konyowa.

3 E ngimane duto, Paulo notimo ketho madongo to komachielo bende notimo yiero manyiso rieko. Nowinjo malit e chunye kuom gik maricho ma ne otimo, kata kamano, nopuonjore bende keto pache duto e tiyo ne Nyasaye. We wane ane kaka ranyisi mare nyalo puonjowa tiyo ne Nyasaye maok waywago ang’e.

GIK MARICHO MA PAULO NOTIMO CHON

4. Gin gik mage maricho ma Paulo notimo ma bang’e noywago ang’e?

4 Kane pod en Ja-Farisai, Paulo notimo gik moko ma  nomiyo oywago ang’e bang’e. Kuom ranyisi, en ema notelo ne jogo ma ne sando malit jolup Kristo. Muma wacho ni mapiyo nono bang’ ka ne oseneg Stefano, “Saulo noketho kanisa; nodonjo e udi duto, koywayo chwo gi mon oketo e od tuech.” (Tich 8:3) Jasomo moro miluongo ni Albert Barnes nowacho ni wach molok e dho-Grik ni ‘ketho’ en “wach motegno ahinya manyiso kinda koda mirima ma Saulo ne nigo e sando” jolup Kristo. Omiyo Barnes nowacho ni, “Saulo nomonjo kanisa mana kaka ondiek man gi mirima.” Kane en Ja-Yahudi ma nigi kinda ahinya, Saulo ne paro ni tij tieko Jokristo ne en ote ma ne Nyasaye omiye. Omiyo nomanyo Jokristo ka en gi mirima mager ‘kosiemo jopuonjre Ruoth ma nodwaro nego, chwo koda mon.’Tich 9:1, 2; 22:4. *

5. Ler ane gimomiyo Saulo noweyo sando jolup Kristo, ma ochako lando ne jomoko wach e wi Kristo.

5 Saulo noseng’ado mar dhi Damaski, mondo ogol githuon jopuonjre Yesu e utegi, oywagi koterogi Jerusalem mondo Sanhedrin odhi ong’adnegi buch kum. Kata kamano, dwacheno ne ok otimore kaka noparo nikech ne okedo gi Yesu ma ne en Wi kanyakla mar Jokristo. (Efe. 5:23) Kane Saulo nie yo odhi Damaski, Yesu nogeng’e kendo ler moro mager moa e polo norieny ma omiyo Saulo obedo mwofu. Bang’e Yesu nonyiso Saulo mondo odhi Damaski kama ne odhi yudoe weche momedore. Wang’eyo gima notimore bang’ mano.Tich 9:3-22.

6, 7. Ang’o manyiso ni Paulo nong’eyo gik maricho ma notimo e kinde mosekalo?

6 Bang’ kane Paulo osefwenyo ni gima ne otimo ok ne nikare, noweyo sando Jokristo, mi ochako lando wach Kristo gi kinda. Kata nobedo kamano, bang’e pod nondiko kowacho kuome niya: “Usewinjo kaka timna nobet, ka yande an e dini mar Jo Yahudi; kaka nasando ahinya ruok kanisa mar Nyasaye, katemo kethogo.” (Gal. 1:13) Bang’e nondiko koywago ang’e e wi gik maricho ma notimo chon kane ondiko ne Jo-Korintho, Jo-Filipi, koda ne Timotheo. (Som 1 Jo Korintho 15:9; Fili. 3:6; 1 Tim. 1:13) Paulo ne ok mor gi gik maricho ma notimo chon, to bende ok nowuondore ni ok notimo gigo. Nong’eyo maber ni notimo ketho madongo.Tich 26:9-11.

7 Jasomo moro mar Muma miluongo ni Frederic W. Farrar nowuoyo kuom migawo ma Paulo ne nigo “e tich marach mar sando” Jokristo. Farrar nomedo wacho ni mana ka waparo matut kuom kaka Paulo nosando Jokristo malit, eka “wanyalo ng’eyo lit ma nobedogo e chunye kendo kaka jomoko noneno kode marach.” Kane Paulo odhi limo kanyakla mopogore opogore, nyalo bedo ni owete ma ne eka ohango nene ne nyise ni, ‘Kare in e Paulo—in ema yande isandowa! ’Tich 9:21.

8. Paulo nowinjo nade wach ng’wono kaachiel gi hera ma Jehova gi Yesu nonyise, to mano puonjowa ang’o?

8 Paulo nofwenyo ni ne onyalo chopo tije mar lendo mana kokalo kuom ng’wono mar Nyasaye. Mopogore gi jondiko mamoko, Paulo tiyo gi wach mar ng’wono mar Nyasaye nyadi 90 e barupe 14 ma nondiko. (Som 1 Jo Korintho 15:10.) Nodwoko erokamano e chunye kuom ng’wono ma Nyasaye nonyise kendo nodwaro timo duto monyalo mondo ng’wonono kik obed kayiem. Omiyo ‘notiyo moloyo’ joote mamoko duto. Paulo en ranyisi maber moloyo manyiso ni ka wahulo richowa kendo loko yorewa gadier, Jehova oikore mar rucho kata mana richo madongo kokalo kuom misango mar rawar ma Yesu nogolo. Omiyo kapo ni iparo ni richoni ng’eny kendo dongo ahinya madak weni kokalo  kuom misango mar rawar mar Kristo, to ber mondo ipar ranyisi mar Paulo! (Som 1 Timotheo 1:15, 16.) Kata obedo ni Paulo nosando Kristo, pod nonyalo ndiko niya: ‘Wuod Nyasaye nohera, kendo nochiworena.’ (Gal. 2:20; Tich 9:5) Ee, Paulo nopuonjore ni nyaka notim duto monyalo e tij Nyasaye maok oywago ang’e ahinya e wi gik maricho ma nosetimo. Be mano e gima isepuonjori in bende?

Paulo noketo pache e timo duto monyalo e tij Nyasaye

BE IYWAGO ANG’E E YO MORO AMORA?

9, 10. (a) Ang’o momiyo moko kuom jotich Jehova ywago ang’e? (b) Ang’o momiyo ok en gima ber siko gi parruok e wi gik ma ne otimore chon?

9 Be isetimo gik moko mamiyo sani iywago ang’e? Be iywago ang’e kuom tiyo gi thuolo koda teko magi e yo maok owinjore kuom kinde mosekalo? Be dibed ni ne itimo gik ma nokelo hinyruok ne jomoko? Koso dibed ni iwinjo e chunyi ni dine ing’e, dine itimo gik moko e yo mopogore? Penjri niya, Ang’o minyalo timo kuom wachno?

10 Ji mathoth osiko gi parruok! Bedo gi parruok mosiko e wi ketho mosekalo miyo ng’ato bedo gi ich wang’ kendo osiko ochare e chunye. Be bedo gi parruok biro konyo e tieko chandruok moro amora? Ooyo kata matin! Par ane ng’at madwaro dhi mabor to ong’ado mar suoyore e orundo rundo kata osuyo kuom seche mathoth koparo ni orundono biro chope kama odwaro dhiyeno. Obiro tiyo gi teko mang’eny to gikone onge kama obiro chope, obiro rundore arunda kanyo! Kar bedo gi parruok mang’eny, ber kawo okang’ mabiro konyi e yo maber. Inyalo dhi ir ng’at ma ne ichwanyo mondo ikwaye ng’wono ka itemo loso winjruok manie kindu obed maber. Inyalo temo geng’o gima dibed ni ne okelo chwanyruok mondo kik inwo gima kamano kendo. Seche moko bende nyalo chuno mondo idag adaga gi pek miyudo sani nikech gik ma ne itimo e kinde mosekalo. Kata kamano bedo gi parruok ahinya chalo gi ng’at motho gi bathe konchiel, kendo mano nyalo miyo ng’ato kik oti ne Nyasaye  e okang’ malach. To ber ng’eyo bende ni onge ber ma ng’ato nyalo yudo nikech parruok!

11. (a)Ere kaka wanyalo yudo ng’wono kaachiel gi hera mar Jehova? (b) Kaluwore gi Muma, ang’o ma nyaka watim mondo wabed gi chuny mokuwe?

11 Jomoko keto pachgi ahinya kuom gik maricho ma ne gitimo chon machop kama koro gineno ni gin joma nono e wang’ Nyasaye. Ginyalo neno ni ok giwinjore yudo ng’owono mar Nyasaye nikech samoro ne gitimo ketho madongo ahinya kata samoro gik maricho ma ne gitim ng’eny miwuoro. Kata kamano, adiera en ni kata bed ni ne gitimo ang’o e kinde mosekalo, pod ginyalo loko chunygi gadier ma giwe yore maricho kendo kwayo mondo Nyasaye owenegi kethogi. (Tich 3:19) Jehova pod nyalo nyisogi ng’wono kod hera mana kaka osetimo ne jomamoko bende. Jehova biro ng’wonone ng’at ma bolore, ma jaadier kendo mawinjo malit e chunye nikech richo ma notimo. Nyasaye noweyo ne Ayub kethone nimar Ayub noloko chunye mowacho ni: “Alokora kamienora gi lowo gi buru.” (Ayub 42:6) Waduto nyaka waluw kaka Muma wacho mondo wayud kuwe mar chuny kapo ni gik maricho ma ne watimo chon pod chando chunywa. Muma wacho niya: “Ng’a maumo richone ok noyud hawi; to ng’a mahulogi, mi oweyogi, nokeche.” (Nge. 28:13; Jak. 5:14-16) Omiyo dwarore ni wahul richowa ayanga ne Nyasaye, wakwaye mondo owenwa richowa, kendo watim duto ma wanyalo mondo kik wanwo gik marichogo. (2 Kor. 7:10, 11) Ka watimo mago duto, Jehova biro kechowa nimar en Nyasaye ‘maweyo richo duto.’Isa. 55:7.

12. (a) Ranyisi mar Daudi konyowa nade ng’eyo kaka wanyalo nyagore gi chuny machandore? (b) Jehova lokore e yo mane, to ng’eyo mano konyowa nade? (Ne sanduk.)

12 Lamo en achiel kuom yore mabeyo ahinya ma Nyasaye konyowago. Ei Zaburi ma nondiko, Daudi nonyiso yie ma ne en-go ni Jehova nodwokogo lamoge. (Som Zaburi 32:1-5.) Kane Daudi pok ohulo richone ne Nyasaye, chunye nochandore ahinya kendo nowinjo marach ahinya! Nobedo gi parruok, nobedo matuwo kendo chunye nonyosore. Ang’o ma nokonyo Daudi mondo obed gi chuny mokuwe kendo mamor? Nohulo ayanga richone ne Nyasaye. Jehova nodwoko lamo mag Daudi kendo nomiye teko mar dhi nyime gi ngimane mapile kendo timo gik makare. E yo machalo kamano, kilemo kowuok e chunyi mondo Jehova oweni kethoni, inyalo bedo gadier ni obiro winjo lamoni. Ka gik maricho ma ne itimo chon pod chando chunyi, tim duto minyalo mondo ilok yoreni kae to ibed gadier ni Jehova oseweyoni kethoni!Zab. 86:5.

KET PACHI KUOM GIK MAN NYIME

13, 14. (a) Onego waket pachwa kuom ang’o gie sani? (b) Gin penjo mage manyalo konyowa nono kit ngimawa?

13 En adier ni wanyalo puonjore kuom  gik mosekalo, kata kamano ok onego wasik gi parruok. Onego waket pachwa e wi ngimawa masani koda mabiro. Inyalo penjori kama: ‘Kuom higini moko mabiro, be abiro ywago ang’e nikech yiero ma atimo gie kindegi? Be abiro ywago ang’e ni mad natim gik moko e yo mopogore? Be atiyo ne Nyasaye gi chunya duto mondo kik abi aywag ang’e e yo moro amora e kinde mabiro?’

14 Masira maduong’ okayo machiegni. Omiyo ber ka ipenjori kama: ‘Be anyalo medo timo mang’eny e tij Nyasaye? Be anyalo bedo painia? Ang’o ma mona bedo jakony tich e kanyakla? Be atimo duto manyalo mondo arwak dhano manyien? Be kuom adier an achiel kuom jogo ma Jehova diher ni mondo odonj e piny manyien? ’ Kar keto pachi kuom gik mapok itimo, ket pachi kuom gik mitimo gie sani kendo ne ni itimo duto minyalo e tiyo ne Jehova. Kaok watimo kamano, wabiro dhi nyime dak e ngima mabiro miyo wamed ywago ang’e e kinde mabiro.2 Tim. 2:15.

KIK IYWAG ANG’E KUOM TIYO NE NYASAYE

15, 16. (a) Jomoko osechiwore nade mondo giket tiyo ne Nyasaye obed mokwongo e ngimagi? (b) Ang’o momiyo ok onego waywag ang’e kuom chiwruok ma ne watimo ka waketo dwaro mag Pinyruoth obed mokwongo?

15 To nade un jogo mosechiwore mondo oti ne Jehova kuom thuologi duto? Samoro ne iweyo tich kata ohala moro maber ma iketo ngimani obedo mayot mondo iyud thuolo momedore e chopo dwaro mag Pinyruoth. Samoro ne iyiero mar weyo maok idonjo, kata ne idonjo e kend to uyiero mar bedo maonge gi nyithindo mondo iti ne Nyasaye e Bethel, e tij gedo e piny mangima, bedo jarit malworo kata bedo jamisonari. Be onego iywag ang’e kuom yiero ma ne itimono to moloyo ka koro hiki medo bedo mang’eny e tiyo ne Jehova? Be onego ine ni chiwruok ma ne itimo ok ne nikare kata ni ne ichiwori e kinde maok owinjore? Ooyo ngang’!

16 Ne itimo yiero ma kamano nikech hera matut ma ne iherogo Jehova kaachiel gi gombo mar konyo jomoko madwaro tiyone. Kik ipar ni ngimani dikoro ber moloyo ka dine ok ichiwori mar tiyo ne Jehova kuom thuoloni duto. Bed mamor ni ne itimo gima ne ing’eyo ni ne nikare. Kendo bed mamor ne itimo duto minyalo e tiyo ne Jehova. Bed gadier ni wiye ok nowil gi chiwruok ma ne itimo nikech en. E ngima maradier mabiro, obiro gwedhi moloyo kata kaka iparo e kindegi!Zab. 145:16; 1 Tim. 6:19.

KAKA WANYALO TIYO NE NYASAYE MAOK WAYWAGO ANG’E

17, 18. (a)  Ang’o ma nokonyo Paulo mondo oti ne Nyasaye maok oywago ang’e? (b) Ere kaka inyalo luwo ranyisi mar Paulo?

17 Ang’o ma nokonyo Paulo mondo oti ne Nyasaye maok oywago ang’e? Nondiko kama: “Wiya wil gi gigo man chien, kendo kahawo gigo man nyima, amako wuoth matek mondo achop e kar pok.” (Som Jo Filipi 3:13, 14.) Paulo ok noketo pache ahinya kuom gik maricho ma notimo kapod en e din mar Jo-Yahudi. Kar mano, notiyo gi tekone duto mondo osik kochung’ motegno kae to bang’e oyud mich mar ngima mochwere.

18 Nitie gima waduto wanyalo puonjore e weche ma Paulo nowachogo. Kar bedo gi parruok ahinya e wi gik mosekalo ma bende ok wanyal loso, onego waket pachwa kuom gik ma wanyalo timo gie sani mondo wayud gweth e kinde mabiro. En adier ni wiwa ok nyal wil chuth gik ma ne watimo chon, kata kamano ok onego wasik ka waparogi. Watem mondo kik wapar gik machien, to wati ne Nyasaye kar nyalowa duto sani, kendo waket genowa kuom gik mabeyo mag kinde mabiro!

[Weche moler piny]

^ par. 4 Sama Muma wacho nyadinwoya ni Saulo bende ne sando mon, nyiso ni mon-go ne riwo lwedo e okang’ malach lando wach Kristo e ndalogo, mana kaka gitimo e kindegi.Zab. 68:11.