Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

Ogungo

Puonj ma Wayudo Kuom Winy

Puonj ma Wayudo Kuom Winy

“Penj . . . winy me polo, mi gininyisi: Ere ng’a makiya kuom magi duto, ni luet Nyasaye nosetimogo?”—Ayub 12:7, 9.

KUOM higni 3,000 mosekalo, Ayub ma ne en jatich Nyasaye nofwenyo ni wanyalo yudo puonj mang’eny e wi tije mag Nyasaye kokalo kuom winy ma nochueyo. Kinono kit winy, inyalo yudo ka nitie ranyisi mathoth minyalo tigo e puonjo. Sama Muma wuoyo e wi winyo moro, nitie puonj ma omiyowa e wi ngimawa kaka Jokristo kod winjruokwa gi Jehova. We wanon ane moko kuom ranyisigo.

KAMA WINJ OPIJA ODAKIE

Otenga

Joma nodak e dala mar Jerusalem nong’eyo maber winj opija, ma kinde mang’eny ne ohero gero utegi e bwo tat udi. Moko nogero utegi e hekalu ma Solomon nogero. Nyalo bedo ni winj opija ma ne gero utegi e hekalu, ne timo kamano nikech ne en kama ginyalo ritoe nyithindgi maber ma onge gima chandogi.

Jandik Zaburi sula mar 84 ma ne en achiel kuom yawuot Kora ma ne tiyo e hekalu ne hinyo neno ute winygo e alworano. Nogombo bedo kaka winj opija ma ne siko kadak e od Jehova. Nowacho kama: “Tabanakel magi oher manadi, A Jehova mar ogend lweny! Siso oloya gi laru mag Jehova, ee, nyaka aol . . . Ee, winyo mar opija oseyudo ode, opija bende oseyudo ode kama onyalo ketoe nyithinde, mana kendoni mag misango, A Jehova mar ogend lweny!” (Zaburi 84:1-3) Be wan kaachiel gi nyithindwa, wanyiso gombo machalo kamano mar bedo e kanyakla mar jotich Jehova ma ok wabare?—Zaburi 26:8, 12.

OGUNGO ONG’EYO NDALONE

Janabi Jeremia nondiko niya: ‘Ogunge me i kor polo ong’eyo ndalo moketnegi.’ Onge kiawa ni nong’eyo kinde ma ogunge ne hinyo dar ka gikalo Piny Manosingi (Israel). Kinde ma piny ng’ich, ogunge mokalo 300,000 ne darga ka giwuok Africa ka gidhi Ulaya ka gikalo e hoho mar Jordan. Rieko ma Nyasaye nochueyogigo e ma chikogi mondo gidog kama ginyuolega kinde ka kinde. Mana kaka winy mamoko ma bende darga, gin bende gidok ‘ma ok gibare ka ndalogi ochopo.’—Yeremia 8:7.

Buk moro miluongo ni Collins Atlas of Bird Migration wacho ni ‘Winy nigi rieko moro ma miyo ging’eyo kindegi mag dar.’ Jehova Nyasaye ema nochweyo winy gi rieko mamiyo ging’eyo kinde mowinjore gidarie, kata kamano, nochueyo dhano gi nyalo mar nono ndalo kod kinde. (Luka 12:54-56) Mopogore gi winj ogungo, Wach Nyasaye e ma konyo dhano fwenyo ni gidak e ndalo mag giko. Jo-Israel ma nodak e kinde Jeremia to ne ok ong’eyo ni gidak e ndalo mag giko. Nyasaye nolero gimomiyo ne ok gifwenyo mano ka nowacho niya: ‘Gisedagi wach Jehova, en rieko manadi ma gin-go?’— Yeremia 8:9.

 Sani wan gi ranyisi mathoth ma konyowa ng’eyo ni wadak e kinde ma Muma luongo ni “ndalo mag giko.” (2 Timotheo 3:1-5) Be ibiro luwo ranyisi mar ogungo kendo fwenyo ni wadak e ‘ndalo’ mag giko?

OTENGA NENO GIK MAN MABOR

Opijae

Muma wuoyo kuom winj otenga kata ongo nyading’eny, kendo en winyo ma ji ne hinyo neno e Piny Manosingi. Otenga nyalo manyo chiemo ka en malo e ode. Muma wacho ni ‘Orango ring’o. Wang’e neno gi ku mabor.’ (Ayub 39:27-29) Wachore ni otenga nyalo neno apuoyo ka en mabor maromo kilo mita achiel.

Mana kaka otenga nigi wang’ ma ‘neno gi ku mabor,’ Jehova bende nigi nyalo mar neno gik ma biro timore kinde mabiro. Mano e momiyo, Jehova nowacho ni en Nyasaye “manyiso ji ka wach moro ochako timore kaka obiro bet achien; e ndalo machon nakoro weche ma pok otimore.” (Isaiah 46:10) Ka waluwo kaka Jehova chikowa, wanyalo yudo gueth nikech rieko mathoth ma en-go.—Isaiah 48:17, 18.

Muma pimo joma ogeno kuom Nyasaye gi otenga kata ongo kowacho niya: “Jo marito kuom Jehova tekogi noduogi. Giniidh malo gi buombe kaka ongoye.” (Isaiah 40:31) Muya maliet ma nie kor lwasi konyo otenga fuyo e kor polo. Sama otenga ofwenyo kama muya maliet nitie, oyaro buombene kae to ochako lworore kanyo komedo idho malo. Otenga ok ti gi tekone owuon sama ofuyo koyaro buombene e kor lwasi kata sama odhi kuonde maboyo. Kamano bende, joma ogeno kuom Jehova nyalo bedo gadier ni obiro miyogi “teko mokalo mapile.”—2 Jo-Korintho 4:7, 8.

“KAKA GWENO CHOKO NYITHINDE”

Gweno gi nyithinde

Kinde matin kapok Yesu otho, nong’iyo taon maduong’ mar Jo-Yahudi kae to nowinjo malit e chunye mowacho niya: “Jerusalem, Jerusalem, in janeg jonabi kendo jachiel joma oor iri gi kite—mano kaka nyading’eny ne adwaro choko nyithindi kanyachiel mana kaka gweno choko nyithinde e bwo buombene! To un ne ok udwar.”—Mathayo 23:37.

Achiel kuom kido mabeyo mogik mochuego winy en nyalo mar rito nyithindgi e yo maber. Winy matoko tonggi e lowo kaka gweno bedoga akicha mondo girit nyithindgi. Sama gweno oneno olith ka fuyo kendo lworore malo, ogolo dwol moro makonyo nyithinde ng’eyo ni weche richo kae nyithinde ringo matek nyaka e bwo bwombene. E wi mano, gweno nyalo tiyo gi buombene e umo nyithinde mapod tindo mondo ogeng’negi chieng’ makech kata koth. Yesu bende ne dwa rito joma nodak Jerusalem mondo gibed gi winjruok maber gi Nyasaye mana kaka gweno rito nyithinde. E kindegi, Yesu gwelowa ni wabi ire mondo wayud yueyo kuom ting’ maturowa kod parruok mag ngima.—Mathayo 11:28, 29.

Kuom adier, wanyalo puonjore gik mang’eny kuom winy. Sama inono kit winy mopogore opogore, tem paro ranyisi ma Muma tiyogo e wigi. Ranyisi mar opija onego okonywa hero kuonde ma walame Jehova. Ka igeno kuom Jehova, to obiro miyi teko mabiro konyi dhi nyime mana kaka otenga ma fuyo malo maok otiyo gi tekone owuon. Mana kaka gweno marito nyithinde, waluw uru adiera ma Yesu nopuonjo mondo wayud yueyo kod rit makare. To winyo miluongo ni ogungo oparnwa ni onego wabed motang’ ka wang’eyo ni wadak e ndalo mag giko.