Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

 SULA MAR PUONJRUOK 26

Kony Jomamoko Mondo Ginyagre gi Gik ma Chando Chunygi

Kony Jomamoko Mondo Ginyagre gi Gik ma Chando Chunygi

“Uduto beduru e paro achiel, ka ukechoru, ka unyisoru hera kaka hera manie kind owete, ka unyiso ng’wono matut, kod bolruok.”​—1 PET. 3:8.

WER 107 Nyasaye Ketonwa Ranyisi mar Hera

GIMA SULANI WUOYE *

1. Ere kaka wanyalo luwo ranyisi mar Jehova?

JEHOVA oherowa ahinya. (Joh. 3:16) Nikech dwaher luwo ranyisine, watemo mondo ‘wakech [ji duto], wahergi, kendo wanyisgi ng’wono matut,’ to ahinya-ahinya “joma wan-go e yie.” (1 Pet. 3:8; Gal. 6:10) Sama Jokristo wetewa kalo e pek moko ma chando chunygi, watemo matek mondo wakonygi.

2. Ang’o ma wadwaro nono e sulani?

2 Ng’ato ang’ata ma dwaro lamo Jehova biro romo gi pek moko ma nyalo miyo chunye ochandre. (Mar. 10:29, 30) Kaka giko pinyni medo kayo machiegni, e kaka wabiro medo nyagore gi tembe mang’eny. Ere kaka wanyalo konyore e kindwa? We wane ane gik ma wanyalo puonjore kuom Lut, Ayub, gi Naomi. Bende, wabiro neno moko kuom pek ma owetewa gi nyiminewa romogo e kindewagi kod kaka wanyalo konyogi nyagore gi pekgo.

BED NG’AT MA HORE

3. Mana kaka onyis e 2 Petro 2:7, 8, en yiero mane marach ma Lut notimo, to mano nokelone rach mage?

3 Lut notimo yiero marach ahinya ka ne oyie dhi dak e kind Jo-Sodom ma ne gin joma timbegi onjawore mokalo apima. (Som 2 Petro 2:7, 8.) Sodom ne en taon ma ngima ne berie kendo ma ji nomewoe, kata kamano, dhi dak kanyo nokelo ne Lut chandruok mang’eny. (Cha. 13:8-13; 14:12) Nenore ni mosmos chiege nohero Sodom kata jokono, mochopo kama koro ok nowinj Jehova. Ka ne Jehova oketho alworano kotiyo gi mach kod salfa, chi Lut notho.  Yawuot Sodom ma ne dwaro kendo nyige ariyo bende notho. Lut nolalo ode, mwandune, to malit moloyo, chiege. (Cha. 19:12-14, 17, 26) E kinde ma Lut ne kalo e weche matekgo, be Jehova nojok kode? Ooyo.

Jehova nokecho Lut mi ooro malaike mondo orese kaachiel gi joode (Ne paragraf mar 4)

4. Ere kaka Jehova nohore gi Lut? (Ne picha manie nyim gaset.)

4 Kata obedo ni Lut notimo yiero marach mar dak Sodom, Jehova pod nokeche mi ooro malaike mondo orese kaachiel gi joode. Kata kamano, kar mondo Lut ne wuog Sodom mapiyo piyo kaka malaike ne nyise, en pod “nogalore.” Nochopo kama malaikego nomako lwete mi ogole kanyo gi joode. (Cha. 19:15, 16) Kae to malaikego nonyise ni oring odhi e wi got. Kar timo kaka Jehova nonyise, en nokwayo mondo odhi e taon ma ne ni machiegni. (Cha. 19:17-20) Jehova nowinjo kwayone mi oyiene mondo odhi e taon ma nodwarono. Bang’e, Lut nobedo maluor dak e taondno; omiyo, nowuok modhi odak e wi got, mana kama Jehova nosenyise motelo ni odhiye to nodagi. (Cha. 19:30) To mano kaka Jehova nohore kode! Ere kaka wanyalo luwo ranyisi mar Jehova?

5-6. Sama waluwo ranyisi mar Jehova, ere kaka wanyalo tiyo gi puonj ma ni e 1 Jo-Thesalonika 5:14?

5 Mana kaka Lut, Jakristo wadwa moro nyalo timo yiero marach ma miyo odonjo e chandruok maduong’. Ka gima kamano otimore, wabiro timo nang’o? Wanyalo po ka wachako wacho e chunywa ni, ‘Okayo gima nochwoyo,’ ma be en aena adier. (Gal. 6:7) Kata kamano, nitie gima ber moloyo ma wanyalo timo. Wanyalo luwo ranyisi mar Jehova e yo ma nokonyogo Lut. Wanyalo timo mano nade?

6 Ka ne Jehova ooro malaike ir Lut, ne ok onyiso malaikego mondo osiem Lut kae to giweye aweya kamano. Kar mano, ne gikonye wuok Sodom mondo otony e masira. Wan be wanyalo siemo owadwa ma waneno ka timo gima dhi kelone chandruok, to mano kende ok oromo. Nyalo dwarore ni wakonye wuok e tim ma nyalo kelone chandruokno. Kata ka po ni waneno ni oyware e rwako kony ma wamiye, pod onego wahore ahoya kode. Onego watim gima malaike ariyoka notimo. Kik waol gi owadwa; kar mano, onego wamany yore mag konye achiel kachiel. (1 Joh. 3:18) Wanyalo konye luwo puonj momiye. Sama watimo kamano, wachalo joma omako lwete ka gole e chandruok.​—Som 1 Jo-Thesalonika 5:14.

7. Ere kaka wanyalo bedo gi paro ma chal gi ma Jehova ne nigo kuom Lut?

7 Jehova ne nyalo yiero keto pache kuom nyawo ma Lut ne nigo, to ne ok otimo kamano. Higni mang’eny bang’e, notayo jaote Petro gi rohone maler mondo ondik ni Lut ne en ng’at ma kare. Donge wamor ni Jehova ok ket pache mana kuom timbewa mamono, to kar mano, oikore weyonwa richowa! (Zab. 130:3) Ere kaka wanyalo bedo gi paro ma chal gi ma Jehova ne nigo kuom Lut? Ka waketo pachwa kuom gik mabeyo ma owetewa gi nyiminewa timo, wabiro hore kodgi sama gikedo gi nyawo ma gin-go. Mano nyalo miyo giyie rwako kony ma wamiyogi.

KECH JI

8. Ka wabedo joma kecho ji, mano biro chwalowa mondo watim ang’o?

8 Mopogore gi Lut, Ayub to ne ok otimo yiero moro amora marach. To e ma noromo gi masiche malit, nolalo mwandune duto, luor ma jogweng’ nomiye norumo,  kendo tuo moro marach nogoye. Gima lit moloyo en ni nyithinde duto notho. Osiepene adek bende nowachone ni nitie gima rach ma notimo e momiyo nochandore. Ang’o momiyo osiepene adekgo ne ok okeche? Ne ok gitemo kata matin mondo ginon gimomiyo Ayub ne chandore. Mano nomiyo gibedo gi paro marach kuome. Wanyalo timo ang’o mondo kik watim gima ji adekgo notimo? Ng’e ni Jehova kende e mong’eyo gik moko duto ma dhi nyime e ngima ng’ato. Chik iti malong’o sama ng’at ma nigi chandruok wuoyo kodi. Tem ketori e chal mare. Mano e ka ibiro nyiso ni ikecho owadwa kata nyaminwano gadier.

9. Ka wakecho ji gadier, en ang’o ma ok wabi timo, to nikech ang’o?

9 Ka wakecho ji gadier, ok wabi wuoyo kuomgi marach kata lando ne jomamoko chandruok ma gikaloe. Jakuoth ok ger kanyakla; kar mano, omuke. (Nge. 20:19; Rumi 14:19) Jakuoth ok ng’won kendo ok opar motelo ka pok owuoyo, kendo wechene nyalo medo hinyo ng’at ma chandore. (Nge. 12:18; Efe. 4:31, 32) Donge nyalo bedo maber moloyo ka watemo ng’iyo gik mabeyo ma ng’ato timo kendo neno kaka wanyalo konye nyagore gi tembe moyudo!

Chik iti kihori ka po ni Jakristo wadu wacho weche ma ok kare, kendo ihoye e sama owinjore (Ne paragraf 10-11) *

10. Weche ma ni e Ayub 6:2, 3 puonjowa ang’o?

10 Som Ayub 6:2, 3Nitie kinde ma Ayub ne orikni wacho weche ma ok owinjore. Kata kamano, ne owacho bang’e ni yo ma ne owuoyogo ne ok ni kare. (Ayub 42:6) Mana kaka Ayub, ng’at ma nigi chandruok e kindewagi nyalo po kowacho weche ma ok owinjore mi oywag ang’e bang’e. Wanyalo timo ang’o ka ng’ato owuoyo kamano? Kar kwede, onego  wakeche. Par ni Jehova ne ok ochano ni mondo ng’ato ang’ata oyud chandruoge mang’eny ma wayudo sanigi. Omiyo, ok onego wabwog ahinya ka jatich Jehova motegno owuoyo marach sama en gi chandruok. Kata ka owacho gik ma ok kare e wi Jehova kata e wiwa, iwa ok onego owang’; bende, ok onego wang’adne bura piyo ni orach.​—Nge. 19:11.

11. Ere kaka jodongo nyalo luwo ranyisi mar Elihu sama girieyo ng’ato?

11 Nitie kinde ma nyalo dwarore mondo orie pach ng’at ma kalo e weche matek. (Gal. 6:1) Ere kaka jodongo nyalo timo kamano? Ginyalo luwo ranyisi mar Elihu ma nodewo Ayub ahinya kendo chikone ite. (Ayub 33:6, 7) Elihu norieyo pach Ayub mana bang’ ka noseng’eyo maber gik ma Ayub ne paro. Jodongo ma luwo ranyisi mar Elihu chiko itgi maber sama ng’ato wuoyo kendo gitemo mondo ging’e maber gik ma chande. Ka gitimo kamano, gibiro chopo e chuny ng’atno sama girieye.

WUO E YO MA HOYO JOMAMOKO

12. Naomi nowinjo nade ka ne chwore kod yawuote otho?

12 Naomi nohero Jehova kendo nomakore kode. Kata kamano, bang’ tho chwore gi yawuote ariyo, nodwaro loko nyinge mondo obed “Mara,” ma tiende en “Malit.” (Ruth 1:3, 5, 20, 21) Ruth chi wuode nomakore kode e tembego te. Mopogore gi konyo Naomi e gik mathoth, Ruth ne ohoye bende. Ruth notiyo mana gi weche machuok mowuok e chunye e nyiso Naomi ni nohere kendo noikore sire.​—Ruth 1:16, 17.

13. Ang’o momiyo dwarore ni waho ng’ama jaode otho?

13 Ka jaod Jakristo otho, nyawadgi modong’ dwaro hoch ahinya. Dichwo gi dhako mokendore inyalo pim gi yiende ariyo modongo kamoro achiel. Kaka higni medo kalo, e kaka tiende yien ka yien medo nalore kuom nyawadgi. Ka opudh yien achiel, yien modong’ nyalo hinyore marach. E yo ma kamano, sama jaod ng’ato otho, onyalo dong’ kohinyore marach kuom kinde malach. Paula * ma chwore notho apoya wacho kama: “Ngimana nolokore chuth; narumo! Osiepna koro ne onge. En e ma ne ajanyisega gimoro amora ma ne chanda kaachiel gi gik ma ne mora. Nosiraga e kinde mag chandruok. Nohoyaga sama an gi lit. Ne chalna mana ka gima asetho to awuotho!”

Ere kaka wanyalo siro joma chwogi kata mondegi otho? (Ne paragraf mar 14-15) *

14-15. Ere kaka wanyalo hoyo ng’ama jaode otho?

14 Wanyalo timo ang’o mondo waho nyawadwa ma jaode otho? Gima duong’ monego wakwong watim en wuoyo kode kata obedo ni timo mano nyalo bedo ma teknwa kata samoro wanyalo koso gima wawachi. Paula ma waa wuoyo kuome wacho niya: “Ang’eyo ni tho en gima ji ok ohero wuoye. Ji oluor ni ginyalo po ka giwacho gimoro ma samoro ok ber. Kata kamano, ber wacho gimoro moloyo ling’ aling’a.” Nyalo kata bedo ni ng’ama ng’ate othono ok ogeno ni obiro winjo ka wawacho gima duong’ ahinya sama walime. Paula wacho kama: “Nawinjoga maber ka osiepena obiro monyisa mana ni, ‘Mos kuom masira moyudi.’”

15 William ma chiege notho higni moko mokalo wacho kama: “Bernaga ka ji wuoyo maber e wi jaoda. Gimiyo abedo gadier ni kare ji nohere kendo nomiye luor. Mano jiwa ndi. Weche ma giwachogo hoya nikech nahero chiega kendo  nomako kama duong’ e ngimana.” Bianca ma bende chwore nosetho lero kama: “Sama jomoko lemo kanyachiel koda kendo somona ndiko moko, mano hoyaga ahinya. Sama ji wuoyo kuom jaoda kendo gichikona itgi sama awuoyo kuome, mano kueyoga chunya.”

16. (a) Ang’o ma wanyalo timo ne ng’at ma jaode otho? (b) Ka luwore gi Jakobo 1:27, wan gi migawo mane?

16 Gima chielo ma wanyalo timo mondo wakony ng’ama jaode otho en dhi nyime sire kata bedo machiegni kode. Mano e gima Ruth notimo ne Naomi. Paula ma ne wasewuoyo kuome motelo wacho niya: “Ji nosira ahinya ka ne jaoda otho. Bang’ kinde, naneno ka gima ji nochako dhi adhiya nyime gi ngimagi kaka pile. An to ngimana nolokore chuth. Ber ka ji ong’eyo ni ng’ama jaode otho dwaro kony kuom dweche mang’eny kata mana higni modhuro bang’ masirano.” Ji opogore opogore. Nitie joma ng’iyo gi chalgi piyo piyo bang’ ka jaodgi otho. Jomoko to kawo kinde malach; kuom ranyisi, inyalo yudo ka sa asaya ma ng’ato timo gimoro ma ne oheroga timo gi jaode, mano parone lit ma noyude. Yore ma ji nyisogo kuyo opogore opogore. Waparuru kinde duto ni Jehova odhialowa gi migawo mar rito joma joutegi otho.​—Som Jakobo 1:27.

17. Ang’o momiyo dwarore ni waho joma mondegi kata chwogi oweyo?

17 Nitie jomoko ma nyaka nyagre gi lit mang’eny nikech mondegi kata chwogi  oweyogi. Joyce ma chwore noweyo mi okendo dhako machielo wacho niya: “Ketho kend chuth nokelona lit mang’eny moloyo lit ma nanyalo bedogo ka di ne jaoda otho. Mano en nikech ka ng’ato otho e aksident kata tuo moro onege, mano ok en gima oyiero kende. Chwora to noyiero kende mondo oweya. Nawinjo malit ahinya kendo wiya nokuot.”

18. Ere kaka wanyalo konyo joma chwogi kata mondegi otho kata oweyogi?

18 Sama watimo timbe mang’won ne joma chwogi kata mondegi otho kata oweyogi, mano nyiso ni waherogi. Nikech koro gin kendgi, dwarore ni gibed gi osiepe ma dewogi. (Nge. 17:17) Ere kaka inyalo nyiso ni in osiepgi gadier? Inyalo rwakogi e gago, inyalo chano dhi kodgi e lendo, kata inyalo dhi kodgi bayo. Gima chielo minyalo timo en gwelogi e lamou mar joot kinde ka kinde. Ka itimo kamano, ibiro moro chuny Jehova nikech ‘ochiegni gi joma chunygi onyosore’ kendo en ‘jang’ad buch mond liete.’​—Zab. 34:18; 68:5.

19. Ka luwore 1 Petro 3:8, ang’o ming’ado e chunyi ni ibiro dhi nyime timo?

19 Machiegnini, Pinyruodh Nyasaye biro chako locho e wi pinywani. E kindeno ‘wiwa biro wil gi chandruok machon.’ To mano kaka warito kinde ma koro ok wabi paro “weche machon”! (Isa. 65:16, 17) Sama pod warito, wadhiuru nyime siro jowetewa kendo wanyis kokalo kuom wechewa gi timbewa ni wahero Jokristo wetewa duto te.​—Som 1 Petro 3:8.

WER 111 Gik ma Miyo Wabedo Mamor

^ par. 5 Kata obedo ni Lut, Ayub, gi Naomi notiyo ne Jehova gi chunygi duto, ne giromo gi pek moko ma nochando chunygi. Sulani wuoyo kuom gik ma wanyalo puonjore kuomgi. Bende, owuoyo kuom gimomiyo ber hore gi jowetewa, kechogi, kendo wuoyo kodgi e yo ma hoyogi sama gin gi chandruok moro.

^ par. 13 Nyinge moko oloki e sulani.

^ par. 58 WECHE MA LERO PICHA: Owadwa moro iye owang’ kendo owacho weche ma ok owinjore. Jaduong’-kanyakla ochikone ite ka hore. Bang’ kinde ka koro osekue, jaduong’no rieyo pache e yo mang’won.

^ par. 60 WECHE MA LERO PICHA: Owadwa moro gi chiege odhi limo owadwa ma yande chiege otho. Girango pichni ma nyiso gik ma nohero timo gi chiege.