Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

 SULA MAR PUONJRUOK MAR 30

Kaka Wanyalo Lendo ne Joma Ok Lem e Din Moro Amora

Kaka Wanyalo Lendo ne Joma Ok Lem e Din Moro Amora

“Asetimora gimoro amora ma dwarore ne ji mopogore opogore duto mondo ka nyalore to aresie jomoko kuomgi.”​—1 KOR. 9:22.

WER 82 “Weuru Ler Maru Orieny”

GIMA SULANI WUOYE *

1. En lokruok mane mosetimore e pinje mang’eny?

HIGNI mang’eny mokalo, thoth ji ne nigi dinde ma ne gilemee. Kata kamano, tinde weche oselokore ahinya. Ji mang’eny tinde ok dwar weche din. E pinje moko, thoth ji wacho ni ok gilem e din moro amora. *​—Mat. 24:12.

2. Ang’o momiyo tinde ji mang’eny ok lem e din moro amora?

2 Ang’o momiyo tinde ji mang’eny wacho ni ok gilem e din moro amora? En nikech jomoko ohero mor mag pinyni, to moko be parruok mag ngima chando. (Luka 8:14) Jomoko bende osechopo kama ok giyie ni Nyasaye nitie. Moko bende oyie ayiea ni Nyasaye nitie, en mana ni gineno ni onge gima tinde din nyalo konyogo ng’ato kendo gik ma dinde puonjo pingore kendo ok winjre gi lony ma nyasani. Samoro giwinjoga ka osiepegi, jopuonjgi, kata jofwambo gi keyo wacho ni gik moko nosieko kendgi ma ok ochuegi, to ok giwinjga kilero adimba gimomiyo ng’ato onego oyie kuom Nyasaye. Jomoko to chunygi ochido gi din nikech jotend dinde ohero pesa kod telo. E pinje moko, sirkal nigi chike ma miyo dinde ok bed gi thuolo malach mar timo gik ma gidwaro.

3. Gima duong’ momiyo olos sulani en ang’o?

3 Yesu nowacho ni ‘wadhi e ogendni duto mondo walok ji obed jopuonjrene.’ (Mat. 28:19) Ere kaka wanyalo konyo joma ok lem e din moro amora kod joma ok oyie kuom Nyasaye, mondo giher Nyasaye kendo gibed jopuonjre Kristo?  Nyaka wang’e ni yo ma ng’ato nenogo ote ma walando nyalo luwore gi kama noponie. Kuom ranyisi, joma opon e pinje mag Europe nyalo rwako wach e yo mopogore gi joma opon e pinje mag Asia. Nikech ang’o? En nikech e pinje mag Europe, ji mang’eny ong’eyo weche moko e Muma kendo gisewinjo ni Nyasaye e ma nochueyo gik moko. E pinje mag Asia to ji mathoth ok ong’eyo gimoro amora e wi Muma, to kata ka ging’eyo, to mana matin. Bende, thothgi ok oyie ni nitie Jachuech. Gima duong’ momiyo olos sulani en mondo okonywa ng’eyo kaka wanyalo lendo ne ji duto, bed ni giwuok kanye kata ne gipon nade.

KIK IPAR NI OK GINYAL LOKORE

4. Ang’o momiyo onego wagen ni joma ok lemga pod nyalo lokore?

4 Gen agena ni ginyalo lokore. Higa ka higa, nitie joma itiso mi gibed Joneno kata obedo ni chon ne ok gilemga kata ne ok giyie ni Nyasaye nitie. Moko kuomgi ne niga mana gi timbe mabeyo kendo ne ok gimor gi wuondruok ma jodin nigo. Moko to timbegi ne richo ahinya kendo ne nyaka gitim lokruok maduong’ ahinya e ka giwe timbego. Wan gadier ni Jehova biro konyowa yudo joma “chunygi . . . ni kare ne ngima mochwere.”​—Tich 13:48; 1 Tim. 2:3, 4.

Tim lokruok e yo milendogo sama iwuoyo gi joma tang’-tang’ gi Muma (Ne paragraf mar 5-6) *

5. Ang’o ma miyo ji yiega winjo wach ma walando?

5 Bed mang’won kendo kik imwomri gi wach. Kinde mang’eny, ji yiega winjo wach ma walando nikech yo ma wawuoyogo kodgi to ok mana weche ma wawacho kende. Gibedoga ma mor sama gineno ka wang’won kodgi, ok wamwomre, kendo wadewogi gadier. Ok wachun-gi mondo giyie gi gik ma wapuonjogi. Kar mano, watemo mondo wafweny gimomiyo ok gidwar weche din. Kuom ranyisi, nitie jomoko ma ok dwar goyo mbak din gi joma ne pok giromogo nyaka nene. Jomoko to neno ni ok en gima ber penjo ng’ato ka be oyie ni Nyasaye nitie. Moko to wigi kuot sama jowetegi nenogi ka gisomo Muma, to ahinya-ahinya ka gisome gi Joneno mag Jehova. Bed ni gin gi paro mane kata mane, ber mondo kik wajar paro ma gin-go.​—2 Tim. 2:24.

6. Paulo ne loko yo ma nowuoyogo gi ji nade, to ere kaka wanyalo luwo ranyisine?

6 Ang’o ma wanyalo timo ka wafwenyo ni ng’at ma wawuoyogo ok mor ka wawacho weche kaka “Muma,” “chuech,” “Nyasaye,” kata “din”? Wanyalo luwo ranyisi mar jaote Paulo kuom loko yo ma wawuoyogo kodgi. Ka ne Paulo wuoyo gi Jo-Yahudi, notiyo gi Ndiko, to ka nowuoyo gi Jo-Grik e Areopago, ne ok omulo Ndiko achiel kachiel. (Tich 17:2, 3, 22-31) Ere kaka wan be wanyalo timo gima kamano? Kiwuoyo gi ng’at ma ok dwar weche Muma, nyalo bedo maber ka ok imulo wach Muma achiel kachiel e mbakau. Kifwenyo ni wi ng’ato kuot sama ji nene kisomone Muma, inyalo somonego e simu mondo iumne wich-kuot.

7. Nyalo dwarore ni watim ang’o mondo waluw ranyisi mar Paulo kaka oler e 1 Jo-Korintho 9:20-23?

7 Tem ng’eyo gimomiyo ji nigi paro moro kendo ichiknegi iti maber. Nyaka watem mondo wang’e gimomiyo joma wawuoyogo neno wach moro e yo mopogore. (Nge. 20:5) Ne ane ranyisi mar Paulo kendo. Nopon e oganda mar Jo-Yahudi. Omiyo, ne nyaka otim lokruok ahinya e wechene sama nolendo ne joma wuok e ogendni mamoko nikech jogo ne ok ong’eyo Jehova e yo malong’o kata ne ok ging’eye chuth-chuth; bende, ne ok ging’eyo weche ma ni e Ndiko. Nyalo dwarore ni watim nonro e bugewa kata wasum paro kuom jolendo molony mondo wang’e paro ma joma odak e alworawa nigo.​—Som 1 Jo-Korintho 9:20-23.

8. Achiel kuom yore ma wanyalo chako wuoyogo gi ji e wi Muma en mane?

8 Dwachwa maduong’ sama walendo en  yudo ‘joma owinjore.’ (Mat. 10:11) Mano dwaro ni wami ji thuolo mar chiwo pachgi kae to wachiknegi itwa. Owadwa moro ma wuok England oheroga kwayo ji mondo ochiw pachgi e wi kaka joot nyalo dak gi mor, pidho nyithindo, kata nyagruok gi gik maricho ma ji timo. Ka gisechiwo pachgi, openjogi ni, “Ineno nade wach ma nondik higni 2,000 mokaloni?” Kae to osomonegi ndiko e simbe ma ok oluongo nying Muma.

TEM CHOPO E CHUNYGI

9. Achiel kuom yore ma wanyalo chakogo mbaka gi joma ok dwar wuoyo e wi Nyasaye en mane?

9 Wanyalo chopo e chuny joma ok dwar wuoyo e wi Nyasaye ka wagoyo kodgi mbaka e wi gik ma gihero. Kuom ranyisi, ji mang’eny ohero chuech ahinya. Wanyalo chako wuoyo kodgi kama: “Ang’eyo ni ing’eyo ni josayans oseloso masinde mang’eny ka gikopo gik ma nitie e piny. Kuom ranyisi, jolos maikrofon kopoga kaka it tiyo, to jolos kamera kopo kaka wang’ tiyo. In diwach ni gik ma nitie e pinygi nobiro nade? Dibed ni ne gibiro kokalo kuom teko moro, ng’at moro, koso gimoro machielo?” Bang’ winjo dwoko ma gichiwo, wanyalo medo ni: “Sama josayans kopo yo ma it kod wang’ tiyogo, chutho-chutho gikopo ng’a? Nitie gima jandik-wer moro nowacho ma miyo aparo wachno matut. Nowacho niya: ‘Ng’a ma noketo it, ok nowinj koso? Ng’a ma nochweyo wang’, ok none koso? . . . Nimar en e mopuonjo dhano ng’eyo.’ Josayans moko be paro kamano, kendo gineno ni nitie ng’at ma nochueyo gik ma ni e piny.” (Zab. 94:9, 10) Kae to wanyalo nyise achiel kuom vidio ma ni e JW Library® e dhok mowinjo. (Dhi e MEDIA > INTERVIEWS AND EXPERIENCES > VIEWPOINTS ON THE ORIGIN OF LIFE.) Kata, wanyalo miye brosua mar Uhai​—Ulitokana na Muumba? kata Maswali Matano Muhimu Kuhusu Chanzo cha Uhai.

10. En yo mane machielo ma wanyalo chakogo mbaka gi joma ok ohero wuoyo e wi Nyasaye?

10 Ji mang’eny gombo ni ngimagi obed maber kinde ma biro. Kata kamano, thothgi oluor ni ibiro keth pinywani kata ni piny biro chopo kama koro ji ok nyal dakie. Jarit-alwora moro e piny Norway wachoga ni joma ok ohero wuoyo e wi Nyasaye kinde mang’eny oheroga wuoyo e wi gik maricho ma timore e piny. Sama olendo ne ng’ato, omose kae to openje niya: “Be iparo ni chieng’ moro wanayud ngima maber ma wasebedo ka wagombo? Be iparo ni josiasa, josayans, kata ng’at moro machielo e ma biro kelo lokruok?” Bang’ winjo dwoko ma ng’ato ochiwo, osomone ndiko ma nyiso ni ngima  biro bedo maber e kinde ma biro, kata owachone awacha ndikono ma ok osome achiel kachiel. Jomoko bedoga ma mor ka giwinjo ni Muma singo ni piny biro siko nyaka chieng’ kendo ni joma beyo biro dak e piny nyaka chieng’.​—Zab. 37:29; Ekl. 1:4.

11. Ang’o momiyo ber mondo wati gi yore mopogore opogore e chako wuoyo gi ji, to ere kaka wanyalo luwo ranyisi mar Paulo ka luwore gi Jo-Rumi 1:14-16?

11 Ber mondo wati gi yore mopogore opogore e chako wuoyo gi ji. Nikech ang’o? Nikech ji ok chalre. Gima moro ng’ato samoro ok bi moro ng’at machielo. Jomoko ni thuolo wuoyo e wi Nyasaye kata Muma; jomoko to nyaka wakwong walwornegi gi chien. Bed ni waromo gi joma chalo nade, onego watem walend ne ji duto. (Som Jo-Rumi 1:14-16.) Sama watimo kamano, onego wang’e ni Jehova e ma miyo adiera dongo e chuny joma dwaro ng’eye gadier.​—1 Kor. 3:6, 7.

KAKA WANYALO LENDO NE JOMA WUOK E PINJE MAG ASIA

Jolendo mang’eny nyiso ni gidewo joma wuok e pinje ma ji ok ohero weche Muma kata ma thoth ji ok lem e din moro amora. Ginyisogi kaka weche ma ni e Muma nyalo konyogi (Ne paragraf mar 12-13)

12. Ang’o ma wanyalo timo mondo walend ne joma wuok e pinje mag Asia ma pok oparoga ka be nitie Jachuech kata ooyo?

12 Jolendo mathoth e piny mangima romoga gi joma wuok e pinje mag Asia, moriwo nyaka pinje ma sirkal ok omiyoe ji thuolo malach mar lamo. E pinje moko mag Asia, thoth ji pok oparoga ka be nitie Jachuech kata ooyo. Moko kuomgi dwaroga ng’eyo ni Muma wacho ang’o kendo ginyalo yie chako puonjore Muma mana gi chieng’ molendnegie; moko to nyalo tang’-tang’ komondi. Ang’o ma wanyalo timo mondo wakony joma tang’-tang’ kamano? Jolendo moko molony oseyudo nyak kuom chako achaka kodgi mbaka mapile, dewogi, kae to ka thuolo oneno, gilero ne jogo kaka ngimagi giwegi osedhi maber nikech tiyo gi puonj moro e Muma.

13. En ang’o ma ka ji mang’eny ofwenyo kuom Muma to nyalo miyo giyie puonjore? (Ne picha manie nyim gaset.)

13 Ji mang’eny nyaloga yie puonjore sama gifwenyo ni Muma oting’o rieko ma nyalo konyogi e ngimagi ma pile ka pile. (Ekl. 7:12) E taon mar New York, nyaminwa moro ma lendoga ne joma wacho dho China wacho niya: “Atemoga ahinya mondo anyis ni adewo ji, kendo achikonegi ita sama giwuoyo koda. Ka afwenyo ni gin joma e ka oa biro koni, apenjogiga ni: ‘Be isechako ng’iyo gi ngima ma kae? Be iseyudo tich? Jo modak koni teri nade?’” Seche moko mano yawonega thuolo mar nyiso ng’ato wach moro e Muma. Ka nyaminwano oneno ka mbaka dhi maber, omedo kama: “Iparo ni ang’o ma nyalo konyowa dak maber gi ji? Ok anyisie ngero moro e Muma? Ngerono wacho kama: ‘Tugo dhawo chalo gi yawo ranga nam; ka pok dhawo omuoch, wuogi.’ (Nge. 17:14NW) Be iparo ni ngeroni nyalo konyowa dak gi kue gi ji?” Chako mbaka e yo ma kamano nyalo konyowa fwenyo joma nyalo rwako wach.

14. En ang’o ma owadwa moro ma lendo e pinje ma ni e alwora mong’ere kaka Far East timoga mondo olend ne joma wacho ni ok giyie kuom Nyasaye?

14 To nade ka waromo gi joma wacho ni ok giyie kuom Nyasaye? Owadwa moro mosebedo ka lendo kuom kinde malach ne joma ok ohero weche din e pinje ma ni e alwora mong’ere kaka Far East lero niya: “Sama ng’at ma wuok e pinjego wacho ni ok oyie kuom Nyasaye, gima owacho en ni ok oyie ni onego olam nyiseche manono ma ji lamo e alworagi. Omiyo, ajayie kodgi ka anyisogi ni en adier ni nyiseche mang’eny ma ji lamo gin gik ma dhano e moloso kendo ok ginyal timo gimoro amora. Ahero somonegiga Yeremia 16:20 ma penjoga ka be dhano nyalo loso nyasaye adier. Kae to apenjogi ni: ‘Ere  kaka wanyalo ng’eyo pogo nyasaye madier kod nyasaye ma dhano e moloso?’ Achikoga ita maber sama gichiwo dwoko, kae to asomonegi Isaiah 41:23 ma wacho ni: ‘Huluru weche ma biro timore e ndalo ma biro mondo wang’e ka un nyiseche.’ Kae to anyisogi achiel kuom gik ma Jehova nowacho chon ni biro timore, mi otimore adier.”

15. Ang’o ma wanyalo puonjore kuom owadwa moro man East Asia?

15 Owadwa moro ma ni East Asia lero gima otimoga sama odok limo joma noselendonegi. Owacho kama: “Amiyogiga ranyisi ma nyiso kaka weche ma ni e Muma konyo. Bende, aleronegi weche ma nokor mosetimore kod kaka sulwe gi gik mamoko ma ni e kor polo tiyo. Kae to anyisogi kaka gigo duto nyiso ni nitie Jachuech ma nigi rieko ma malo ahinya. Sama ng’ato osechako yie ni samoro Nyasaye nitie, anyise gima Muma wacho e wi Jehova.”

16. Ka luwore gi Jo-Hibrania 11:6, ang’o momiyo dwarore ni jopuonjre Muma obed gi yie kuom Nyasaye kod Muma, to ere kaka wanyalo konyogi timo kamano?

16 Sama watayo puonjruok Muma gi joma ok oyie ni Nyasaye nitie kata joma ok lem e din moro amora, onego wadhi nyime konyogi mondo gibed gi yie ni Nyasaye nitie. (Som Jo-Hibrania 11:6.) E wi mano, onego wakonygi mondo gibed gadier chuth ni Muma en bug Nyasaye. Mano nyiso ni seche moko nyalo dwarore ni wanwo puonj moko nyading’eny. E puonjruok ka puonjruok, nyalo bedo maber ka wamulo weche moko ma nyiso ni Muma en Wach Nyasaye adier. Kuom ranyisi, wanyalo wuoyo machuok kuom weche ma nokor e Muma mosetimore, weche sayans kod histori ma nyiso ni Muma wacho adier, kod weche ma nyiso kaka Muma nyalo konyo ngimawa.

17. Ka wahero ji, mano nyalo konyogi nade?

17 Wakonyo ji mondo obed jopuonjre Kristo kuom herogi, bed ni gin gi dinde ma gilemee kata ooyo. (1 Kor. 13:1) Sama wapuonjogi, dwachwa maduong’ en konyogi ng’eyo ni Nyasaye oherowa kendo odwaro ni wan bende wahere. Higa ka higa, itisoga ji alufe gi alufe ma kinde machon ne ok ohero weche din ahinya kata ma ne ok dwar weche din chuth. Mano nyiso ni gisetimo dongruok ma gichopo kama koro gihero Nyasaye. Omiyo, kik ipar ni joma ok ohero weche din ok nyal lokore. Her ji duto kendo idewgi. Chiknegi iti. Tem ng’eyo gimomiyo gineno gik moko e yo mopogore. Ketnegi ranyisi maber. Ee, konygi mondo gibed jopuonjre Kristo.

WER 76 Tij Lendo Miyo Iwinjo Nade e Chunyi?

^ par. 5 E kindegi, yot ahinya mondo warom gi ji mathoth ma ok lem e din moro amora kod ma ok oyie ni Nyasaye nitie. E sulani, wadwaro nono kaka wanyalo puonjo joma kamago adiera ma ni e Muma kendo konyogi mondo gigen weche ma ni e Muma kendo gibed gi yie kuom Jehova Nyasaye.

^ par. 1 Ka luwore gi nonro, moko kuom pinje mag Europe ma ji mang’eny wachoe ni ok gilem e din moro amora gin: Albania, Austria, Azerbaijan, Czech Republic, Denmark, France, Germany, Ireland, Netherlands, Norway, Spain, Sweden, Switzerland, kod United Kingdom. To pinje mag Asia ma ji mang’eny wachoe ni ok gilem e din moro amora gin: China, Hong Kong, Israel, Japan, South Korea, kod Vietnam. Australia gi Canada be nigi ji mang’eny ma nigi paro ma kamano.

^ par. 53 WECHE MA LERO PICHA: Owadwa moro lendo ne nyawadgi ma gitiyogo e osiptal. Bang’e, nyawadgino rango chenro mar puonjruok Muma e websaitwa.