Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

 SULA MAR 4

‘Jehova Nigi Teko Maduong’’

‘Jehova Nigi Teko Maduong’’

1, 2. Noyudo Elija oseneno honni mage e ngimane, to gin honni mage madongo ma ne oneno kane ochung’ e dho bur mar Got Horeb?

ELIJA noseneno honni mang’eny. Nitie kinde ma agak ne kelone chiemo nyadiriyo e odiechieng’ kama ne opondoe. Kinde machielo ka oro ma nyalilanda ne okwako piny, noneno ka sanja mogo kod mo matin ma ne gin-go ok rum kata obedo ni ne gichamogi pile. Bende, nitie kinde ma ne olemo ne Nyasaye ma mach oa e polo. (1 Ruodhi sula mag 17, 18) Kata kamano, hono ma ne koro timoreni, ne opogore gi hono moro amora ma Elija noseneno.

2 Kane Elija ochung’ e dho bur moro kama ne opondoe e Got Horeb, ne oneno honni madongo moluwore oluwore. Yamo maduong’ ema ne okwongo kutho. Nyaka bed ni yamono ne kutho gi teko mang’eny ahinya nikech ne obaro gode ma otoyo lwendni. Bang’ mano, piny ne oyiengni matek. Kae to mach ne oluwe. Nyaka bed ni Elija nowinjo ka majno rewe nikech ne en mach mager.—1 Ruodhi 19:8-12.

“Ne! Jehova nokadho”

3. Honni ma ne Elija oneno ne onyiso kido mane mar Nyasaye, to wan wanyalo neno gik manyiso kidoni e ang’o?

3 Honni mopogore opogore ma ne Elija onenogo nyiso teko matamre gi nono ma Jehova Nyasaye nigo. Ok ochuno ni wane hono moro eka wayie ni Nyasaye nigi teko nimar teko Nyasaye nenore ayanga. Muma wacho ni gik ma Jehova Nyasaye nochweyo nyiso ni ‘tekone ochwere.’ (Jo Rumi 1:20) Donge waneno teko Nyasaye sama polo mor kendo mil ka riadore sama koth chue? To nade aoche madongo ma wuo matek sama gio piny? To diwach ang’o e wi sulwe modhuro mopong’o kor lwasi? Donge magi duto nyisowa ni Nyasaye nigi teko matamre gi nono? Kata obedo ni wechegi nenore ayanga kamano, joma nok kende e kindewagi ema oyie gadier ni Nyasaye nigi teko. Kendo joma nok ahinya ema nigi paro  mowinjore e wi teko mar Nyasaye. Kata kamano, ng’eyo ni Nyasaye nigi teko konyowa sudo machiegni kode. E Kare Mokwongo mar bugni, wabiro nono matut teko malich miwuoro ma Jehova nigo.

Teko—Achiel Kuom Kido Madongo mag Jehova

4, 5. (a) Nitie tudruok mane e kind nying Jehova kod tekone? (b) Ang’o momiyo owinjore mondo Jehova oti gi ruath ochung’ ne tekone?

4 Jehova nigi teko makende. Bug Yeremia 10:6 wacho niya: “Onge machalo kodi, A Jehova; in gi duong’, kendo nyingi ni gi teko maduong’.” Ne ni iwuoyo kuom teko mar Jehova kod nyinge kanyachiel. To kaka ne waseneno, nenore ni tiend nying Jehova en “Omiyo Gima Odwaro Timore.” Mano nyiso ni Jehova nyalo bedo gimoro amora modwaro mondo ochop dwache. Ang’o ma Jehova nigo mamiyo onyalo chweyo gimoro amora modwaro, kendo onyalo bedo gimoro amora modwaro mondo ochop dwache? Achiel kuom gik ma en go mamiyo onyalo timo kamano en teko. Ee, teko mar Jehova mar timo dwache onge giko. Tekone en achiel kuom kido madongo ma en go.

5 Nikech ok wanyal ng’eyo chutho chutho teko maduong’ ma Jehova nigo, otiyo gi ranyisi mondo okonywa ng’eyo tekone. Mana kaka ne waseneno, otiyo gi ranyisi mar ruath mondo ochung’ ne tekone. (Ezekiel 1:4-10) Mano en ranyisi mowinjore nikech ruath duong’ kendo nigi teko. Thoth joma ne odak e piny Palestina e kinde ma ne indikoe Muma ne ong’eyo ni ruath en le ma nigi teko. Kata kamano, ne ging’eyo kit ruath moro ma ne nigi teko ahinya. Ruadhno ne iluongo ni apol, to tinde oonge. (Ayub 39:9-12) Ruodh Jo-Rumi miluongo ni Julio Kaisar ne owacho ni ruadh apol ne chiegni romo gi liech. Nondiko ni lego “nigi teko matamre gi nono, kendo giringo matek nyowuoyo.” Kapo ni inyalo chung’ e bath le ma rang’ongo kamano, donge inyalo chayori kaka in gimoro matin?

6. Ang’o momiyo Jehova kende ema iluongo ni “Manyalo Duto”?

 6 E yo machalo kamano, kipimo dhano gi Jehova Nyasaye ma wuon teko duto, dhano en mana gima tin maonge. E wang’ Jehova, kata mana ogendni ma nigi teko ok gin gimoro. Gichalo mana buru e rapim mar ratil. (Isaiah 40:15) Mopogore gi chwech moro amora, Jehova nigi teko maonge giko, nikech en kende ema iluonge ni “Manyalo Duto.” * (Fweny 15:3) Jehova nigi ‘teko’ mang’eny matamre gi nono. (Isaiah 40:26) En e soko mosiko mar teko kendo tekone ok rum. Nikech ‘Nyasaye en wuon teko’ duto, ok omany teko koa kamachielo. (Zaburi 62:11) Ang’o ma Jehova tiyogo e nyiso tekone?

Yore ma Jehova Nyisogo Tekone

7. Roho maler mar Jehova en ang’o, to tiend weche ma ne okwong tigo e Muma nyisowa ang’o?

7 Roho maler ma wuok kuom Jehova ok rum. Roho maler en teko ma Nyasaye tiyogo. Kaluwore gi loko mar New World Translation, bug Chakruok 1:2 wacho ni roho maler en “teko mar Nyasaye.” Weche ma notigo e dho-Hibrania kod e dho-Grik molok ni “roho” kuonde moko olok ni “yamo,” “muya,” kod “muoch mar gimoro.” Jotim nonro wacho ni e dhok ma ne okwong ndikgo Muma, wach ma ne olok ni roho tiende en teko ma timo gimoro kata obedo ni ok nene. Mana kaka dhano neno gik ma yamo timo kata obedo ni ok ginyal neno yamo, mano bende e kaka ginyalo neno gik ma roho mar Nyasaye timo kata obedo ni ok ginyal neno rohono.

8. E i Muma, ipimo roho mar Nyasaye kod ang’o, to ang’o momiyo mano owinjore?

8 Roho maler mar Nyasaye inyalo tigo e yore mang’eny mopogore opogore maonge giko. Jehova nyalo tiyo kode e chopo dwaro moro amora ma en go. E momiyo Muma luongo roho mar Nyasaye ni “lwet Nyasaye,” ‘lwedo motegno’ mar Nyasaye, kata ‘lith lwet’ Nyasaye. (Luka 11:20; Rapar mar Chik  5:15; Zaburi 8:3) Mana kaka ng’ato nyalo tiyo gi lwete mondo otim tije mopogore opogore madwaro teko e okenge mopogore kata madwaro ni obed mong’ith e okenge mopogore opogore, e kaka Nyasaye nyalo tiyo gi roho mare e chopo dwaro moro amora ma en go. Kuom ranyisi, ne otiyo gi rohone mondo ochwe gik matindo tindo maok nyal ne gi wang’ dhano kaka atom, kendo notiyo gi roho achielno e timo gik madongo kaka baro Nam Makwar kendo miyo Jokristo mokwongo nyalo mar wuoyo gi dhok mopogore opogore.

9. Jehova en jaloch man gi teko mang’eny marom nade?

9 Bedo Jaloch e wi gik moko duto en yo machielo ma Jehova nyisogo tekone. Dibedo gi tich matek machalo nade kapo ni ji tara gi tara mariek nyowuoyo nie bwoyi kendo nigi siso mar timo dwachi to in ema dwarore ni mondo ichikgi? Parie ni Jehova en ng’at ma kamano. En gi ji ma tiyone ma Ndiko luongo ni oganda lweny. (Zaburi 68:11; 110:3) To Nyasaye nigi jotich mamoko bende ma gin malaike. To kopim dhano gi malaike, dhano en chwech ma tekone tin ahinya. Inyalo wach kamano nikech kane jolweny ma Jo-Assuria omonjo oganda Nyasaye, malaika achiel kende ne onego jolweny 185,000 e otieno achiel! (2 Ruodhi 19:35) Malaike mag Nyasaye nigi “teko maduong’.”—Zaburi 103:19, 20.

10. (a) Ang’o momiyo iluongo Nyasaye Manyalo Duto ni Jehova mar ogendni mag lweny? (b) Kuom chwech duto mag Jehova, en ng’a ma nigi teko mang’enyie moloyo?

10 Malaike ng’eny marom nade? Janabi Daniel ne oneno polo e fweny kendo fwenyno ne nyiso malaike mokalo milion 100 e nyim kom duong’ mar Jehova. To Muma ok wach ni mago kende e malaike duto mantie. (Daniel 7:10) Omiyo, nyalo bedo ni nitie malaike tara gi tara. Nikech mano, iluongo Nyasaye ni Jehova mar ogendni. Nying mar telono nyiso kaka Jehova en Jatend Lweny mochung’ ne malaike tandawuoya ma roteke kendo ma luwo chenro. “Wuode ma nokwongo betie” ema noketo obed e wi malaikego duto. (Jo Kolosai 1:15) Bedo ni Yesu e malaika maduong’, en ema  otelo ne malaike, joserafi, gi jokerubi duto. Omiyo, e wi chwech duto mag Jehova, Yesu e ng’ama nigi teko mang’enyie moloyo.

11, 12. (a) Wach Nyasaye tiyo e yore mage? (b) Yesu ne onyiso ni Nyasaye nigi teko marom nade?

11 Nitie yo machielo ma Jehova nyisogo tekone. Bug Jo Hibrania 4:12 wacho niya: “Wach Nyasaye ongima, kendo otiyo.” Be iseneno kaka wach Nyasaye mayudore e Muma nigi teko maduong’? Muma nyalo tegowa, onyalo gero yiewa, kendo onyalo konyowa timo lokruoge madongo e ngimawa. Jaote Paulo nonyiso Jokristo wetene mondo otang’ gi joma odak e ngima mar anjawo. Kae to nomedo niya: ‘Jomoko kuomu ne chalo ka jogi.’ (1 Jo Korintho 6:9-11) Ee, “wach Nyasaye” notiyo kuom Jokristogo mokonyogi timo lokruok e ngimagi.

12 Teko mar Jehova ng’eny ahinya kendo ok digeng’e. Yesu ne owacho niya: “Kuom Nyasaye duto nyalore.” (Mathayo 19:26) Jehova tiyo gi tekone mondo ochop ang’o?

Nyasaye Chiko Tekone Kaluwore gi Dwache

13, 14. (a) Ang’o momiyo ok wanyal wacho ni Jehova en mana teko moro? (b) Jehova tiyo gi tekone e yore mage?

13 Onge teko moro amora e piny gi polo ma inyalo pim gi teko mar roho mar Jehova. Kata kamano, ok onego wapar ngang’ ni Jehova en mana teko moro. En ng’at mantie kendo en gi nyalo chuth mar chiko tekone kendo tiyo kod tekono kaka odwaro. Kata kamano, en ang’o ma chiko kaka otiyo gi tekone?

14 Mana kaka wabiro neno, Nyasaye tiyo gi tekone e chweyo gik moko, e ketho joma richo, e rito joge, kod e duoko gik moko obed manyien—tiende ni otiyo gi tekone e timo dwaro mare, to kinde duto dwache ni kare. (Isaiah 46:10) Kinde moko, Jehova tiyo gi tekone mondo ofwenynwago moko kuom kido ma en go kod chike moluwo. To moloyo duto, otiyo gi tekone mondo omi Pinyruodh Mesia ochop dwarone, to dwacheno oriwo nyiso ni en ema en gi ratiro mar locho  e wi gik moko duto kaachiel gi keto nyinge obed maler. Onge gimoro amora manyalo geng’o dwacheno chopo.

15. Ere kaka Jehova tiyo gi tekone e konyo jotichne, to mano ne onenore nade kuom kaka ne otimo ne Elija?

15 Jehova tiyo gi tekone bende mondo okonywa ng’ato ka ng’ato. Nee gima bug 2 Weche mag Ndalo 16:9 wacho: ‘Nimar wang’ Jehova ng’iyo piny duto koni gi koni ni mondo tekone onyisre ne jogo ma chunygi lony kare e nyime.’ Honni ma Elija noneno mowuo kuomgi e chak sulani nyiso mano. Ang’o momiyo Jehova ne onyiso Elija honni madongo kamano? Ne en nikech Jezebel chi Ruoth ne osekuong’ore ni odhi nego Elija. Janabino ne koro ringo mondo ores ngimane. Ne owinjo ka en kende, ne oluor, kendo chunye ne onyosore koparo ni tich matek ma ne osetimo ne odhi kanono. Mondo Jehova oho Elija ma ne chunye parore, Jehova ne onyiso Elija teko ma ne en go. Yamo mager, yiengni piny, kod mach ma Elija ne oneno ne oparone ni Wuon teko duto ni kode. Elija ne ok onego obed maluor kata matin ka Nyasaye manyalo duto ne ni kore.—1 Ruodhi 19:1-12. *

16. Ang’o momiyo paro matut e wi teko mang’eny ma Jehova nigo nyalo hoyo chunywa?

16 Kata obedo ni Jehova ok tim honni ma kamago e kindegi, pok olokore a kinde Elija. (1 Jo Korintho 13:8) Oikore tiyo gi tekone konyo jogo mohere mana kaka noikore timo e kinde Elija. En adier ni odak e polo, kata kamano, ok obor kodwa. Nikech tekone ng’eny maonge giko, dakne mabor ok mone konyowa. Kar bedo mabor kodwa, ‘Jehova chiegni gi ji duto ma luongo nyinge.’ (Zaburi 145:18) Kinde moro kane janabi Daniel lemo mondo Jehova okonye, malaika nochopo kata kapok otieko lemo! (Daniel 9:20-23) Onge gimoro  amora manyalo geng’o Jehova konyo jogo mohero kendo tegogi.—Zaburi 118:6.

Be Teko ma Nyasaye Nigo Miyo Chopone Bedo Matek?

17. Teko mar Jehova konyowa luore e yo mane, to en luoro machalo nade maok omi wabedgo?

17 Be teko ma Nyasaye nigo onego omi waluore? Dwoko mar penjono nyalo bedo ee kod ooyo. Wanyalo dwoko ni ee, nikech teko ma Nyasaye nigo miyo wamiye luor matut mana kaka ne oler machuok e sula motelo ne ma. Mano e luoro ma Muma wacho ni e ‘chakruok mar rieko.’ (Zaburi 111:10) Kata kamano, wanyalo dwoko bende ni ooyo. Mano en nikech teko mar Nyasaye ok mi waluore ka gima en ng’at manyalo timonwa marach kendo tekono ok monwa sudo machiegni kode.

18. (a) Ang’o momiyo ji mang’eny ok oyie gi joma nigi teko e wigi? (b) Ere kaka wang’eyo ni teko ma Jehova nigo ok nyal miyo kite olokre?

18 Ja-Ingresa moro miluongo ni Lord Acton nondiko niya e higa mar 1887: “Loch miyo ng’ato hinyo ji, to ka en ema omako loch duto to ohinyo ji moloyo.” Ji mang’eny osenwoyo wechenego, samoro nikech gineno ka wechego gin adier. Kinde duto ma dhano osedak e piny, dhano ma joricho osebedo ka tiyo marach gi tekogi e wi jomoko. (Eklesiastes 4:1; 8:9) Nikech mano, ji mang’eny ok oyie kodgi kendo bedo mabor gi joma tiyo gi tekogi e yo marach. Jehova to nigi teko duto e wi gik moko duto. Kata kamano, be teko mang’eny ma en-gono osemiyo obedo gi kido marach e yo moro amora? Ooyo ngang’! Mana kaka ne waseneno, Nyasaye ler kendo onge gima nyalo loko kite. Jehova opogore gi chwo kod mon ma nigi teko e piny marachni. Pok notiyo marach gi tekone, kendo ok notim kamano ngang’.

19, 20. (a) Gin kido mage mamoko ma chiko kaka Jehova tiyo gi tekone, kendo ang’o momiyo mano morowa? (b) Chiw ane ranyisi manyiso kaka Jehova gayore, to ang’o momiyo mano mori?

19 Ket e paro ni teko ok e kido kende ma Jehova nigo. Wabiro  puonjore e wi timne makare, riekone, kod herane. Kata kamano, ok onego wapar ni Jehova nyiso kidone e yo morungore, ma sama onyiso kido moro, to ok onyal nyiso kido mamoko bende. Mopogore gi mano, wabiro neno e sula mamoko ni kinde duto tim makare mar Jehova, riekone, kod herane chiko kaka otiyo gi tekone. Kido machielo ma Nyasaye nigo ma joloch mag pinyni ok hiny bedogo en ni en ng’ama gayore.

20 Par ane ni iromo gi ng’at ma rang’ogo, ma nigi teko, kendo iwinjo ka iluore aluora. Kata kamano, bang’ kinde ifwenyo ni kare en mana ng’at ma muol. Kinde duto oikore tiyo gi tekone e konyo ji to moloyo joma onge nyalo. Ok oti marach gi tekone ngang’. Kata mana sama ji ketho nyinge, odimbore, okuwe mos, kendo ong’won. Samoro ipenjori ni debed ni in gi teko kaka mare, be dibedo ng’at ma muol kendo ma gayore kaka en? Kaka idhi nyime ng’eyo kit ng’atno, donge ibiro gombo sudo machiegni kode? Ka dwagomb bedo osiep dhano adhana manyiso kido maber kaka mano, to nade sudo machiegni gi Jehova ma en Nyasaye manyalo duto? Ne ane ndiko ma wi sulani owuokie: ‘Jehova otero mos kuom timo mirima, en-gi teko maduong’.’ (Nahum 1:3) Kata mana sama Jehova dwaro ketho joma richo, ok orikni tiyo gi tekone. Omuol kendo ong’won. Kata obedo ni ichwanye ding’eny, osenyiso ni en Nyasaye ma tero “mos kuom timo mirima.”—Zaburi 78:37-41.

21. Ang’o momiyo Jehova ok chun ji timo dwache, to mano puonjowa ang’o?

 21 Ne ane yo machielo ma Jehova gayogo tekone. Debed ni in gi teko mang’eny, be kinde moko dichuno ji otim gik moko kaka idwaro? Kata obedo ni Jehova nigi teko duto e wi dhano, ok ochun ji mondo otine. Kata obedo ni tiyo ne Nyasaye e yo kende ma tero ji e ngima mochwere, pod Jehova ok chunwa tiyone. Kar mano, omiyo ng’ato ka ng’ato thuolo mar timo yiero modwaro. Onyiso chandruok ma bedoe ka ng’ato otimo yiero marach kod gweth ma ng’ato yudo kotimo yiero maber. Kata kamano, oweyo ng’ato owuon otim yiero mare. (Rapar mar Chik 30:19, 20) Jehova ok dwar joma tiyone nikech achuna kata nikech giluor ni onyalo hinyogi gi tekone. Omanyo joma dwaro tiyone nikech gihere.—2 Jo Korintho 9:7.

22, 23. (a) Ang’o manyiso ni Jehova mor miyo ji teko? (b) Ang’o mwabiro nono e sula maluwo?

22 We wane ane gimoro achiel mogik momiyo ok onego waluor Nyasaye manyalo duto e yo maok owinjore. Kinde mang’eny, dhano ma nigi teko ok dwar pogo ne jomoko teko ma gin-go. Kata kamano, Jehova mor miyo jogo ma lame teko. Kuom ranyisi, mana kaka nomiyo Wuode teko e wi gik moko duto, e kaka omiyo jomoko telo e okang’ moro. (Mathayo 28:18) Jehova miyo jotichne teko e yo moro machielo. Muma lero niya: ‘A Jehova, pinyruoth en mari, kendo oting’i malo ka jatelo kuom gik moko duto. Mwandu gi pak bende oa kuomi, kendo ibedo gi loch kuom gik moko duto; kendo teko kod nyalo nie lweti; kendo obedo e lweti mar chiwo duong’, kendo mar miyo ji duto teko.’—1 Weche mag Ndalo 29:11, 12.

23 Ee, Jehova oikore miyi teko. Ochiwo kata ‘teko maduong’ ahinya’ ne jogo madwaro tiyone. (2 Jo Korintho 4:7) Donge igombo sudo machiegni gi Nyasaye ma nigi teko mogundho kamano, kendo ma tiyo gi tekone e yo mang’won kendo mowinjore? E sula maluwo, wabiro nono kaka Jehova tiyo gi tekone e chweyo gik moko.

^ par. 6 Wach ma notigo e dho-Grik molok ni “Manyalo Duto” tiende en “Jaloch e Wi Gik Moko Duto; Jal ma Nigi Teko Duto.”

^ par. 15 Muma wacho ni ‘Jehova ok nobedo e mach, e yiengni piny, kod e yamo’ ma ne Elija oneno. Mopogore gi jogo ma lamo nyiseche manono, jotich Jehova ong’eyo ni Nyasachgi ok nyal yudore e gik mochwe, nimar oduong’ maok onyal romo e gik mochweyo.—1 Ruodhi 8:27.