Kal idhi e weche manie iye

Kal idhi kama ochanie weche mantie

 SULA MAR 15

Bed Mamor Kuom Tiyo Matek

Bed Mamor Kuom Tiyo Matek

“Ng’ato ka ng’ato . . . obedi mamor kuom tichne duto.”EKLESIASTES 3:13.

1-3. (a) Ere kaka ji mang’eny neno tijegi? (b) Muma jiwo paro mane kuom wach tich, kendo penjo mage ma wabiro nono e sulani?

E PINY kindegi, ji mathoth ok nwang’ mor e tijegi. Nikech tiyo seche mang’eny e tich ma ok mi gi mor, mano miyo ok giher dhi tich odiechieng’ kodiechieng’. Tek ahinya jiwo joma nigi paro machalo kamano oher tijgi, kata mana mondo giyud mor e tijgi.

2 Muma jiwo wach bedo gi paro mowinjore kuom tiyo matek. Owacho ni tich kod nyak mag tiyo gin gweth. Suleman ne ondiko kama: “Ma e mich moa ka Nyasaye, mondo ng’ato ka ng’ato ochiem kendo omadh, obedi mamor kuom tichne duto.” (Eklesiastes 3:13) Jehova, oherowa kendo pile odwaro miyowa gima bernwa moloyo, odwaro ni wamor gi tijewa kendo mor gi nyak mag tijewa. Mondo wasik e herane, onego wadag e yo mowinjore gi paro kod puonjne kuom wach tich.Eklesiastes 2:24; 5:18.

3 E sulani, wabiro nono penjo ang’wen: Ere kaka wanyalo neno ber kuom tiyo matek? Gin tije kaka mage ma ok owinjore gi Jokristo madier? Ere kaka wanyalo miyo thuolo mowinjore ne tije mag ringruok kod weche motudore gi lamowa? Kendo en tich mane maduong’ ahinya ma wanyalo timo? Kata kamano, mokwongo wane ane ranyisi mar jotich ariyo madongo  moloyo e piny duto, ma gin Jehova Nyasaye kod Yesu Kristo.

JATICH MA MALO CHUTHO KOD JATICH MOLONY

4, 5. Ere kaka Muma nyisowa ni Jehova en jatich maber?

4 Jehova e Jatich Ma Malo Chutho. Chakruok 1:1 wacho kama: “Kar chakruok Nyasaye nochweyo polo gi piny.” Kane Nyasaye otieko tichne mar chweyo piny, ne owacho ni gik ma ne ochweyogo ne ‘ber ahinya.’ (Chakruok 1:31) Mano tiendeni, ne omor ahinya gi tijene duto e piny. Onge kiawa ni Jehova, “Nyasaye mamor,” ne omor ahinya kuom bedo jatich maber.—1 Timotheo 1:11, NW.

5 Nyasachwa ma en jatich matiyo matek ahinya pok noweyo tiyo. Higini mang’eny bang’ kane osetiek chweyo piny kod gik moko manie iye, Yesu ne owacho kama: “Wuora tiyo nyaka chil kawuono.” (Johana 5:17) Wuoro osebedo ka timo ang’o? Osebedo modich e tayo kod rito dhano ka en e polo kama odakie. Osekelo ‘chwech manyien,’ ma gin Jokristo monyuol e roho mabiro locho gi Yesu e polo. (2 Jo Korintho 5:17) Osebedo ka otiyo mondo ochop dwarone ne dhano, ma en ni jogo mohere obi oyud ngima ma nyaka chieng’ e piny manyien. (Jo Rumi 6:23) Jehova nyaka bed ni mor ahinya gi nyak mar tijni. Tara mang’eny mag ji oserwako ote mag Pinyruoth, ka iywayogi gi Nyasaye kendo timo lokruok e ngimagi mondo gisik e herane.Johana 6:44.

6, 7. Yesu osebedo ka tiyo kuom kinde malach e yo mane?

6 Yesu osebedo ka tiyo matek kuom kinde malach. Kapok obedo dhano, ne otiyo kaka “jatich molony” mar Nyasaye e chweyo gik moko duto “e polo kendo  e piny.” (Ngeche 8:22-31; Jo Kolosai 1:15-17) Kane en e piny, Yesu podi ne dhi nyime ka tiyo matek. Kapod otin, ne opuonjore tij gedo, ma ne omiyo ne ong’ere kaka “japecho.” * (Mariko 6:3) Tijni dwaro ni ng’ato oti matek ahinya kendo bedo gi lony kuom gik mopogore opogore, to moloyo e kinde ma ne pod onge masinde mag baro bao, kata kuonde miusoe gik gedo, kod gige tich matiyo gi stima. Tem ane paro ka Yesu dhi manyo bao, kamoro ka otong’o yien kendo ting’o bape kotero kuma otiyoe. Be inyalo nene e pachi ka ogero ute, ma en tich moriwo iko kod keto tado, loso dhoudi, kendo kata loso gik ot? Onge kiawa ni Yesu ne oneno owuon e ngimane mor mabedoe nikech tiyo matek gi lony.

7 Yesu ne en jal matiyo matek e tij lendo. Ne odich ahinya kotimo tich maduong’ ahinyani kuom higini adek gi nus. Nikech ne odwaro chopo ne ji mang’eny kaka nyalore, ne otiyo matek, kochiew chon kendo tiyo nyaka otieno. (Luka 21:37, 38; Johana 3:2) Ne owuotho “e mier madongo kod matindo, koyalo kendo kolando Wach Maber mar pinyruodh Nyasaye.” (Luka 8:1) Yesu ne owuotho gi tiende kilomita mang’eny e nderni ma ne otimo buru ka otero ote mag wach maber ne ji.

8, 9. Ere kaka Yesu ne oneno ber kuom tiyo matek?

8 Be Yesu ne oneno ber kuom tiyo matek e tij lendo? Ee! Ne ochuoyo kodhi mag adiera mar Pinyruoth, moweyo chien puothe ma ne koro osechiek moromo keyo. Tiyo tij Nyasaye ne omiyo Yesu teko momiyo ne oikore mar weyo chamo chiemo mondo otim tij Nyasaye. (Johana 4:31-38) Par ane kuom mor ma ne en-go  e giko mar tije e piny kowacho ka en gadiera ne Wuon mare kama: “An asemiyi duong’ e piny, asetieko tich ma nimiya ni mondo atim.”Johana 17:4.

9 Kuom adier, e kind jogo ma neno ber kuom tiyo matek, Jehova kod Yesu gin ranyisi mokwongo. Hera ma wan-go kuom Jehova ema miyo ‘waluwo tim Nyasaye.’ (Jo Efeso 5:1) Hera ma wan-go kuom Yesu ema jiwowa ‘luwo ndache.’ (1 Petro 2:21) Koro wane ane kaka wan bende wanyalo neno ber kuom tiyo matek.

KAKA WANYALO NENO BER KUOM TIYO MATEK

Tiyo gi puonj manie Muma nyalo konyi neno ber kuom tiyo matek

10, 11. Ang’o manyalo konyowa bedo gi paro mowinjore kuom tijwa?

10 Jokristo madier bende nyalo tiyo tije mag yuto. Wadwaro yudo mor kuom tich ma watimo, kata kamano onyalo bedo matek ka en tich ma ok wahero. Ere kaka wanyalo neno ber kuom tiyo tije kaka mago?

11 Kuom bedo gi paro mowinjore. Ok wanyal loko chal mar ngimawa e kinde duto, kata kamano wanyalo loko parowa. Paro matut kuom kaka Nyasaye neno gik moko biro konyowa bedo gi paro mowinjore kuom tich. Kuom ranyisi, kapo ni in e wi ot, ne kaka tich mitimo konyi chiwo ne joodi gik ringruok mochuno, kata bed mana ni en tich ma nenore ni ok ber. Rito joodi mihero e yo ma kamano en tich maduong’ e wang’ Nyasaye. Wachne nyisowa ni ng’at ma ok rit joode “orach moloyo ng’at ma ok oyie.” (1 Timotheo 5:8) Ng’eyo ni tiji en gima konyi e ngima, tiendeni omiyo ibedo gi nyalo mar chopo ting’ momiyi gi Nyasaye, nyalo konyi neno ber kod mor e tiji ma gin gik ma jotich weteni nyalo bedo ni ongego.

12. Bedo ng’at matiyo matek kendo ma jaadier kelo ber mane?

12 Kuom bedo ng’at matiyo matek kendo jaadier. Tiyo  matek kendo puonjruok kaka wanyalo tiyo e yo maber nyalo kelonwa gweth. Jotich matiyo matek, kendo molony ema oher gi weg tich. (Ngeche 12:24; 22:29) Kaka Jokristo madier, onego wabed joadier e tijewa, tiendeni ok wakwal pesa, gige tich, kata ketho seche mag joma ondikowa. (Jo Efeso 4:28) Kaka ne waneno e Sula mar 14, bedo jaadier en gima kelo ber. Jatich ma jaadier en ng’at minyalo gen. Bende kata ka ng’at mondikowa tich neno kaka watiyo matek kata ka ok one, wanyalo yudo mor mabiro kuom bedo ma onge “gimoro ma chunywa ketonwae bura” kendo ng’eyo ni wamiyo  Nyasaye ma wahero mor.Jo Hibrania 13:18; Jo Kolosai 3:22-24.

13. Ranyisi maber ma waketo kar tich nyalo kelo ang’o?

13 Kuom ng’eyo ni timbeni nyalo miyo Nyasaye duong’. Ka warito tim maber kaka Jakristo kama watiye, jomoko biro neno mano. Mano biro kelo ang’o? Mano biro miyo ji “one ber mar puonj Nyasaye Jawarwa.” (Tito 2:9, 10) Ee, timni maber nyalo miyo jomoko one ber mar kit lamo mari, mami lamono obed maber negi moloyo. Par ane kaka inyalo bedo mamor ka jatich wadu orwako adiera mar Muma nikech ranyisi maber miketo kar tich! To maduong’ moloyo, par ane wachni: Be nitie gima nyalo keloni mor maloyo ng’eyo ni timni maber miyo Jehova duong’ kendo miyo chunye bedo mamor?Ngeche 27:11; 1 Petro 2:12.

TIYO GI PARO MABER E YIERO TICH

14-16. Ka waromo gi wach yiero tich, gin penjo kaka mage monego waket e paro?

14 Muma ok lernwa weche duto monego waluw kuom tije mag yuto mowinjore gi ma ok owinjore timo. Mano ok onyis ni wanyalo yie tiyo tich moro amora ma ok wadewo ni en tich mane. Ndiko nyalo konyowa yiero tich maber, kendo makare ma moro Nyasaye, mondo kik watim tich manyalo miyo kik obed mamor. (Ngeche 2:6) Ka waromo gi wach mar yiero tich, nitie penjo ariyo madongo monego waket e paro.

15 Be timo tijni biro bedo timo tim ma Muma okwedo? Wach Nyasaye kwedo ratiro timbe kaka kwelo, miriambo, kod loso kido mopa. (Wuok 20:4; Tich Joote 15:29; Jo Efeso 4:28; Fweny 21:8) Ok wabi yie tiyo tich moro amora madwaro ni watim gik ma kamago. Hera ma waherogo Jehova miyo ok wanyal yie  tiyo tich madwaro ni waketh chike Nyasaye.1 Johana 5:3.

16 Be tiyo tijni biro miyo wabed joma riwo lwedo timbe ma ok kare achiel kachiel kata miyo ji odonj e timbe ma ok beyo? Par ane ranyisini. Tiyo kaka sekretari e ofis kama irwakoe welo onge rachne. Kata kamano, nade ka Jakristo omi tich machalo gi mano e osiptal ma ji goloe ich? En adier ni, tich motiyo ok bidwaro ni okony e  golo ich achiel kachiel. Kata kamano, donge tiyone kanyo pile riwo lwedo tich ma osiptandno timo mar golo ich ma en tim mokwer e Wach Nyasaye? (Wuok 21:22-24) Kaka joma ohero Jehova, ok wadwar ni otudwa gi timbe ma ok owinjore gi ndiko.

17. (a) Gin weche mage ma wanyalo nono seche ma wang’ado paro kuom wach tich? ( Ne sanduk manie ite mar 177.) (b) Ere kaka chunywa nyalo konyowa e ng’ado paro mamoro Nyasaye?

17 Penjo mang’eny mamulo wach tich inyalo yud dwokogi kuom nono matut dwoko mag penjo mochiw e paragraf mar 15 kod 16. E wi mano, nitie weche mamoko ma dibed maber ka waparo kuomgi matut seche ma wang’ado paro kuom wach tich. * Kik wapar ni  jatichno mogen kendo mariek biro keto chike mabiro mulo weche duto manyalo wuokie. Tiyo gi paro maber e gima dwarore kuomwa e wechegi. Kaka ne wapuonjore e Sula mar 2, onego wapuonj kendo tiego chunywa kuom puonjruok kaka wanyalo tiyo gi Wach Nyasaye e ngimawa mapile. Ka “lony mar ng’eyo” ma wan-go osetiegi ‘kitiyogo,’ chunywa nyalo konyowa ng’ado paro ma moro Nyasaye kendo ma konyowa siko e hera mare.Jo Hibrania 5:14, Luo, 2003.

BEDO GI PARO MOWINJORE KUOM WACH TICH

18. Ang’o momiyo ritruok e winjruok gi Jehova ok en gima yot?

18 Ng’ado paro makonyowa ritruok e winjruok gi Jehova ok yot e ndalogi “mag giko” ma gin “kinde mag chandruok.” (2 Timotheo 3:1) Yudo tich kendo rito tijno nyalo bedo matek ahinya. Kaka Jokristo madier, wang’eyo gima omiyo dwarore tiyo matek mondo warit joodwa. Ka ok watang’, chandruok ma wayudo kar tich kata tim pinyni mar paro kuom wach manyo mwandu nyalo tuomore gi wach tiyo ne Nyasaye kod lame. (1 Timotheo 6:9, 10) Wane ane kaka wanyalo bedo gi paro mowinjore, mondo ‘wayie kod weche makare.’Jo Filipi 1:10.

19. Ang’o momiyo owinjore waket genowa duto kuom Jehova, kendo timo kamano konyowa geng’o ang’o?

19 Ket geno mari duto kuom Jehova. (Ngeche 3:5, 6) Donge owinjore ogene e yo ma kamano? Kuom adier, oheri. (1 Petro 5:7, NW) Ong’eyo dwarowa maber moloyo kaka wang’eyogi, kendo lwete ok chiek. (Zaburi 37:25) Kuom mano, ber mondo wawinj seche ma Wachne paronwa kama: “Kik ubed jo ma ohero mwandu; to gigo ma un godo mondo oromu. Nikech Nyasaye  owuon e mowacho niya, ‘Ok anajwang’i ngang’, kendo ok anaweyi ngang’.’ ” (Jo Hibrania 13:5) Thoth joma tiyo ne Nyasaye kuom thuologi duto oseneno adiera ni Nyasaye chiwo gik mochuno e ngima. Ka wageno chutho ni Jehova biro ritowa, ok wabi parore ahinya kuom wach rito joodwa. (Mathayo 6:25-32) Ok wabi weyo tije  mag yuto omonwa timo tije Nyasaye, kaka lando wach maber kod dhi e chokruok.Mathayo 24:14; Jo Hibrania 10:24, 25.

20. Bedo gi wang’ mangima tiende en ang’o, kendo ere kaka inyalo rito wang’ mangima?

20 Bed gi wang’ mangima. (Mathayo 6:22, 23) Bedo gi wang’ mangima tiende en bedo gi ngima mayot. Wang’ mangima mar Jakristo chomo mana kuom gimoro achiel ma en timo dwach Nyasaye. Ka wang’wa ochomo kamoro moriere, ok wabi gombo ahinya manyo tije michulowae pesa mang’eny kod dak e ngima maber. Bende ok wabi donjo e ngima mar manyo gik ma eka oa wuok kendo mabeyo ma jolendo mag ohala dwaro ni wapar ni dwarore mondo wayud mor. Ere kaka inyalo siko ka in gi wang’ mangima? Kik idonj e gowi ka ok ochuno. Kik ipong’ ngimani gi mwandu ma kawo thuoloni mang’eny. Winj puonj manie Muma majiwowa mondo “chiemo kod lewini” oromwa. (1 Timotheo 6:8) Tem keto ngimani obed mayot kaka nyalore.

21. Ang’o momiyo dwarore wang’e weche monego waket motelo, kendo ang’o monego obed mokwongo e ngimawa?

21 Ket weche motudore gi winjruokni gi Nyasaye motelo, kendo imakgi ahinya. Nikech kinde ma wan-go nok, onego wang’e gik monego waket motelo e ngima. Ka ok watimo kamano, gik ma ok ochuno ahinya nyalo kawo sechewa, ma mi kik watim gik madwarore ahinya. Ang’o monego obed motelo e ngimawa? Ji mang’eny e piny jiwo somo mamalo mondo giyud tije mabeyo e pinyni. Kata kamano, Yesu nojiwo jolupne ni “dwaruru mokwongo pinyruodhe.” (Mathayo 6:33) Ee, kaka Jokristo madier, waketo Pinyruodh Nyasaye mokwongo e ngimawa. Kaka wadak, ma tiendeni yiero ma watimo, dwaro ma waketo ni mondo wachop, kod gik  ma watimo, onego onyis ni weche mag Pinyruoth kod dwach Nyasaye e gima wakawo maduong’ moloyo dwaro mwandu mag piny.

TIYO MATEK E TIJ LENDO

Wanyalo nyiso ni wahero Jehova kuom keto wach lendo mokwongo e ngimawa

22, 23. (a) Tich maduong’ ne Jokristo madier en mane, kendo ere kaka wanyalo nyiso ni tijni duong’ e ngimawa? ( Ne sanduk manie ite mar 180.) (b) Ang’o ma iyiero timo kuom wach tije mag yuto?

22 Ng’eyo ni wadak e kinde mag giko, waketo parowa e tich madwarore ahinya ne Jokristo madier, ma en lendo kod timo jopuonjre. (Mathayo 24:14; 28:19, 20) Mana kaka Ranyisi marwa, ma en Yesu, wadwaro tiyo matek e tich manyalo waro ngima. Ere kaka wanyalo nyiso ni wakawo tijni kaka tich maduong’? Ji mathoth e kind oganda Nyasaye ochiwore ne tij lendo gi chunygi duto kaka jolendo e kanyakla. Moko osetimo chenro mondo omi gibed jopainia kata jomisonari. Ng’eyo ber mar keto chenro mar tiyo ne Jehova osemiyo jonyuol mathoth ojiwo nyithindgi mondo oket chunygi kuom tiyo tij Nyasaye gi thuologi duto. Be jolendo mag Pinyruoth ma nigi kinda neno ber kuom tiyo matek e tij lendo? Kuom adier, gineno! Tiyo ne Jehova gi chunywa duto e yo maber mar ngima ma kelonwa mor, kod gweth mang’eny.Ngeche 10:22.

23 Chuno thothwa ni nyaka wati gi seche mang’eny e tije mag yuto mondo wachiw ne joodwa gik ringruok. Ng’e ni Jehova dwaro ni wane ber kuom tiyo matek. Ka wamiyo parowa kod timbewa owinjore gi paro kod puonjne, wabiro yudo mor e tijwa. Kata kamano, kik wawe tije mag yuto ogol pachwa kuom tijwa maduong’ ma en lando wach maber mar Pinyruodh Nyasaye. Ka waketo tijni mokwongo e ngimawa, wanyiso ni wahero Jehova kendo mano miyo wasiko e herane.

^ par. 6 Wach moloki ni “japecho” e dho-Grik iwacho ni “en wach mawuoyo kuom ng’at matiyo tij bao kata obed ni ne otiyo tij gero udi kata loso gik ot kata gimoro amora miloso gi bao.”

^ par. 17 Mondo iyud weche mamoko mawuoyo kuom gik minyalo ket e paro kuom wach tich, ne Ohinga mar Jarito, ma April 15, 1999 (Swahili), ite mag 28-30, kod ma Julai 15, 1982 (Ingresa), ite mar 26.