NKONKO IDI BANSONGA BADIELA
Mmunyi mundi mua kupita ne tunyinganyinga?
Ntshinyi tshidi tshikukebela tunyinganyinga?
Mêyi adi alonda aa adi aleja muutu umvua imue misangu anyi?
“Ntu anu ndiambila ne: ‘Kadi meme . . . ?’ ‘Kadi tuetu bapete njiwu ne mashinyi?’ ‘Kadi ndeke wetu yeye mukuluke?’ Ntu nsamisha mutu bua malu adi muntu wetu wa lungenyi eu kayi mua kutamba kusamishila mutu to.”—Charles.
“Ntu nsamisha mutu misangu yonso, bu muntu udi unyunguluka anu muaba umue kayi uya kumpala to. Ntu ndisunsula bikole kadi tshiyi mpeta tshintu to!”—Anna.
“Patu bantu bangambila ne: ndi wa diakalenga bualu ntshidi anu nya mu kalasa, ntu ndiambila ne: ‘Ki mbamanye mudi kuya mu kalasa kusamisha mutu to!’”—Daniel.
“Ntu anu ne malu a bungi a kuenza dîba dionso. Ntu anu nsamisha mutu bua malu ikala ne bua kuenzeka anyi bua malu andi ne bua kuenza.”—Laura.
Bulelela budi ne: Tudi mu tshikondo tshidi Bible ubikila ne: “bikondo bia malu makole bidi bikole mua kupita nabi.” (2 Timote 3:1) Ke bualu kayi, bana nansha bakole badi basamisha pabu mutu.
Kusamisha mutu kutu anu kubi anyi?
Diandamuna didi ne: tòo. Bible udi uleja ne: mbimpe kusamisha mutu bua kusankisha bantu batudi banange.—1 Kolinto 7:32-34; 2 Kolinto 11:28.
Umanye kabidi ne: kusamisha mutu kudi mua kutusaka bua kuenza malu mimpe. Tshilejilu, fuanyikijabi ne: udi wenza mateta mu kalasa lumingu kumpala. Kusamisha mutu kudi mua kukusaka bua kulonga bimpe lumingu elu ne bidi mua kukuambuluisha bua kukuata mateta!
Kusamisha mutu kudi kabidi mua kukudimuija njiwu. Nsongakaji mukuabu diende Serena udi wamba ne: “Udi mua kusamisha mutu bualu udi mumanye ne: udi ne bikadilu bibi; mbimpe ushintuluke bua wikale ne kondo ka muoyo kimpe.”—Tangila kabidi Yakobo 5:14.
Bulelela budi ne: Kusamisha mutu nkuimpe misangu mikuabu kuoku kukusaka bua kuenza malu mimpe.
Kadi ntshinyi tshiudi mua kuenza kusamisha mutu kuoku kukukuate mu buteyi bua kuikala anu ne meji mabi?
Kanyinganyinga kadi mua kukufikisha ku didimona mujimine mu tujila tubuelakane, kadi muntu udi umona malu mushindu mukuabu udi mua kukuambuluisha
Tshilejilu: Richard nsonga wa bidimu 19 udi wamba ne: “Ntu mpampakana pantu ngela meji a muajika bualu budi bunsamisha mutu. Ntu ngela meji misangu ne misangu, bimfikisha too ne ku disamisha mutu bikole.”
Bible udi wamba ne: “muoyo mupole udi upesha mubidi muoyo.” (Nsumuinu 14:30) Ku lukuabu luseke, kusamisha mutu kudi mua kukukebela masama a bungi, bu mudi mutu usama, kumvua tshinyingunyingu, munda musama, muoyo ututa lukasa.
Ntshinyi tshiudi mua kuenza kusamisha mutu kuoku kukukebela lutatu pamutu pa kuoku kukuambuluisha?
Tshiudi mua kuenza
Diebeja ne: mbimpe bua meme kusamisha mutu anyi? “Kuditatshisha bua bionso biudi ne bua kuenza ki nkubi to, kadi kutamba kuditatshisha ke kudi kubi. Bidi bimvuluija bualu bukuabu butubu bamba bua ne: kusamisha mutu nkuenze anu bu kusomba mu nkuasa udi muenza ne mikolo ya utua kumpala utua panyima. Kudi kukupetesha tshia kuenza, kadi kakuena kukufikisha ku muaba to.”—Katherine.
Bible udi wamba ne: “Nnganyi wa kunudi udi mua kusakidila nkubita umue ku bule bua muoyo wende padiye uditatshisha?”—Matayi 6:27.
Tshidi mvese eu umvuija: Mbimpe disamisha mutu dijikije bualu buudi nabu, tshianana didi dikuvudijila lutatu anyi dikukebela lutatu.
Imanyina anu pa malu a ku dituku. “Elabi meji. Bualu buudi usamishila mutu lelu nebuikale ne mushinga malaba anyi? panyima pa ngondo umue anyi? panyima pa tshidimu tshijima anyi? panyima pa bidimu bitanu anyi?”—Anthony.
Bible udi wamba ne: “Kanuditatshishi bua dituku didi dilonda nansha, bualu dituku didi dilonda nedikale ne yadi ntatu. Dituku ne dituku didi ne yadi ntatu idi midikumbanyine.”—Matayi 6:34.
Tshidi mvese eu umvuija: Kabiena ne mushinga bua kuditatshisha bua malu enzeka dituku didi dilonda to, pamuapa kaakuenzeka nansha to.
Longa mua kuitaba malu audi kuyi mua kushintula to. “Tshia mushinga menemene tshiudi mua kuenza nkudilongolola bimpe mudibi bikengedibua, kadi itaba bulelela bua ne: malu makuabu kaena ku bukokeshi buebe to.”—Robert.
Bible udi wamba ne: “Bena lubilu lukole kabatu misangu yonso bapatuka ba kumpala, . . . anyi badi ne dimanya kabatu misangu yonso bapeta diakalenga to, bualu tshikondo ne malu adi kaayi matekemena bidi bibafikila buonso buabu.”—Muambi 9:11.
Tshidi mvese eu umvuija: Misangu mikuabu kuena mua kushintula nsombelu uudi nende to, kadi udi mua kushintula mushindu udi umona nsombelu au.
Ikala umona malu mu buimpe. “Ndi mumone ne: mbimpe mmanye bualu buonso mudibu, tshiyi nsamisha mutu bua kalu ne kalu konso to. Mbimpe nsungule malu adi ne mushinga wa bungi ne ngenze malu au ne makanda anyi.”—Alexis.
Bible udi wamba ne: “Nukebe mua kumanya malu adi ne mushinga wa bungi.”—Filipoyi 1:10.
Tshidi mvese eu umvuija: Bantu badi bamona tunyinganyinga tuabu mu mushindu muimpe kabatu balekela tunyinganyinga atu tubapita bukole to.
Yukila ne muntu. “Pamvua ne bidimu bu 11, mvua mfuma mu kalasa muikale ne kanyinganyinga ne mvua ngumvua buôwa bua kuyamu dituku divua dilonda. Mama ne papa bavua banteleja bimpe pamvua mbambila mumvua ndiumvua. Bivua bimpe be bua kuikala nabu. Mvua mbeyemena ne mbambila patoke mumvua ndiumvua. Biakangambuluisha bua kumanya mua kupita ne malu a dituku divua dilonda.”—Marilyn.
Bible udi wamba ne: “Kanyinganyinga mu muoyo wa muntu kadi kawunemesha bujitu, kadi dîyi dimpe didi diwusanguluja.”—Nsumuinu 12:25.
Tshidi mvvese eu umvuija: Muledi anyi mulunda webe udi mua kukupesha mibelu mimpe ya mua kukepesha kanyinganyinga kaudi naku.
Sambila. “Kusambila ne dîyi dikole mu mushindu wa ngumvua dîyi dianyi kudi kungambuluisha. Kudi kungambuluisha bua kupatula malu adi antatshisha mu mêyi pamutu pa meme kualama onso mu mutu. Kudi kabidi kungambuluisha bua komona ne: Yehowa mmunene kupita kanyinganyinga kanyi.”—Laura.
Bible udi wamba ne: ‘Upuila Nzambi ntatu yebe yonso, bualu yeye udi ukutabalela.’—1 Petelo 5:7.
Tshidi mvese eu umvuija: kusambila ki mmushindu wa kujikija ntatu yetu tuetu nkayetu to. Mmushindu wa kuyukila ne Yehowa Nzambi, udi mulaye ne: “Kupampakanyi to, bualu ndi Nzambi webe. Nenkukoleshe, eyowa, nenkuambuluishe.”—Yeshaya 41:10.

