Enda ku bidi'mo

Enda ku kifunka

Kikadile Edena na Mvubu Kodi

Kikadile Edena na Mvubu Kodi

Kikadile Edena na Mvubu Kodi

KINTU kimo kitulumukwa bikatampe kipatanyanga basantaudi pa nsekununi itala Edena i amba keikwatañepo na bipindi bikwabo bya mu Bible. Kimfwa, Paul Morris, Polofesele wa Bifundwa bya Myanda ya Leza usoneka’mba: “Kekudipo myanda yalondele’po ifunkila pa mānga ya Edena.” Milangwe yandi ibwanya kwitabijibwa na “bashayuka,” palapala, ino keikwatañenepo na bubinebine.

Aye Bible utelanga myanda mivule itala budimi bwa Edena, Adama, Eva, ne nyoka. * Ino kilubo kya bafundi kidi bidi nabya, kudingakanya na kine kibi bininge. Pa kufutulwija bilembwa bya Ngalwilo bitala budimi bwa Edena, bendeji ba bipwilo ne basantaudi ba Bible batambanga Bible divita. Namani?

Kwivwanija byālongekele mu Edena kudi na mvubu pa kwivwanija bipindi bikwabo bya mu Bible. Kimfwa, Kinenwa kya Leza i kilupwilwe kwitukwasha tutane malondololo ku bipangujo bya mushike kadi bya mvubu biipangulanga bantu. Kitatyi kivule, malondololo aleta Bible ku bino bipangujo akwatañene na myanda yālongekele mu budimi bwa Edena. Tutalei bimfwa bimobimo.

Mwanda waka tununupanga ne kufwa? Ba Adama ne Eva bādi ba kwikala na būmi nyeke shi bākōkele Yehova. Shi batomboke bādi ba kufwa. Difuku dyobātombokele, bāshilula kufwa. (Ngalwilo 2:16, 17; 3:19) Bājimije bubwaninine ne kusambulwila lutundu lwabo bubi ne kubulwa kubwaninina. O mwanda Bible ushintulula’mba: “Penepo kadi, monka mwatwelele bubi panopantanda ku muntu umo, ne lufu nalo ponka pa bubi, mo monka mwasambakanine lufu ku bantu bonso, mwanda abo bonso bapīle mambo.”—Loma 5:12.

Mwanda waka Leza ulekele’ko bibi? Mu budimi bwa Edena, Satana wāityile Leza bu mbepai usuminwa bipangwa byandi bintu kampanda biyampe. (Ngalwilo 3:3-5) Pa kulonga namino wātatene boloke bwa bubikadi bwa Yehova. Ba Adama ne Eva bātongele kulonda Satana; e mobapēlele bubikadi bwa Yehova, ne kwitabija amba muntu mwine ukokeja kwitongela kiyampe ne kibi. Mu boloke ne tunangu twandi tubwaninine, Yehova wādi uyukile amba kudi muswelo umo kete wa kupwa lupata mu muswelo mwendele’mo—kuleka kitatyi kipite’po, kupa bantu mukenga wa kwiludika abo bene mobasakila. Bibi bilupukile’ko, pa mwanda wa lupusa lwa Satana lukyendelela, i bisokole bityebitye buno bubine bukatampe: Muntu kakokejapo kwiludika aye mwine pampikwa Leza.—Yelemia 10:23.

Lelo Leza udi na mpango’ka itala ino ntanda? Mu budimi bwa Edena, Yehova wātūdile musoñanya wa buya bwa ntanda. Wāpele ba Adama ne Eva mwingilo wa kuyuja ntanda na lutundu lwabo ne “kwipanekenya,” mwa kuneñenenya ne kukutyila mu bumo umbuo onsololo. (Ngalwilo 1:28) Nanshi mpango ya Leza itala ino ntanda usakanga ikale ke paladisa mwikele kisaka kibwaninine kadi kikute umbumo kya bana ba Adama ne Eva. Bivule bidi mu Bible bisambila pa muswelo ukafikidija Leza mpango yandi imbajinjibajinji.

Mwanda waka Yesu wāile pano pa ntanda? Butomboki bwa mu budimi bwa Edena bwālengeje kutyibilwa mambo a lufu pa Adama, Eva ne babo bana bonso; ino pa buswe bwandi Leza wāletele lukulupilo. Wātumine wandi Mwana pano pa ntanda alete kyokya kitelwa na Bible bu kikūlwa. (Mateo 20:28) Lelo kidi na buluji’ka? Bine, Yesu wādi “Adama wēfulako”; wābwenye popa pākomenwe Adama. Yesu wālamine būmi bubwaninine bwa bu muntu na kukōkela nyeke Yehova. Penepa wāpana būmi bwandi bu kitapwa, ke kikūlwa kadi, wāpa bonso ba kikōkeji muswelo wa kulekelwa bubi bwabo ne kufikila bityebitye pa būmi bwādi na ba Adama ne Eva mu Edena kumeso kwa kulonga bubi. (1 Kodinda 15:22, 45; Yoano 3:16) Namino, Yesu wāletele kyeya amba mpango ya Yehova ya kwalamuna ino ntanda ke paladisa iifwene na Edena ikafikidilanga. *

Mpango ya Leza ke miyayatepo, kadi ke mulangwepo bitupu wa bwifundi bwa myanda ya Leza. I ya binebine. Enka mwādi mwikadile budimi bwa Edena bwa binebine pano pa ntanda na ba nyema ne bantu ba bine, nanshi ne mulao wa Leza utala mafuku a kumeso nao i wa bine, usa kufikidila. Le nobe kyo kintu kya bine kyotengele? I abe mwine kusaka. Leza usakilanga bantu bavule buno būmi, nansha ke boba banonga bibi.—1 Temote 2:3, 4.

Pādi Yesu ulwa na lufu, wēsambile na muntu umo wa būmi budimbakane. Uno muntu wādi kipolapola; wāyukile amba i mufwaninwe kwipaibwa. Ino wākimba busengi ne lukulupilo kudi Yesu. Nandi wāmulondolola namani? Amba: “Ukēkalanga nami mu Paladisa.” (Luka 23:43) Shi Yesu usakanga kumona uno muntu wādi kipolapola—musangulwe ne kweselwa dyese dya kukekala na būmi bwa nyeke mu paladisa idi bwa Edena—abulwepo kukusakila ano madyese ne abewa? Ukusakilanga’o! Ne Shandi mwine! Shi usaka nobe ukamone ano madyese, longa bukomo bobe bonso wifunde bitala padi Leza mwine wālongele budimi bwa Edena.

[Kunshi kwa dyani]

^ Pa kuyukila’ko bivule bitala kitapwa kya kikūlwa kya Kidishitu, tala shapita 5 wa dibuku Lelo I Bika Bine Bifundija Bible? dilupwilwe na Batumoni ba Yehova.

[Kapango/Bifwatulo pa paje 10]

BUPOLOFETO BUKWATAÑANYA BIBLE PAMO

“Ino nkabikanga nshikani padi abe ne padi mwana-mukaji, kadi ne ntundu yobe ne yandi; aye ukakusanshija ku mutwe obe, nobe ukamusanshija ku kapondo kandi.”—Ngalwilo 3:15.

Buno bo bupolofeto bubajinji budi mu Bible, bwānenene Leza mu Edena. Le bano baná i bāni: mwana-mukaji, lutundu, nyoka, ne lutundu lwandi? Lelo “nshikani” yālailwe idi’ko namani?

NYOKA

Satana Dyabola.—Kusokwelwa 12:9.

MWANA-MUKAJI

Bulongolodi bwa Yehova bwa bipangwa bya mūlu. (Ngalatea 4:26, 27) Isaya wātelele “mukaji,” wālaya’mba ukabutulanga muzo ukaya’ko.—Isaya 54:1; 66:8.

LUTUNDU LWA NYOKA

Boba batonga kulonga kiswa-mutyima kya Satana.—Yoano 8:44.

LUTUNDU LWA MWANA-MUKAJI

Dibajinji Yesu Kidishitu, wātambile mu kipindi kya mūlu kya bulongolodi bwa Yehova. Kadi mu ‘lutundu’ mubadilwa ne banababo na Kidishitu ba ku mushipiditu, babikele nandi mūlu. Bano Bene Kidishitu bashingwe-māni bo babundile muzo wa ku mushipiditu, “bene Isalela ba Leza.”—Ngalatea 3:16, 29; 6:16; Ngalwilo 22:18.

KILONDA KU KAPONDO

I kusanshija Meshiasa ino ke kwa lonsopo. Satana wābwenye kufikija Yesu ku lufu pano pa ntanda. Yesu wāsangwilwe.

KILONDA KYA KU MUTWE

I kusanshija Satana bya lufu. Yesu ukatalula’ko Satana lonso. Kumeso kwa kino, Yesu ukatalula bibi byonso byāshilwile Satana mu Edena.—1 Yoano 3:8; Kusokwelwa 20:10.

Pa kubandaula senene mutwe wa mwanda mukatampe wa Bible, tala boloshile La Bible—Quel est son message? mulupulwe na Batumoni ba Yehova.

[Kifwatulo pa paje 11]

Ba Adama ne Eva bāmwene malwa alupuka ku bubi