Enda ku bidi'mo

Enda ku ntwelelo ya bubidi

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Kiluba

Kiteba kya Mulami  |  Kweji 2 2015

Iulai Kwityepeja ne Kanye ka Yesu

Iulai Kwityepeja ne Kanye ka Yesu

Kidishitu mwine wemususukīle, wemushīla kimfwa mwanda wa mulonde senene mu mayo andi.”—1 PE. 2:21.

1. Mwanda waka kwiula Yesu kuketufwenya kudi Yehova?

TUSAKANGA kwiula boba badi na bumuntu ne ngikadilo yotutendela. Mu bantu bonso bāikele’ko pano pa ntanda, kekudipo muntu nansha umo ufwaninwe kwiulwa na Yesu Kidishitu. Mwanda waka? Yesu mwine wānene amba: “Yewa umona ami wamone ne Tata mwine.” (Yoa. 14:9) Yesu wāmwekeje bumuntu bwa Shandi mu muswelo mubwaninine, o mwanda kumona Mwana kudi’nka na kumona Tata. Nanshi, shi twiule Yesu, tukafwena kudi Yehova, Muntu mukatakata wa diulu ne ntanda. Bine, kudi mpalo mikatampe mu kwiula bumuntu ne ngikadilo ya wandi Mwana!

2, 3. (a) Mwanda waka Yehova i mwitupe bilembwa bilombola mwādi mwikadile wandi Mwana, ne witusakila tulonge bika? (b) Le i bika byotusa kwisambila’po mu kino kishinte ne mu kilonda’ko?

2 Le tukayuka namani byobya bisaka Yesu? Na bya dyese, tudi na bilembwa bya ku bukomo bwa mushipiditu bitulombola mwikadile Yesu. Yehova wāsonekeje ino myanda idi mu Bisonekwa bya Kingidiki bya Bwine Kidishitu, mwanda wādi usaka tuyuke biyampe wandi Mwana ne kumwiula. (Tanga 1 Petelo 2:21.) Kimfwa kyāshile Yesu ikidingakanibwe mu Bible na “mayo” nansha matabula. Na bubine, Yehova witulombola tulonde Yesu ne  kujadika mayo etu mu andi. Bine, Yesu i mwitushile kimfwa kibwaninine, inoko batwe twi bakubulwa kubwaninina. Inoko, Yehova ketusakilangapo tulonde mu mayo a Yesu mu kamo ne kamo. Aye Tata witusakila twiule wandi Mwana pafudile bukomo bwetu bu bantu bakubulwa kubwaninina.

3 Nanshi tubandaulei’ko ngikadilo imo isangaja ya Yesu. Mu kino kishinte tusa kwisambila pa kwityepeja kwandi ne kanye; mu kishinte kilonda’ko tukabandaula’mo bukankamane ne kusansanya kwandi. Pa ngikadilo ne ngikadilo, tukalondolola ku bino bipangujo bisatu: Le ishintulula bika? Le Yesu wēimwekeje namani? Le i muswelo’ka otubwanya kumwiula?

YESU I MWITYEPEJA

4. Le kwityepeja i bika?

4 Le kwityepeja i bika? Mu ino ntanda ya mitatulo, bantu bamo balañanga’mba kwityepeja i bukōkekōke nansha kubulwa kwikulupila. Inoko ke nankyopo. Kulombola kwityepeja kulomba bukomo ne bukankamane. Kwityepeja kushintululwanga bu i “mwikadilo wa kubulwa mitatulo ne kwizunzula.” Mu Bisonekwa bya Kingidiki bya Bwine Kidishitu, kishima kyalamwinwe bu “kwityepeja” kibwanya ne kushintulula bu “mutyima wa kwipēleka.” (Fid. 2:3) Kwityepeja kushilukanga ku muswelo otwilangila batwe bene. Dibuku dimo dishintulula bishima bya mu Bible dinena amba, “kwityepeja i kuyuka muswelo otwikele batyetyetyetye ku meso a Leza.” Shi twi betyepeje byabine ku meso a Leza, nabya tukelama ku kwimona bu badi peulu pa bakwetu. (Loma 12:3) Kekipēlapo ku bantu bakubulwa kubwaninina kutamija mutyima wa kwityepeja. Inoko tukokeja kwifunda kwikala betyepeje shi tulangulukila pa muswelo otwikele ku meso a Leza ne kulonda mu matabula a wandi Mwana.

5, 6. (a) Le Mikele mwikeulu mukatampe i ani? (b) Le Mikele wālombwele kwityepeja muswelo’ka?

5 Le Yesu wālombwele namani kwityepeja? Mwanā Leza udi na mānga mivule ya kwityepeja, wālombwe kuno kwityepeja paādi bu kipangwa kya bukomo kya ku mushipiditu momwa mūlu ne paādi bu muntu mubwaninine pano pa ntanda. Tubandaulei’ko’tu bimfwa bityetye.

6 Ngikadila yandi. Yuda mulembi wa Bible wāsonekele kimfwa kimo kya mu būmi bwa Yesu kumeso kwa kwiya’ye pano pa ntanda bu muntu. (Tanga Yude 9.) Yesu byaādi Mikele mwikeulu mukatampe, ‘bāikele kwipatanya na Dyabola’ ne ‘kulwa’ na uno mubi. Mwanda obādi bepatenya wādi i “umbidi wa Mosesa.” Vuluka’mba Mosesa pa kufwa, Yehova wājikile umbidi wandi mu kifuko kyambulwa kuyukana. (Kup. 34:5, 6) Pakwabo, Dyabola wādi usaka kwingidija Mosesa mwanda wa kwendeleja mutōtelo wa bubela. Nansha shi Dyabola wādi na kitungo’ka kibi mu ñeni yandi, Mikele wāikele na bukankamane. Dibuku dimo dya kunyemena’ko dinena amba bishima bya Kingidiki byalamwinwe bu ‘kwipatanya’ ne ‘kulwa’ “i bikwatañane na kwipatanya kwa mu bisambo” kadi bibwanya kwikala na mulangwe wa amba “Mikele wālwile na kukanina kwa Dyabola kwa kusaka kusela umbidi wa Mosesa.” Ino mwikeulu mfumu wāyukile’mba ke ayepo wādi ufwaninwe kumutyibila mambo. Watūdile uno mwanda mu makasa a Mutyibi Mukatampe, Yehova. Mikele wāpelele kwingidija bibi lupusa lwandi, nansha ke paākolomwenwe. Bine, kuno ko kwityepeja!

7. Le i muswelo’ka Yesu waālombwele kwityepeja mu binenwa ne mu bilongwa byandi?

7 Mu bula bwa mwingilo wandi pano pa ntanda, Yesu wādi wisamba ne kulonga bintu mu muswelo umwekeja kwityepeja kwa binebine. Binenwa byandi. Kādipo nansha  dimo wilangila bipitepite. Inoko, wādi upa ntumbo yonso kudi Shandi. (Mako 10:17, 18; Yoa. 7:16) Kādipo upelula bana bandi ba bwanga mu binenwa nansha kwibamona bu bantu ba panshi. Ino, wādi wibalēmekele, wibatendela pa biyampe byaādi umona mobadi ne kwibalombola’mba wibakulupile. (Luka 22:31, 32; Yoa. 1:47) Bilongwa byandi. Yesu wātongele kwikala mu ngikadilo ya kwityepeja ya kuleka kwikala na bintu bivule bya ku ngitu. (Mat. 8:20) Wāitabije na mutima tō kwingila mingilo yampikwa bulēme. (Yoa. 13:3-15) Wālombwele kwityepeja kukatampe kupityila ku kikōkeji kyandi. (Tanga Fidipai 2:5-8.) Na kwishila na bantu ba kibengo bapela kukōkela, Yesu wākōkele na kwityepeja ku kiswa-mutyima kya Leza pādi, waikala na “kikōkeji kufika ne ku lufu.” Mwene i kimweke patōka amba Yesu, Mwanā muntu, wādi na “mutyima wa kwityepeja”?—Mat. 11:29.

IULAI KWITYEPEJA KWA YESU

8, 9. Le i muswelo’ka otukalombola kwityepeja?

8 Lelo i musweloka otubwanya kwiula Yesu mu kulombola kwityepeja? Ngikadila yetu. Kwityepeja kuketukankaja tuleke kwingidija lupusa lwetu bibi. Shi tujingulwile’mba ketudipo na lupusa lwa kutyibilañana mambo, ketukafutululapo bukidibukidi bakwetu pa bilubo byabo nansha kwiipangula pa kukanina kwabo kwa mutyima. (Luka 6:37; Yak. 4:12) Kwityepeja kwitukwashanga twepuke kwikala ‘boloke kutabuka,’ kumona boba bampikwa bwino nansha madyese na otudi nao bu bantu ba panshi. (Mus. 7:16) Bakulumpe betyepeje kebemonangapo bu bantu ba peulu kutabuka banababo mu lwitabijo. Ino, bano bakumbi ‘bamonanga bakwabo amba i bebapite bukatampe’ ne kwiendeja abo bene pamo bwa batyetyetyetye.—Fid. 2:3; Luka 9:48.

9 Tutalei Walter Thorn, waingile bu mutadi wendakana tamba mu mwaka wa 1894. Pa kupwa kulonga myaka mivule mu uno mwingilo, waityilwe kukengila ku Budimi bwa Bulopwe mwanda wa kulama banzolo kungala kwa New York. Unena amba: “Kitatyi kyonadi ngikala na milangwe mipitepite, nadi nealuja na kwinena ami mwine amba: ‘Abe luvumbi. Le udi ne bubinga bwa kwitatwila?’” (Tanga Isaya 40:12-15.) Uno shao o mwikadilo wa kwityepeja!

10. Le i muswelo’ka otubwanya kulombola kwityepeja mu binenwa ne mu bilongwa byetu?

10 Binenwa byetu. Shi bine tudi na mutyima wa kwityepeja, binenwa byetu bikalombola kwityepeja. (Luka 6:45) Mu mīsambo na bantu bakwabo, tukepuka kwimanina pa mingilo yetu nansha pa madyese etu. (Nki. 27:2) Ino, tukakimba biyampe bidi mu batutu ne bakaka ne kwibafwija’ko pa ngikadilo yabo milumbuluke, bwino bwabo ne pa bilongwa byabo byobalongele. (Nki. 15:23) Bilongwa byetu. Bene Kidishitu betyepeje kebasakengapo kukimba bitenta mu ino ngikadilo ya bintu. Inoko basakanga kwikala na būmi bupēla, nansha ke kwingila mingilo ibwanya kumonwa na ino ntanda bu ya panshi mwanda’tu wa kwingidila Yehova ne pa mfulo. (1 Tm. 6:6, 8) Kutabukidila, tukalombola kwityepeja kupityila ku kikōkeji kyetu. Bilomba mutyima wa kwipēleka pa ‘kukōkela boba betutangidile kumeso’ mu kipwilo ne kwitabija kadi ne kulonda bulombodi botutambula kupityila ku bulongolodi bwa Yehova.—Bah. 13:17.

YESU I WA KANYE

11. Leta shintulwilo ya kanye.

11 Lelo kanye i bika? Kishima “kanye” kishintululwa bu “kuyukena pa, kwitaba ku, nansha kumwekeja kwityepeja.” Kanye i kipindi kya mu buswe kadi keifwene na “milangwe ya kwityepeja” pamo bwa lusa. Bisonekwa bisambilanga pa “mutyima wa lusalusa,” “lusa lukatampe,” ne “kisanso kya ku mutyima.” (Luka 1:78; 2 Ko. 1:3;  Fid. 1:8) Kukwatañana na musoñanya wa mu Bisonekwa utala pa lusa, dibuku dimo disambila pa Bible dinena amba: “Uno musoñanya witulomba bivule ke enkapo’tu muswelo otumona ne otwivwanina boba basakilwa bukwashi. Witutonona tute mutyima ku kwitūla pa kyaba kya yewa usakilwa bukwashi ne kumukwasha na kulonga kilongwa kampanda kikatūkija bakwetu mutyima, na kwikala’bo mu ngikadilo mipya.” Kanye i ngikadilo ikankamika. Muntu wa kanye utononwanga kushinta būmi bwa bakwabo.

12. Lelo i bika bilombola’mba Yesu wādi wivwanina bakwabo lusa, ne kanye kandi kādi kamutonona kulonga bika?

12 Le Yesu wālombwele kanye muswelo’ka? Mwiivwanino ne bilongwa byandi bya kanye. Yesu wādi wivwanina bakwabo lusa. Paāmwene mulunda nandi Madia pamo ne bantu bakwabo bādi badila mwanabo Lazalasa, Yesu “wasūmija impolo.” (Tanga Yoano 11:32-35.) Kupwa byaāivwene lusa ku mutyima—pamo’nka na mwāeivwanine kitatyi kyaāsangwile mwana wa mwana-mukaji wa kishala—wāsangula Lazalasa. (Luka 7:11-15; Yoa. 11:38-44) Kupityila ku kino kilongwa kya kanye, Yesu wātūdile Lazalasa mu mulongo wa bakutambula būmi momwa mūlu. Dibajinji bidi, Yesu ‘wākwatyilwe lusa’ kibumbo kyādi kīya kwadi. Pa kutononwa na lusa, “waalula ponka kwibafundija bintu bivulevule.” (Mako 6:34; Myanda Miyampe) Bine, bino i bintu bisangaja byēmwenine bantu bālondele bufundiji bwandi! Yuka amba kanye ka Yesu kekādipo’tu kemanine pa muswelo waādi wiivwana; kamutonwene alonge’po kintu mwanda wa kukwasha bakwabo.—Mat. 15:32-38; 20:29-34; Mako 1:40-42.

13. Le i mu muswelo’ka Yesu waādi wisamba na bakwabo na kanye? (Tala kifwatulo kidi ku ngalwilo.)

13 Binenwa byandi bya kanye. Mutyima wa kanye wa Yesu wādi umutonona esambe na bakwabo na kanye, nakampata na boba bādi bamonwa bu ba panshi. Mutumibwa Mateo wāingidije bino binenwa bya Isaya padi Yesu bya amba: “Dibungu difyotoke kakatyumuna’dyopo, ne butonge bwa mwishi kakabule’bopo.” (Isa. 42:3; Mat. 12:20) Yesu wānene mu muswelo wa kutenga mutyima wa boba bādi pamo bwa dibungu difyotoke nansha bwa butonge bwa kinanu busaka kubula. Wāsapwile musapu wa lukulupilo ku “ba mityima mityumuke.” (Isa. 61:1) Wādi wita boba bādi “baputuma na mingilo ne balēmenenwe” baye kwadi, na kwibakulupija’mba “mukamona kutūja kwa myuya yenu.” (Mat. 11:28-30) Wākulupije balondi bandi amba Leza utele mutyima bininge ku batōtyi Bandi bonso, kubadila’mo ne “batyetyetyetye”—boba babwanya kumonwa na ntanda bu bantu bampikwa mvubu.—Mat. 18:12-14; Luka 12:6, 7.

IULAI KANYE KA YESU

14. Le tukatamija mutyima wa kanye pa bakwetu muswelo’ka?

14 Le i muswelo’ka otubwanya kwiula Yesu mu kulombola kanye? Mwiivwanino wetu wa kanye. Uno mwiivwanino keubwanyapo’tu kwiila kotudi, ino Bible witusoñanya kulonga bukomo bwa kwiutamija. “Kisanso kya mutyima wa lusalusa” kibadilwa mu bumuntu bupya bwine bufwaninwe kuvwalwa na bene Kidishitu bonso. (Tanga Kolose 3:9, 10, 12.) Le i muswelo’ka okatamija ngikadilo ya kanye pa bakwenu? Shitula mutyima obe bininge. (2 Ko. 6:11-13) Teja na katentekeji kitatyi kikusapwila muntu mwiivwanino wandi ne milangwe yandi. (Yak. 1:19) Ingidija mifwatakanyo yobe ne kwiipangula amba: ‘Shi ami ye wadi mu ino ngikadilo, le nadi wa kwiivwana namani? Le nadi wa kusakilwa bika?’—1 Pe. 3:8.

15 Bilongwa byetu bya kanye. Kanye ketutononanga  tushinte būmi bwa bakwetu, nakampata boba badi pamo bwa dibungu difyotoke nansha bwa butonge bwa mwishi. Le tukebakwasha namani? Loma 12:15 unena amba: “Dilai na boba badila.” Bantu batyumukwe mutyima babwanya kusakilwa lusa kupita’ko’tu binenwa. Kaka umo wasengelwe na banababo mu lwitabijo, kitatyi kyaajimije wandi mwana nsongwakaji unena amba: “Nasangele bininge kitatyi kyadi kīya balunda nami ne kudila nami pamo.” Tubwanya netu kulombola mutyima wa lusa na kulonga bilongwa bya kanye. Le uyukile’ko mwana-mukaji wa kishala usakilwa bukwashi bwa kulongolola yandi njibo? Lelo kudi mwine Kidishitu mununu usakilwa kufutyilwa dishinda mwanda wa kwiya ku kupwila, kwenda mu busapudi, nansha kukamona muñanga? Nansha’tu kilongwa kityetye kya kanye, kibwanya kushinta būmi bwa mwanetu mu lwitabijo usakilwa bukwashi. (1 Yo. 3:17, 18) Kutabukidila, tubwanya kulombola kanye pa bakwetu na kusapula nabo bininge. Kekudipo kintu kitabukile kino mu kushinta būmi bwa bantu ba mityima myoloke!

Le utanga mutyima bya binebine banabenu mu lwitabijo? (Tala musango 15))

16. Le i bika byotubwanya kunena mwanda wa kukankamika boba banyoñame pa mityima?

16 Binenwa byetu bya kanye. Kisanso kyetu kya ku mutyima pa bakwetu kitutononanga ‘twisambe mu muswelo usenga boba banyoñame pa mityima.’ (1 Tes. 5:14) Le i bika byotufwaninwe kunena mwanda wa kukankamika bano bantu? Tukakankamika mityima yabo na kwibata mutyima bya binebine ne kwibakambakena. Tukokeja kwibafwija’ko bitamba ku mutyima mwanda wa kwibakwasha bamone ngikadilo yabo miyampe ne bwino bwabo. Tukokeja kwibavuluja’mba Yehova ye wibakokēle kudi wandi Mwana, pa kino i balēme ku meso andi. (Yoa. 6:44) Tubwanya kwibakulupija amba Yehova utele mutyima bininge bengidi bandi “ba mutyima mutyumuke” nansha ‘ba mityima izumbazumba.’ (Ñim. 34:18) Binenwa byetu bya kanye bikokeja kukomeja boba basakilwa kusengibwa.—Nki. 16:24.

17, 18. (a) Le Yehova usaka bakulumpe balame mikōko yandi namani? (b) Le i bika byotukabandaula mu kishinte kilonda’ko?

17 A bakulumpe, Yehova wimusakila mulame mikōko yandi senene. (Bil. 20:28, 29) Vulukai amba, mudi na kiselwa kya kudisha, kukankamika ne kutūkija mikōko yandi mutyima. (Isa. 32:1, 2; 1 Pe. 5:2-4) Nanshi, mukulumpe wa mutyima wa lusa kakimbangapo kubikela mikōko, na kutūla bijila nansha kwingidija matope mwanda wa kwiiningila ilonge bivule kitatyi kyoidi mu ngikadilo yokeibwanyapo kulonga namino. Inoko, uloñanga bukomo bwa kwiiletela nsangaji ku mityima yayo, na kukulupila’mba buswe boiswele Yehova bukeitonona imwingidile ne pa mfulo.—Mat. 22:37.

18 Kitatyi kyotulangulukila pa kwityepeja ne kanye ka Yesu, tutononwanga bine kulonda nyeke matabula andi. Mu kishinte kilonda’ko, tukesambila’mo ngikadilo ibidi isangaja ya Yesu— bukankamane ne kusansanya.