Enda ku bidi'mo

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Tonga Ludimi Kiluba

 NSEKUNUNI YA MU BŪMI

Mpalo ya mu Būmi bwa Kwingidila Leza

Mpalo ya mu Būmi bwa Kwingidila Leza

Pa bwanuke, nadi nkambakanibwa na kwisañuna kwa tubila, ntyina kukomenwa kintu kadi na moyo wa kibutwila. Byonadi nkulupile kusengibwa na Bible, nadi ñenda ku Kipwilo kya Katolika kya mu kyetu kibundi mwanda wa kukwashibwa ngivwanije’ye. Ami pa kubulwa kukwashibwa, nata mutyima bininge ku makayo.

Kepejije nashilula kukaya makayo a kwitamuna bidyoma ne kwiibidija. Mwenda mafuku nashitula kobo ka kundapila’mo bantu mu San Leandro, Kaliforni mu États-Unis, ne kwingidila pamo na bantu betamuna bidyoma, mwine mwadi muntu umo wapelwe kitenta kya bu Mukelenge America. Inoko kubaija misunya ya umbidi kekwafikilepo pa byonadi nsaka.

KUKIMBA KWAMI KUBAESELWA

Mulunda umo wa ku kami kobo pa kuyuka mutyima wami wa kusaka kwivwanija Bible, waunena tukemone na muntu umo wayukile. Difuku dikwabo lubanga, Kamoni wa Yehova umo waiya ku yami njibo. Walondolola ku bipangujo byami’nka na Bible mu bula bwa mansá aná. Namunena aye monka ku kyolwa, ebiya twesambila pa Bible kufika ne midi ya bufuku. Nasangela byotwefundile ne kumunena shi mbwanya kwenda nandi difuku dilonda’ko mwanda wa kumona mwasapwilanga. Natulumuka pa muswelo waadi upūtula Bible ne kulombola bantu malondololo a bipangujo byabo. Ebiya, nayuka’mba kino kyo akyo kyonadi nsaka kulonga!

Penepa naleka bya busunga byami ne kupityija mafuku mavule mu busapudi na uno pania, mwityilanga Batumoni ba Yehova basapudi ba kitatyi kyonso. Mu Kweji 5, 1948, nabatyijibwa ku kitango kyalongelwe mu Kiwanza kya Cow Palace mu San Francisco, Kaliforni. Mwenda mafuku mu uno mwaka naikala pania.

Kitatyi kityetye pa kupita’po, nanena Batumoni bakapempule mama. Waitabija ne kwikadidila Kamoni wa Yehova. Nansha kisaka kyandi byokyadi kimulwa, wadi ukōkele kudi Leza kufika ne byaafwile myaka mivule mwenda mafuku. Kekudipo muntu mukwabo mu kyetu kisaka waikele Kamoni.

KWITANA NA WAMI MUKAJI WA KWISONGA NANDI

Mu 1950, navilukila ku Colorado, Mansanka Makatampe kwine konatene Billie. Wabutwilwe mu 1928 ne kutamina mu njia mikatampe. Inandi Minnie, wadi umutangila Bible kyolwa kyonso na kitōkeji kya lubimbi lwa mudilo wa lampi. Aye pa kubwanya myaka iná, Billie katange, ebiya watentekela nsekununi mivule ya mu Bible. Ku mfulo kwa myaka ya 1940, inandi wayuka kupityila ku kwifunda Bible na Batumoni amba, kalunganyembo ke kifukopo kya masusu, ino i kibundu mwendanga bantu bonso. (Musapudi 9:5, 10) Ba Minnie ne wandi mulume baikele ke Batumoni.

Mu 1949, Billie wajokela ku Boston utamba ku masomo ne kushilula kwifunda Bible na kusumininwa. Pa kyaba kya kwikala mwadimu, wakwata butyibi bwa kupāna būmi bwandi kudi Leza. Wabatyijibwa ku kitango kya matanda kya  mu 1950 kya Batumoni ba Yehova, kyalongelwe mu Kiwanza kya Yankee mu New York. Kitatyi kityetye pa kupita’po, twetana, twesonga ne kushilula kwingidila pamo mwingilo wa kitatyi kyonso.

Twaenda ku Eugene, mu Oregon ne kusokola’ko balunda bavule ba nyeke. Mu 1953 twavilukila ku Grants Pass, mu Oregon mwanda wa kukakwasha’ko kipwilo kityetye. Mwenda mafuku mu uno mwaka, betwita ku kukafunda ku kalasa ka 23 ka Ngileade, masomo a Batumoni kufundijibwanga bamishonele, adi kubwipi na South Lansing, mu New York, ku kintu kya makilometele 400 kutunduka ne kushika kwa kibundi kya New York City.

MWINGILO WA BU MISHONELE MU BREZILE

Mu Kweji 12, 1954, myeji itano pa kupwa kutambula mapolome ku masomo a Ngileade, ami ne ­Billie twatumbuka na amviyo wa mayembe abidi, twaenda ku Brezile. Batwe pa kwenda nsá imo, motele umo wakōka, ino twapona biyampe mu Bermuda. Pa kupwa kwenda bukidibukidi mu Kiba ne lwendo lulampe lwa mansá 36, twafika ku bilo ya musambo ya Batumoni ba Yehova idi mu Rio de Janeiro, mu Brezile.

Njibo ya Bulopwe mibajinji mu Bauru—kifuko kyaluilwe kidi na kiyukeno kyonapentele mu 1955

Pa kupwa kwitūkija bityetye, ami ne Billie pamo ne bamishonele bakwabo babidi, twaenda ku Bauru, São Paulo, mwanda wa kukashitula njibo mipya ya bamishonele. Kino kibundi kyadi na bantu 50000 ne kupita, kadi batwe ye badi Batumoni babajinji mu kino kibundi.

Twashilula kupempula bantu ku mobo abo, ino kitobo wa Katolika wa mu kibundi nandi washilula kulwa na mwingilo wetu. Wadi witulonda ne kudyumuna bene mobo baleke kwitwivwana. Ino mu mayenga’tu matyetye, kisaka kikatampe kyotwadi twifunda nakyo Bible kyaitabija bubinebine ne kubatyijibwa mwenda mafuku. Kepejije bakwabo nabo bashilula kwifunda.

Kino kisaka kibatyijibwe kyadi na mubutule umo wadi mwimaniji wa ekipe mitumbe. Nakwata’ko mpangiko ya kwingidija kiwanza kya futu mwanda wa kulongela’mo kitango. Kitobo wa mu kibundi pa kusoñanya betusuminwe’kyo, mwimaniji waketana na bantu batangidile ekipe ne kwibalombola amba: “Shi mwibasuminwe’kyo, nankyo nami ndeke’byo!” Ebiya baitabija tulonge kitango.

Mwaka walondele’po, mu 1956 betutuma ku kitango kya distrike mu Santos, São Paulo. Kubwipi kwa Batumoni 40 ba kyetu kipwilo baenda’ko na kudiye. Batwe pa kujokela ku Bauru, bauntumina mukanda ku olodinatele wa kukengila bu mutadi wendakana wa kupempula bipwilo bya Batumoni ba Yehova. Ebiya nashilula mwingilo wa kintu kya myaka 25 mu Brezile, ntyibulula bipindi bivule bya ino ntanda mikatampe.

Mu mwaka’tu umo, twaikele na kisumpi kya basapudi bapyasakane ba Bulopwe mu Bauru

MWADI MWIKADILE MWINGILO

Kwenda kwadi kukomo mu ano mafuku. Twasambakenye mwenda mafuku ino ntanda yonso na motoka, kudiye, dikalo, nkinga ne lwa nshi. Kibundi kibajinji kyotwapempwile i kibundi kya Jaú, São Paulo. Kuno kadi kitobo wetukambakanya.

Kaetunena’mba, “napele kusapwila ‘yami mikōko!’”

Netu twamulondolola’mba “ke yobepo.” “I ya Leza.”

Twakwata mpangiko ya kutadija filime isambila pa mwingilo wa busapudi wingilwa ntanda yonso, idi na mutwe wa mwanda unena’mba, Bantu ba Ntanda Mipya Bengila (Angele), ino kitobo wakongakanya kibumbo kya bantu mwanda wa kwitutamba. Netu twakalombola kala bampulushi. Kitobo ne kibumbo kya bana ba kipwilo pa kufika, batana lubumbu lukomo lwa bampulushi lwibatadijije mata. Bantu bavule batenwe’mo basangela ino filime bininge.

Uno mushikwa umo onka wa bipwilo ne bulwi, byadi konsokonso  kotwadi tukengila. Kimfwa, mu Brusque, kubwipi na Blumenau, mu Santa Katerina twatene bapania babidi badi bengila mu bulwi bukatampe. Ino kūminina ne kusumininwa kwabo byaeselwe bya binebine. Pano ke papite myaka 50 ne kupita, kemudi bipwilo bikatampe 60 ne kupita mu kino kibundi, ne Njibo miyampe ya Bitango kubwipi na kibundi kya Itajaí!

Kintu kya mvubu kyotwemwenine mu mwingilo wa kwendakana i bitatyi bya nsangaji byotwapityije twingila na banabetu Batumoni, tuteakanya bitango bikatampe. Mu myaka ya 1970, naikala na dyese dya kwingila bu mutadi wa kitango kyalongelwe mu Kiwanza kikatampe kya Morumbi. Twatuma lwito ku kintu kya bipwilo katwa bya kubwipi, mwanda wa bitume kipwilo ne kipwilo bantu dikumi ba kukundula kiwanza kyolwa kumeso kwa kitango.

Bakayi ba futu pa kutamba mu kiwanza kyolwa, bamo baivwana bebazawila amba, “talai’po bidi baba bansongwakaji na ngeyo ne bya kukolopa nabyo.” Ino, kufika’tu midi ya bufuku kiwanza kyonso kidi tō! Muntu wadi utala kiwanza wanena’mba, “kyadi kya kulomba bengidi bami yenga mutuntulu pa kulonga byomwalonga banwe Batumoni mu mansá matyetye’tu!”

KUJOKELA KU ÉTAS-UNIS

Mu 1980 tata wafwa, kadi kitatyi kityetye pa kupita’po twajokela ku États-Unis mwanda wa kukalela mama mu Fremont, Kaliforni. Twasokola mwingilo wa kukundula mobo bufuku koku twendeleja mwingilo wetu wa bupania ne kukwasha bantu besamba ludimi lwa Kipolotige mu kino kifuko. Mwenda mafuku twavilukila kubwipi na Musanza wa San Joaquin, kwine kotwadi tukimba bantu besamba Kipolotige mu kifuko kikatampe kya tamba ku Sacramento kutūla ku Bakersfield. Pano kudi kintu kya bipwilo dikumi bya ludimi lwa Kipolotige mu Kaliforni.

Mama pa kufwa mu 1995, twavilukila ku Florida mwanda wa kukalela shandya Billie kufika ne ku lufu lwandi. Inandi wafwile mu 1975. Mu 2000, twavilukila ku ntanda ya dilungu dikatampe kunshi ne kushika kwa Colorado ne kwingila’ko mwingilo wa kitatyi kyonso wa kusapwila bene Amerika ba kibutwila mu Navajo, mu kifuko kekyasapwilwe’mo kya Ute. Ino bya bulanda, Billie wafwile mu Kweji 2, 2014.

Bine, ne musangale pa kwitana na Kamoni wa Yehova pano kepadi myaka 65 ne kupita, mwine walondolwele bipangujo byami bivule na Bible! Ne musangale bininge pa kubandaula mwanda wa kuyuka shi byonso byaadi unena ye bine byadi bifundija Bible. Kulonga namino kwandetele mpalo mu būmi bwa kwingidila Leza.