Enda ku bidi'mo

Enda ku ntwelelo ya bubidi

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Kiluba

Kiteba kya Mulami—Kya Kwifunda  |  Kweji 4 2017

Lelo Wiulanga Mumweno wa Yehova pa Boloke?

Lelo Wiulanga Mumweno wa Yehova pa Boloke?

“Nkēla lubila pa dijina dya Yehova . . . , i Leza wa binebine ne wampikwa bukondame.”KUPITULUKA 32:3, 4.

ÑIMBO: 110, 2

1, 2. (a) Le i bukondame’ka bwālongēlwe Nabote ne bandi bana bana-balume? (b) I ngikadila’ka ibidi yotusa kubandaula mu kino kishinte?

BANTU babidi babi abasambila muntu umo amba walonga kintu kibi mpata. Abyo papo bya bubela. Inoko uno muntu waponejibwa ne kutyibilwa nsambu ya lufu. Fwatakanya’po bidi mweivwanina bantu basenswe boloke pa kumona uno muntu wampikwa mambo ne bandi bana bana-balume bashibwa mabwe ne kwipaibwa! Ino ke māngapo’tu bitupu. Na bubine uno i mwanda wātene Nabote, mwingidi wa Yehova wa kikōkeji wādi’ko mu kitatyi kyādi kiludikwa Isalela na Mulopwe Ahaba.1 Balopwe 21:11-13; 2 Balopwe 9:26.

2 Mu kino kishinte, tusa kwisambila’mo pa byātene Nabote. Kadi tusa kwisambila’mo ne pa kilubo kikatampe kyālogele mukulumpe umo wa kikōkeji mu kipwilo kimo kya bene Kidishitu kya mu myaka katwa kabajinji. Bino bimfwa bibidi bisa kwitulombola mvubu ya kwityepeja ne mutyima wa lulekelo shi tusaka kwiula mumweno wa Yehova pa boloke.

 BUKONDAME BUSANSA

3, 4. Lelo Nabote wādi muntu wa muswelo’ka, ne mwanda waka wāpelele kupoteja bwandi budimi bwa mañanza kudi Mulopwe Ahaba?

3 Nabote wādi mukōkele kudi Yehova kitatyi kyādi kilonda bene Isalela bavule kimfwa kibi kya Mulopwe Ahaba ne wandi mukaji, Yezebele mulopwe mukaji mubi. Bādi batōta Bala, leza wa bubela kadi kebādipo bālemekele Yehova ne bijila byandi bine. Inoko Nabote wādi ukwete na mutyika kipwano kyandi na Yehova kupita ne būmi bwandi bwine.

4 Tanga 1 Balopwe 21:1-3. Pāsakile Ahaba kupota budimi bwa mañanza bwa Nabote nansha kumushinta’bo na budimi bukwabo bwa mañanza buyampe, Nabote wāpelele. Mwanda waka? Tala mwaāmushintulwidile na bulēme amba: “Nankyo ne Yehova ankande, kupana kipyanwa kya batata kudi abe.” Nabote wāpelele byāmulombele Mulopwe Ahaba mwanda byādi bityumuna bijila bya Yehova byaāpele bene Isalela bya kuleka kupoteja kipyanwa kya kisaka. (Levi 25:23; Umbadilo 36:7) Kibamweka patōka’mba Nabote wādi ukōkele Yehova.

5. Lelo i bika byālongele Yezebele pa kuyata budimi bwa mañanza bwa Nabote?

5 Mulopwe Ahaba ne wandi mukaji bālongele bintu bisansa mutyima pāpelele Nabote kwibapoteja budimi bwandi bwa mañanza. Pa kusaka kuyata budimi bwa mañanza’bwa, Yezebele mulopwe mukaji wānenene bana-balume babidi balambike Nabote mambo a kintu kyakālongelepo. Mfulo mfulō, Nabote ne bandi bana bana-balume bāipaibwa. Le i bika byālongele Yehova pa buno bukondame busansa bya mwiko?

BOLOKE BWA LEZA

6, 7. Lelo Yehova wālombwele namani amba usenswe boloke, ne mwanda waka padi kino kyākankamikile babutule ba Nabote ne balunda nandi?

6 Kepākabilepo ne mpafu mine, kala Yehova watuma Ediya kukatopeka Ahaba. Ediya wālombwele Ahaba amba i ntapani kadi ngivi. Lelo i butyibi’ka bwākwete’po Yehova? I bwa kwipaya Ahaba, wandi mukaji ne babo bana bana-balume’nka na mwāfwidile Nabote ne bandi bana.1 Balopwe 21:17-25.

7 Babutule ba Nabote ne balunda nandi bādi na bulanda bukatampe pa kino kintu kibi kyālongele Ahaba. Aye’ko Yehova wāmwene bukondame’bwa ne kulonga’po kintu bukidibukidi. Padi ye bano bāsengelwe. Inoko, kwityepeja ne kikulupiji kyabo mudi Yehova byātudilwe pa ditompo na myanda yālondele’po.

8. Lelo Ahaba wālongele bika pa kwivwana musapu wa Yehova, ne byāfula kwepi?

8 Ahaba pa kwivwana butyibi bwākwete Yehova padi, “wasana bivwalwa byandi, ne kuvwalwa nkolwa kungitu yandi, ne kushikilwa ne nzala, walāla mu nkolwa, kaenda bityebitye.” Ahaba wētyepeje. Byāfula kwepi? Yehova wasapwila Ediya amba: “Nanshi nkikaletapo kibikibi’kya mu mafuku andi, ehe, mwanda wetyepeja ku meso ami; ino nkekileta kibikibi’kya mu mafuku a wandi mwana pa njibo yandi.” (1 Balopwe 21:27-29; 2 Balopwe 10:10, 11, 17) Yehova, “utompanga mityima’ya,” ne mwine ubwanya kumona motwikadile binebine, wāfwidile Ahaba lusa.Nkindi 17:3.

KWITYEPEJA KWITUKIÑANGA

9. Mwanda waka kwityepeja kwākingile babutule ba Nabote ne balunda nandi?

9 Babutule ba Nabote ne balunda nandi pobāivwene amba kisaka kya Ahaba kekikipebwapo mfuto kufika’nka ne byakafwa, padi lwitabijo lwabo mudi Leza lwātūdilwe pa ditompo. Inoko kwityepeja kwādi kwa kwibakwasha balame lwitabijo lwabo. Mwanda waka? Mwanda kwityepeja kwādi kwa kwibakwasha bendelele  kutōta Yehova ne kukulupila’mba Leza kabwanyapo kulonga bukondame. (Tanga Kupituluka 32:3, 4.) Mu mafuku āya kumeso, babutule ba Nabote bakeselwa pa kumona baswe babo basangulwa. Buno bo bukekala boloke bwa binebine kudi Nabote ne ku bandi bana. (Yoba 14:14, 15; Yoano 5:28, 29) Muntu mwityepeje uyukile amba “Leza ukaleta mingilo yonsololo, shi mingilo ka shi mingilo ka, mu kidye, ne bintu byonso bifibwe, shi i bika shi i bika, nansha kikale kiyampe, nansha kibi kine.” (Musapudi 12:14) Yehova uyukile ne myanda yoketuyukilepo batwe. O mwanda kwityepeja kuketukinga tulame lwitabijo lwetu mudi Yehova.

10, 11. (a) Lelo i ngikadilo’ka ibwanya kutūla pa ditompo muswelo otumona boloke? (b) Lelo kwityepeja kuketukinga mu miswelo’ka ibidi?

10 Le ukalonga namani shi bakulumpe abakwata butyibi bokwivwanijepo nansha kwitabija? Kimfwa, le ukalonga namani shi abe nansha muntu mukwabo osenswe wayatwa madyese mu mwingilo wa Yehova? Le ukalonga namani shi mwinē pobe, obe mwana, nansha mulunda nobe wapangwa ne kwitabijepo butyibi bwa bakulumpe? Le ukalonga namani shi ulanga’mba bakulumpe i balonge kilubo pa kufwila nonga-bibi lusa? Ino myanda ibwanya kutūla lwitabijo lwetu mudi Yehova pa ditompo ne pa muswelo walongolwele kipwilo dyalelo. Lelo  kwityepeja kukakukinga namani shi ubatanwa na mwanda umo pa ino yatelwa’i? Nanshi tutalei’ko miswelo ibidi.

Le ukalonga namani shi bakulumpe abaela musapu wa butyibi bokwitabijepo? (Tala musango 10, 11)

11 Mubajinji, shi twi betyepeje nabya tuketabija’mba ketuyukilepo myanda yonso. Ekale nansha shi tulanga’mba twi bayuke bintu byonso pa mwanda’wa, inoko i enka Yehova kete ye uyukile bidi mu mityima ya bantu. (1 Samwele 16:7) Shi tuvuluke kino, tuketabija na kwityepeja’mba tudi na mikalo ne tusakilwa kulemununa mulangilo wetu. Wa bubidi, shi tubamone nansha kulongelwa bintu na bukondame, kwityepeja kuketukwasha tulame kikōkeji, kitūkijetyima ne kukungila Yehova apwije mwanda’wa. Bible unena’mba: “Biyampe bikekalanga ne boba bakamwa Leza.” Ubweja’ko kadi amba: “Kekukekalapo biyampe ne mubi, nansha kulēpeja mafuku andi.” (Musapudi 8:12, 13) Shi twityepeje, nabya tukamwena’mo batwe ne bantu bakwabo kumo.Tanga 1 Petelo 5:5.

BUZAZANGI MU KIPWILO

12. Le i myanda’ka yotusa kubandaula pano, ne mwanda waka?

12 Bene Kidishitu babajinji ba mu Antyoka wa Shidea bātenwe na mwanda watūdile pa ditompo kwityepeja kwabo ne mutyima wa kulekela. Nanshi tutalei uno mwanda ne kwiwingidija pa kubandaula mutyima wetu pa mwanda utala lulekelo. Padi kibwanya kwitukwasha twivwanije mwanda waka Yehova wingidijanga bantu bampikwa kubwaninina inoko pampikwa kutyimpila panshi misoñanya yandi.

13, 14. Lelo mutumibwa Petelo wāpelwe mingilo’ka, ne wālombweje bukankamane bwandi namani?

13 Mutumibwa Petelo i mukulumpe wādi uyukilwe senene na bene Kidishitu babajinji bavule. Wādi mulunda na Yesu kadi wāpelwe mingilo ya mvubu mpata. (Mateo 16:19) Kimfwa, mu mwaka wa 36, Petelo wātuminwe kukasapwila Konilusa ne ba mu njibo yandi bene. Mwanda waka uno mwingilo wādi wa pa bula? Mwanda Konilusa kādipo Muyuda; ino wādi Mujentaila wampikwa kutwejibwa kwisao. Kitatyi kyātambwile Konilusa ne ba mu njibo yandi mushipiditu ujila, Petelo wājingulwile amba bafwaninwe kubatyijibwa ke bene Kidishitu. Wānenene amba: “Le kudi muntu ukokeja kukankaja mema’mba bano’ba kebakibatyijibwa, bantu batambula mushipiditu ujila monka motutambwidile’o batwe?”Bilongwa 10:47.

14 Mu mwaka wa 49, batumibwa ne bakulumpe ba mu Yelusalema bēbungile pamo mwanda wa kukwata butyibi shi bene Kidishitu Bajentaila bādi bafwaninwe kutwejibwa kwisao. Mu ino mīsambo, Petelo wāvulwije banababo na bukankamane amba wāmwene Bajentaila bampikwa kutwejibwa kwisao batambula mushipiditu ujila. Myanda yēmwenine Petelo yo yākweshe kitango kyendeji kikwate butyibi. (Bilongwa 15:6-11, 13, 14, 28, 29) Bene Kidishitu Bayuda ne Bajentaila bādi bafwaninwe kufwija’ko Petelo pa kushintulula ino myanda na bukankamane. Bine kyādi kipēla ku bene Kidishitu babajinji kukulupila uno muntu wa kikōkeji kadi mutame ku mushipiditu!Bahebelu 13:7.

15. Lelo Petelo wālongele kilubo’ka paādi mu Antyoka wa Shidea? (Tala kifwatulo ku ngalwilo.)

15 Abo bapwa’tu mīsambo ya mu Yelusalema, Petelo wāenda mu Antyoka wa Shidea. Kwine’kwa wādi wikele na banababo Bajentaila. Tubwanya kuvuluka mobādi basanshilwe kuboila ñeni kudi Petelo ne ku bintu byāemwenine. Inoko, ye bano bātulumukile ne kutenekwa pālekele Petelo kudya nabo pamo mu kitulumukila. Petelo wātonwene ne bene Kidishitu bakwabo Bayuda balonge namino enka ne Banabasa mwine. Mwanda waka uno  mukulumpe mwine Kidishitu mutame ku mushipiditu wālongele kino kilubo kikatampe kine kyādi kibwanya kukalañanya kipwilo? Nakampata, le i ñeni yotubwanya kuboila ku kilubo kyālongele Petelo mine iketukwasha shi mukulumpe wetunena nansha kwitulonga bisansa?

16. Le Petelo wālemunwinwe namani, ne kino i kilete bipangujo’ka?

16 Tanga Ngalatea 2:11-14. Petelo wātyinine bantu. (Nkindi 29:25) Petelo wādi uyukile biyampe mumweno wa Yehova pa Bajentaila. Nansha nankyo, wātyinine amba bene Kidishitu Bayuda batwejibwe kwisao bātambile ku Yelusalema bakamupelula pa kumumona upwene na bene Kidishitu Bajentaila. Mutumibwa Polo wāsapwidile Petelo amba i nzazangi. Mwanda waka? Mwanda Polo wāivwene Petelo unenena Bajentaila māya mu mīsambo yālongelwe mu Yelusalema mu mwaka 49. (Bilongwa 15:12; Ngalatea 2:13.) Lelo bene Kidishitu Bajentaila bālubilwe na Petelo bālongele’po namani? Le bākukele? Lelo Petelo wājimije madyese andi pa mwanda wa kino kilubo?

IKALA NA LULEKELO

17. Lelo Petelo wāmwenine namani mu lulekelo lwa Yehova?

17 Petelo wētyepeje ne kwitabija kulemununwa na Polo. Bisonekwa kebinenenepo amba Petelo wājimije madyese nansha amo a mingilo. Inoko, mwenda mafuku wāpelwe mushipiditu ujila mwanda wa kulemba mikanda ibidi ya mu Bible. Mu mukanda wandi wa bubidi wātelele’mo enka ne Polo bu “mwanetu muswedibwe.” (2 Petelo 3:15) Kilubo kya Petelo kyāsanshije bene Kidishitu Bajentaila. Inoko, Yesu mutwe wa kipwilo wāendelele na kumwingidija. (Efisesa 1:22) Batutu ne bakaka mu kipwilo bādi na mukenga wa kwiula Yesu ne Shandi na kulekela Petelo. Na bya dyese, kekudipo muntu nansha umo wākukele pa mwanda wa kilubo kya muntu wampikwa kubwaninina.

18. Le i kitatyi’ka kyotusakilwa kwiula mumweno wa Yehova pa boloke?

18 Byokekwādipo mukulumpe nansha umo mubwaninine mu kipwilo kibajinji kya bene Kidishitu, o mwanda ne dyalelo nadyo kekudipo mukulumpe mubwaninine mu kipwilo bya bene Kidishitu. Bible unena’mba: “Batwe bonso tukukalanga divule dine.” (Yakoba 3:2) Kino i kipēla kunena, ino tukalonga namani shi mwanetu wetulubila pa mwanda wa kubulwa kubwaninina? Lelo tukeula mumweno wa Yehova pa boloke? Kimfwa, le ukalonga namani shi mukulumpe waleta malondololo amweka bwa a kufwatakenya muntu kampanda? Lelo ukakukala shi mukulumpe wanena bukidibukidi bintu bikusansa? Pa kyaba kya kulanga bukidibukidi amba mwanetu’wa kakifwaninwepo bu mukulumpe, le ubulwe’po kwilaija na kitukijetyima Yesu mutwe wa kipwilo? Pa kyaba kya kwimanina’nka pa kilubo, le ubulwe’po kuvuluka myaka mivule yaingila mwanetu’wa na kikōkeji? Shi tutu ukulubile’wa ukyendelela kwingila bu mukulumpe nansha watambwila’ko madyese makwabo, le ukasangala? Shi udi na mutyima wa kulekela, nabya ulombolanga’mba wiulanga mumweno wa Yehova pa boloke.Tanga Mateo 6:14, 15.

19. I bika byotwasumininwa kulonga?

19 Byotusenswe boloke, tutengele na bubine difuku dikatalula’ko Yehova bukondame bonso bulengeje Satana ne ngikadilo ya bintu yandi mibi. (Isaya 65:17) Pano’ko bidi, shi tubalongelwa bintu na bukondame, twityepejei mwanda ketubwanyapo kuyuka myanda yonso kadi tulekelei boba betulubila. Shi tulonge uno muswelo, nabya tubaiula mumweno wa Yehova pa boloke.