Enda ku bidi'mo

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Tonga Ludimi Kiluba

“Pota Bubine, Kokapotoloja’bo”

“Pota Bubine, Kokapotoloja’bo”

“Pota bubine, kokapotoloja’bo, ne tunangu ne bulemununi ne ñeni.”​—NKINDI 23:23.

ÑIMBO: 94, 96

1, 2. (a) Le i kintu’ka kya mvubu mpata mu bobe būmi? (b) Le i bubine’ka botumwene na mvubu, ne mwanda waka? (Tala bifwatulo ku ngalwilo.)

LE I kintu’ka kya mvubu mpata mu bobe būmi? Batwe bantu ba Yehova, kintu kya mvubu mpata kotudi i kipwano kyotupwene nandi. Ketufwaninwepo kushinta’kyo ku kintu kyo-kyonso. Kadi tumwene bubine bwa mu Bible na mvubu, mwanda bwitukwashanga twikale balunda na Yehova.​—Kolose 1:9, 10.

2 Yehova i wetu Mufundiji Mukatakata, mwine witufundijanga bubine buvule bulēme budi mu Kinenwa kyandi, Bible. Witufundijanga kamweno kadi na dijina dyandi ne kwitulombola ngikadila yandi ya kutendelwa. Wētulombwele amba witusenswe bininge, wāpāna ne būmi bwa wandi Mwana wasenswe pa mwanda wetu. Yehova witufundijanga myanda ya Bulopwe bwa Meshiasa. I mwitupe lukulupilo lwa mu mafuku a kumeso, lwa kwenda momwa mūlu ku bashingwe māni nansha lwa kwikala mu Paladisa pano pa ntanda ku “mikōko mikwabo.” (Yoano 10:16) Yehova witufundijanga mwa kwikadila mu būmi. Tumwene buno bubine bu kyabulēme mwanda bwitukwashanga  tufwene Umpangi wetu ne kwitupa kitungo mu būmi.

3. Le Yehova witulombanga lupeto pa kwifunda bubine?

3 Yehova i Leza wa buntu. Buntu bwandi bwāmutonwene apāne’nka ne wandi Mwana pa mwanda wetu. Yehova pamonanga muntu ukimba bubine, aye umukwashanga ebusokole. Ketulombengapo lupeto pa kwifunda bubine. Difuku dimo, muntu umo witwa bu Shimona wāsakile kupa mutumibwa Petelo lupeto mwanda wa bamupe lupusa lwa kupa bantu bakwabo mushipiditu ujila. Petelo wāshintulwile amba mulangilo wandi i mubi, wānena’mba: “Ndalama yobe yoneke pamo nobe, mwanda ubalanga’mba kyabuntu kya ku bitupu kya Leza ukokeja kutambula’kyo ku lupeto.” (Bilongwa 8:18-20) Penepa, ‘kupota bubine’ kushintulula bika?

LE ‘KUPOTA BUBINE’ KUSHINTULULA BIKA?

4. Le i bika byotusa kwifunda pa bubine mu kino kishinte?

4 Tanga Nkindi 23:23. Pa kwifunda bubine bwa mu Bible, bilombanga kulonga bukomo. Bitulombanga kwisuminwa bintu bimo pa kwifunda’bo. Kadi pa kupwa ‘kupota bubine,’ ko kunena’mba kwifunda bubine, tufwaninwe kutadija kutyina’mba ‘twakapotoloja’bo,’ ko kunena’mba kwibuleka. Le ‘tupotanga’ bubine bwa mu Bible namani? Le abo bwine bulomba bika ne bika? Malondololo a bino bipangujo aketukwasha tumone bubine na mvubu mikatampe ne kwitukwasha tusumininwe bininge kuleka kwibushiya. Tusa kwivwanija kikadile bubine bwa Yehova na bulēme kutabuka kintu kikwabo kyo-kyonso.

5, 6. (a) Le i muswelo’ka otubwanya kupota bubine kwampikwa lupeto? Shintulula. (b) Le tumwenanga namani mu bubine?

5 Kunena’mba kintu i kya ku bitupu kekushintululapo amba kekilombepo kujimija kintu nansha kimo. Kishima kya Kihebelu kyalamwinwe mu Nkindi 23:23 bu ‘kupota,’ kibwanya ne kushintulula’mba ‘kwikala na.’ Bino bishima byonso bibidi bilombola’mba muntu pa kwikala na kintu kyamwene bu kidi na mvubu, ufwaninwe kulonga bukomo nansha kwisuminwa kintu kampanda. Pa kusaka twivwanije mwa kupotela bubine, langa’po bidi shi abatūla makonde a ku bitupu mu nsoko. Le tukakulupila’mba makonde’a akeila ao mene pa meza etu? Aa, tufwaninwe kwenda ku nsoko, ne kwialeta ku njibo. Nanshi, nansha shi makonde kealombepo lupeto, bitulomba kulonga bukomo pa kwikala nao. Mu muswelo umo onka, netu ketusakilwapo lupeto pa kwifunda bubine, inoko bilomba kulonga bukomo ne kwipāna.

6 Tanga Isaya 55:1-3. Byobya byānenene Yehova bitukwasha twivwanije mushintulwila kupota bubine. Mu ano mavese, Yehova udingakanya binenwa byandi bya bubine na mema, mabele, ne vinyu. Mema atalala byoatūkijanga mutyima wa muntu udi na kyumwa, bubine nabo bwitutūkijanga mutyima. Kadi mabele nao byoakwashanga mwana ekale na bukomo, bubine bwa mu Bible nabo bukomejanga kipwano kyotupwene na Yehova. Yehova udingakanya monka binenwa byandi na vinyu. Mwanda waka? Bible unena’mba vinyu isangajanga bantu. (Ñimbo ya Mitōto 104:15) Nanshi, Yehova paetunena ‘tupote vinyu’ wituyukija’mba shi tulonda buludiki bwandi mu bwetu būmi, nabya tukekala na nsangaji. (Ñimbo ya Mitōto 19:8) Yehova i mudingakanye bino bintu mwanda wa kwitukwasha twivwanije muswelo wa kumwena mu kwifunda bubine ne kwibwingidija. Pano twisambilei’ko bidi pa bintu bitano byotubwanya kuleka pa kupota bubine.

 LE WESUMINWE BIKA PA KUPOTA BUBINE?

7, 8. (a) Mwanda waka bilombanga kitatyi pa kwifunda bubine? (b) Le mwifundi umo wepēne namani, ne i bika byalupukile’ko?

7 Kitatyi. Bilombanga kitatyi pa kusaka muntu evwane musapu wa Bulopwe, kutanga Bible ne mabuku esambila pa Bible, kwifunda Bible na Batumoni ba Yehova, kuteakanya kupwila, ne kutanwa’ko. Pa kulonga bino bintu byonso, tufwaninwe kwingidija kitatyi kyotwadi ba kwingidija ku mingilo mikwabo, ne mingilo ya mvubu mityetye. (Tanga Efisesa 5:15, 16 ne kunshi kwa dyani.) Le pa kwifunda bubine bwa kyalwilo bwa mu Bible, bilomba bitatyi binga? Bilondakananga na muntu ne muntu. Kekudipo mikalo pa byotubwanya kwifunda pa tunangu twa Yehova, mashinda andi, ne bintu byalongele. (Loma 11:33) Nimelo mibajinji ya Kiteba kya Mulami yādingakenye bubine na “diluba dityetye” ne kunena’mba: “Kufwaninwepo’tu kwimanina’nka pa diluba dimo dya bubine. Shi i enka dimo dyo dya kamweno, nankyo kekukekalapo dikwabo. Apa’dyo, ne kukimbila’ko makwabo.” Nanshi tubwanya kwiipangula’mba: ‘Le i bintu binga byondyukile padi Yehova?’ Nansha ke potukekala’ko nyeke, kukekala nyeke bintu bivule bya kwifunda padi Yehova. Inoko dyalelo i biyampe twingidije kitatyi kyotudi nakyo mwanda wa kwifunda bintu bivule ponso pobibwanika. Tutalei bidi kimfwa kya muntu umo walongele namino.

8 Mariko, * (tala kunshi kwa dyani) nsongwakaji umo wa mu Jampani, wavilukidile mu États-Unis mwanda wa kukafunda mu New York City. Difuku dimo, kaka umo pania wamusapwila myanda miyampe ku yandi njibo. Nansha Mariko byaadi kala mu kipwilo kampanda, ino washilwile kwifunda Bible na uno kaka. Wasenswe bininge byaadi wifunda, ebiya wamunena befunde misunsa ibidi ku yenga. Nansha Mariko byaadi uvudilwe bya kulonga bya ku masomo koku kadi wingila mu kitatyi kityetye, washilwile kwenda ku kupwila’nka penepa. Watyepeje kitatyi kya kwipwija mukose mwanda wa ekale na kitatyi kivule kya kwifunda bubine. Pa kwipāna uno muswelo, Mariko wafwenene bininge kudi Yehova, kadi ne mwaka mwine kewabwene, wabatyijibwa. Myeji isamba pa kupita’po, mu 2006, washilula kwingila bu pania, kadi ukidi pania ne didi kūlu dino.

9, 10. (a) Le kwifunda bubine kushintanga namani muswelo otumona bintu bya ku ngitu? (b) Le nsongwakaji umo walekele bika, ne wiivwene namani pa kwibileka?

9 Bintu bya ku ngitu. Pa kwifunda bubine, bibwanya kwitulomba kuleka kaji nansha mwingilo wa mfutwa miyampe mu ino ngikadilo. Kimfwa, ba Petelo ne Andele bādi babiluwe, ino pēbetyile Yesu amba bekale bandi bana ba bwanga, bāshile mwingilo wabo wa buluwe. (Mateo 4:18-20) Kino kekishintululapo amba ufwaninwe kuleka kaji kitatyi kyowifunda bubine. Muntu ufwaninwe kwingila ne kukwatakanya kyandi kisaka. (1 Temote 5:8) Inoko kitatyi kyowifunda bubine, muswelo omona bintu bya ku ngitu ushintanga. Ujingululanga kintu kine kya mvubu mu būmi. Yesu wānenene amba: “Lekai kwibīkila byabulēme pano pa ntanda.” Ino wētukankamikile amba: “Mwibīkilei byabulēme byenu momwa mūlu.” (Mateo 6:19, 20) Kino kyo kyalongele nsongwakaji umo witwa bu Maria.

10 Maria wadi usenswe makayo a tenenshi (golf) tamba’tu ukidi mwanuke. Wadi kakaye’o biyampe ku masomo a sekondele. Weayuka senene, ebiya bamupa ne mukanda wa kufutyilwa ku iniveleshite. Kitungo kya Maria mu būmi kyadi kya kwikala mukayi wa bwino ne kya kumona lupeto  luvule. Kupwa washilula kwifunda Bible. Wasenswe byaefundile, washilula kwibingidija mu būmi bwandi. Aye mwine unena’mba: “Ami pa kulonda misoñanya ya mu Bible mu mwikadila ne mu būmi bwami, naikala na nsangaji bininge.” Maria wajingulwile amba i bikomo kuta mutyima ku kipwano kyandi na Yehova koku kadi utele’o ku mwingilo wandi wa makayo. (Mateo 6:24) O mwanda walekele kitungo kyandi kya kwikala mukayi wa bwino pa mwanda wa kintu kilumbuluke. Dyalelo, i pania kadi unena’mba “udi na būmi bwa nsangaji kadi bwa kitungo.”

11. Kitatyi kyotwifunda bubine, le i bika bibwanya kulongeka pa kipwano kyotupwene na bantu bamo?

11 Kipwano kyetu na bakwetu. Shi tubashilula kwingidija byotwifunda mu Bible, kipwano kyotupwene na balunda ne na bantu ba mu kisaka kibwanya kushinta. Yesu wētukweshe twivwanije bubinga bwine, kitatyi kyaālombēle pa mwanda wa balondi bandi amba: “Wibapandule na bubine; kinenwa kyobe i bubine.” (Yoano 17:17; kunshi kwa dyani) ‘Kupandula’ kubwanya ne kushintulula ‘kutūla pafula.’ Shi tubashilula kwingidija bubine mu bwetu būmi, tutūlwanga pafula kulampe na ino ntanda mwanda tulondanga misoñanya ya mu Bible. Nansha byotuloñanga bukomo bwa kwikala mu kipwano kiyampe na balunda netu ne babutule betu, bamo babwanya kuleka kwitusanswa na mobadi betusanshilwe, kadi babwanya’nka ne kwitulwa pa mwanda wa nkulupilo yetu mipya. Kino kekitutulumujangapo. Mwanda Yesu wānenene amba: “Na bubine, balwana na muntu bakekalanga bantu ba mu njibo yandi.” (Mateo 10:36) Ino kadi Yesu wālaile amba nansha shi tubashiye bintu bivule namani pa mwanda wa bubine, baketupingakenya’po bivule kutabuka!​—Tanga Mako 10:28-30.

12. Le Muyuda umo walekele bika pa mwanda wa bubine?

12 Muyuda umo witwa bu Aaron, wadi ukulupile mu būmi bwandi bonso amba i bibi kutela dijina dya Leza. Inoko na bubine aye wadi usaka kuyuka bubine butala padi Leza. Difuku dimo, Kamoni umo wamulombola’mba shi abweje masomo a mawi ku tumama tuná twa dijina dya Leza, dibwanya kutelwa’mba “Yehova.” Aaron wasangala bininge pa kuyuka kino, waenda ku shinankonka kukasapwila’mo balabi! Wadi ulanga’mba nabo basa kusangala pa kuyuka bubine bwa dijina dya Leza, ino abo bafītwa. Bamupēlela mata, kupwa bamupanga. Kisaka kya Aaron nakyo kyamwalamukila. Ino aye kalekelepo kino kimukankaje kuyukila’ko bivule padi Yehova. Aaron waikala ke Kamoni wa Yehova, kadi waingidile Yehova na kikōkeji mu būmi bwandi bonso. Netu tubwanya kutengela’mba kipwano kyotupwene na bakwetu kikokeja kushinta kitatyi kyotwifunda bubine.

13, 14. Le i bika byotufwaninwe kushinta mu muswelo utulanga ne otulonga bintu kitatyi kyotwifunda bubine? Leta kimfwa.

13 Milangwe ne bilongwa bya disubi. Kitatyi kyotwifunda bubine ne kushilula kulonda misoñanya ya mu Bible mu būmi, tufwaninwe kwitabija kulemununa mulangilo wetu ne bilongwa byetu. Mutumibwa Petelo wālembele amba: “Byomudi bana ba kikōkeji, lekai kulonga bintu mwendele bya kusakasaka byomwadi nabyo pa kala pomwadi kemwayukile kintu.” Kupwa wābweja’ko amba: “Ikalai bajila mu mwikadilo wenu onso.” (1 Petelo 1:14, 15) Mu Kodinda wa kala, bantu bavule bādi na mwikadilo mubi. Bantu bādi bekele’mo bādi bafwaninwe kushinta bininge pa kwikala bampikwa disubi ku meso a Yehova. (1 Kodinda 6:9-11) Dyalelo nadyo, bantu bavule bashintanga uno muswelo kitatyi kyobefunda bubine. Petelo  wāshintulwile kino paālembele amba: “Kitatyi kyapita kibemubwana kyomwadi mufikidija kiswa-mutyima kya mizo pomwadi mulonga bilongwa bya kwiendeja pampikwa bumvu, bilokoloko bya kubulwa kwibeja, mutomeno-mpata, mafetyi mabimabi, kutomatoma mālwa mangi, ne butōtyi bwa bilezaleza bujilula bijila.”​—1 Petelo 4:3.

14 Ba Devynn ne Jasmine badi bankolwankolwa mu bula bwa myaka mivule. Nansha Devynn byaadi na bwino mu mwingilo wa lubalo, wadi ujimija’nka kaji pa mwanda wa bunkolwankolwa. Jasmine wadi uyukene bu kilobo kadi usenswe bya lūma. Difuku dimo, aye mukolwe, wesambakana na Batumoni babidi bamishonele mu dishinda. Bamunena befunde nandi Bible. Ino yenga mukwabo abo pa kwenda ku yabo njibo, batana ba Jasmine ne Devynn bakolwe fwē. Kebadipo balanga’mba bamishonele babwanya kwiya ku yabo njibo. Bamishonele pa kwiya musunsa mukwabo, bintu byashinta. Ba Jasmine ne Devynn badi na kipyupyu kya kwifunda bubine bwa mu Bible, ne kwija mpika bashilula kwingidija byobadi befunda. Ne myeji isatu mine keyabwene, baleka’byo kutoma mālwa, kadi mwenda mafuku balembeja busongi bwabo. Bantu bavule mu kyabo kibundi bamwene muswelo washintyile ba Jasmine ne Devynn, nabo bashilula kwifunda Bible.

15. Le i bintu’ka bikomo kushinta pa mwanda wa bubine, ne mwanda waka?

15 Bibidiji ne bilongwa kebisangajapo Leza. Bintu byotubwanya kukomenwa kushinta i bibidiji ne bilongwa kebisangajapo Yehova. Bantu bamo nansha shi abefunde mumwena Yehova bino bintu, bakomenwanga kwibileka. Balañanga mukalongela’po ba mu kyabo kisaka, bobengila nabo, ne balunda nabo. Bayukile amba bantu bavudile kulamata ku bibidiji bimobimo, kimfwa kulēmeka babutule bafwile. (Kupituluka 14:1) Penepa, i bika bibwanya kwitukwasha tushinte? Tubwanya kuboila ñeni ku bimfwa biyampe bya bantu ba pa kala bāshintyile kitatyi kyobēfundile bubine, kimfwa bene Kidishitu babajinji ba mu Efisesa.

16. Le bene Efisesa bamo bēsuminwe bika?

16 Mu Efisesa wa kala, bantu bādi bavudile kulonga bya majende. Le bano bantu bādi balonga bya majende, bālongele namani pobāikele ke bene Kidishitu? Bible ushintulula’mba: “Bantu bavule badi balonga bya maleñanya babungila mabuku abo pamo basōka’o ku meso a bonso. Penepo babala lupoto lwao batana’mba i bibese bya ndalama 50 000. Penepa mwanda wa Yehova wadi wenda utama ne kunekenya na bukomo bonso.” (Bilongwa 19:19, 20) Bano bene Kidishitu ba kikōkeji bāitabije kujimija mabuku abo a lupeto luvule, Yehova nandi wēbesela.

17. (a) Le i bintu’ka bimobimo byotwesuminwe pa mwanda wa bubine? (b) Le i bipangujo’ka byotukalondolola mu kishinte kilonda’ko?

17 Le i bika byowesuminwe pa mwanda wa kwifunda bubine? Batwe bonso twesuminwe kitatyi kyetu. Bamo motudi besuminwe mikenga ya kwikala bampeta. Padi kipwano kyotwadi tupwene na bakwetu kyashintyile. Bavule motudi bashintyile mulangilo ne bilongwa byabo, kadi baleka bibidiji ne bilongwa kebisangajapo Yehova. Inoko tukulupile amba bubine bwa mu Bible budi na mvubu kutabuka kintu kyo-kyonso kyotwalekele. Bubine bwa mu Bible bwitukwashanga tupwane bininge na Yehova, kintu kine kya mvubu mpata mu būmi bwetu. Shi tulangulukile pa madyese onso otudi nao pa mwanda wa bubine, i bikomo kwitabija’mba muntu ubwanya ‘kupotoloja’bo.’ Le kino kibwanya kulongeka namani? Le i muswelo’ka otubwanya kuleka kulonga kino kilubo kikatampe? Tukalondolola bino bipangujo mu kishinte kilonda’ko.

^ mus. 8 Majina amo mu kino kishinte i mashintwe.