Enda ku bidi'mo

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Tonga Ludimi Kiluba

 SHAPITA 27

“Leka! Leka! Ke Bulumbuluke Bwandi I Byamwiko’tu!”

“Leka! Leka! Ke Bulumbuluke Bwandi I Byamwiko’tu!”

1, 2. Le buyampe bwa Leza i bukatampe namani, ne Bible unena namani pa ino ngikadilo?

BANTU bota dyuba dyenda dishika, balunda bapityija kitatyi pamo na kudya bidibwa, basepa ne kwisamba koku babandila bupangi. Kokwa nako, kidimye wamone budimi bwandi ne kusangala koku umungamunga mwanda kūlu kubafinda mwanda i dikumbi dibajinji dya mvula disaka kuponena pa bidimibwa. Aku nako, ba mulume ne mukaji i basangale pa kumona wabo mwana washilula kantanta nansha kutabula.

2 Bano bantu, bekale bayuke nansha kebayukile, abo bonso bamwenanga mu kintu kimo​—ke mu bulumbuluke nansha buyampe bwa Yehova Leza kadi. Bantu benda ku bipwilo banenanga divule amba, “Leza i muyampe.” Ino Bible unena na bukomo amba: “Leka! leka! ke bulumbuluke [buyampe] bwandi i byamwiko’tu!” (Zekadia 9:17) Ino bimweka’mba i batyetye’tu dyalelo bayukile mushintulwila bino bishima. Le i bika bibadilwa mu buyampe bwa Yehova Leza, ne ino ngikadilo ya Leza idi na lupusa’ka pa muntu ne muntu?

Kipindi Kilombola Buswe bwa Leza

3, 4. Le buyampe i bika, ne mwanda waka buyampe bwa Yehova Leza butelelwe bu kilomboji kya buswe bwandi?

3 Mu ndimi mivule ya dyalelo, “buyampe” i kishima kya bituputupu. Ino mungya Bible, buyampe ke kishimapo kya bituputupu. Dibajinji, kifunkila pa ngikadilo miyampe ya mwikadilo. Nanshi tubwanya kunena’mba, buyampe budi mudi Yehova. Ngikadilo yandi yonso​—bukomo, boloke, ne tunangu​—i miyampe kutabuka. Ne kadi, buyampe bubwanya  kutelwa bu kilomboji kya buswe bwa Yehova. Mwanda waka?

4 Buyampe bwingilanga, bumwekela ku bilongwa. Mutumibwa Polo wānene amba mu bantu, buyampe busangajanga kupita ne boloke bwine. (Loma 5:7) Moloke ulamatanga na kikōkeji ku bijila, ino muyampe aye ulonga bivule kupita ne papo. Ukwatanga mulangwe, ne kukimba muswelo ubwanya kumwena’mo bakwabo. Enka motusa kwikimwena, Yehova i muyampe namino. Bine, buno buyampe butambanga ku buswe bwa Yehova kebudi mpwilo.

5-7. Mwanda waka Yesu wāpelele kwitwa bu “Mufundiji Muyampe,” ne i bubinebine’ka bwa mushike bwaāfundije?

5 Kadi Yehova i muyampe mu muswelo wa pa bula. Kitatyi kityetye kumeso kwa Yesu kufwa, muntu umo wāmufwenene kamwipangula ne kumwita amba, “A Mufundiji Muyampe.” Yesu wāmulondolola amba: “Kyoungityila bu muyampe i kika le? I kutupu muyampe poso umo kete: Leza.” (Mako 10:17, 18) Kino kilondololwa kibwanya padi kukutulumuna. Mwanda waka Yesu wālondololwele uno muntu namino? Le Yesu kādipo’ni “Mufundiji Muyampe”?

6 Bimweka’mba uno muntu wādi na lushiñanya pa kwita Yesu bu “Mufundiji Muyampe.” Yesu, na butūkanye, wāpēle Shandi wa mūlu ino ntumbo, mwine muyampe kutabuka bonso. (Nkindi 11:2) Kadi Yesu wāfundije bubinebine bwa mushike. Padi Yehova kete, po pa kutadila byobya biyampe. Aye bunka ye udi na lupusa lwa kuyukanya kiyampe ne kibi. Ba Adama ne Eva, pa kutombokela Leza na kudya ku mutyi wa kuyukanya biyampe ne bibi obēbapeleje, bāsakile kwiyukila abo bene byoloke. Ino Yesu aye wādi mwityepeje, wālekele Shandi atūle misoñanya.

7 Kadi Yesu wādi uyukile amba Yehova ye Nsulo ya buyampe bonso bwa bine. Aye ye Mwine upānanga “kyabuntu kyonso kiyampe ne kya kupānwa kyonso kibwaninine.” (Yakoba 1:17) Tubandaulei bidi mumwekela buyampe bwa Yehova kupityila ku buntu bwandi.

 Bukamoni bwa Buyampe bwa Yehova Kebudi Mpwilo

8. Le Yehova i mulombole namani buyampe bwandi ku bantu bonso?

8 Muntu yense mūmi kemumwene mu buyampe bwa Yehova. Mitōto 145:9 unena’mba: “Yehova i muyampe ku bonso.” Le i bimfwa’ka bya buyampe bwandi ku bonso? Bible amba: “Nansha’ko byakashelepo aye mwine pampikwa bukamoni mwanda walongele biyampe na kwimupa mvula wa mūlu ne byaba bya kupa bipa, wayuja bā mityima yenu na byakudya ne tusepo.” (Bilongwa 14:17) Le kwaimvwene mutyima kutūka shi ubadi bidibwa bitobala? Mwene i pa mwanda wa buyampe bwa Yehova pa kutūla’ko pano pa ntanda mema atalala enda eshinta, ne “byaba bya kupa bipa” mwanda wa kutamija bidibwa bivule, shi bitupu longa kebidi’kopo. Yehova kamwekejepo buno buyampe bwandi enka ku boba bamusenswe, ino i ku muntu yense. Yesu wānene amba:  “Aye utambijanga dyuba dyandi ku babi ne ku bayampe kadi unokejanga mvula ku boloke ne ku bakondame bene.”​—Mateo 5:45.

Yehova wimupanga “mvula wa mūlu ne byaba bya kupa bipa”

9. Le kipa kya pome kimwekeja namani buyampe bwa Yehova?

9 Bavule pano bamonanga buntu bwandi bu bwa bitupu, mwanda bumwekanga pobadi kyaba kyonso, pobamona dyuba, mvula ne byaba bya kupa bipa. Kimfwa tala kipa kya pome. Kivudile kumena konso. Ino i kilumbuluke, kinengele kudya, kadi kiyule mema atalaja dityima ne kukwasha ngitu. Le uyukile amba kudi miswelo ya mapome palapala 7 500 pano pa ntanda, a misombelo ityila, a musombelo  wa olo, a kimandyano, a musombelo wa māni kadi ne bukata bwishileshile, amo makatampe kupita papalamushi? Shi ukwate nze ya pome mu dikasa i mitye bininge. Ino imeneja mutyi umo munengele. (Lwimbo 2:3) Ku muketeko, mutyi wa pome wikalanga na maluba mavwambile; ne ku munoko onso wa mvula wikalanga upa bipa. Mwaka ne mwaka mutyi ne mutyi wa pome ubwanya kupa bipa biyula makalato 20, kalato kamo kalēma makilo 19, ino walonga padi myaka 75!

Kano kaluze katyetye kabwanya kulupula mutyi mukatampe udya’ko bantu ne kwibasangaja mu makumi a myaka

10, 11. Le byumvwanino bilombola namani buyampe bwa Leza?

10 Mu buyampe bwandi kebudi mfulo, Yehova i mwitupe umbidi mupangwe mu muswelo wa “kutendelwa,” udi na byumvwanino bitukwasha tumone mingilo yandi ne kwiisangela. (Mitōto 139:14) Vuluka myanda itelelwe ku ntwelelo kwa uno shapita. Le i bintu’ka byalengeje basangale? Matama makata a mwana mutyetye. Kinya kya mvula inokela mu madimi. Kupona kwa dyuba kudi na misombelo ityila, ya olo, ne ityiluluka. Meso a muntu adi na bukomo bwa kumona misombelo mishileshile 300 000 ne kupita! Kadi matwi etu abwanya kushiañanya muvumino wa diwi dilumbuluke, muvumino wa luvula lupukuma mu mityi, ne kusepa kwa mwana ukalaba. Mwanda waka tubwanya kumona ne kwimvwana? Bible unena’mba: “Kutwi kwa kwivwana, ne dīso dya kumona, i Yehova wapangile’byo byonso bibidi.” (Nkindi 20:12) Ino bino i byumvwanino’tu bibidi.

11 Kyumvwanino kya kulula i bukamoni bukwabo bwa buyampe bwa Yehova. Myulu ya muntu idi na bukomo bwa kushiyañanya mvumba palapala 10 000. Langulukila bidi pa bino: bidibwa byosenswe bifutuma, maluba, mani makukuke, mwishi ukandila mu mubunda. Kadi na kyumvwanino kyobe kya kutenga, ubwanya kwimvwana kyanga kya makala mu mpala, kufumbakanibwa na muntu osenswe, kusenena kwa kipa kyokwete mu dikasa. Abe ubokota’kyo, kala kubaiya kyumvwanino kikwabo kya butobaji. Kilango kya mu kanwa kobe kisa kujiula musonso wa bintu palapala bidi mu kipa ne kulupula mu kanwa butobaji bumo kampanda.  Bine, tudi na bubinga bwa kunena Yehova amba: “Ē! Ē! Ē! būmuntu bobe kebo bukatakata bōbīkile boba bakwakaminwe!” (Mitōto 31:19) Le penepo i buyampe’ka ‘bubikīle’ Yehova boba bamwakaminwe?

Byabuyabuya bya Nyeke Bitamba ku Buyampe

12. Le i mpangiko’ka ya mvubu mpata itūdile’ko Yehova, ne mwanda waka?

12 Yesu wānene amba: “I kilembwe amba: ‘Muntu kakokejapo kwikala mūmi na mikate yonka kete mhm, ino i na kinenwa kyonso kitamba mu kyakanwa kya Yehova.’” (Mateo 4:4) I amo, mpangiko ya Yehova ya ku mushipiditu ibwanya kwitulengeja twikale biyampe kupita ne pa kwikala na ngitu miyampe, mwanda iketutwala ku būmi bwa nyeke. Mu Shapita 8 wa dino dibuku, twefundile amba Yehova wingidijanga bukomo bwandi bwa kujokeja bintu mu ano mafuku a mfulo, mwanda wa kubungila bipangwa byandi mu paladisa ya ku mushipiditu. Mwingilo mukatampe wingilwa mu ino paladisa i wa kuleta byakudya bivule bya ku mushipiditu.

13, 14. (a) Le i bika byāmwene mupolofeto Ezekyele mu kimonwa, ne bishintulula bika kotudi dyalelo? (b) Le i mpangiko’ka ipāna būmi itūdīle’ko Yehova bengidi bandi ba kikōkeji?

13 Mu bupolofeto bukatampe bwa mu Bible bwa kujokeja bintu, mudi ne bwa kimonwa kya mupolofeto Ezekyele mwaāmwene kujokejibwa kwa tempelo mitumbijibwe. Mu tempelo mwādi mutamba munonga ukuka mulungu, wenda ubaya ne kwikala na mushike mukatampe ke “dijiba dikatampe.” Konso kufika ano mema kwādi kwikala madyese. Ku milomo yao kwādi mityi mivumbe ileta bidibwa ne kundapa. Uno munonga wādi uleta būmi ne bumeni ku Dijiba Difwe mwa kubulwa būmi, ke dya mwepo kadi! (Ezekyele 47:1-12DD) Le bino byonso byādi bishintulula bika?

14 Kino kimonwa kyādi kishintulula amba Yehova wādi wa kujokeja mpangiko ya mutōtelo utōka, monka mokyelekejibwe na tempelo yāmwene Ezekyele. Monka mwikadile munonga wa mu kimonwa, mpangiko ya Leza ipāna būmi yādi  ya kukuka mu bantu bandi ne kwivudija. Tamba Yehova ujokeja mutōtelo utōka mu 1919, i mwesele bantu bandi na kwibapa mpangiko ipāna būmi. Namani? Mabible, mabuku esambila pa Bible, kubungakana ne bitango, byonso i bikwashe ku kupāna bubinebine buleta būmi ku midiyo ne midiyo ya bantu. Kupityila ku ino mpangiko, Yehova i mufundije bantu mwanda wa mvubu mpata mu mpangiko yandi ipāna būmi​—kitapwa kya kinkūlwa kya Kidishitu, kine kilengeja twitabijibwe na Yehova ne kupāna lukulupilo lwa būmi bwa nyeke ku bonso basenswe Leza ne bamwakaminwe bya binebine. * O mwanda, nansha ntanda byoidi mu nzala ya ku mushipiditu mu ano mafuku a mfulo, bantu ba Leza abo badi mu fetyi ya ku mushipiditu.​—Isaya 65:13.

15. Le buyampe bwa Yehova bukakuka namani pa bantu ba kikōkeji mu bula bwa Umbikalo wa Myaka Kanunu wa Kidishitu?

15 Ino munonga wa mu kimonwa kya Ezekyele keulekelepo kukuka pano penda pafula ino ngikadilo ya kala ya bintu. Ino, ukakuka’nka kukuka bininge mu bula bwa Umbikalo wa Myaka Kanunu wa Kidishitu. Ebiya, kupityila ku Bulopwe bwa Meshiasa, Yehova ukengidija ne pa mfulo mvubu ya kitapwa kya Yesu, ne kufikija bityebitye bantu ba kikōkeji ku bubwaninine. Leka! Tukatumbija bine Yehova pa buyampe bwandi!

Bipindi Bikwabo kya Buyampe bwa Yehova

16. Bible ulombola namani amba mu buyampe bwa Yehova mudi ne ngikadilo mikwabo, ne ayo mine i yepi?

16 Mu buyampe bwa Yehova mudi ne bikwabo kupita ne pa buntu. Leza wāsapwidile Mosesa amba: “Amiwa nkakupityijija ku meso obe buyampe bwami bonsololo, kadi nkesāsula dijina dya bu-Yehova ku meso obe.” Nsekununi ibweja’ko amba: “Yehova wapita ku meso andi, wesāsula’mba: Yehova!  Yehova Leza! muyule lusa ne buntu [kanye, DD], wija pakufuna bulobo, kadi i wa kanye ka ntanda ne ntanda, ne binebinepo.” (Divilu 33:19; 34:6) Nanshi mu buyampe bwa Yehova mudi ngikadilo mikwabo miyampe. Tubandaulei’mo’tu ibidi.

17. Le kanye i bika, ne Yehova wikalombolanga namani ku bantu bitupu bampikwa kubwaninina?

17 “Kanye.” Ino ngikadilo itusapwila bivule pa muswelo wikele Yehova na bipangwa byandi. Pa kyaba kya kwikala na kansontomokela, wa mashikamashika, nansha, kilobo, bimweka divule ku bankomokomo, Ino Yehova udi biyampe ne na kanye. Kimfwa Yehova wāsapwidile Abalama amba: “Nakwisāshila, tulula bidi meso obe na podi’po, utale ku mitamba yonso, kungala ne kunshi, kutunduka ne kushika.” (Ngalwilo 13:14NW) Malamuni mavule atalulanga’ko kishima “Nakwisāshila.” Ino befundi ba Bible banena’mba mu Kihebelu kibajinji, pano pekalanga kishima kishinta muneneno wa kusomanya ke muneneno wa kulomba na bulēme. Ukokeja kwiutana ne pakwabo. (Ngalwilo 31:12; Ezekyele 8:5NW) Fwatakanya’po bidi Mfumu wa diulu ne ntanda unena muntu bitupu amba “nakwisāshila”! Mu ino ntanda muyudile binenwa bisansa, bya lonji, ne bya mutonko, le kumwenepo amba kulangulukila pa kanye ka Yehova Leza wetu kwitutūkija mutyima?

18. Yehova i “muyule . . . ne binebinepo,” mu buluji’ka, ne mwanda waka bino binenwa bitukankamika?

18 “Muyule . . . ne binebinepo.” Budimbidimbi bubatāla mu ntanda ya dyalelo. Ino Bible wituvuluja amba: “Leza ke muntupo wa kubepa.” (Umbadilo 23:19) Ne kadi Tetusa 1:2 unena amba, “Leza . . . kayūkile kubepa.” I muyampe mpata kabwanya kubepa. O mwanda, milao yandi yonso i ikulupilwa; binenwa byandi bifikidilanga nyeke. Yehova witwanga ne bu “Leza wa binebine.” (Mitōto 31:5) Kakadikilangapo pa kuleka kunena bya bubela, ino upānanga bubinebine buvule. Ke mwitololepo, mwishityile, nansha ulonga bintu mu bufyafya; ino utōkejejanga bengidi bandi ba kikōkeji  mwikadile tunangu twandi ketudi mpwilo ku buntu bitupu. * Wibafundija’nka ne mwa kwikadila mungya bubinebine bwaebapa amba banangile “nyeke mu bubine.” (3 Yoano 3) Le buyampe bwa Yehova bwitutala namani ku muntu ku muntu?

Sangela “Biyampe bya Yehova”

19, 20. (a) Satana wātyepeje namani kikulupiji kya Eva kyaādi ukulupile buyampe bwa Yehova, ne byāfula kwepi? (b) Le tufwaninwe kulonga bika pa buyampe bwa Yehova, ne mwanda waka?

19 Satana paātompele kongola Eva mu budimi bwa Edena, wāshilwile na kutyepeja mu bunwanwa kikulupiji kyandi mu buyampe bwa Yehova. Yehova wāsapwidile Adama amba: “Ku mityi yonso ya budimi kudya udyako bitupu kekudipo mwanda.” Mu mityi tununu ne tununu yādi iyudile mu budimi bwa Edena, Yehova wāmupeleje’tu enka mutyi umo kete. Ino tala Satana mwāipangwidile Eva kipangujo kibajinji amba: “Lelo i nankyo nanshi Leza wanene’mba: Kemukadyako ku mityi yonso, shi mityi ka, shi mityi ka, idi mu budimi’ni, a?” (Ngalwilo 2:9, 16; 3:1) Satana wānyengakenye binenwa bya Yehova mwanda wa Eva alange amba Yehova i mwibafye kintu kampanda kiyampe. Bulanda, Satana wāmukwata na ino nkuku. Eva, pamo bwa bana-balume ne bana-bakaji bālondele’po, wāshilwile kutatana buyampe bwa Leza, mwine wāmupele bintu byonso byaādi nabyo.

20 Tuyukile bungi bwa masusu ne musala utambile ku kuno kutatana. Nanshi, ketwakilwai binenwa bya Yelemia 31:12 bya amba: “Bakāya . . . ne kupita pamo [kusangela] ku biyampe bya Yehova.” Buyampe bwa Yehova bufwaninwe kwitusangaja. Ketufwaninwepo nansha dimo kutatana kukanina kwa mutyima kwa Leza wetu muyule buyampe. Tukulupilei mwadi na mutyima umo, ke-pantu, usakilanga biyampe boba bonso bamusenswe.

21, 22. (a) Le i muswelo’ka osaka kufwija’ko pa buyampe bwa Yehova? (b) I ngikadilo’ka yotukesambila’po mu shapita ulonda’ko, ne i mishile namani na buyampe?

 21 Kadi tusangalanga potumona mukenga wa kusapwila bakwetu buyampe bwa Leza. Mitoto 145:7 wisambila pa bantu ba Yehova amba: “Bakēsambanga kivulukilo kya būmuntu [buyampe] bobe bukatampe.” Difuku ne difuku tumwenanga mu muswelo kampanda mu buyampe bwa Yehova. Ubulwe’po kwikala na kibidiji kya kufwija’ko Yehova difuku ne difuku pa buyampe bwandi, ne na kwibutelelela? Kulangulukila ne kufwija’ko Yehova difuku ne difuku pa ino ngikadilo, ne kusapwila’yo bakwabo, kuketukwasha twiule Leza wetu muyampe. Ne potukimba miswelo ya kulonga biyampe na mulongela Yehova, tukafwena bininge kwadi. Yoano mutumibwa mununu wāsonekele amba: “A muswedibwe, abe kokeula byobya bibi, ino iula byobya biyampe. Yewa ulonga biyampe i mutambe kwa Leza.”​—3 Yoano 11.

22 Buyampe bwa Yehova bwendelanga pamo na ngikadilo mikwabo. Kimfwa, Leza i “wa kanye ka buswe,” mwipāne na buswe. (Divilu 34:6NW) Ino ngikadilo ilombolwanga ku bantu kampanda kupita’ko buyampe, mwanda Yehova wiilombolanga nakampata ku bengidi bandi ba kikōkeji. Mu shapita ulonda’ko, tukamona mweilombwelanga.

^ mus. 14 Bine kinkūlwa i kimfwa kikatampe kya buyampe bwa Yehova. Mu bipangwa midiyo ne midiyo bya ku mushipiditu, wātongele’mo enka wandi Mwana wasenswe mubutulwe bunka amba etufwile.

^ mus. 18 Bible udi na bubinga pa kukwatañanya bubinebine na kitōkeji. Kaimba wa mitōto wāimbile amba: “Yō, talula mwinya obe ne bubinebine bobe.” (Mitōto 43:3) Yehova uletanga kitōkeji kivule kya ku mushipiditu ku boba basaka kufundijibwa ne kumunikilwa nandi.​—2 Kodinda 4:6; 1 Yoano 1:5.

[Kifwatulo pa paje 272]

Yehova wimupanga “mvula wa mūlu ne byaba bya kupa bipa”

[Bifwatulo pa paje 273]

Kano kaluze katyetye kabwanya kulupula mutyi mukatampe udya’ko bantu ne kwibasangaja mu makumi a myaka