Enda ku bidi'mo

Enda ku kifunka

Batumoni ba Yehova

Tonga Ludimi Kiluba

 SHAPITA 15

Sanswa Biyampe bya Mwingilo Obe

Sanswa Biyampe bya Mwingilo Obe

“Muntu ense [ekale] kusanswa biyampe bya mwingilo wandi.”MUSAPUDI 3:13.

1-3. (a) Lelo bavule bamwene namani kwingila? (b) Bible ukankamika bika pa mwanda utala mwingilo, ne i bipangujo’ka byotusa kubandaula mu uno shapita?

BANTU bavule dyalelo bashikilwe kwingila. Kebaswelepo kwingila difuku ne difuku mansá mavule kaji, nakampata koka kekebasangajapo’ka. Lelo bantu badi na uno mulangwe bakokeja kukwashibwa namani basangele ne kuloelelwa mwingilo wabo?

2 Bible ukankamika tumone mwingilo bu muyampe. Unena amba mwingilo ne bipuluka’ko i dyese. Solomone wālembele amba: “Muntu ense adye ne kutoma, ne kunsanswa biyampe bya mwingilo wandi, i kyabuntu kya Leza.” (Musapudi 3:13) Yehova wituswele kadi witutele nyeke mutyima, o mwanda usaka tuloelelwe mwingilo wetu ne kumwena mu bipa bilupuka’ko. Pa kwilama mu buswe bwa Leza, tufwaninwe kumona mwingilo na mwiumwena Yehova ne kulonda misoñanya yandi mu uno mwanda.Tanga Musapudi 2:24; 5:18.

3 Mu uno shapita, tusa kubandaula bipangujo biná: Le i muswelo’ka otukasanswa mwingilo wetu? Lelo i kaji’ka ke kayampepo ku bene Kidishitu ba bine? Le tukekala na bujalale namani pa kaji ka ku ngitu ne mingilo ya ku mushipiditu? Ne lelo i mwingilo’ka wa mvubu kutabuka otufwaninwe kwingila? Dibajinji bidi, tutalei kimfwa kya bengidi  babidi bakatampe mu diulu ne ntanda—Yehova Leza ne Yesu Kidishitu.

MWINGIDI MUKATAKATA NE SENDWE MUKATA

4, 5. Bible ulombola namani amba Yehova i mwingidi ulupula bipa?

4 Yehova ye Mwingidi Mwine Mukatakata. Ngalwilo 1:1 unena’mba: “Mu ngalwilo Leza wapangile diulu ne ntanda mine.” Leza pa kupwa mwingilo wandi wa kupanga ntanda, wānene amba byonso “byadi biyampe’tu byamwiko.” (Ngalwilo 1:31) Ko kunena’mba, wāloelelwe mingilo yandi yonso ya pano panshi. Ne kutatana kwine mpika, Yehova, “Leza wa nsangaji,” usangelanga bininge kwikala mwingidi ulupula bipa.1 Temote 1:11.

5 Leza wetu mukankamane kalekangapo kwingila. Nansha byāpwile Yehova kupanga ino ntanda tamba kala, Yesu wānene amba: “Tata wingilanga’nka kwingila kufika ne pano pene.” (Yoano 5:17) Le Tata wingila bika? Aye mu madiulu, utele mutyima mu kuludika ne kulela muzo wa muntu. I mupange “kipangwa kipya,” bene Kidishitu babutulwe ku mushipiditu bakabikala pamo na Yesu momwa mūlu. (2 Kodinda 5:17) Kadi wingila mwanda wa kufikidija mpango yandi pa bantu—amba boba bamuswele bakamone būmi bwa nyeke mu ntanda impya. (Loma 6:23) Yehova usangalanga pamona bilupuka ku uno mwingilo wandi. Midiyo ne midiyo ya bantu betabanga ku musapu wa Bulopwe, bafwena kudi Leza ne kwilemununa mu būmi bwabo mwa kwilamina mu buswe bwandi.Yoano 6:44.

6, 7. Le i mingilo’ka yāingile Yesu na kininga?

6 Yesu nandi utelwanga bu mwingidi mwipāne. Paādi kabutwilwe pano panshi, wāingile “bwa sendwe mwine mukata” wa Leza mu kupanga bintu byonso “mūlu ne pano pa ntanda pene.” (Nkindi 8:22-31; Kolose 1:15-17) Kadi pano pa ntanda, Yesu wāendelele kwingila bininge. Ku ñanjilo ya  būmi bwandi, wēfundile kupunga bintu bya mu njibo, bamuyuka ne bu “sendwe wa mbao.” * (Mako 6:3) Uno i mwingilo upungija ne ulomba bwino buvule—nakampata mu yoya myaka kemwādipo bishekelo bya mbao, mangajini a mbao ne bipungwa bya mudilo wa nshinga. Fwatakanya Yesu wenda aye mwine kukalanda mbao—washinda bidi mutyi, weulala, ne kuselela mbao pa kwiisongela! Langa kadi ūbaka mobo—witembeka makomba ne kutūla ku musaka, wapopa milango, ne kupunga bityi ne mameza! Bine, Yesu wādi uyukile nsangaji itambanga ku mwingilo mukomo mwingilwe biyampe.

7 Yesu wādi mwingidi wa kininga’po kashā mu kuvuija mwingilo wandi. Wāingile bininge mu myaka isatu ne kipindi mwingilo wa mvubu mpata. Pa kusaka kufikila bantu bavule bene, kādipo ujimija kitatyi, wādi ushilula kwingila tamba lubanga na bwē kutūla ne ku kyolwa. (Luka 21:37, 38; Yoano 3:2) Wādi wenda “mu kibundi ne kibundi, bikatampe ne bityetye, usapula ne kunena myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza.” (Luka 8:1) Yesu wādi ujokoloka makilometele mavule lwa nshi mu mashinda a luvumbi usapwila bantu myanda miyampe.

8, 9. Le Yesu wādi umona namani mwingilo wandi?

8 Lelo Yesu wāsangedile mwingilo wandi mukomo wa kusapula? Eyo, wēusangedile! Wākunine nkunwa ya bubinebine bwa Bulopwe, wāshiya madimi mēle akimba kwangulwa. Kwingila mwingilo wa Leza kwākomeje Yesu ne kumukwatakanya kufika’nka ne pa kwilwa kudya bidibwa amba poso’nka avuije’o bidi. (Yoano 4:31-38) Langa’po nsangaji yādi na Yesu pa kufika ku mfulo ya  mwingilo wandi pano panshi wālombola Shandi na bubine amba: “Napu kukutumbija pano pa ntanda, byonavuya mingilo yowaumpele kwingila.”Yoano 17:4.

9 Na bubine, Yehova ne Yesu i bimfwa bikatampe bya bantu basenswe mingilo yabo. Shi tuswele Yehova, nankyo ‘tukeula Leza.’ (Efisesa 5:1) Shi tuswele Yesu, nabya ‘tukamulonda senene mu mayo andi.’ (1 Petelo 2:21) Shi ke pano, tubandaulei muswelo otukokeja kusanswa mwingilo wetu.

MUSWELO WA KUSANSWA MWINGILO WETU

Kulonda misoñanya ya mu Bible kukakukwasha usanswe mwingilo obe

10, 11. I bika biketukwasha twikale na mumweno muyampe wa kaji ketu?

10 Bene Kidishitu ba bine bengilanga kaji ka ku ngitu mu būmi bwabo. Tusakanga kutana nsangaji ne kuloelelwa mu mwingilo wetu, ino bikokeja kwikala bikomo shi twingilanga kaji ka ku ngitu koketuswele. Lelo i muswelo’ka otukasanswa mwingilo wetu mu ngikadilo ya uno muswelo?

11 Na kwikala na mumweno muyampe. Tukokeja kushinta mumweno, inoko ketukokejapo kushinta ngikadilo. Kulangulukila pa mumweno wa Leza kuketukwasha twikale na mumweno muyampe pa mwingilo. Kimfwa, shi wi mutwe wa kisaka, nansha shi kaji kobe i katyetye namani, kakukwashanga usokole bisakibwa bya kyobe kisaka. O mwanda kulela kolela baswe bobe, ke kwa bitupupo ku meso a Leza. Kinenwa kyandi kinena’mba yewa ukankalwa kulela kyandi kisaka “i mubi kutabuka ne wampikwa lwitabijo mwine.” (1 Temote 5:8) Kujingulula amba kaji kobe kadi na kamweno—ka kuvuija kiselwa kikupele Leza—kukakukwasha uloelelwe’ko ne wendelele kwikengila nansha shi bakwenu bekafutulwile.

12. Le kwikala na kininga ne kubulwa budimbidimbi mu kaji kudi na byabuyabuya’ka?

12 Na kwikala na kininga ne kubulwa budimbidimbi. Kwingila  na kininga ne kuyuka mwa kwingidila kaji ketu biketuletela madyese. Bengidi ba kininga ne ba bwino basangelwanga divule na bakulumpe ba twaji. (Nkindi 12:24; 22:29) Batwe bene Kidishitu ba bine, tufwaninwe kwikala bampikwa budimbidimbi mu kaji ketu—kuleka kwiba lupeto, bintu, nansha kitatyi kya mwinē mingilo. (Efisesa 4:28) Monka motwekimwenine mu shapita ushele kunyuma, kubulwa budimbidimbi kudi na byabuyabuya. Mwingidi uyukene bu wampikwa budimbidimbi ukulupilwanga. Mukulumpe wa kaji amone kininga kyetu nansha kamwene’kyo, tukaloelelwa pa kwikala na “mutyima  wa mundamunda wampikwa budimbidimbi” ne kuyuka amba tusangajanga Leza wituswele.Bahebelu 13:18; Kolose 3:22-24.

13. Lelo kimfwa kyetu kiyampe ku kaji kikokeja kulupula bipa’ka?

13 Na kuyuka amba mwiendelejo wetu utumbijanga Leza. Potulama misoñanya ya peulu ya mwiendelejo wa bwine Kidishitu ku kaji, bakwetu nabo bamonanga’kyo. Penepa byaikala namani? Tukokeja kunengeja “bufundiji bwa Umpandiji wetu, Leza.” (Tetusa 2:9, 10) Eyo, mwiendelejo wetu muyampe ukokeja kufikija bakwetu bamone buya bwa mutōtelo wetu, kadi ukokeja kwibakoka. Langa bidi mokokeja kwiimvwanina shi mwingidi nobe waitabija bubine pa mwanda wa kimfwa kiyampe kyobe ku kaji! Kutabukidila, teja kino: Le kudi’po mpalo ipityile ya kuyuka amba mwiendelejo obe muyampe utumbijanga Yehova ne kusangaja mutyima wandi?Tanga Nkindi 27:11; 1 Petelo 2:12.

KUSANSANYA POTUTONGA KAJI

14-16. Potukwata butyibi bwa kutonga kaji, i bipangujo’ka bibidi bya kamweno byotufwaninwe kubandaula?

14 Bible katelelepo twaji totufwaninwe ne toketufwaninwepo kwingila. Ino ke kunenapo amba tunenwe kwitabija kaji ko-konso, shi ka muswelo’ka, shi ka muswelo’ka. Bisonekwa bikokeja kwitukwasha tutonge kaji kalupula bipa, kampikwa budimbidimbi ne kasangaja Leza, kadi twepuke koka kamufītyija mutyima. (Nkindi 2:6) Potukwata butyibi bwa kutonga kaji, i biyampe tubandaule bino bipangujo bibidi bya kamweno.

15 Lelo kano kaji ako kene i kilongwa kipelelwe mu Bible? Kinenwa kya Leza kipeleja patōkelela kwiba, kubepa bubela, ne kupunga bilezaleza. (Divilu 20:4; Bilongwa 15:29; Efisesa 4:28; Kusokwelwa 21:8) Tukapela kwingila kaji ko-konso ketulomba tulonge bino bintu. Kuswa kotuswele  Yehova kuketukankaja kwitabija kaji ketutwala ku kulonga bintu bijilula bijila bya Leza.Tanga 1 Yoano 5:3.

16 Lelo kwingila kano kaji kukamfikija ku kwikuja mu bilongwa bibi nansha kwibikankamika? Tulete kimfwa. Kwingila bu wa kutundaila beni ke kubipo. Ino bikekala namani shi mwine Kidishitu wapebwa kaji ka kutundaila bāya kupulumuna memi ku lupitalo? Eyo, kaji kandi ke kakupulumwijapo memi a bāya, mhm. Inoko, mwene kano  kaji kaingila nyeke kakwashanga ku lupitalo lwendelele na kupulumwija ba memi—kilongwa kipelejibwe mu Kinenwa kya Leza? (Divilu 21:22-24) Byotuswele Yehova, ketusakilepo kufwena ku bintu bipelejibwe mu Bisonekwa.

17. (a) Le i myanda’ka yotufwaninwe kuta’ko mutyima potukwata butyibi butala pa kaji? (Tala kapango “ Lelo Nketabija Kano Kaji?”) (b) Lelo mutyima wetu wa mundamunda uketukwasha namani tukwate butyibi busangaja Leza?

17 Myanda mivule itala pa twaji ikokeja kubandaulwa mungya malondololo a bipangujo bya kamweno bidi mu musango wa 15 ne wa 16. Kadi kudi myanda mikwabo imoimo yotufwaninwe kuta’ko mutyima potukwata butyibi butala pa kaji. * Ketukakimbepo’nka umpika mukōkele atūle’ko  mulongo wa bijila utala kanda ne kanda kalupuka. Tukokeja netu kusansanya. Monka motwamwenine mu Shapita 2, tufwaninwe kufundija ne kwibidija mutyima wetu wa mundamunda na kwifunda Kinenwa kya Leza ne kulonda’kyo mu būmi bwa difuku ne difuku. Wivwane yetu “ñeni . . . ya kujingulula bintu” ‘ibidijibwe kala,’ nabya mutyima wetu wa mundamunda uketukwasha tukwate butyibi busangaja Leza kadi twilame mu buswe bwandi.Bahebelu 5:14.

IKALA NA MUMWENO MUJALALE PA KAJI

18. Mwanda waka i bikomo kwikala na bujalale ku mushipiditu?

18 Kwikala na bujalale ku mushipiditu ke mwandapo munekene mu ano “mafuku a mfulo” a “bitatyi bya makambakano bikomo ne mwa kulongela.” (2 Temote 3:1) Kusokola kaji ne kulama’ko nao i malwa pa bula. Batwe bene Kidishitu ba bine twi bajingulule mvubu ya kwingila mwanda wa kukwatakanya kisaka kyetu. Ino shi ketutadije, mitabakano ya kaji nansha mulangilo wa ino ntanda wa kusanswa bya bupeta ubwanya kwitutādila ne kwitukankaja tulondelonde bintu bya ku mushipiditu. (1 Temote 6:9, 10) Tubandaulei pano, muswelo otukokeja kwikala na bujalale na kujingulula “bintu bya mvubu mikatampe.”Fidipai 1:10.

19. Mwanda waka Yehova ufwaninwe kukulupilwa ne pa mfulo, ne kumukulupila kuketukwasha twepuke bika?

19 Kulupila mudi Yehova ne pa mfulo. (Tanga Nkindi 3:5, 6.) Mwene Yehova ye otufwaninwe kukulupila? Ke-muntu witutele mutyima. (1 Petelo 5:7) Uyukile bitusakilwa kupita ne motwiyukile, kadi kuboko kwandi ke kwīpipo. (Ñimbo 37:25) Nanshi tutejei petuvuluja Kinenwa kyandi amba: “Mwikadilo wa būmi bwenu wikale wa kubulwa kusanswa lupeto, koku muloelelwa bintu byomudi nabyo pano. Mwanda aye wānenene amba: ‘Nkikakushiyepo  nansha dimo kadi nkikakwelapo nansha dimo.’” (Bahebelu 13:5) Bengidi bavule ba kitatyi kyonso bakokeja kubingija uno mwanda wa amba Leza udi na bukomo bwa kwitupa byotusakilwa. Shi tukulupile ne pa mfulo amba Yehova witutele mutyima, nabya ketukakambakanyapo mutyima pa mwa kulelela bisaka byetu. (Mateo 6:25-32) Ketukalekapo kaji ka ku ngitu kavutakanye mingilo yetu ya ku mushipiditu,  pamo bwa kusapula myanda miyampe ne kutanwa ku kupwila.Mateo 24:14; Bahebelu 10:24, 25.

20. Lelo kwikala na diso ditūkanye kushintulula bika, ne tukedilama namani?

20 Ikala na diso ditūkanye. (Tanga Mateo 6:22, 23.) Kwikala na diso ditōka, ditūkanye, i kwikala na būmi bwampikwa bya kwikobekakobeka. Diso ditūkanye dya mwine Kidishitu dibambile pa kitungo kimo kete—kulonga kiswa-mutyima kya Leza. Shi diso dyetu i ditūkanye senene, ketukabikalwapo na mulangwe wa kukimba twaji twa lupeto luvule ne būmi bwa peulu. Kadi ketukapipo mu dikinga dya kufwila kwikala enka na bituntwa bya panopano ne bilumbuluke bitubeleñenya ntanda amba byobitusakilwa pa kutana nsangaji. Le i muswelo’ka okalama diso ditūkanye? Kokolwa kwikala na mapu ambulwa kufwaninwa. Leka kwilundikila bintu bidya kitatyi ne lupeto. Londa madingi a mu Bible a kuloelelwa enka na “bya kudya, [ne] bya kuvwala.” (1 Temote 6:8) Ikala kupēleja būmi bobe monso mobwaninya.

21. Mwanda waka i biyampe tuyuke bintu bya kubadikija umbūmi, ne i byepi byotukabadikija?

21 Badikija bintu bya ku mushipiditu ne kwibilondalonda. Byotudi na bivule bya kulonga umbūmi, tufwaninwe kuyuka bya kubadikija. Shi ketuyukile’byopo, nabya bintu byampikwa mvubu biketūdila kitatyi ne kusupaija bintu bya kamweno. Lelo i bika byotukabadikija mu būmi bwetu? Bavule mu ino ntanda babadikajanga masomo malamala mwa kusokwela kaji ka mfalanga mu ino ngikadilo ya bintu. Ino Yesu aye wāsoñenye balondi bandi amba, “kimbai bidi nyeke Bulopwe.” (Mateo 6:33) I amo, batwe bene Kidishitu ba bine, tubadikijanga Bulopwe bwa Leza mu būmi bwetu. Būmi bwetu—byotutonga, bitungo, ne mingilo yotulondalonda—bufwaninwe kulombola amba tumweno twa Bulopwe ne kiswa-mutyima kya Leza  byo bidi na mvubu kutabuka bintu bya ku ngitu ne bya ino ntanda.

KWINGILA BININGE MU BUSAPUDI

Tukalombola amba tuswele Yehova shi tubadikija mwingilo wa kusapula mu būmi bwetu

22, 23. (a) Lelo i mwingilo’ka mwinemwine upelwe bene Kidishitu ba bine, ne i muswelo’ka obakalombola amba beumwene na mvubu? (Tala kapango “ Butyibi Bwami I Bumpe Nsangaji ne Kuloelelwa Umbūmi.”) (b) Le i muswelo’ka otukamona kaji ka ku ngitu?

22 Byotuyukile amba ke tudi batokene bininge mu mafuku a mfulo, twielelanga’ko mu mwingilo mwinemwine upelwe bene Kidishitu ba bine—kusapula ne kulonga bana ba bwanga. (Mateo 24:14; 28:19, 20) Pamo bwa Yesu Kimfwa kyetu, tusakanga kwipānina mu uno mwingilo upandija būmi. Le tukalombola namani amba uno mwingilo i wa kamweno kotudi? Bantu ba Leza bavule bepānanga na mutyima onso mu mwingilo wa kusapula bu basapudi pa bipwilo. Bamo i batonge kwingila bu bapania ne bu bamishonele. Bambutwile bavule pa kuyuka mvubu ya bitungo bya ku mushipiditu, bakankamikanga babo bana balondelonde mwingilo wa kitatyi kyonso. Le basapudi bapyasakane ba Bulopwe basenswe uno mwingilo wabo? Bine beusenswe! Kwingidila Yehova na muya wetu onso o muswelo umo kete wa kumona nsangaji, kuloelelwa, ne madyese keabadika.Tanga Nkindi 10:22.

23 Bavule umbukata mwetu belanga kitatyi kivule ku twaji mwanda wa kusokola bisakibwa bya bisaka byabo. Vuluka amba Yehova witusakilanga tusanswe mwingilo wetu. Shi tulange ne kulonga bintu mungya misoñanya ne mumweno wandi, nankyo tukaloelelwa na mwingilo wetu. Nanshi ketwakilekai kaji ka ku ngitu ketulabika ku mwingilo wetu mwinemwine—wa kusapula myanda miyampe ya Bulopwe bwa Leza. Shi tubadikije uno mwingilo mu būmi bwetu, tukalombola amba tusenswe Yehova ne tusaka kwilama mu buswe bwandi.

^ mus. 6 Kishima kya Kingidiki kyalamwinwe bu “nsendwe wa mbao” kimonwa bu “kishima kitelelwa mwingidi yense uketa mityi, shi mu kūbaka mobo, shi mu kupunga bintu bya mu njibo, nansha bintu bikwabo bipuñwanga na mityi.”

^ mus. 17 Shi usakila’ko myanda mikwabo itala pa kaji, nabya tala Kiteba kya Mulami kya Falanse kya mafuku 15 Kweji 4, 1999, paje 28-30, ne kya mafuku 15 Kweji 10, 1982, paje 26.