Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Ku Fumana Maluwo a kwa Moya mwa Guinea

Ku Fumana Maluwo a kwa Moya mwa Guinea

 Ku Fumana Maluwo a kwa Moya mwa Guinea

KA LILIMO-LIMO, bo katala-matunga ne ba beile bupilo bwa bona mwa lubeta ka ku bata maluwo ni sifumu. Ba ba bundume ba ne ba iz’o wa kwa naha ya Guinea ye fumaneha kwa West Africa, ne ba fumani maluwo a mifuta ye mibeli a shutana hahulu—sifumu ni maluwo a kwa moya. Mwa naha ye ya Guinea, mo ku tezi daimani, gauda, macwe a sipi, ni butale bo bunde (bo bu itusiswanga kwa ku panga senke), ku yahile batu ba ba fitelela 9 milioni.

Nihaike kuli bulapeli bwa Krestendomu haki bo buñata hahulu mwa naha yeo, bulapeli bu ngiwa ku ba bwa butokwa, mi batu ba bañata ba olisa maluwo a kwa moya. Kono ona maluwo a kwa moya ao ki nto mañi? Ki batanga ba Jehova ba ba sepahala, ba ba talusizwe kwa Hagai 2:7 kuli ki “bufumu bwa macaba kamukana.”

Maluwo a kwa Moya

Ku lafa maluwo a’ kwatasi-tasi a’ shitami mwa mubu ku tokwa buikatazo bo butuna. Ka ku swana, ku fumana maluwo a kwa moya mwa bukombwa bwa Sikreste ni kona ku tokwa buikatazo bo butuna. Musebezi wa ku kutaza Mubuso ne u kalisize mwa libaka ze mwahal’a naha ya Guinea kwa makalelo a lilimo za ma-1950, mi ne u si ka ezwa mwa muleneñi o mutuna wa Conakry, ku fitela kwa makalelo a lilimo za ma-1960. Ka nako ye, se ku na ni Lipaki za Jehova ba ba bat’o eza 900 mwa liputeho ni likwata ze 21 ze mwa naha yeo kaufela.

Balumiwa ne ba punyize mwa Guinea ka 1987 mi ba swalisana ni puteho i liñwi fela ye ne li mwa Conakry. Cwale se ku na ni balumiwa ba ba  fitelela 20 mwa muleneñi wo ni mwa libaka za mwahali. Ba sweli ba tiisa liputeho ka tukufalelo mi ba beleka hamoho ni mizwale ba kwateñi mwa bukombwa.

Bo Luc, ba ba pila mwa Conakry, ne ba tabile hahulu ha ne ba itutanga Bibele ni bo Albert, be li madokota ba mitangana. Bo Albert ne ba fufulezwi ku bata niti ya Bibele mwa likeleke ze shutana-shutana, mi ne ba ikenyize mwa litumelo za mioya. Ne ba tinanga lisale le ne ba kile ba fiwa ki ñaka ya na ba sepisize kuli lisale leo ne li ka ba fa matohonolo. Hamulaho wa ku zwafa hahulu bakeñisa ku sa fumana bulapeli bwa niti, bo Albert ba yumba lisale la bona mi ba lapela kuli: “Mulimu, haiba luli u teñi, u ni tuse kuli ni ku zibe ni ku ku sebeleza. Kwand’a cwalo ni ka ipilela fela mo ni latela.” Hamulahonyana, bo Albert ha ne ba potela bo kaizel’a bona, ba utwa yo muñwi wa Lipaki za Jehova inge a zamaisa tuto ya Bibele ku mwan’a bo kaizel’a bona wa musizana. Kapili-pili kwa ezwa litukiso za kuli bo Luc ba itutange Bibele ni bo Albert.

Sunda ni sunda, bo Luc ne ba tamanga musipili wa butelele bo bu fitelela likilomita liketalizoho ku yo zamaisanga tuto ya Bibele. Nihaike kuli bo Luc ne ba si ka ya hahulu kwahule mwa lituto za bona za kwa sikolo, bo Albert ba ne ba kwazize kwa univesiti ne ba susuelizwe hahulu ki tumelo ya bona ya mwa Mañolo ni mo ne ba itusiseza hande zibo ya Bibele. Bo Albert ne ba tabile hahulu luli ha ne ba fitile fa ku ziba kuli manyando a batu h’a tisiwi ki Mulimu, kono Jehova yena u lela ku felisa manyando kaufela ni ku fetula lifasi ku ba paradaisi. (Samu 37:9-11) Bo Albert ne ba susuelizwe hahulu ki niti ya Bibele ni muzamao o munde o ne ba lemuhile kwa batu mwa puteho.

Kono sina fela daimani ye si ka keniswa kale ha i swanela ku ketaulwa ni ku bolosolwa hande ki sikwala kuli i benye, bo Albert ni bona ne ba tokwa ku tuhela mikwa ya silifasi kuli ba kalise ku pila bupilo bo bu lumelelana ni likuka za Mulimu ze lukile. Ba tuhela ku yo laulisanga kwa liñaka, ba tuhela ku nwa maswe bucwala, mi ba tuhela lipapali za likwinano za mali. Bo Albert ne ku ba bezi t’ata ku tuhela ku zuba. Kono kwa nalulelule ha ne ba kupile tuso ku Jehova ka ku lapela ka t’ata, ne ba konile ku tuhela ku zubanga kwai. Hamulaho wa likweli ze silezi, ba yo catisa linyalo la bona ku ba mulao. Bakubona ba kala ku ituta Bibele. Mi cwale sibeli sa bona se li batanga ba Jehova ba ba kolobelizwe.

 Bo Martin ki ba bañwi ba lidaimani za kwa moya zeo. Ne ba kalezi ku ituta Bibele kwa Guéckédou, fo inge ba na ni lilimo za ku pepwa ze 15. Bashemi ba bona ba Makatolika ne ba ba hanisanga ku ya kwa mikopano ya Lipaki za Jehova. Ne ba pazauzi lihatiso za Bibele za bo Martin, ba ba nata, mi ba ba leleka mwa lapa la bona. Sina fela daimani ha i pangiwanga musili o mwa mubu ha u kopana ni mufutumala o mutuna, lilato la bo Martin la ku lata niti ya Bibele ni lona la zwelapili ku tiya bakeñisa twaniso yeo. Kwa nalulelule, bashemi ba bona ba kutisa pilu, mi ba kutela kwa lapa la bona hape. Ki lika mañi ze ne tisize kuli bashemi ba bona ba kutise pilu? Ne ba lemuhile shutano ye tuna mwahal’a bupilo bwa bo Martin ni bwa banyani ba bona, ba ne ba kalile ku ipangula ni ku ba ni buitamaeli. Ha ne ba fitile fa ku lemuha kuli bulapeli bo ne ba kalile ku swalisana ni bona bo Martin ne bu ba tusa, bondat’a bona ba kala ku amuhelanga mizwale ba kwa puteho mwa ndu ya bona. Bom’a bona bo Martin ba fitisize buitumelo bwa bona kwa mizwale bao hañata-ñata bakeñisa lika kaufela ze ne ba ezize kuli ba tuse mwan’a bona. Bo Martin ne ba kolobelizwe inge ba na ni lilimo za ku pepwa ze 18, mi hamulaho ne ba ile kwa Sikolo sa Tuto ya Bukombwa, mi cwale ki mapaina ba ba ipitezi.

Maluwo a kwa Moya A’ Zwa mwa Linaha Li Sili

Nihaike kuli naha ya Guinea i lekisanga buñata bwa lifa za yona kwa linaha li sili, maluwo a yona a mañwi a kwa moya ki e lu ka twi a zwa mwa linaha li sili. Ku na ni batu ba bañata ba ba zwile mwa linaha ze ñwi za Africa, sihulu ka mulelo wa ku bata maluwo. Ba bañwi bona ba til’o bata makundamo ka ku baleha lindwa ze situhu ze kolotile nako ye telele.

Bo Ernestine, ba ba simuluha kwa Cameroon, ne ba tile kwa Guinea lilimo ze 12 kwamulaho. Ne ba itutanga ni Lipaki za Jehova mi ne ba fumanehanga kwa mikopano ka lilimo ze ñata, kono ne ba sa kolobezwi. Ka 2003, ne ba cipitile miyoko ha ne ba buha batu ba ne ba kolobezwa kwa mukopano wa mupotoloho wa Lipaki za Jehova. Ka ku ikutwa mulatu, ba lapela ku Jehova kuli: “Se ni na  ni lilimo ze 51 cwale, mi ha ku na ze nde ze ni ku ezelize. Ni bata ku ku sebeleza.” Hamulaho, bo Ernestine ba belekela fa sikonkwani sa ku sebeleza Mulimu, sina mo ne ba lapelezi. Ba taluseza banna ba ne ba pila ni bona kuli ne ba ka kona fela ku zwelapili ku pila hamoho ha ne ba ka nyalana ka mulao. Banna bao ba lumela, mi hasamulaho bo Ernestine ba lotisa miyoko ya tabo ka nako ye ba kolobezwa ka November 2004.

Ku zwa kwa makalelo a lilimo za ma-1990, mwa Guinea se ku tile likiti-kiti za babalehi ba ba zwa mwa linaha za Liberia ni Sierra Leone, mi ku bona bao hape ku na ni batanga ba Jehova ba bañata-ñata. Ha ba fitanga fela mwa munganda wa babalehi, mizwale ba ezanga litukiso za ku kopana kamita, ba onga-onganga za musebezi wa ku kutaza, mi ba yahanga Ndu ya Mubuso. Batu ba bañwi ba bile batanga ba Jehova inge ba li mwa minganda ya babalehi. Bo Isaac ki ba bañwi ba ku bona. Ba man’o kolobezwa, bo Isaac ba memiwa kuli ba kutele fa musebezi wa bona wa pili kwa kampani ye tuna mwa Liberia. Kono ba ikatulela ku siyala mwa munganda wa babalehi wa Lainé sina mapaina ba kamita. Bo Isaac ba talusa kuli: “Nako ye ha ni sa tokwa ku kupanga sibaka ku mubelekisi sa ku yo fumaneha kwa mikopano ya puteho kamba kwa mukopano o mutuna. Ni lukuluhile ku sebeleza Jehova.” Ka December 2003, Lipaki ba 150 ba ba pila mwahal’a babalehi ba 30,000 ne ba bile ni mukopano wa sikiliti mwa munganda o mwa matakanyani wo. Mi nto ye tabisa kikuli kwa mukopano wo ne ku fumanehile batu ba 591, ku beya cwalo ni bosusu ba 9 ba ne ba latelezi lingambolo ze ne fiwa fa mukopano mwa puo ya bosusu. Ne ku kolobelizwe batu ba 12. Mizwale ne ba itebuhile hahulu buikatazo bo ne bu ezizwe bwa ku ba lukiseza malyalya a kwa moya.

“Bufumu” Bwa Batu Bu Eza Licinceho

Batu ba ba batanga gauda ni daimani ha ba hakanyiswangi ki lika ze kona ku ba palelwisa ku fumana macwe ao. Mi kwa tabisa luli ku bona buikatazo bo ba eza ba banca kuli ba tule mikwalelo kaufela ilikuli ba sebeleze Jehova. Lu ngeni mutala wa bo Zainab.

Bo Zainab ha ne ba na ni lilimo ze 13 za ku pepwa, ne ba lekisizwe mwa butanga. Ne ba ngilwe mwa naha ya bona, ili ye ñwi ya linaha za kwa West Africa ni ku iswa kwa Guinea. Ha ba to ba ni lilimo ze 20 za ku pepwa, ba utwa lushango lwa Bibele. Ne ba tabela hahulu ku itusisa lika ze ne ba ituta.

Ne kuli t’ata ku bo Zainab ku fumaneha kwa mikopano ya Sikreste. Kono ne ba itebuha hahulu mikopano ya puteho mi ne ba ikatulezi ku sa i yawa. (Maheberu 10:24, 25) Ne ba patanga libuka za bona fande ilikuli ba kone ku li shokomona ha ba ya kwa mikopano. Hañata-ñata, malen’a bona ne ba ba natanga maswe bakeñisa ku yanga kwa mikopano ya Sikreste yeo.

Kono lika za cinca hasamulaho, mi bo Zainab ba lukululwa mwa buzike. Honaf’o fela ba kalisa ku no yanga kwa mikopano kaufela, ili ye ne ba tusize kuli ba zwelepili kwa moya ka bubebe. Ba hana ku sebeza musebezi wa ku ocola pene ye tuna o ne u ka ba palelwisa ku fumanehanga kwa mikopano ko ne ba lutiwanga lituto za Sikreste. Ba iñolisa mwa Sikolo sa Bukombwa sa Teokratiki, ba ba bahasanyi ba Mubuso ba ba si ka kolobezwa, mi hamulaho ba bonisa buineelo bwa bona ku Jehova ka ku kolobezwa mwa mezi. Ku zwa fela honaf’o, ba ba mapaina ba ku tusa. Hamulaho wa likweli ze silezi, ba iñolisa sina mapaina ba kamita.

Hamulaho wa ku fumaneha kwa mikopano i sikai, mutu yo muñwi ya tabela n’a ize: “Ha ni banga kwanu, ha ni ikutwangi bubotana.” Nihaike kuli batu ba bañata ba tabela fela maluwo a fumaneha mwa naha ya Guinea, batu ba ba lata Jehova bona ba tukufalelwa ku bata maluwo a kwa moya. Kaniti luli, kacenu le “bufumu bwa macaba kamukana” bu sweli bwa taha kwa bulapeli bwa Jehova bo bu kenile!

[Mbokisi fa likepe 8]

GUINEA - 2005

Palo ye tuna ya Lipaki: 883

Palo ya lituto za Bibele: 1,710

Palo ya batu ba ne ba fumanehile fa Kupuzo: 3,255

[Mapa ye fa likepe 8]

(Kuli mu bone mo i hatiselizwe luli, mu bone hatiso)

GUINEA

Conakry

SIERRA LEONE

LIBERIA

[Siswaniso se si fa likepe 9]

Bo Albert ni bo Luc

[Siswaniso se si fa likepe 9]

Ndu ya Mubuso mwa Conakry

[Siswaniso se si fa likepe 10]

Bo Martin

[Siswaniso se si fa likepe 10]

Bo Ernestine

[Siswaniso se si fa likepe 10]

Bo Zainab

[Manzwi a bañi ba siswaniso fa likepe 8]

USAID