Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Ku Zwelapili kwa Mina Ku Lemuhiwe

Ku Zwelapili kwa Mina Ku Lemuhiwe

 Ku Zwelapili kwa Mina Ku Lemuhiwe

“Tokomela zeo, u li tukufalelwe; ku zwelapili kwa hao ku lemuhiwe ki batu kaufela.”—1 TIMOTEA 4:15.

1. Mu kona ku ziba cwañi kuli muselo u buzwize mi wa kona ku ciwa?

MU HUPULE muselo o mu lata hahulu—mwendi popo, simbita, mango kamba o muñwi cwalo. Kana mwa kona ku ziba kuli u buzwize ni ku kona ku ciwa? Ee luli. Munko, mubala, ni mo u utwahalela ha mu u swala kaufela li kona ku mi zibisa kuli w’a swanela ku ikoliwa. Mu sa beya fela kaemba ka ona mwahanu, mwendi mane mu ka bulela. Ki mulo kwa buñata! Ki munati! U mi fa ku ikola ko kutuna ni tabo.

2. Buhulu bu lemuhiwanga cwañi, mi bu amanga cwañi swalisano ya mutu ni ba bañwi?

2 Nto ye bunolo yeo kono ili ye tabisa hahulu i swaniseza likalulo ze ñwi za bupilo. Kakuli, sina ka za ku buzwa kwa muselo, buhulu bwa mutu kwa moya ni bona bu bonahalanga ka linzila ze shutana-shutana. Lu lemuhanga buhulu ku mutu haiba a bonisa kutwisiso ye tungile, yeloseli, butali, ni ze ñwi cwalo. (Jobo 32:7-9) Kwa tabisa luli ku swalisana ni ku sebelisana ni batu ba ba bonisa tulemeno to tu cwalo mwa mibonelo ni likezo za bona.—Liproverbia 13:20.

3. Mutalusezo wa Jesu ka za batu ba mwa nako ya hae ne u patuluziñi ka za ku hula?

3 Nihakulicwalo, mwendi mutu u hulile kwa mubili, kono lipulelo ni likezo za hae li kana za bonisa kuli ha si ka hula mwa maikuto ni kwa moya. Ka mutala, Jesu Kreste ka ku bulela ka za lusika lo lu yembulukile lwa mwa  nako ya hae, n’a ize: “Joani u tile a sa ci, a sa nwi; mi ba li; U na ni mioya ye maswe. Mwan’a mutu, yena, u tile a ca, a nwa; mi ba li: A mu bone mutu wa muci ni wa munwi.” Nihaike kuli batu bao ne ba hulile kwa mubili, Jesu n’a bulezi kuli ne ba eza “sina bana”—ne ba si ka hula. Kacwalo, a ekeza kuli: “Kono butali bu ipakezwi ki [misebezi ya, NW] bona.”—Mateu 11:16-19.

4. Ku zwelapili ni ku hula ku kona ku lemuhiwa cwañi?

4 Ku zwelela fa manzwi a Jesu, lwa kona ku bona kuli haiba mutu u na ni butali bwa niti, ili sona sizibelo se situna sa ku hula, bu ka boniswa ka misebezi y’a eza ni ze zwa mwateñi. Ka ku ama ku seo, mu lemuhe kelezo ya muapositola Paulusi ku Timotea. Hamulaho wa ku bonisa Timotea lika za n’a swanela ku latelela, Paulusi a li: “Tokomela zeo, u li tukufalelwe; ku zwelapili kwa hao ku lemuhiwe ki batu kaufela.” (1 Timotea 4:15) Ee, ku zwelapili kwa Mukreste ku fita fa buhulu kwa ‘lemuhiwa,’ kamba kwa iponahaza hande-nde. Buhulu bwa Sikreste, ka ku swana ni liseli le li benya, haki bwa mwahali kamba kalemeno ka ka ipatile. (Mateu 5:14-16) Kacwalo, lu ka nyakisisa linzila za butokwa ze peli zeo ka zona ku zwelapili ni buhulu li kana za lemuhiwa: (1) ku hula mwa zibo, kutwisiso, ni butali; (2) ku bonisa muselo wa moya.

Buñwi Bwa Tumelo ni Zibo

5. Buhulu bu kona ku taluswa cwañi?

5 Lidikishinari ze ñata li talusa ku hula ku ba muinelo wa ku hula ko ku tezi, ni ku ba ya fitile fa mafelelezo kamba sipimo se si tokwahala. Kaemba ka muselo, sina mo ku bulelezwi kwa makalelo, ka fita fa ku hula, kamba ku buzwa, ha se ka felize nako ya kona ya ku hula mi mubonahalelo wa kona, mubala, munko, ni munati li fita fa ku ba ze lakazeha. Kacwalo, ku hula ku swana sina ku fita fa ku ba hande, ku kwanelela, kamba mane ku petahala.—Isaya 18:5; Mateu 5:45-48; Jakobo 1:4.

6, 7. (a) Ki sika mañi se si bonisa kuli Jehova u bata hahulu kuli balapeli ba hae kaufela ba zwelepili ku fita fa buhulu bwa kwa moya? (b) Buhulu bwa kwa moya bu zamaelela hahulu ni nto mañi?

6 Jehova Mulimu u bata hahulu kuli balapeli ba hae kaufela ba zwelepili ku fita fa buhulu bwa kwa moya. Kacwalo, u file limpo ze nde mwa puteho ya Sikreste. Muapositola Paulusi n’a ñolezi Bakreste ba kwa Efese kuli: “Isali yena ya file ba bañwi kuli ba be baapositola, ba bañwi ba be bapolofita, ba bañwi ba be babuleli, ba bañwi ba be balisana ni baluti; ili ku hulisa balumeli mwa bupetehi, ku eza sebelezo ya bulisana, ni ku yahisa mubili wa Kreste; ku isa fo lu ka y’o fitela kamukana fa buñwi bwa tumelo, ni bwa zibo ya Mwan’a Mulimu; mane lu y’o ba banna ba ba petehile, lu fite fa tikanyo ya siyemo sa Kreste se si petehile. Cwale ha lu sa na ku ba bana ba ba zukuzeha, ba ba iswa kai ni kai ki moya o muñwi ni o muñwi wa tuto ye nca, ka bupumi bwa batu ni ka mano a bona a ku kelusa ba bañwi.”—Maefese 4:11-14.

7 Mwa litimana zeo, Paulusi n’a talusize kuli kwa mabaka a n’a tisize kuli Mulimu a fe limpo ze ñata zeo za kwa moya mwa puteho ne ku na ni a kuli batu kamukana ‘ba fite fa buñwi bwa tumelo, ni bwa zibo,’ ba fite fa ku ba “banna ba ba petehile,” ni ku ‘fita fa tikanyo  ya siyemo sa Kreste.’ Ki ka ku eza cwalo fela lu kona ku silelezwa kwa ku sa zukuzeha kai ni kai ka mihupulo ni lituto za buhata inge bana ba kwa moya. Kacwalo lwa bona kuli ku zwelapili ku fita fa buhulu bwa kwa moya ku zamaelela hahulu ni ku fita “fa buñwi bwa tumelo, ni bwa zibo ya Mwan’a Mulimu.” Ku na ni lisupo li sikai mwa kelezo ya Paulusi ze lu ka eza hande ku li utwa.

8. Ku ba ni “buñwi” bwa tumelo, ni bwa zibo ku tokwa nto mañi?

8 Sisupo sa pili ki sa kuli, bakeñisa kuli “buñwi” bu tokwa ku bukelezwa, Mukreste ya hulile u lukela ku lumelelana ka ku tala ni balumeli ba bañwi ha ku taha ku za tumelo ni zibo. H’a bubanisi kamba ku pihelela fa mibonelo ya butu kamba ku ba ni mihupulo ye patilwe ya muutwisisezo wa Bibele. Kono, u na ni buikolwiso bo bu tezi mwa niti ye patuluzwi ki Jehova Mulimu ka Mwan’a hae, Jesu Kreste, ni ka “mutanga ya sepahala, ya na ni kutwisiso.” Ka ku zwelapili ku ca sico sa kwa moya se si filwe “ka nako ye lukela”—ili ka lihatiso za Sikreste, ka mikopano ya puteho, mikopano ye minyinyani ni ye mituna—lwa kona ku bona teñi kuli lwa bukeleza “buñwi” ni Bakreste ba bañwi mwa tumelo ni zibo.—Mateu 24:45.

9. Mu fe taluso ya linzwi la “tumelo” ka ku ya ka mwa n’a itusiselize lona Paulusi mwa liñolo la hae ku ba kwa Efese.

9 Sisupo sa bubeli kikuli linzwi la “tumelo” ha li talusi tumelo yeo Mukreste yo muñwi ni yo muñwi a ipapata ku ba ni yona, kono li talusa lika kamukana ze lu lumela, ili ‘bupala bwa zona, ni butelele bwa zona, ni butungi bwa zona, ni butelele bwa zona bwa ku ya kwahalimu.’ (Maefese 3:18; 4:5; Makolose 1:23; 2:7) Mane, Mukreste ha koni ku ba mwa buñwi ni balumeli ba bañwi haiba a lumela ni ku amuhela fela kalulo ye ñwi ya “tumelo” yeo. Seo si talusa kuli ha lu swaneli ku kolwa ka ku ziba fela lituto za makalelo za mwa Bibele kamba ku ba ni zibo ya niti ye sa utwahalisi hande kamba ya makutelakaufi. Kono, lu lukela ku iyakatwa ku itusisa limpo ze zwa ku Jehova ka kopano ya hae kuli lu batisise ka butungi mwa Linzwi la hae. Lu lukela ku satalala ka mo ku konahalela kaufela kuli lu fumane kutwisiso ye tezi ya tato ya Mulimu ni mulelo wa hae. Seo si kopanyeleza cwalo k’u fumana nako ya ku bala ni ku ituta Bibele ni lihatiso ze tomile fa Bibele, ku lapela ku Mulimu kuli a lu tuse ni ku lu etelela, ku ya kamita kwa mikopano ya Sikreste, ni ku abana ka ku tala mwa musebezi wa ku kutaza za Mubuso ni ku tahisa balutiwa.—Liproverbia 2:1-5.

10. Ki ifi taluso ya manzwi a li “ku isa fo lu ka y’o fitela kamukana,” ka mw’a itusiselizwe kwa Maefese 4:13?

10 Sisupo sa bulalu kikuli, Paulusi n’a kalisize ku bulela sikonkwani seo sa likalulo ze talu ka manzwi a li “ku isa fo lu ka y’o fitela kamukana.” Ka za linzwi la kuli “kamukana” buka ye ñwi ye bulela fa litaba za Bibele i fa litaluso ze li “haki kaufela, a li muñwi ka a li muñwi, ka ku kauhana, kono hamoho.” F’o ku talusa kuli yo muñwi ni yo muñwi wa luna u lukela ku eza buikatazo bo bu swanela bwa ku fita fa sikonkwani sa buhulu bwa Sikreste hamoho ni mizwale kaufela. Buka ye bizwa The Interpreter’s Bible i li: “Ku fita fa buhulu bwa kwa moya ha ku eziwi ki mutu a nosi, sina mane silama si li siñwi sa mubili ha si sa koni ku hula konji haiba mubili kaufela u zwelapili ku hula mwa buikangulo.” Paulusi n’a hupulisize Bakreste ba kwa Efese kuli ne ba lukela ku satalala ku utwisisa hande tumelo “hamoho ni balumeli kamukana.”—Maefese 3:18a.

11. (a) Ku eza zwelopili ya kwa moya ha ku talusiñi? (b) Ki sifi se lu swanela ku eza kuli lu eze zwelopili?

11 Manzwi a Paulusi a utwahaza hande-nde kuli ku eza zwelopili ya kwa moya ha ku talusi fela ku taza minahano ya luna ka zibo ni ku ituta hahulu. Mukreste ya hulile haki mutu ya komokisa ba bañwi ka zibo ya hae. Ka ku fapahana, Bibele i li: “Nzila ya ba ba lukile i swana sina liseli la lizazi, le li ya li ekezeha, mane ku y’o fita fa musihali o mutuna.” (Liproverbia 4:18) Ee, ki “nzila,” ‘ye ya i ekezeha’ haki  mutu. Haiba lu eza buikatazo kamita bwa ku zamaelela ni kutwisiso ye nze i ekezeha ya Linzwi la Mulimu leo Jehova a sweli ku fa batu ba hae, lu ka eza zwelopili ya kwa moya. Ka nzila yeo, ku zamaelela ni yona ku talusa ku zwelapili, mi seo ki sona se lu kona ku eza kaufel’a luna.—Samu 97:11; 119:105.

Mu Bonise “Muselo wa Moya”

12. Ki kabakalañi ku ba ni muselo wa moya ha ku li kwa butokwa ha lu bata ku eza zwelopili ya kwa moya?

12 Hailif’o ku fita “fa buñwi bwa tumelo, ni bwa zibo” ki kwa butokwa, ki kwa butokwa hape kuli lu be ni muselo wa moya wa Mulimu mwa likalulo kaufela za bupilo bwa luna. Kabakalañi? Kakuli buhulu, sina ha se lu boni, haki bwa mwahali kamba bo bu ipatile, kono bu zibahala ka mikwa ye lemuseha hande ili ye kona ku tusa ni ku yaha ba bañwi. Niteñi, ku bata kwa luna zwelopili ya kwa moya haki buikatazo fela bwa ku lika ku ba ni mikwa ye miñwi ya ku ipumisa fela. Kono, ha lu nze lu hula kwa moya, ku latelela ketelelo ya moya wa Mulimu, ku ka ba ni cinceho ye nde mwa mibonelo ni likezo za luna. Muapositola Paulusi n’a bulezi kuli: “Mu zamaye ka Moya, mi mu si ke mwa eza se si lakazwa ki nama.”—Magalata 5:16.

13. Ki cinceho mañi ye bonisa hande-nde zwelopili?

13 Ku tuha f’o, Paulusi a ekeza ka ku kolohanya “misebezi ya nama,” ili ye atile ni ku “zibahala.” Pili mutu a si ka utwisisa kale z’a tokwa Mulimu, bupilo bwa hae u bu pila ka nzila ya lifasi mi bu kona ku tala ka lika ze ñwi za n’a bulezi Paulusi, kuli: “Ku buka, ni buhule, ni mikwa ye masila, ni bubelete, [ni] ku lapela milimu, ni buloi, ni sitoyo, ni lifapano, ni lifufa, ni buhali, ni likañi, ni likauhano, ni lituto za buhata; [ni] muna, ni butahwa, ni ku ca maswe, ni ze ñwi ze cwalo.” (Magalata 5:19-21) Kono mutu h’a nz’a eza zwelopili ya kwa moya, hanyinyani-hanyinyani u tuhela ku eza “misebezi ya nama” ye sa tabisi yeo ni ku i yolisa ka “muselo wa Moya.” Cinceho ye iponahaza hande yeo i bonisa hande-nde kuli mutu u sweli ku zwelapili ku fita fa buhulu bwa Sikreste.—Magalata 5:22.

14. Mu taluse lipulelo ze peli za kuli “misebezi ya nama” ni “muselo wa Moya.”

14 Lu lukela ku lemuha lipulelo ze peli zeo, ili “misebezi ya nama” ni “muselo wa Moya.” “Misebezi” ki lika ze tahiswa ki z’a eza mutu. F’o ki ku talusa kuli, lika za n’a kolohanyize Paulusi sina misebezi ya nama ki lika zeo mutu a itahiseza ili yena kamba kabakala ku sa petahala. (Maroma 1:24, 28; 7:21-25) Kwa neku le liñwi, pulelo ya kuli “muselo wa Moya” i talusa kuli tulemeno to tu kolohanyizwe ha tu tahi ka buikatazo bo bu twi ki bwa  ka butu, kono tu tahiswa ki ku sebeza kwa moya wa Mulimu ku mutu. Sina kota ha i kona ku beya miselo haiba i babalelwa hande, ni mutu u ka bonisa muselo wa moya haiba moya o kenile u mu etelela mwa bupilo bwa hae.—Samu 1:1-3.

15. Ki kabakalañi ha kuli kwa butokwa ku isa mamelelo kwa likalulo kaufela za “muselo wa Moya”?

15 Sisupo se siñwi sa ku nyakisisa ki ka m’o Paulusi a itusiselize linzwi la “muselo” ili ku talusa tulemeno to tunde kaufela twa n’a talusize. Moya ha u tahisangi miselo ye shutana-shutana kuli lu iketele fateñi ye lu tabela. Tulemeno kaufela twa n’a kolohanyize Paulusi—ili lilato, tabo, kozo, pilu-telele, musa, bunde, busepahali, ku ishuwa, ni buiswalo—ki twa butokwa, mi kaufela tona tu konahalisa butu bo bunca bwa Sikreste. (Maefese 4:24; Makolose 3:10) Kacwalo, hailif’o mwendi lu fumana kuli lu bonisa hahulu tulemeno to tuñwi mwa bupilo bwa luna kabakala butu ni litengamo za luna, ki kwa butokwa kuli lu ise mamelelo kwa tulemeno kaufela twa n’a bulezi Paulusi. Ka ku eza cwalo, lu ka likanyisa hahulu Kreste mwa bupilo bwa luna.—1 Pitrosi 2:12, 21.

16. Ki sifi sikonkwani sa luna ha lu nze lu bata ku fita fa buhulu bwa Sikreste, mi lu kona ku fita cwañi ku sona?

16 Tuto ya butokwa ye lu kona ku ituta ku z’a n’a bulezi Paulusi ki ya kuli mwa ku bata ku fita fa buhulu bwa Sikreste, sikonkwani sa luna haki sa ku bata zibo ye tuna kamba ku ituta ku ba ni mikwa ya butu bo bu twekile. Kono ki sa ku konisa moya wa Mulimu ku lu etelela hahulu mwa bupilo bwa luna. Munahanelo ni likezo za luna ha li etelelwa hahulu ki moya wa Mulimu, lu ka ba ba ba hulile hahulu kwa moya. Lu kona cwañi ku fita fa sikonkwani seo? Lu lukela ku lumeleza moya wa Mulimu kuli u zamaise lipilu ni minahano ya luna. Seo si ama kuli lu fumanehe ni ku abana kamita kwa mikopano ya Sikreste. Hape lu lukela kamita ku ituta ni ku nahanisisa Linzwi la Mulimu, ili ku lumeleza likuka za lona ku etelela mo lu sebelisanela ni ba bañwi ni liketo ni likatulo ze lu eza. Kacwalo, ku si na ku kakanya, zwelopili ya luna i ka lemuhiwa hande-nde.

Mu Eze Zwelopili Kuli Mulimu A Lumbwe

17. Ku eza zwelopili ku tahisa cwañi tumbo ku Ndat’a luna wa kwa lihalimu?

17 Kwa mafelelezo, ku bonisa zwelopili ya luna ku tahisa likute ni tumbo, isi ku luna, kono ku Ndat’a luna wa kwa lihalimu, yena Jehova, ili ya lu konisa ku fita fa buhulu bwa kwa moya. Busihu bo ne bu tatami lizazi la n’a bulailwe, Jesu n’a bulelezi balutiwa kuli: “S’a ka lumbiwa Ndate ka sona kiha mu beya muselo hahulu, mi ki fo mu ka ba balutiwa ba ka.” (Joani 15:8) Ka muselo wa moya ni ka miselo ya Mubuso ye ne ba tahisize ka bukombwa bwa bona, balutiwa ne ba tahisize tumbo ku Jehova.—Likezo 11:4, 18; 13:48.

18. (a) Ki kutulo ifi ye tabisa ye sweli ku eziwa kacenu? (b) Kutulo yeo i tahisa litokwahalo lifi?

18 Kacenu, mbuyoti ya Jehova i fahalimw’a batu ba hae ha ba nze ba eza kutulo ya kwa moya mwa lifasi kaufela. Ka lilimo-limo cwale, ibat’o ba ba banca ba ba eza 300,000 ka silimo ni silimo ba ineezi ku Jehova mi ba bonisize buineelo bwa bona ka kolobezo ya mwa mezi. Seo sa lu tabisa mi ku si na ku kakanya si tabisa hape pilu ya Jehova. (Liproverbia 27:11) Nihakulicwalo, kuli seo si zwelepili ku tabisa  ni ku lumbekisa Jehova, ba banca ba ba cwalo kaufela ba tokwa kuli ba ‘zamaye cwalo ku Kreste, ba nze ba tibisa mibisi ku yena, ku tomwa ku yena, ku tiya mwa tumelo.’ (Makolose 2:6, 7) Seo si tahisa litokwahalo ze peli kwa batu ba Mulimu. Ya pili ki ya kuli, haiba kihona mu sa zo kolobezwa, kana mu ka itatela ku ikataza kuli ‘ku zwelapili kwa mina ku lemuhiwe ki batu kaufela’? Tokwahalo ya bubeli ki ya kuli, haiba se mu bile mwa niti ka nako ye telele, kana mu ka itatela ku lwala buikalabelo bwa ku babalela ba banca kwa moya? Kwa lika ze peli zeo, tokwahalo ya ku zwelapili ku fita fa buhulu ya iponahaza.—Mafilipi 3:16; Maheberu 6:1.

19. Ki matohonolo ni limbuyoti lifi ze mu kona ku ba ni zona ha mu bonahaza zwelopili?

19 Limbuyoti ze nde-nde li ka ba za bao kaufela ba ba sebeza ka t’ata kuli ba bonahaze zwelopili ya bona. Mu hupule manzwi a susueza a Paulusi ha s’a felize ku susueza Timotea kuli a eze zwelopili. N’a ize: “Tokomela mizamao ya hao; tokomela ni tuto ya hao, u tundamene mwateñi. Kakuli ha u eza cwalo u ka ipilisa, u pilise ni ba ba ku utwa.” (1 Timotea 4:16) Ka ku bonahaza zwelopili ya mina ka mafulofulo, ni mina hape mwa kona ku ba ni matohonolo a ku lumbeka libizo la Mulimu ni ku ikola limbuyoti za hae.

Kana Mwa Hupula?

• Buhulu bwa kwa moya bu kona ku boniswa cwañi?

• Ki zibo ni kutwisiso ze cwañi ze bonisa buhulu?

• Ku bonisa “muselo wa Moya” ku bonisa cwañi zwelopili ya kwa moya?

• Ki litokwahalo mañi ze lu swanela ku itatela ku peta ha lu nze lu zwelapili ku fita fa buhulu?

[Lipuzo za Tuto]

[Siswaniso se si fa likepe 13]

Ku buzwa, kamba buhulu, bwa lemuhiwa hande-nde

[Siswaniso se si fa likepe 15]

Lu eza zwelopili ya kwa moya ha lu zamaelela ni niti ye patuluzwi

[Siswaniso se si fa likepe 17]

Tapelo i lu tusa ku bonisa “muselo wa Moya”