Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipuzo Zezwa Kwa Babali

Lipuzo Zezwa Kwa Babali

Ki kabakalañi litaba zanaañozi Mateu ka za bupilo bwa Jesu hanaasali mwanana halishutana ni litaba zanaañozi Luka?

Litaba zanaañozi Mateu ka za kupepiwa kwa Jesu ni bupilo bwahae hanaasali mwanana zashutana ni litaba zanaañozi Luka, bakeñisa kuli yomuñwi ni yomuñwi wa bañoli ba litaba za Evangeli bao naakoñomekile taba yeshutana ku ya yomuñwi.

Mateu ukoñomeka hahulu litaba zeama Josefa. Taba yahae italusa mwanaaikutwezi Josefa halemuha kuli Maria uitwezi, italusa tolo yanaabile ni yona ya lingeloi hali mutaluseza taba yeo, ni mwanaalatelezi litaelo zanaafilwe ki lingeloi. (Mat. 1:19-25) Mateu uzwelapili kutalusa ka za tolo ya Josefa ya lingeloi hali mususueza kuli abalehele kwa Egepita, za musipili wahae wa kubaleha hamoho ni lubasi lwahae, za tolo yahae ya lingeloi hali mutaluseza kukutela kwa naha ya Isilaele, za musipili wahae wa kukutela habo yena, ni za katulo yahae ya kuyaha mwa Nazareta hamoho ni lubasi lwahae. (Mat. 2:13, 14, 19-23) Mwa kauhanyo yapili ni yabubeli ya Buka ya Evangeli ya Mateu, libizo la Josefa lifumaneha ha 8, kono libizo la Maria lona lifumaneha feela hane.

Kono Luka yena ukoñomeka hahulu litaba zeama Maria. Taba yahae italusa za Maria mwanaapotezwi ki lingeloi lelibizwa Gabriele, za musipili wa Maria wa kuyo potela muhabo yena Elizabeta, ni za manzwi a Maria a kulumbeka Jehova. (Luka 1:26-56) Luka hape utalusa za manzwi anaabulezi Simioni ku Maria ka za manyando anaaka kopana ni ona Jesu kwapili. Mane nihaiba mwa taba yeama musipili wa lubasi lwa Maria wa kuya kwa tempele Jesu hanaali wa lilimo ze 12, Luka naañozi manzwi anaabulezi Maria, isiñi anaabulezi Josefa. Luka naazwezipili kutalusa kuli Maria naanahanisisize litaba zeo kaufela. (Luka 2:19, 34, 35, 48, 51) Mwa kauhanyo yapili ni yabubeli ya Buka ya Evangeli ya Luka, libizo la Maria lifumaneha ha 12, kono libizo la Josefa lona lifumaneha feela halaalu. Kacwalo, Mateu utalusa hahulu litaba zeneezahezi ku Josefa ni zanaaezize, kono Luka yena utalusa hahulu litaba zeneezahezi ku Maria ni zanaaezize.

Hape, nihaiba litaba zeama lusika lwa Jesu zeneñozwi ki bañoli bababeli ba Libuka za Evangeli bao zashutana. Mateu utalusa za lusika lwa Josefa mi ubonisa kuli Jesu neli mwanaa Josefa wa kuañula, mi kabakaleo, naanani tukelo ya kuyola bulena bwa Davida. Ki kabakalañi hanaakona kuba ni tukelo yecwalo? Kabakala kuli Josefa naasimuluha mwa lusika lwa Mulena Davida ka Salumoni mwanaa Davida. (Mat. 1:6, 16) Kono kubonahala kuli Luka yena utalusa za lusika lwa Maria mi ubonisa kuli Jesu naanani tukelo ya kuyola bulena bwa Davida ka sipepo, ili “ka kupepwa sina mutu.” (Maro. 1:3) Ki kabakalañi hanaakona kuba ni tukelo yecwalo? Kabakala kuli Maria naasimuluha ku Mulena Davida ka Natani mwanaa Davida. (Luka 3:31) Kono ki kabakalañi Luka hasabuleli za Maria mwa litaba za lusika lwahae kuli Maria neli mwanaa Heli, yena ndatahe? Kabakala kuli hañata baana ki bona feela bane bafumanehanga mwa litaba zeama masika. Kacwalo, Luka habonisa kuli Josefa neli mwanaa Heli, batu nebautwisisa kuli Josefa neli mwanaa Heli ka kuba mukwenyanaa hae.—Luka 3:23.

Litaba za masika zeneñozwi ki Mateu ni Luka libonisa hande fokusweu kuli Jesu neli yena Mesia yanaasepisizwe. Mi litaba za lusika lwa Jesu nelizibahala hande hahulu kuli mane nihaiba Bafalisi ni Basaduki nebasa koni kulilatula. Kacenu, litaba za lusika lwa Jesu zeneñozwi ki Mateu ni Luka lizwelapili kutiisa tumelo yaluna, mi libonisa kuli lisepiso za Mulimu likatalelezwa.