Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Kaze ye Pila mwa Lishabati ye sa Ipona-Ponelwi

Kaze ye Pila mwa Lishabati ye sa Ipona-Ponelwi

 Kaze ye Pila mwa Lishabati ye sa Ipona-Ponelwi

FAHALAA lihalaupa ka nako ya busihu, kaze ye pila mwa lishabati i shokomoka mwa musima wa yona. Ya yema, ku teeleza ni ku talima-talima. Kihona i ka kala ku pazula naha ya lishabati yeo, ka ku kuza inze i nanalela.

Ka sipundumukela, kaze ye ya tula ni ku swala kapeba ka ne ka si ka itekela. Hamulaho, ya zwelapili ku zuma busihu kaufela, inze i tulanga fa ni fa ku swala mbuya. Haiba i swala lika ze ñata ku fita ze i kona ku ca, i kwahelanga ze siyezi mwa lishabati. I kutelanga mwa musima wa yona kakusasana mi i bonahalanga ka siwela mwahalaa lizazi. Ha mu nyakisise lika ze ñwi ze tabisa ka za kaze ye, ye sa ipona-ponelwi.

[Siswaniso se si fa likepe 10]

Hamulaho wa mulwalo wa likweli ze peli, kaze ye ya mwa lishabati hañata i pepanga twana to tulaalu

[Manzwi a bañi ba siswaniso]

© Tom McHugh/Science Source

[Siswaniso fa likepe 10, 11]

Buikoneli bwa ku utwa hande bwa kaze ye ya mwa lishabati, bu i konisanga ku fumana mbuya, nihaikaba mwa mubu

Kuli i fumane kaze ya musali, kaze ya muuna i lilanga ka mulumo o pahami hahulu. Buikoneli bwa ku utwa bwa kaze ya musali bu i konisanga ku utwa muhuwo wo niha i li kwahule

Boya bo bu kwa lingandi za kaze ye bu i konisa ku sa totobela mwa lishabati ni ku sileleza lingandi za yona ha ku cisa hahulu kamba ha ku bata hahulu

 Mwa mazebe a kaze ye, ku na ni bulizi bo buñata bo bu sweu, bo bu sileleza kaze ye kwa lishabati le li fefulwa ki moya

Ku londota kaze ye ya mwa lishabati ku taata kabakala kuli lingandi za yona li kwahezwi ki boya bo buñata, bo bu tahisanga kuli mutala wa yona u si ke wa bonahala hande

Likaze za mwa lishabati za kona ku pila fa mezi e li fumana kwa mbuya

Lishabati la mwa lihalaupa la Kara-Kum la cisanga hahulu-hulu ku fita fa 80°C. Ka linako ze ñwi kwa batanga hahulu mane ku eza -25°C

[Manzwi a bañi ba siswaniso]

© Biosphoto/Xavier Eichaker/Photo Researchers Inc.

[Mbokisi fa likepe 11]

LITABA KA BUKUSWANI

Ko i fumaneha kaze ye, ye pila mwa lishabati: I fumaneha mwa lihalaupa la Sahara, mwa libaka kaufela za Siarabe, ni mwa libaka ze ñwi za kwa Central Asia.

Buima: Likaze za baana li kona ku eza buima bo bu mwahalaa likilo ze peli ni ze taalu

Butelele: Ku zwa kwa toho ya yona ku yo fita kwa muhata i eza butelele bo bu mwahalaa lisentimita ze 40 ni 57

Muhata: Ki wa butelele bo bu eza lisentimita ze mwahalaa 20 ni 30

Mo i inezi: Ha i na buhali ha i bapanywa kwa likaze ze ñwi za mwa naheñi ze banga ni buhali hañata