Haiba batu babanyalani batabela lika zeshutana, banani mikwa yeshutana ni butu bobushutana, kukona kubabela taata kuswalisana hande. Kono litaba zeswana sina zelatelela zakona kutahisa butata bobutuna:

•   Nako ya kutanda ni bahabo

•   Mwakuitusiseza hande masheleñi

•   Kueza katulo ka za kuba ni bana kamba kutokwa

 Ki lika mañi zemukona kueza ni zebakona kueza bakumina haiba mibonelo yamina yashutana?

•  Zemuswanela kuziba

•  Zemukona kueza

 Zemuswanela kuziba

 Kuswanelana hakutalusi kuli mukaezanga lika ka nzila yeswana. Nihaiba bo mutu ni musalaa hae babaswanelana hahulu, habana kubanga ni mubonelo oswana kamita mwa litaba zetuna.

 “Mwa lubasi monihulezi nelutandanga hahulu nako hamoho. Kwa mafelelezo a sunda, nelutandanga nako ni bo kuku, bo malume, bo ndate babasali, bo ma babanyinyani, ni bana babona. Lubasi lwa bo muunaaka bona nebasa tandangi hahulu nako hamoho. Kacwalo, lunani mibonelo yeshutana ka za nako yeluswanela kutandanga ni ba lubasi kamba haluambola ni bahabo luna babapila kwahule.”—Bo Tamara.

 “Na ni bo musalaaka lunani mibonelo yeshutana ka za moluswanela kuitusiseza masheleñi bakeñisa kuli luhulisizwe ka nzila yeshutana. Likweli lisikai kuzwa folunyalanela, nelukananisananga ka za teñi. Butata bo nebukonile feela kutatululwa hamulaho wa kuikambota hañata.”—Bo Tyler.

 Butata bobuñwi habukoni kutatululwa ka kueza feela buitomboli bobuñwi kuli batu balumelelane. Ka mutala, kucwañi haiba makwenyanaa mina bakula mi batokwa kubabalelwa? Kamba kucwañi haiba bakumina babata kuba ni bana kono mina hamutabeli? a

 “Na ni bo musalaaka neluambolanga ka nako yetelele ka za kuba ni bana. Bo musalaaka banahananga hahulu ka za taba yeo, mi mibonelo yaluna izwelapili kushutana. Hanisepi feela kuli nakona kulumelelana ni bona.”—Bo Alex.

 Kuba ni mibonelo yeshutana hakutalusi kuli hamukoni kukondisa mwa linyalo. Licaziba babañwi babulelanga kuli haiba mina ni bakumina mwapalelwa kulumelelana fa taba yeñwi yetuna, muswanela kueza momukonela kaufela kuli balumelelane ni mina, haiba kupala mwakona nihaiba kufelisa linyalo lamina. Kono kueza cwalo kubonisa kuli muunga maikuto amina kuba a butokwa hahulu kufita buitamo bone muezize fapilaa Mulimu bwa kuli mukakumalelana kusina taba ni miinelo ifi kamba ifi yemukona kukopana ni yona.

 Zemukona kueza

 Muikatulele kumamela buitamo bone muezize hamunyalana. Kueza cwalo kuka mitusa kusebelisana hamoho kuli mutatulule butata bobukona kuzuha.

 Sikuka sa mwa Bibele: “Sakopanyize Mulimu, kusike kwaba ni mutu yasikauhanya.”—Mateu 19:6.

 Mubale lisinyehelo. Ka mutala, kucwañi haiba mubata kuba ni bana kono bakumina bona habatabeli? Kunani lika lisikai zemukona kunyakisisa, kukopanyeleza cwalo ni zelatelela:

•   Molitiyezi linyalo lamina.

   Kana linyalo lamina litiile mi mwakona kuhulisa hande mwana?

•   Buikalabelo bwa kuba mushemi.

   Kunani lika zeñwi zetokwahala kwandaa feela kufumanela lubasi lico, liapalo, ni makundamo.

•   Masheleñi omunani.

   Kana mwakona kupeta hande buikalabelo bwamina kwa mubeleko, mwa lubasi, ni buikalabelo bobuñwi cwalo?

 Sikuka sa mwa Bibele: “Ki mañi ku mina yabata kuyaha tawala yasike aina fafasi pili ni kubala lisinyehelo kuli abone haiba unani masheleñi a kuifeza?”—Luka 14:28.

 Munyakisise taba ka butungi. Mwakona kutatulula litaba zeñwi zetahisa kuli musike mwalumelelana. Ka mutala, haiba hamulumelelani fa taba ya kuba ni bana, yasalumeli taba yeo wakona kuipuza kuli:

•   ‘Haiba nibulela kuli hanitabeli kuba ni bana, kana nitalusa kuli hanina kuba ni bona nikamuta kamba ki ka nako ya cwale feela?’

•   ‘Kana nazina-zina kuba ni bana kakuli niikutwa kuli hanikoni kuba mushemi yomunde?’

•   ‘Kana nibilaezwa ki taba ya kuli bakuluna habana kuniisa hahulu pilu?’

 Mi yabata kuba ni bana yena, wakona kunyakisisa lipuzo ze cwale ka zelatelela:

•   ‘Kana luitukiselize kupeta buikalabelo bwa kuba bashemi?’

•   ‘Kana lunani masheleñi akona kulutusa kuhulisa hande mwana?’

 Sikuka sa mwa Bibele: “Kono butali bobuzwa kwahalimu . . . bunani kutwisiso.”—Jakobo 3:17.

 Mulemuhe libaka mubonelo wa bakumina haukona kutusa. Batu bababeli bakona kuba ni mibonelo yeshutana fa taba yeswana. Ka nzila yeswana, batu babanyalani bakona kuba ni mibonelo yeshutana fa taba yeswana; ka mutala, bakona kuba ni mubonelo oshutana ka za mwakuitusiseza masheleñi. Pili musika ikambota kale taba yemusa lumelelani, mukale kuikambota fa litaba zemulumelelana.

•   Ki litaba mañi zemulumelelana?

•   Ki bufi bunde bwa kuitusisa akalezo ya yomuñwi ni yomuñwi?

•   Kuli linyalo lamina likone kutiya, yomuñwi wa kumina uswanela kulumelelana ni mubonelo wa yomuñwi.

 Sikuka sa mwa Bibele: “Mutu ni mutu asike aipatela sesiswanela yena anosi, kono abate sesiswanela yomuñwi.”—1 Makorinte 10:24.