Tatubo ka za Kusalumelelana

•   Ki bashemi bafi bo mubona kuli hamu lumelelanangi ni bona hañata?

  •  Bo ndataa mina

  •  Bo maa mina

•   Ki hakai ize musa lumelelani ni bona?

  •  Ka siwela

  •  Ka linako zeñwi

  •  Ka nako kaufela

•   Kana likomano zamina libanga zetuna hahulu?

  •  Lika tatululwa kapili ni ka kozo.

  •  Za tatululwanga kono konji hamulaho wa kukananisana ka nako yetelele.

  •  Hali tatululwangi nihaiba hamulaho wa kukananisana ka nako yetelele.

 Haiba mubona kuli hamulumelelani ni bashemi bamina, mwendi muka nahana kuli kunani zebaswanela kueza kuli batatulule butata bo. Nihakulicwalo, sina moluka nyakisiseza, kunani mihato yemukona kuunga kuli mukusufaze kwa nako yemutandanga inze mukanana ni likomano zemubanga ni zona. Sapili, munyakisise . . .

 Libaka hakubanga ni kusalumelelana

•   Maata a kunahana. Hamunze muhula, mukakala kunahana hahulu ka za lika zemubulelelwa kufita zene muezanga hane musali banana. Hape mukakala kuba ni buikolwiso bobutuna kuli mane mwakona kusa lumelelana ni bashemi bamina mwa lika zeñwi. Nihakulicwalo, Bibele ibulela kuli “Kuteka ndataho ni maho.”—Exoda 20:12.

   Niti ka za bupilo: Mutu utokwa kuba yahulile ni kuba ni buikoneli bwa kusa kanana niha sa lumeleli taba yeñwi.

•   Kuba ni tukuluho. Hamunze muhula bashemi bamina mwendi baka mifa tukuluho yetuna. Kono butata ki kuli, mwendi habana kumifa tukuluho yemubata kamba mwendi habana kumifa yona ka nako yemuibata, mi nto yeo ikona kutahisa kuli musike mwalumelelana. Nihakulicwalo, Bibele ibulela kuli: “Muutwe bashemi bamina.”—Maefese 6:1.

   Niti ka za bupilo: Hañata, tukuluho yemufiwa ki bashemi bamina iitinganga ka momuitusiseza tukuluho yemunani yona ka nako ya cwale.

 Zemukona kueza

•   Muise pilu kwa buikalabelo bwa mina. Kufita kunyaza feela bashemi bamina kuli ki bona babatahisa kuli musike mwalumelelana, munyakisise zemukona kueza kuli kube ni kozo. Mushimani wa libizo la Jeffrey ubulela kuli: “Haki lika kaufela zebabulela bashemi bamina zetahisa kusalumelelana, kono ni momu alabela kukona kuekeza kwa butata. Kubulela ka kuwa pilu kutahisanga kuli lika libe hande.”

   Zeibulela Bibele: “Ka momukonela kaufela kuli mupilisane ka kozo.”—Maroma 12:18.

•   Muteeleze. Samantha yanani lilimo ze 17 utalusa kuli: “Nilemuhile kuli noto yetaata hahulu ku na ki kuteeleza. Kono nilemuhile kuli haiba bashemi balemuha kuli wateeleza, ni bona bakateeleza haunze ubulela.”

   Zeibulela Bibele: “Ulukela kuba yaakufa kuteeleza.”—Jakobo 1:19.

•   Mueze lika hamoho. Muswalisane kuli mutatulule butata sina feela mone mukaezeza hamubapala papali yeñwi, inge cwalo mbola ya mahutu. Ka mubulelelo omuñwi, muise pilu kwa kutatulula butata isiñi kwa bashemi bamina. Mushimani wa libizo la Adam ubulela kuli: “Bashemi ni mwana habasa lumelelani fa taba yeñwi, bashemi hañata banahananga lika zekona kutusa mwanaa bona, mi mwanaa bona yena ili ya mwa lilimo za kunonoboka unahananga kuli zabata ki zona za butokwa. Ka mubulelelo omuñwi, kaufelaa bona babata kueza nto yeswana.”

   Bibele ibulela kuli: “Lutundamene zetahisa kozo.”—Maroma 14:19.

•   Mube ni kutwisiso. Musizana ya mwa lilimo za kunonoboka yabizwa Sarah utalusa kuli: “Zenitusanga ki kuhupula kuli bashemi bakopana ni miinelo yetaata sina feela miinelo yelukopana ni yona.” Musizana wa libizo la Carla uekeza kuli: “Nilikanga kuipeya mwa muinelo wa bashemi baka. Nenika eza cwañi kambe ki na yababalela mwanana mi nikopana ni muinelo oswana? Nenika tabela kuli mwanaka abe mwana yacwañi?”

   Bibele ibulela kuli: ‘Muise pilu, isiñi ku zamina feela, kono ni ku za babañwi.’—Mafilipi 2:4.

•   Muutwe Bashemi. Mane kona zeibulela Bibele kuli mueze. (Makolose 3:20) Haiba mueza cwalo lika lika mizamaela hande. Musizana yabizwa Karen ubulela kuli, “Hanibangi hahulu ni lipilaelo mwa bupilo bwaka haniezanga ze banibulelela bashemi baka. Baitombozi lika zeñata ka zaka, kacwalo zenikona kueza ki zenyinyani.” Kacwalo kuutwa bashemi ki yeñwi yalika zekona kutusa hahulu kuli batu balumelelana!

   Bibele ibulela kuli: “Hakusina likota, mulilo watima.”—Liproverbia 26:20.

 Akalezo . Haiba kumibela taata kuambola, mulike kuñola maikuto amina fa pampili kamba kutalusa maikuto amina ka kuñola kashango. “Mwanana yomuñwi ya mwa lilimo za kunonoboka ya bizwa Alyssa utalusa kuli: “Niezanga cwalo haniikutwa kuli hani tabeli kuambola. Kueza cwalo kunitusanga kusa halifa kamba kubulela nto yeñwi yenika inyaza hasamulaho.”