Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

TAWALA YA MULIBELELI DECEMBER 2015

 ZEBABUZA BABALI . . .

Kiñi Zefosahezi ka za Lizo Zeeziwanga fa Mukiti wa Ngilisimusi?

Kiñi Zefosahezi ka za Lizo Zeeziwanga fa Mukiti wa Ngilisimusi?

Batu bakalile kale kulumela kuli Ngilisimusi ki mukiti oeziwanga ki Bakreste kuli bahupule lizazi lanaapepilwe Jesu. Kono taba yekomokisa ki ya kuli, buñata bwa lizo zeeziwanga fa mukiti wo, haliswalisani ni hanyinyani ni zeneezahezi fa lizazi la kupepwa kwa Jesu.

Kunani taba yeñwi yabuhata yeama Santa Claus. Sipupe sesibizwa Santa, nesipangezwi kampani yeñwi yepanga lino ya kwa North America mi situmile hahulu ka kuzibahaza mukiti wa Ngilisimusi. Sipupe seo, sinani milelu yemisweu, sitinile suti yefubelu mi nesipangilwe ka 1931. Mwa lilimo za ma 1950, batu babañwi ba kwa Brazil nebalikile kuyolisa sipupe seo ka sipupe sesiñwi sesizibahala hahulu mwa naha yabona sesibizwa Grandpa Indian. Kana nebakonile kueza cwalo? Caziba yomuñwi yabizwa Carlos E. Fantinati naabulezi kuli: “Batu nebatabezi hahulu sipupe sa Santa Claus kufita sipupe sa Grandpa Indian kuli mane nebakalile kuitusisa sona kuyemela Jesu fa mukiti wa la 25 December.” Kono kana litaba za buhata ze cwale ka taba ya Santa Claus ki zona feela zefosahezi ka za mukiti wa Ngilisimusi? Kuli lufumane kalabo, haluboneñi zeneezahezi kwa makalelo a Bukreste.

Buka yeñwi (Encyclopedia Britannica) ibulela kuli: “Mwa lilimo zapili ze 200 za Bukreste, Bakreste nebakalile kulwaniswa hahulu bakeñisa kusa ezanga mikiti ya kuhupula mazazi a kupepwa a batu bane bashwezi tumelo yabona kamba kuhupula lizazi la kupepwa kwa Jesu.” Kabakalañi? Bakreste nebanga kuli mikiti ya mazazi a kupepwa ki ya lizo za bulapeli mi nebatokwa kuiambuka. Mane Bibele haibonisi lizazi luli lanaapepilwe Jesu.

Kusina taba ni kuli Bakreste ba kwa makalelo nebasa yemeli mikiti ya mazazi a kupepwa, keleke ya Katolika neikalile kuezanga mukiti wa Ngilisimusi mwa lilimo za ma 300 C.E. Ba keleke ya Katolika nebabata kuli keleke yabona izwelepili kuzibahala, kacwalo, bayolisa mikiti ya lizo za bulapeli bwa Roma yene baezanga ka nako ya maliha ka mukiti wa Ngilisimusi. Buka yeñwi (Christmas in America,) yeneñozwi ki Penne L. Restad, ibulela kuli: “Silimo ni silimo, kuzwa la 17 December kuisa la 1 January, buñata bwa Maroma nebaezanga mikiti, lipapali, kucaula, ni kulapela milimu yabona.” Mi la 25 December, Maroma nebaezanga mukiti wa kupepwa kwa Lizazi. Ba keleke ya Katolika hane bakalile kuezanga mukiti wa Ngilisimusi ka lizazi leo, nebahapelelize Maroma babañata kuli baezange mukiti wa kuhupula lizazi la kupepwa kwa Jesu mwa sibaka sa kueza mukiti wa kupepwa kwa Lizazi. Buka yeñozwi ki Gerry Bowler yebizwa Santa Claus, a Biography, ibulela kuli: “Maroma nebazwezipili kuitusisa likabiso zene baitusisanga fa mikiti yene baezanga ka nako ya maliha.” Niti ki kuli, “nebazwezipili kueza lika zene baezanga mwa mikiti yabona.”

Kwaiponahalela hande kuli, mukiti wa Ngilisimusi ufosahezi hahulu bakeñisa kuli usimuluha kwa lizo zemaswe za bulapeli bwa buhata. Mwa buka yahae yebizwa The Battle for Christmas, Stephen Nissenbaum utalusa kuli: “Ngilisimusi ki mukiti wa bulapeli bwa buhata obonahala inge kuli ki wa Sikreste.” Kacwalo, mukiti wa Ngilisimusi hautabisi Mulimu ni Jesu Kreste, yena Mwanaa hae. Kana kulukile kueza nto yesatabisi Mulimu? Mwa Bibele kunani puzo ye, yeli: “Swalisano ki ifi mwahalaa ku luka ni ku tula mulao? Kamba liseli ni lififi li ka kopana cwañi?” (2 Makorinte 6:14) Sina kota yesikami haisa koni kuotololwa, batu babaezanga mukiti wa Ngilisimusi ni bona balyangani hahulu kuli mane habakoni kusikululwa.—Muekelesia 1:15.

Muitute Zeñata

Ki Kabakalañi Lipaki za Jehova ha ba sa Ezangi Mukiti wa Ngilisimusi?

Batu ba bañata ba ezanga mukiti wa Ngilisimusi ku si na taba ni kuli ba ziba simuluho ya wona. Mu zibe libaka Lipaki za Jehova ha ba sa ezangi mukiti wa Ngilisimusi.