Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

TAWALA YA MULIBELELI (HATISO YA KUITUTA) APRIL 2015

 ZEEZAHEZI MWA BUPILO

Kufumana Limbuyoti “Mwa Linako ze Nde ni Mwa Linako ze Taata”

Kufumana Limbuyoti “Mwa Linako ze Nde ni Mwa Linako ze Taata”

NENIPEPILWE mwa March 1930, mwa munzi obizwa Namkumba mwa naha ya Malawi mi nenipepezwi mwa lubasi lone lusebeleza Jehova ka busepahali. Ka silimo sa 1942, naineela ku Jehova mi nakolobezwa ku yeñwi ya linuka zaluna zende. Ka lilimo ze 70 zefelile, nilikile kupila ka kulumelelana ni manzwi a muapositola Paulusi anaañolezi Timotea, ali: “U kutaze linzwi, u eze cwalo ka putako mwa linako ze nde ni mwa linako ze taata.”—2 Tim. 4:2.

Ka silimo sa 1948, muzwale Nathan H. Knorr ni muzwale Milton G. Henschel nebatile mwa Malawi, mi neba nisusuelize kusebeleza Jehova mwa sebelezo ya nako kaufela. Hamulaho wa fo, nakopana ni bo Lidasi, ili kaizeli yanaanani mulelo oswana ni waka wakuba mwa sebelezo ya nako kaufela. Nelunyalani ka silimo sa 1950, mi haluto fitanga ka silimo sa 1953, nese lunani bana bababeli. Nihaike kuli nelunani buikalabelo bobuñata bwa kubabalela lubasi, lwalumelelana kuli nikalise kueza bupaina bwakamita. Hamulaho wa lilimo zepeli, nenikupilwe kuli nisebeze sina paina yaipitezi.

Hamulahonyana wa fo, nenibile ni tohonolo ya kupotela liputeho sina muokameli wa mupotoloho. Bakeñisa kuli bo Lidasi neba nitusa hahulu, nenikona kufumanela lubasi lika zenetokwahala kono inze nizwelapili kuba mwa sebelezo ya nako kaufela. * Kono bubeli bwaluna nelubata kuba mwa sebelezo ya nako kaufela. Kacwalo lwalukisa milelo yaluna ka tokomelo, mi ka kueza lika hamoho ni bana baluna, bo Lidasi nebakonile kukalisa sebelezo ya nako kaufela ka silimo sa 1960.

Mikopano yemituna neilutusize kuitukiseza kutiyela nyandiso yene lukakopana ni yona kwapili

Ka silimo sa 1962 neluikozi mukopano wa sikiliti one unani toho ya taba yeli: “Likombwa Zenani Bundume” (Courageous Ministers). Mi hamulaho wa silimo, Muzwale Henschel ataha mwa Malawi kwa mukopano oipitezi one ubezi bukaufi ni muleneñi wa Blantyre. Batu babafitelela 10,000 nebafumanehile kwa mukopano wo. Mikopano yesusueza yeo, neilutusize kuitukiseza kutiyela nyandiso yene lutuha lukopana ni yona.

KUKOPANA NI LINAKO ZETAATA

Muuso neukwalile musebezi waluna mi neu luamuhile ofisi yaluna ya mutai

Ka silimo sa 1964, Lipaki nebanyandisizwe bakeñisa kuli nebahana kuabana mwa litaba za  naha. Mi bakeñisa taba yeo, Mandu A Mubuso afitelela 100 ni mandu a mizwale afitelela 1,000 naasinyizwe. Na ni bo Lidasi neluzwezipili kusebeza mwa mupotoloho kufitela musebezi wa Lipaki ukwaliwa ki muuso ka silimo sa 1967. Muuso waluamuha ofisi yaluna ya mutai, wahapeleza balumiwa kuzwa mwa naha, mi Lipaki babañata kukopanyeleza cwalo ni na, ni bo Lidasi, nelulengilwe mwa tolongo. Hane lulukuluzwi mwa tolongo, lwazwelapili kueza musebezi wa kupotela liputeho mwa mupotoloho ka maseme.

Ka zazi leliñwi, mwa October 1972, sikwata sa batu bane bali mwa kopano ya litaba za naha yenebizwa Malawi Youth League saliba fa ndu yaluna. Kono yomuñwi mwa sikwata seo aitahanela kumata ni kuto nitaluseza kuli niipate bakeñisa kuli batu bao nebalelile kunibulaya. Nabulelela musalaaka ni bana baka kuli baipate mwa makonde anaali bukaufi. Na senimata ni kuyo pahama kwa kota yetuna ya mango. Hane nili kwa kota cwalo, naiponela sikwata seo inze sisinya ndu yaluna ni lika kaufela zene lunani zona.

Mandu a mizwale baluna naacisizwe bakeñisa kuli nebahanile kuikenya mwa litaba za naha

Nyandiso hane inze izwelapili kuekezeha mwa Malawi, Lipaki babañata-ñata babaleha mwa naha. Lwaina mwa munganda wa babalehi mwa naha ya Mozambique kuisa mwa June, 1974. Ka nako yeo, na ni bo Lidasi nelukupilwe kusebeza sina mapaina babaipitezi mwa muleneñi wa Dómue, mwa Mozambique. Neluzwezipili kueza bupaina kuisa ka 1975 hane luhapelelizwe kuzwa mwa naha ya Mozambique ni kukutela kwa Malawi, ko Lipaki nebasa nyandiswa.

Hase lukutile kwa Malawi, nenifilwe musebezi wa kupotela liputeho zenefumaneha mwa muleneñi wa Lilongwe. Kusina taba ni nyandiso ni matata amañwi ane lukopana ni ona, palo ya liputeho neiekezehile mwa mupotoloho one lusebeleza ku ona.

KUTUSIWA KI JEHOVA KA NZILA YELILATO

Zazi leliñwi, nelufitile mwa munzi mone kuezezwa mukopano wa litaba za naha. Batu babañwi balemuha kuli neluli Lipaki mi baluinisa mwahalaa sikwata sa batu ba kopano ya litaba za naha sesibizwa Malawi Young Pioneers. Lwalapela ku Jehova kuli alutuse ni kuluetelela. Mukopano hase ufelile, bakala kulunataka. Kapili-pili, kwataha musali-muhulu yomuñwi inzaa mata mi ahuweleza kuli: “Yela, hamutuhele batu bao! muuna yo, ki mwanaa kaizelaaka. Hamumutuhele azamaye!” Mutu yanaaetelela mukopano wo abulela kuli: “Hamubatuhele bazamaye!” Haluzibi libaka musali-muhulu yo hanaabulezi cwalo, kakuli niti kikuli nesi wahabo luna. Lulumela kuli Jehova ulukela kuba yanaautwile tapelo yaluna.

Kadi ya kopano ya litaba za naha

 Ka silimo sa 1981, sikwata sesibizwa Malawi Young Pioneers, salufumana hape. Ka nako yeo, neba luamuhile linjinga zaluna, libyana zaluna, ni libuka zaluna, mane ni mapampili aluna abutokwa aama mizwale ba mwa mupotoloho. Nelubalehile ni kumatela kwa ndu ya muuna-muhulu wa mwa puteho. Nihakulicwalo, nelubilaela bakeñisa kuli mapampili ane baluamuhile ao naanani litaba zabutokwa. Batu ba mwa sikwata sa Malawi Young Pioneers hane batalimile mwa mapampili ao, nebafumani mañolo ane niñolezwi ki mizwale ba mwa libaka kaufela za naha ya Malawi. Mañolo ao naabasabisize kakuli nebanahana kuli nenili likwambuyu labutokwa la muuso. Kacwalo, kapili-pili bakutisa mapampili ao kwa baana-hahulu ba puteho ya mwa silalanda.

Nako yeñwi hape, nelusila nuka ka sisepe. Muñaa sisepe neli yomuhulu wa kopano yeñwi ya litaba za naha, mi naatatuba mañi ni mañi kuli abone babanani makadi a kopano yahae. Hanaanze aatumela kuluna, alemuha lisholi lene libatiwa ki mapokola. Nto yeo yatahisa filikanyo kwa batu, mi muñaa sisepe atuhela kubuza za makadi. Hape ni mwa muinelo wo, neluikutwile kuli Jehova naalubabalela.

KUTAMIWA NI KULENGIWA MWA TOLONGO

Mwa February ka 1984, nenili mwa musipili wa kuliba kwa Lilongwe kuisa lipiho zeneya kwa ofisi ya mutai mwa Zambia. Mwa nzila nafumana mupokola mi aniyemisa ni kutatuba mwa mukotana waka. Afumana mwateñi libuka zetomile fa Bibele, kacwalo, aniisa kwa polisi mi hase lufitile akalisa kuninata. Kihona anitama ka mihala, ni kunibeya mwa muzuzu mone kuinzi mapantiti bane batamezwi busholi.

Habusa, yomuhulu wa mapokola aniisa mwa muzuzu omuñwi, mi naabata kuli ni saine pampili yenebulela kuli: “Na Trophim R. Nsomba, nituhezi kuba Paki ya Jehova, ilikuli nilukululwe.” Nenihanile kusaina pampili yeo mi seni mubulelela kuli: “Niitukiselize kutamiwa, nihaiba kubulaiwa. Nisali Paki ya Jehova.” Nto yeo neinyemisize hahulu yomuhulu wa mapokola mi anata fa tafule yahae ka maata kuli mane mupokola yanaali mwa muzuzu otatama ataha inzaa mata kuli ato bona zeezahezi. Yomuhulu wa mapokola abulelela mupokola yo kuli: “Muuna yo wahana kusaina pampili yebonisa kuli utuhezi kukutaza. Kacwalo, mumutuhele asaine pampili yebonisa kuli usali Paki ya Jehova, mi luka mulumela kwa tolongo ya kwa Lilongwe kuli ayo pika.” Ka nako yeo kaufela, musalaaka naasazibi kone niinzi. Hamulaho wa mazazi amane, mizwale babañwi nebakonile kumutaluseza zeneezahezi.

Kwa polisi ya kwa Lilongwe, mapokola neba niezize ka musa. Yomuhulu wa mapokola anibulelela kuli: “Ki wo mukeke wa laisi kakuli utamezwi  Linzwi la Mulimu. Batu babañwi mo batamezwi busholi.” Kihona anilumela kwa tolongo ya kwa Kachere, kone nizo ina likweli zeketalizoho.

Mubabaleli wa tolongo yeo naatabile hanaa niboni kakuli naabata kuli nibe muluti wa Linzwi la Mulimu mwa tolongo. Atuhelisa mutu yanaa lutanga Linzwi la Mulimu mwa tolongo mi amubulelela kuli: “Hanisa tabela kuli ulutange Linzwi la Mulimu mo, bakeñisa kuli neutamezwi kuuzwa mwa keleke yamina!” Kacwalo, sunda ni sunda nenilutanga mapantiti Bibele kwa mikopano yene babanga ni yona.

Hamulaho wa nako, lika zakala kunitatafalela hahulu. Babahulu ba mapokola bakala kunizungubaza bakeñisa kuli nebabata kuziba palo ya Lipaki bane bali mwa Malawi. Bakeñisa kuli nenisika bataluseza kalabo yene batokwa, mapokola bao baninata kufitela niwelela. Nako yeñwi hape nebabata kuziba kokufumaneha ofisi yaluna yetuna ya zamaiso. Senialaba kuli: “Mubuzize puzo yebunolo, mi nika ialaba.” Neni babulelezi kuli ofisi yaluna yetuna ya zamaiso italusizwe mwa Bibele. Nebakomokile mi seba nibuza kuli: “Ifumaneha kai mwa Bibele?”

Nenibulezi kuli: “Ifumaneha kwa Isaya 43:12.” Sebaapula kwa liñolo leo ni kubala ka tokomelo manzwi ali: “Mu lipaki za ka, ku bulela Muñaa Bupilo, mi ki Na Mulimu.” Nebabalile liñolo leo halaalu. Mi cwale sebabuza kuli: “Ofisi yetuna ya zamaiso ya Lipaki za Jehova ikona kufumaneha cwañi mwa Bibele isiñi kwa America?” Seni baalaba kuli: “Lipaki za Jehova ba kwa America ni bona babona kuli liñolo le, litalusa kokufumaneha ofisi yabona yetuna ya zamaiso.” Bakeñisa kuli neni sika bataluseza zene babata kuutwa, banilumela kwa tolongo yebizwa Dzaleka yefumaneha kwa mutulo wa Lilongwe.

KUFUYAULWA NIHAIBA MWA LINAKO ZETAATA

Hane nifitile kwa tolongo ya Dzaleka mwa July 1984, nenifumani kuli nekunani kale ni Lipaki ba 81. Mwa tolongo yeo nekunani batu babañata hahulu kuli mane mapantiti ba 300 nebalobalanga fa bulilo ka kutitihana hahulu. Kwa mafelelezo, luna Lipaki kaufela nelufumananga nako ya kukopana mwa likwatanyana kuli lunyakisise liñolo lililiñwi ka zazi, mi kueza cwalo neku lususuezanga hahulu.

Mizwale basulaetwa hamulaho wa kuzekiswa

Mwa October ka 1984, kaufelaa luna neluisizwe kwa kuta, mi lwayo atulelwa kupika lilimo zepeli mwa tolongo. Sina mone kubezi kwa makalelo, nelubeilwe mwa tolongo iliñwi ni batu babasi Lipaki. Kono mubabaleli wa tolongo abulelela mañi ni mañi kuli: “Lipaki za Jehova habazubi. Kacwalo mina balibeleli, musike mwabakataza ka kubakupa kwai mi musike mwabaluma kuli bayo miingela mulilo wakuyakisisa kwai. Ki batu ba Mulimu! Lipaki za Jehova kaufelaa bona baswanela kufiwanga lico  habeli ka zazi, kakuli habasika tamelwa bukebenga kono batamezwi tumelo yabona yetomile fa Bibele.”

Kuba ni muzamao omunde neku lutahiselize limbuyoti zeñata. Hane kubanga ni lififi ni hane kunelanga pula, mapantiti nebasa lumelezwangi kuzwela kwande. Kono luna neba lulumelezanga kuzwela kwande bakeñisa kuli neba lusepile mi nebaziba kuli halukoni kutoba mwa tolongo. Ka mutala, zazi leliñwi hane lubelekela kwande a tolongo mwa masimu, mulibeleli wa mapantiti akula. Selu mushimba ni kumukutisa kwa tolongo. Bakeñisa kuli neluzwezipili kuba ni muzamao omunde, balibeleli baluna nebalumbekile libizo la Jehova.—1 Pit. 2:12. *

KWATAHA LINAKO ZENDE HAPE

La 11 May, 1985, nenilukuluzwi mwa tolongo ya Dzaleka, mi nenitabile bakeñisa kuli nenikopani ni lubasi lwaka hape! Luitumela ku Jehova bakeñisa kuli naalutusize kuzwelapili kusepahala kuyena mwa linako zetaata zeo. Luikutwa sina mwanaaikutwezi muapositola Paulusi hanaañozi kuli: “Mizwale ha lu lati kuli mu si ke mwa ziba za ñalelwa ye ne lu kopani ni yona . . . Ne lu imezwi hahulu ku fita maata a luna, kuli mane lwa felelwa ki sepo ya ku pila. Mane mwa lipilu za luna ne lu kozwi kuli ne lu filwe katulo ya lifu. Zeo ne li ezahezi kuli lu si ke lwa isepa ili luna, kono kuli lu sepe Mulimu ya zusa ba ba shwile. Naa lu lamulezi kwa kozi ye sabisa ya lifu.”—2 Makor. 1:8-10.

Muzwale Nsomba ni musalaa hae, Lidasi, bayemi fapilaa Ndu ya Mubuso ka 2004

Ka linako zeñwi, nekubonahalanga inge kuli haluna kupunyuha. Kono kamita nelukupanga Jehova kuli alufe bundume, butali, ni buikokobezo, ilikuli luzwelepili kukanyisa libizo lahae lelituna.

Jehova ulufuyauzi hane lunze lumusebeleza “mwa linako ze nde ni mwa linako ze taata.” Kacenu, lunyakalaliswa ki kubona ofisi ya mutai yenca ili yende, mwa muleneñi wa Lilongwe ni Mandu A Mubuso amanca afitelela 1,000 mwa naha ya Malawi! Limbuyoti ze, zezwa ku Jehova ki zende hahulu kuli mane na ni bo Lidasi luikutwa feela inge babalola! *

^ par. 6 Mizwale babanani bana babasali banana habasa lumelezwa kusebeza mwa mupotoloho.

^ par. 27 Kuli mubale litaba zeñata za nyandiso yenebile teñi kwa Malawi, mubone Yearbook of Jehovah’s Witnesses ya 1999, makepe 171-223.

^ par. 31 Muzwale Nsomba naatimezi inze anani lilimo ze 83, ili ka nako yene ilukiswa taba ye