Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

Tawala ya Mulibeleli—Hatiso ya Kuituta  |  October 2016

“Musike Mwalibala Kubonisa Sishemo Kwa Batu Basili”

“Musike Mwalibala Kubonisa Sishemo Kwa Batu Basili”

“Musike mwalibala kubonisa sishemo kwa batu basili.” —MAHEB. 13:2, litaluso ze kwatasi.

LIPINA: 12479

1, 2. (a) Ki matata mañi ebakopananga ni ona batu babazwa kusili? (Mubone siswaniso sesi fahalimu.) (b) Ki kupuliso mañi yanaalufile muapositola Paulusi, mi itahisa lipuzo mañi?

IBATO ba lilimo ze 30 kwamulaho, bo Osei, [1] bane basi Lipaki ka nako yeo, bato punya mwa Europe kuzwa kwa Ghana. Babulela kuli: “Nalemuha kapili-pili kuli buñata bwa batu nebasa iyakatwi na. Mi nekunani moya obata hahulu kuli mane neniziyelehile hahulu. Hanizwa kwa libala la fulai, naautwa silami sesituna hahulu lwapili mwa bupilo bwaka, mi naakala kulila.” Bakeñisa kuli bo Osei nebasa zibi hande puo, nebatandile nako yefitelela silimo basafumani musebezi omunde. Mi bakeñisa kuli nebali kwahule hahulu ni lubasi lwabona, nebatondile hahulu lubasi lwabona mi nebaikutwile buinosi.

2 Munahane mone mukatabela kuezezwa ki babañwi kambe nemuli mwa muinelo oswana. Kana nemusike mwatabela kuamuhelwa hande kwa Ndu ya Mubuso kusina taba ni kuli muzwa kwa naha mañi kamba mubala wa litalo lamina ki usili? Mane, Bibele isusueza  Bakreste ba niti kuli: “Musike mwalibala kubonisa sishemo kwa batu basili.” (Maheb. 13:2, litaluso ze kwatasi.) Kacwalo, halunyakisiseñi lipuzo zelatelela: Jehova uunga cwañi batu basili? Ki kabakalañi halutokwa kucinca mubonelo waluna ka za batu basili? Mi lukona kutusa cwañi batu babazwa kusili kuikutwa kulukuluha habali mwa puteho yaluna?

JEHOVA MWAAGELA BATU BASILI

3, 4. Ka kuya ka Exoda 23:9, Mulimu naabata kuli batu ba kwaikale bapilisane cwañi ni bazwahule, mi ki kabakalañi?

3 Hamulaho wa kulukulula batu bahae mwa Egepita, Jehova naabafile milao yenebonisa mone baswanela kuungela batu bane basi Maisilaele bane bato pila ni bona. (Exo. 12:38, 49; 22:21) Bakeñisa kuli bazwahule hañata habaeziwangi hande, Jehova naaezize litukiso zelilato kuli a batuse. Tukelo ya kububula lico mwa masimu neli yeñwi ya litukiso zelilato zenebafilwe.—Liv. 19:9, 10.

4 Mwa sibaka sa kulaela Maisilaele kuli bakuteke bazwahule, Jehova naabasusuelize kueza cwalo ka kuitatela. (Mubale Exoda 23:9.) Maisilaele nebaziba ‘mokuinezi kuba muzwahule.’ Nihane basika baeza kale batanga, kubonahala kuli Maegepita nebatoile Maheberu bakeñisa mubala wabona wa litalo kamba mwendi kabakala bulapeli bwabona. (Gen. 43:32; 46:34; Exo. 1:11-14) Nihaike kuli Maisilaele nebanyandisizwe hanebali bazwahule, Jehova naatokwa kuli bona bapilisane ni bazwahule ‘sina batu ba pepezwi’ mwahalaa bona.—Liv. 19:33, 34.

5. Ki nto mañi yekalutusa kuisa pilu bazwahule sina mwaezeza Jehova?

5 Ni kacenu, lukolwe kuli Jehova waisa pilu bazwahule babatahanga kwa mikopano mwa liputeho zaluna. (Deut. 10:17-19; Mala. 3:5, 6) Haiba lunahanisisa matata ebatalimana ni ona cwale, a kuketululwa kamba kusaziba hande puo, lukabata linzila za kubabonisa ka zona sishemo ni kutwelo butuku.—1 Pit. 3:8.

KANA LWATOKWA KUCINCA MUBONELO WALUNA KA ZA BATU BASILI?

6, 7. Ki nto mañi yebonisa kuli Bakreste ba mwa linako za baapositola nebatuhezi mukwa wabona wa ketululo?

6 Bakreste ba mwa linako za baapositola nebatuhezi mukwa wabona wa ketululo one uatile hahulu mwahalaa Majuda. Fa Pentekota ya 33 C.E., bane bapila mwa Jerusalema nebaamuhezi hande batu bane babile Bakreste ili bene bazwa mwa linaha zeshutana-shutana. (Lik. 2:5, 44-47) Lilato lenebabonisize Bakreste bene bali Majuda kwa balumeli babañwi bene bazwa mwa linaha lisili nelibonisize kuli nebautwisize hande taluso ya pulelo ya ‘kuamuhela baenyi,’ ili “kubonisa sishemo kwa batu basili.”

7 Nihakulicwalo, puteho ya Sikreste hane inze ihula, kwa kalisa kuba ni butata bone bubonahala kuli nebutiswa ki ketululo. Majuda bane babulela puo ya Sigerike babilaela kuli limbelwa zabona nelisa babalelwi hande. (Lik. 6:1) Kuli bafelise butata bo, baapositola baketa baana ba 7 kuli babone teñi kuli mañi ni mañi wababalelwa. Baana bao bane baketilwe, kaufelaa bona nebanani mabizo a Sigerike, mi kubonahala kuli baapositola nebaezize cwalo kuli bafelise butata bo, bonebutiswa ki kushutana kwa lipuo.—Lik. 6:2-6.

8, 9. (a) Ki nto mañi yekona kubonisa kuli lunani ketululo kamba luikutwa kuli mubala wa litalo laluna ki ona omunde hahulu? (b) Ki nto mañi yeluswanela kufelisa mwa lipilu zaluna? (1 Pit. 1:22)

8 Ibe kuli lwalemuha taba yeo kamba kutokwa, kaufelaa luna luamiwanga hahulu ki lizo zaluna. (Maro. 12:2) Nihakulicwalo, mwendi lwautwanga beluyahile ni bona bukaufi, belubeleka ni bona, kamba belukena ni bona sikolo inze babulela maswe batu babasimuluha kusili, ba mushobo usili, kamba ba litalo lisili. Kana mibonelo yemaswe yeo iluamanga  hahulu? Luikutwanga cwañi haiba mutu yomuñwi abulela litaba za kusheununa naha yaluna, mwendi ka kutunufaza bumaswe bwa sizo saluna sesiñwi?

9 Ka nako yetelelenyana, muapositola Pitrosi naanani mukwa wa kuketulula batu bane basi Majuda, kono hanyinyani-hanyinyani naazwezipili kufelisa mubonelo omaswe wo mwa pilu yahae. (Lik. 10:28, 34, 35; Magal. 2:11-14) Ka nzila yeswana, haiba lulemuha kuli lunani ketuluho kamba luikutwa kuli mubala wa litalo laluna ki ona omunde hahulu, lutokwa kuikataza kufelisa maikuto acwalo mwa pilu yaluna. (Mubale 1 Pitrosi 1:22.) Luswanela kuhupula kuli kaufelaa luna haluna tukelo ya kupiliswa; kaufelaa luna halusika petahala kusina taba ni kuli luzwa kwa naha ifi. (Maro. 3:9, 10, 21-24) Kacwalo, kiñi sesikona kutahisa kuli luikutwe kuli luna luba butokwa hahulu kufita babañwi? (1 Makor. 4:7) Luswanela kuba ni mubonelo wanaanani ona muapositola Paulusi, yanaaelelize Bakreste babañwi babatozizwe kuli nesi “batu ba sili ni bazwahule, kono . . . [neli] ba ndu ya Mulimu.” (Maef. 2:19) Kuikataza hahulu kufelisa ketulululo mwa pilu yaluna ka za batu babasimuluha kusili, kukalutusa kuapala butu bobunca.—Makolo. 3:10, 11.

MWA KUBONISEZA SISHEMO KWA BATU BASILI

10, 11. Boazi naalikanyisize cwañi mo Jehova aangela batu basili hanaakopani ni Ruti wa Mumoabi?

10 Kusina kukakanya, Boazi naalikanyisize mo Jehova aangela batu basili hanaakopani ni Ruti wa Mumoabi. Hanaatile kuto tatuba masimu ahae ka nako ya kutulo, Boazi nalemuhile kalibe wa muzwahule yanaabeleka ka taata kububula mwamulaho wa bakutuli. Hanaautwile kuli kalibe yo naakupile tumelezo ya kububula nihaike kuli nanani tukelo ya kueza cwalo, Boazi ka sishemo alumeleza kalibe yo kububula nihaiba mwahalaa mañata anaabundekilwe.—Mubale Ruti 2:5-7, 15, 16.

11 Puisano yenelatelezi neibonisize kuli Boazi naaisize pilu Ruti bakeñisa muinelo otaata wanaali ku ona wa kuba muzwahule. Amukupa kuli abe bukaufi ni sikwata sa likalibe kuli asike a katazwa ki mitangana bane babeleka mwa simu. Mi naaboni teñi kuli wafiwa mezi ni lico sina feela babeleki mone bafelwa lika zeo. Kutuha fo, Boazi naasika bulela lipulelo zenyinyafaza musali yo wa muzwaule, kono naabulezi ni yena ka nzila yesusueza.—Ruti 2:8-10, 13, 14.

12. Sishemo selubonisa sikona kutusa cwañi bazwahule babasazo taha?

12 Boazi naasusuelizwe hahulu hanaautwile taba ya kuli Ruti naabonisize lilato lelituna ku mukwenyanaa hae Naomi, ni kuli naaiketezi kusebeleza Jehova. Sishemo sanaabonisize Boazi mane nesiyemela lilato lelisa feli la Jehova ku musali yanaatilo ‘sabela mwatasaa mafufa a [Mulimu wa Isilaele].’ (Ruti 2:12, 20; Liprov. 19:17) Ni luna kacenu, haiba luba ni moya wa kubonisa sishemo, lwakona kutusa “batu ba mufuta kaufela” kulemuha niti, ni kulemuha kuli Jehova ubalata hahulu.—1 Tim. 2:3, 4.

Kana lwalumelisanga ka lilato batu babatile lwapili kwa Ndu ya Mubuso? (Mubone paragilafu 13 ni 14)

13, 14. (a) Ki kabakalañi haluswanela kueza molukonela kaufela kulumelisanga batu babazwa kusili haluli kwa Ndu ya Mubuso? (b) Lukona kueza cwañi kuli lulukuluhange kuatumela batu ba lizo lisili?

13 Lwakona kubonisa sishemo kwa batu babasazo taha babasimuluha kusili ka kubalumelisa ka lilato haluli kwa Ndu ya Mubuso. Mwendi mulemuhile kuli batu babasazo taha kuzwa kwa linaha lisili, fokuñwi baikutwanga maswabi mi bainanga banosi. Bakona kuikutwa kuli haki babutokwa habaibapanya kwa batu ba mwa naha yeñwi kamba ba mubala usili, mi sesikona kutisa cwalo ki mobahuliselizwe kamba mayemo abona mwa bupilo. Kacwalo, luswanela kuunga muhato obonisa kuli lwabaisa pilu. Haiba mwa puo yamina kunani progilamu ya fa Intaneti ya JW Language app mwakona kuitusisa yona kwa kuituta mwa kulumeliseza batu basili mwa  puo yabona ya ka sipepo.—Mubale Mafilipi 2:3, 4.

14 Mukana mwaikutwa kusalukuluha kuatumela batu ba sizo sisili. Kuli mufelise butata bo, mwendi mukaeza hande kubataluseza sesiñwi ka za bupilo bwamina. Mwendi kapili-pili mukalemuha kuli munani miezezo ya lika yemiñata yeswana, mushutana feela mwa lika lisikai, mi lika zeo ki za niti mi zeñwi mane ki za kunahana feela; mi mukalemuha kuli mwa sizo ni sizo kunani lika zebaeza hande ni zebasa ezi hande.

MUTUSE BATU KAUFELA KUIKUTWA KULUKULUHA

15. Ki nto mañi yekalutusa kuutwisisa batu babaituta mupilelo wa mwa naha yesi yabona?

15 Kuli mutuse batu babañwi mwa puteho kuikutwa kulukuluha, muipuze kuli: ‘Kambe ki na ya mwa naha isili, nenikatabela kuli batu babañwi banieze cwañi?’ (Mat. 7:12) Mubonise pilu-telele kwa batu babaituta mupilelo wa mwa naha yesi yabona. Kwa makalelo, kukona kulubela taata kuutwisisa munahanelo wabona ni mobangela lika. Kufita kubahapeleza kuli bazibe sizo saluna, neikaba hande kubatuhelela kueza lika mobakonela.—Mubale Maroma 15:7.

16, 17. (a) Ki mihato mañi yeluswanela kuunga kuli lusutulele hahulu kwa batu ba sizo sisili? (b) Lukona kutusa batu babazwa mwa linaha lisili, ka linzila lifi?

16 Haiba luituta ka za sibaka ni lizo za batu babazwa kwa naha isili, kukona kulubela bunolo kuswalisana ni bona. Ka nako ya kulapela sina lubasi lwakona kulukisa kueza patisiso ya batu belusa zibi hande baba mwa puteho yaluna kamba babapila mwa sibaka selukutalezanga ku sona. Nzila yeñwi yekona kulusuteleza hahulu bukaufi ni batu babasimuluha kusili, ki kubamemela kwa ndu yaluna kuto ca ni bona lico. Bakeñisa kuli Jehova ukwalulezi “bamacaba munyako wa tumelo,” kana halukoni kukwalulela batu basili babali “banabahabo luna mwa tumelo” minyako yaluna?—Lik. 14:27; Magal. 6:10; Jobo 31:32.

Kana mwaamuhelanga batu babazwa mwa linaha lisili ka nzila yelilato? (Mubone paragilafu 16 ni 17)

17 Haiba lutandanga nako ni lubasi lwa batu  babazwa kwa naha isili, lukaitebuha hahulu buikatazo bo basweli kueza bwa kubata kuziba hande sizo saluna. Niteñi, lwakona kulemuha kuli batokwa kutusiwa kuituta puo. Mwendi hape lwakona kubatusa ka linzila zeñwi, inge cwalo kubatusa kufumana musebezi kamba ndu ya kuina. Mihato yecwalo, yakona kutusa hahulu balumeli ka luna.—Liprov. 3:27.

18. Ki mutala ufi wa kubonisa likute ni buitumelo obaswanela kulikanyisa batu babatutezi mwa naha isili?

18 Niti kikuli, batu babazwa kwa naha isili baswanela kuikataza kuziba sizo sa mwa naha yebatutezi ku yona. Ruti naatomile mutala omunde mwa kueza cwalo. Sapili, naabonisize likute kwa sizo sa naha yanaatutezi ku yona ka kukupa tumelezo ya kububula mwa simu. (Ruti 2:7) Nikwanaanani tukelo ya kububula mwa simu, naasikaanga tukelo yeo ka mafosisa. Sa bubeli, naaitumezi hahulu kwa sishemo sanaabonisizwe. (Ruti 2:13) Haiba batu babazwa mwa naha isili baba ni muezezo oswana wo, kusina kukakanya, bakakutekiwa ki batu ba mwa naha yebatutezi ku yona ni balumeli ka bona.

19. Ki mabaka afi elunani ona alususueza kuamuhela batu basili babali mwahalaa luna?

19 Lutabile hahulu kuli ka sishemo sahae sesituna, Jehova ulumelelize batu balisumuluho zeshutana-shutana kuutwa taba yende. Mwendi mwa linaha zabona nebasina hande kolo ya kuituta Bibele kamba tukuluho ya kuswalisana ni batu ba Jehova. Kono cwale banani tohonolo ya kuswalisana ni luna. Kana haluswaneli kueza lika ze ka batusa kusaikutwa kuba batu basili habali mwahalaa luna? Nihaike kuli haluna lika zeñata zekona kubatusa kwa mubili kamba kubatusa ka nzila yeñwi yetuna, sishemo selubabonisa siyemela lilato la Jehova ku bona. Kacwalo, ka kuba batu ‘babalikanyisa Mulimu,’ haike lueze molukonela kaufela kuamuhela batu basili babali mwahalaa luna.—Maef. 5:1, 2.

^ [1] (paragilafu 1) Libizo licincizwe.