Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

Tawala ya Mulibeleli—Hatiso ya Kuituta  |  February 2017

 ZEEZAHEZI MWA BUPILO

Luiponezi Sishemo sa Mulimu Mwa Linzila Zeñata

Luiponezi Sishemo sa Mulimu Mwa Linzila Zeñata

Bo ndate bo Arthur, hane bali mitangana, nebasaba Mulimu, mi nebanahana za kuba sikombwa mwa Keleke ya Methodist. Kono milelo yabona yacinca hane babalile libuka za Baituti ba Bibele ni kukala kuswalisana ni bona. Nebakolobelizwe ka 1914 inze banani lilimo ze 17. Ka nako yeo, Ndwa ya Lifasi Yapili neikolota, mi bakupiwa kuyo kena busole. Bakeñisa kuli nebahanile kuyo lwana, baatulelwa kutamiwa likweli ze 10 mwa tolongo ya kwa Kingston mwa Ontario, kwa Canada. Hane balukuluzwi, bo ndate bakalisa musebezi wa kukutaza ka nako kaufela ka kuba paina (kamba colporteur).

Ka 1926, bo Arthur Guest banyala bo Hazel Wilkinson, mi bomaa bona bo Hazel Wilkinson nebaitutile niti ka 1908. Nenipepilwe la April 24, 1931, mi ni wabubeli kwa bana babona babane. Mwa lubasi lwaluna, nelulapela Jehova, mi bakeñisa kuli bo ndate nebalata hahulu Bibele, neba lususuelize kuitebuha hahulu Linzwi la Mulimu mwa bupilo bwaluna. Sina lubasi, neluabananga kamita mwa musebezi wa kukutaza fa ndu ni ndu.—Lik. 20:20.

SINA BO NDATE, NIHANA KUIKENYA MWA LITABA ZA LIFASI MI NIEZA BUPAINA

Ndwa ya Lifasi Yabubeli neikalisize ka 1939, mi silimo sesitatama musebezi wa Lipaki za Jehova wakwaliwa mwa Canada. Mwa likolo za muuso nekuezwa mikiti, mi mikiti yeo neikopanyeleza kucaela ndembela silutu ni kuopela pina ya naha. Na ni bo kaizelaa ka bo Dorothy, nelulelekilwe mwa kilasi ka nako yene kuezwa mikiti yeo. Sene sinikomokisize ki sa kuli, zazi leliñwi, bo muluti balika kunitompolola ka kutalusa kuli nenili lipyeha. Hase lukotokile, bana ba sikolo basikai banilwanisa ni kuniwiseza fafasi. Kono niha nenilwanisizwe cwalo, kihona mane niikatulela kuutwa “Mulimu sina mubusi kufita batu.”—Lik. 5:29.

Ka July 1942, inze ninani lilimo ze 11, nakolobezwa mwa tanki ya mezi yeneli fa famu. Ka nako  yene lupumulanga kwa sikolo, nenisebezanga sina paina wa mwa nako ya pumulo (yasabizwa cwale kuli paina wa kutusa). Silimo sesiñwi, na ni mizwale babalaalu lwayo kutaza kwa batu bane baeza musebezi wa kupuma likota kwa sibaka sa kwahule sene sifumaneha kwa mutulo wa Ontario.

La May 1, 1949, naketiwa kuba paina. Bakeñisa kuli ka nako yeo, fa ofisi ya mutai nekunani musebezi wa kuyaha, nenimemilwe kuyo tusa mwa musebezi wo, mi la December 1 naba yomuñwi wa mwa lubasi lwa Betele ya kwa Canada. Nenifilwe musebezi kwa liluko la kuhatiseza mi naituta mwakusebeliseza mushini wa kuhatisa ka ona. Nenibelekanga busihu ka likweli zeñatanyana, inze nihatisa matrakiti anaabulela za kunyandiswa kwa batu ba Jehova mwa Canada ka nako yeo.

Hasamulaho, hane nibelekela mwa Liluko la Sebelezo, nenibuisani ni mapaina bane batilo potela ofisi ya mutai bane bayo sebeleza kwa Quebec, mi ka nako yeo, musebezi waluna neulwaniswa hahulu kwa sibaka seo. Yomuñwi wa bapoti bao neli bo Mary Zazula, bane bazwa kwa Edmonton, mwa Alberta. Bakeñisa kuli bona ni bahulwani babona bo Joe nebahanile kutuhela kuituta Bibele, nebalelekilwe fa ndu ki bashemi babona bane batukufalezwi hahulu mwa bulapeli bwa Orthodox. Ka June 1951, sibeli sabona bakolobezwa, mi hamulaho wa likweli ze 6, bakalisa kueza bupaina. Hane niikambota ni bona, nalemuha kuli bo Mary nebalata hahulu Mulimu, mi taba yeo yanitabisa. Naipulelisa nali: ‘Konji haiba kuba ni butata bobuñwi, kubonahala kuli yo ki yena musizana yenika nyala.’ Lwanyalana hamulaho wa likweli ze 9, ka la January 30, 1954. Hamulaho wa sunda iliñwi, lwamemiwa kuyo lutiwa musebezi wa buokameli bwa mupotoloho, mi lwasebeleza mwa mupotoloho wa kwa mutulo wa Ontario ka lilimo zepeli.

Musebezi wa kukutaza hane unze uzwelapili mwa lifasi kaufela, nekutokwahala hahulu balumiwa. Lwanahana kuli, haiba lukonile kutiyela silami sa maliha a Canada ni minañi yekataza ka nako ya mbumbi, lwakona kutiyela miinelo yetaata yelukona kukopana ni yona mwa musebezi ufi kamba ufi olufiwa. Lwakwaza Sikolo sa Giliadi mwa kilasi yabu 27 ka July 1956, mi mwa November nese lukalile musebezi waluna wa bulumiwa kwa Brazil.

LUSEBEZA SINA BALUMIWA KWA BRAZIL

Halufita kwa ofisi ya mutai kwa Brazil, lwafumana kuli nebabulela Siputukisi. Hase luitutile mwakulumeliseza mwa Siputukisi, ni kupeta mwakufela magazini mwa muzuzu ulimuñwi, lwatalusezwa kuli cwale lwakona kukalisa kukutaza. Nelutaluselizwe kuli haiba muñaa ndu watabela, lumubalele mañolo abonisa mobuka bela bupilo mwa Mubuso wa Mulimu. Zazi lapili haluya mwa bukombwa, musali yomuñwi aluteeleza ka tokomelo, namubalela Sinulo 21:3, 4—mi honafo nawelela! Nenisika  twaela kucisa kokucwalo, mi hañata neniwelelanga.

Nelulumilwe kuyo sebeleza mwa tolopo ya Campos, mose kunani liputeho ze 15. Halufita, nekunani feela sikwata silisiñwi mwa tolopo ni ndu ya balumiwa mone kupila likaizeli babane: Bo Esther Tracy, bo Ramona Bauer, bo Luiza Schwarz, ni bo Lorraine Brookes (base babizwa bo Lorraine Wallen). Nenifilwe musebezi wa kutapisanga libyana ni kubata likota za kutatehisa. Zazi leliñwi la Mubulo busihu, hamulaho wa Tuto ya Tawala ya Mulibeleli, lwaamuhela muenyi yene lusika libelela. Bo musalaa ka nebashendami mwa sipula inze luikambota zene lupetile mwa lizazi leo. Habainumuka kuzwa fa pilo, kwalongoka mwateñi noha yene itisize butata kufitela niibulaya.

Hase kufitile silimo kuzwa foniitutela Siputukisi, naketiwa kuba muokameli wa mupotoloho. Nelupila bupilo bobubunolo mwa matakanyani, nelusina malaiti, nelulobalanga fa miseme, mi neluzamayanga ka mufuta wa kakoloi kane kahohiwanga ki pizi. Nako yeñwi hane luizo kutaleza kwa sibaka kone kusakutalezwangi hahulu, lwazamaya ka sitima kuya kwa tolopo ya mwa malundu, mi lwatelela muzuzu mwa ndu mone kupila bana ba sikolo. Ofisi ya mutai yalulumela limagazini ze 800 kuli luitusise zona mwa bukombwa. Lwakuta-kutela kwa ofisi ya poso inze lututaka mambokisi a limagazini kuaisa kone lufitezi.

Ka 1962, Sikolo sa Bukombwa Bwa Mubuso saezwa mwa naha kaufela ya Brazil, ili kutusa mizwale ni likaizeli ba balumiwa. Ka likweli ze 6, nenifilwe musebezi wa kuzamaisanga likolo zeo mwa libaka zeñata, kono bo Mary nebasiyezi. Nenizamaisize likolo zeo mwa Manaus, mwa Belém, mwa Fortaleza, mwa Recife, ni mwa Salvador. Naonga-onga mukopano wa sikiliti mwa muyaho wa lipapali otumile hahulu mwa Manaus. Pula yetuna neisilafalize mezi a kunwa, mi nelusina sibaka sesinde mwakulukiseza lico za fa mukopano. (Mwa miteñi yani, kwa mikopano nekulukiswanga lico.) Naambola ni masole, mi muzamaisi wa masole yanani sishemo alukisa kuli lutisezwe mezi fa mazazi kaufela a mukopano, mi aluma masole kuli bayahe litende zepeli zetuna mone lukatatehela ni kufela batu lico.

Hane nisiyo, bo Mary nebakutalezanga mwa tolopo ya lipisinisi mone kubulelwa puo ya Siputukisi, mi batu ba mwateñi nebalata hahulu kubulela za lipisinisi. Nebasika kona kuambola nihaiba ni mutu alimuñwi, kacwalo babulelela babañwi ba lubasi lwa Betele kuli: “Hanikoni kutabela kuyo pila kwa Portugal.” Sene sikomokisize kikuli hamulahonyana feela, lwaamuhela liñolo la kuluzibisa kuli luyo sebeleza kwa Portugal. Ka nako yeo, musebezi waluna wa kukutaza neukwalilwe mwa naha yeo, kono lwalumela kuya nihaike kuli kwa makalelo taba yeo neikomokisize hahulu bo Mary.

 LUYO SEBELEZA KWA PORTUGAL

Lwafita mwa Lisbon kwa Portugal, mwa August ka 1964. Mizwale baluna nebanyandiswa hahulu ki sikwata sa mapolisa ba Maputukisi (sesibizwa PIDE). Ka libaka leo, nelusa bati kuli baluamuhele halufita mi nelusa bati kubonana ni Lipaki ba mwa sibaka seo. Lwaina mwa ndu mone kupila bana ba sikolo hane lulitela kuli lufiwe tumelezo ya kuina mwa naha. Hase lufumani mapepa alulumeleza kuina mwa naha, lwatelela ndu. Ka January 1965, lwakona kuikambota ni ofisi ya mutai. Nelutabile hahulu zazi lelufumaneha kwa mikopano lwapili, hamulaho wa likweli zeketalizoho!

Lwautwa kuli zazi ni zazi mapokola nebasecanga mandu a mizwale baluna. Bakeñisa kuli Mandu A Mubuso naakwalilwe, mikopano ya puteho neiezezwanga mwa mandu a mizwale. Lipaki babañata-ñata nebaisiwanga kwa ofisi ya mapokola kuli bayo zibiwa ni kubuzakiwa lipuzo. Sihulu mizwale nebanyandiswa hahulu ka kuhapelezwa kuli bapunde mabizo a mizwale bane bazamaisa mikopano. Kacwalo mizwale bakala kubizananga ka mabizo abona apili, inge cwalo bo José kamba bo Paulo, kufita kuitusisa mabizo a bashemi babona. Ni luna lwakala kueza cwalo.

Kono nelubata hahulu kufa mizwale baluna sico sa kwa moya. Bo Mary nebataipanga litaba za kuituta za mwa Tawala ya Mulibeleli ni lihatiso zeñwi ka kuitusisa litaku zelukisizwe cimo ni inki.

KULWANELA TABA YENDE MWA KUTA

Ka June 1966, kwaba ni muzeko omutuna mwa Lisbon. Mizwale ni likaizeli kaufela ba 49 ba mwa Puteho ya Feijó nebazekiswa ka mulatu wa kuba ni mukopano osika lumelezwa mwa ndu. Nabatusa kuitukiseza muzeko wo ka kubabuzaka lipuzo ni ka kueza inge kuli ki na muzekisi. Neluziba kuli haluna kuwina muzeko, kono nelulemuhile kuli ka kueza cwalo, lukafa bupaki bobutuna. Muyemeli waluna wa mulao naafelize manzwi ahae a kuluyemela ka kubulela ka bundume ka za Gamaliele wa mwa linako za baapositola. (Lik. 5:33-39) Babihi ba makande bañola taba yeo mwa mitende, mi mizwale ni likaizeli ba 49 bao batamiwa ka nako yemwahalaa mazazi a 45 kuisa likweli zeketalizoho ni licika. Lubabatabile kuli muyemeli waluna wa mulao yo yanaanani bundume naalumezi kuituta Bibele, mi naakalile kufumanehanga kwa mikopano kufitela atimela.

Ka December 1966, naketiwa kuba mutanga wa mutai, mi buñata bwa nako nenitalimanga litaba za mulao. Lwakala kulukisa litaba zebonisa kuli Lipaki za Jehova banani tukelo ya kulapela inze balukuluhile. (Mafil. 1:7) Mi hamulaho wa nako, la December 18, 1974, lwafiwa tumelezo ya ka mulao ya kukopananga hamoho. Muzwale Nathan Knorr ni Frederick Franz, bane bazwa kwa ofisi yetuna yeetelela, nebapotezi naha ya Portugal kuli bato taba ni luna kwa mukopano omutuna one ubezi  mwa mileneñi ya Oporto ni Lisbon, ili kone kufumanehile batu ba 46,870.

Jehova naatahisize kuli batu bautwe taba yende mwa lioli zeñata mone kubulelwa puo ya Siputukisi, ili zekopanyeleza Azores, Cape Verde, Madeira, ni São Tomé and Príncipe. Ka 1988, lwayahelwa ofisi ya mutai yetuna yene lutokwa. Ka la April 23 silimo seo, Muzwale Milton Henschel afa ngambolo ya kakulo ya sibaka saluna sesinca, mi nekufumanehile batu babatabile ba 45,522. Nekutabisize hahulu kuba ni mizwale ni likaizeli ba 20 bane babanga balumiwa mwa naha ya Portugal ili bane bakutile kuli bato fumaneha kwa kakulo yeo.

NELUTUSIZWE KI MITALA YA BABASEPAHALA

Ka lilimo-limo, kusebelisana ni mizwale babasepahala kulutusize hahulu kwa moya. Neniitutile tuto ya butokwa hane nitusize Muzwale Theodore Jaracz hanaapotela mutai omuñwi. Nekunani butata bobutuna mwa mutai wanaapotela, mi mizwale ba mwa Katengo ka Mutai nebalikile mobakonela kutatulula butata bo. Muzwale Jaracz abaomba-omba ka kubulela kuli: “Cwale ki nako ya kuli lutuhelele moya okenile kupeta musebezi waona.” Hane luizo pota kwa Brooklyn lilimo-limo kwamulaho, na ni bo musalaa ka bo Mary lwayo potela Muzwale Franz ni babañwi basikai. Hanaakupilwe kubulela manzwi amañwi ka za lilimo zeñata zatandile inze asebeleza Jehova, Muzwale Franz abulela kuli: “Nimisusueza kuli: Mukumalele kwa kopano ya Jehova kusina taba ni matata emuka kopana ni ona. Ki yona feela yeeza musebezi wanaalaezi Jesu kwa balutiwa bahae, ona wa kukutaza taba yende ya Mubuso wa Mulimu!”

Na ni bo musalaa ka, lubile ni tabo yetuna ka kueza cwalo. Haluhupulanga linako zene lupotezi liofisi za mutai, lubanga ni tabo yetuna. Misipili ye, nei lutusa kuitebuha misebezi yebaeza banana ni babahulu ka busepahali, mi nelu basusuezanga kuzwelapili kusebeleza Jehova mwa sebelezo yabona yeipitezi.

Lilimo limatile, mi cwale bubeli bwaluna seluli mwa lilimo za ma 80. Bo Mary bakatazwa ki mapongo. (2 Makor. 12:9) Miliko yelukopani ni yona itiisize tumelo yaluna ni kulutusa kuzwelapili kusepahala. Haluhupula bupilo bolupilile, lwakona kubulela ka buikolwiso kuli Jehova ulubonisize sishemo sahae mwa linzila zeñata-ñata. *

^ para. 29 Bo Douglas Guest nebatimezi inze basepahala ku Jehova, ka la October 25, 2015, taba ye hane isalukiswa kuli ihatiswe.