Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Mukete puo Silozi

“Lulate ka Likezo ni ka Niti”

“Lulate ka Likezo ni ka Niti”

“Haluswaneli feela kulata ka linzwi kamba ka lulimi, kono lulate ka likezo ni ka niti.”—1 JOA. 3:18.

LIPINA: 106, 100

1. Ki lilato lelicwañi lelifita mifuta kaufela ya lilato, mi ki kabakalañi? (Mubone siswaniso sesi fahalimu.)

LILATO leliboniswa ka kulatelela likuka zelukile (lona la a·gaʹpe) ki mpo yezwa ku Jehova. Ki yena Simbule sa lilato lelicwalo. (1 Joa. 4:7) Lilato leo lifita mifuta kaufela ya lilato. Lilato lelicwalo halitalusi feela kutabela mutu yomuñwi kamba kuba ni silikani, kono litalusa kuezeza babañwi lika zende. Buka yeñwi italusa kuli lilato la a·gaʹpe likona “kuboniswa feela ka likezo.” Halubonisa babañwi lilato lelicwalo, lubonisa kuli haluitati, mi ni bona haba lubonisa lilato leo, lukaba ni tabo mi lukapila bupilo bobunde.

2, 3. Jehova ubonisize cwañi kuli walata batu?

2 Jehova naabonisize kuli walata batu mane pili asika bupa kale bo Adama ni Eva. Naabupile lifasi kuli batu bapile fateñi kuya kuile, ni kuli baikole bupilo bobunde hahulu. Jehova naaezize cwalo kuli alutuse, isi kuli aituse yena muñi. Hape naabonisize kuli walata bana bahae fa lifasi ka kubafa sepo ya kupila kuya kuile mwa Paradaisi yanaa balukiselize.

 3 Jehova naabonisize batu lilato lahae lelituna Adama ni Eva hane bamukwenuhezi. Naalukisize kuli kube ni tiululo kakuli naaziba kuli babañwi kwa bana ba bakwenuheli bababeli bao nebaka mulata. (Gen. 3:15; 1 Joa. 4:10) Mane Jehova hanaasepisa kuli kukaba ni Mupilisi, naanga inge kuli sitabelo sa tiululo nesiezizwe kale. Mi cwale hamulaho wa lilimo zebato ba 4,000, Jehova aitombola kufa Mwanaa hae wa libanda sina sitabelo. (Joa. 3:16) Lwaitumela luli kabakala lilato lelituna lalubonisize Jehova!

4. Ki sika mañi sesibonisa kuli batu babasika petahala bakona kubonisa lilato la niti?

4 Lwakona kubonisa babañwi lilato kabakala kuli Mulimu naalubupile ka siswaniso sahae. Sibi seluhozize sitahisa kuli kulubele taata kubonisa lilato, kono hasikoni kulupaleliswa kubonisa lilato. Abele naabonisize kuli walata Mulimu mi naasina buitati ka kufa nubu ya lika zende ka kufitisisa. (Gen. 4:3, 4) Nuwe naabonisize kuli naalata batu ka kukutaza lushango lwa Mulimu ku bona ka lilimo zeñata niha nebasika amuhela lushango lo. (2 Pit. 2:5) Abrahama naabonisize kuli naalata hahulu Mulimu kufita mwanaaitatela hanaalaezwi kufa mwanaa hae Isaka sina sitabelo. (Jak. 2:21) Ni luna, sina baana bane basepahala bao, lwakona kubonisa lilato niha kuli taata kueza cwalo.

KUBA NI LILATO LA NITI KUTALUSAÑI?

5. Lukona kubonisa cwañi lilato la niti?

5 Bibele italusa kuli lilato la niti haliswaneli feela kuboniswa “ka linzwi kamba ka lulimi,” kono liswanela kuboniswa “ka likezo ni ka niti.” (1 Joa. 3:18) Kono kana taba yeo italusa kuli kulata ka linzwi kufosahalile? Batili! (1 Mates. 4:18) Sesitaluswa fo kikuli haluswaneli kulata feela ka manzwi haiba muinelo ulutokwa kuli lueze sesiñwi. Ka mutala, haiba Mukreste yomuñwi haana lico kamba liapalo zelikani, haluswaneli feela kumulakaleza bunde. (Jak. 2:15, 16) Ka mukwa oswana, bakeñisa kuli lwalata Jehova ni batu babañwi, haluna kukupa feela kuli Mulimu ‘alume babeleki mwa musebezi wahae wa kukutula,’ kono ni luna lukatukufalelwa hahulu kukutaza.—Mat. 9:38.

6, 7. (a) “Lilato lelisina buipi” ki lilato lelicwañi? (b) Ki mitala ifi yebonisa lilato la buhata?

6 Muapositola Joani naañozi kuli luswanela kulata “ka likezo ni ka niti.” Kacwalo lilato laluna liswanela kuba “lelisina buipi.” (Maro. 12:9; 2 Makor. 6:6) Fo kutalusa kuli halukoni kubonisa lilato la niti haiba luipumisa feela kuba ni lilato, inge mutu yatinile siyaba. Mwendi lwakona kuipuza kuli: ‘Kana lwakona kubulela kuli lunani lilato kono inze lunani buipi?’ Batili. Lilato lelicwalo haki la niti, mi haliswaneli.

7 Munyakisise mitala yebonisa lilato la buhata. Mwa simu ya Edeni, Satani naabonisize inge kuli naabata kutusa Eva, kono likezo zahae neli za buitati ni buipumisi. (Gen. 3:4, 5) Mwa miteñi ya Davida, Akitofele naaipumisize kuba mulikanaa mulena. Akitofele naabetekile Davida hanaalemuhile kuli naakafumana sesiñwi. (2 Sam. 15:31) Ka nzila yeswana kacenu, bakwenuheli ni batu bababata kutisa likauhano mwa puteho baitusisanga ‘manzwi a kalembeshwa ni lipulelo za kuswala-swala batu fa meeto,’ ilikuli babonahale inge babanani lilato, kono kanti banani buitati.—Maro. 16:17, 18.

8. Ki puzo mañi yeluswanela kuipuza?

8 Lilato la buhata limaswe hahulu kakuli liipumisa kuba kalemeno ka Mulimu ka lilato la buitomboli. Lwakona kupuma batu ka buipi bobucwalo, kono halukoni kupuma Jehova. Mane Jesu naabulezi kuli batu babaeza lika sina baipi  bakafiwa “koto yetuna hahulu.” (Mat. 24:51) Ki niti kuli batanga ba Jehova habatabeli kubonisa lilato la buhata. Kono lutokwa kuipuza kuli: ‘Kana kamita nibonisanga lilato la niti, ili kubonisa kuli nalata babañwi kufita moniitatela?’ Halunyakisiseñi linzila ze 9 zelukona kubonisa ka zona kuli lunani lilato “lelisina buipi.”

MOLUKONA KULATELA “KA LIKEZO NI KA NITI”

9. Lilato la niti lika lususueza kuezañi?

9 Musebeze ka tabo niha musabonwi ki babañwi. Luswanela kuitatela kusebeleza mizwale baluna ka lilato “kwa mukunda,” fo kikuli, lusabonwi ki babañwi, haiba kukonahala. (Mubale Mateu 6:1-4.) Bo Ananiasi ni Safira nebapalezwi kueza cwalo. Nebasa bati feela kufa nubu kusina mutu yaziba zateñi, kacwalo bapuma ka za nubu yene bafile, mi bafiwa koto yetuna kabakala buipi bwabona. (Lik. 5:1-10) Kono lilato la niti lilususueza kusebeleza mizwale baluna ka tabo, lusatokwi kuzibahala. Ka mutala, mizwale babatusanga Sitopa Sesietelela kulukisa sico sa kwa moya, habatabelangi kuzibiwa ki babañwi, kuli batu babakuteke hahulu kamba kuli batu bazibe litaba zebalukisize.

10. Lukona kuba cwañi bapili kukuteka babañwi?

10 Mube mina bapili kukuteka babañwi. (Mubale Maroma 12:10.) Jesu naatomile mutala omunde wa kukuteka babañwi ka kueza misebezi ye kwatasi hahulu. (Joa. 13:3-5, 12-15) Luswanela kuikataza hahulu kuli lube ni buikokobezo bobuka lutusa kukuteka babañwi ka nzila yeswana. Nihaiba baapositola nebasika utwisisa likezo za Jesu ka kutala konji hase baamuhezi moya okenile. (Joa. 13:7) Lwakona kukuteka babañwi haiba lusaangi kuli luba butokwa kubafita kabakala kuli luitutile hahulu, lunani maluo amañata, kamba kabakala matohonolo amañwi elunani ona mwa kopano ya Jehova. (Maro. 12:3) Mi kufita kushwela muna batu babalumbiwa, luswanela kutaba ni bona niha luikutwa kuli ni luna neluswanela kulumbiwa.

11. Ki kabakalañi haluswanela kubabazanga babañwi kuzwelela kwatasaa pilu?

11 Mubabaze mizwale bamina kuzwelela kwatasaa pilu. Luswanela kubabazanga babañwi kakuli halueza cwalo, ‘luka batiisa.’ (Maef. 4:29) Kono halu bababaza, luswanela kueza cwalo kuzwelela kwatasaa pilu. Hakusicwalo, lwakona kubabazanga feela batu kuli lubautwise hande ni kupalelwa kubafa kelezo yeswanela. (Liprov. 29:5) Haiba lubabaza mutu, kono ni kubulela lika zemaswe ka za hae haasiyo, fo kukabonisa kuli lunani buipi. Muapositola Paulusi naasina buipi mi naalutomezi mutala omunde wa kubonisa lilato la niti halubabaza babañwi. Ka mutala, naababalize Bakreste ba kwa Korinte kuzwelela kwatasaa pilu, hane baezize lika zende. (1 Makor. 11:2) Kono hanaalemuhile kuli nebatokwa kuhakululwa, naabahakuluzi ka sishemo ni ka kunonga.—1 Makor. 11:20-22.

Nzila yeñwi yelukona kubonisa ka yona kuli lwalata mizwale baluna babatokwile ni kuli lunani moya wa kuamuhela baenyi, ki ka kubafa zebatokwa (Mubone paragilafu 12)

12. Lukona kubonisa cwañi lilato la niti haluketa batu belubata kumemela kwa mandu aluna?

12 Mube ni moya wa kuamuhela baenyi. Jehova ululaela kuli lube ni bufani kwa mizwale ni likaizeli baluna. (Mubale 1 Joani 3:17.) Nihakulicwalo, luswanela kuba ni moya wa kuamuhela baenyi kabakala lilato, isiñi kabakala buitati. Luswanela kuipuza kuli: ‘Kana nibonisanga feela moya wa kuamuhela baenyi kwa balikani baka babatuna, kwa batu babazibahala hahulu, kamba kwa batu babakona kunitusa ka nzila yeñwi? Kamba kana nibatanga kubonisa moya wa bufani kwa mizwale ni likaizeli benisa zibi hande, kamba babasa koni kunitusa?’ (Luka 14:12-14) Kamba kucwañi haiba Mukreste yomuñwi  aba mwa butokwi kabakala katulo yeñwi yanaaezize kwamulaho kamba naasika itumela ku luna niha nelu muamuhezi hande? Mwa miinelo yecwalo, luswanela kusebelisa kelezo yeli: “Mulate kuamuhela baenyi musatongoki.” (1 Pit. 4:9) Haiba mulatelela kelezo yeo, mukaba ni tabo yetiswa ki kufana.—Lik. 20:35.

13. (a) Ki kabakalañi fokuñwi hakukona kulubela hahulu taata kutusa babafokola? (b) Ki lika mañi zelukona kueza kuli lutuse babafokola?

13 Mutiise babafokola. Lukabonisa kuli lilato laluna ki la niti haiba lumamela taelo ya mwa Bibele yeli: “Mutiise babafokola, mube ni pilu-telele kwa batu kaufela.” (1 Mates. 5:14) Nihaike kuli batu babañata bane bafokozi kwamulaho bakonile kutiya mwa tumelo, kusanani babañwi belutokwa kuzwelapili kutusa ka pilu-tele. Lukona kueza cwalo ka kubala ni bona litaba za mwa Mañolo zetiisa, kubamema kuli lusebeze ni bona mwa bukombwa, kamba kuba feela ni nako ya kubateeleza. Mi mwa sibaka sa kunahana feela kuli muzwale kamba kaizeli yomuñwi utiile kamba wafokola, luswanela kulemuha kuli kaufelaa luna kunani molueza hande ni molufokola. Mane nihaiba muapositola Paulusi naaitumelezi kuli kunani mwanaafokola. (2 Makor. 12:9, 10) Kacwalo, kaufelaa luna lwakona kutusiwa ki Bakreste babañwi.

14. Luswanela kuezañi kuli luzwelepili kupilisana ka kozo ni mizwale baluna?

14 Mupilisane ka kozo ni babañwi. Lueze molukonela kaufela kuzwelapili kupilisana ka kozo ni mizwale baluna, niha luikutwa kuli habasika luutwisisa kamba kuli habasika lueza hande. (Mubale Maroma 12:17, 18.) Haiba lufoselize mutu yomuñwi, luswanela kuikupela swalelo habuniti. Ka mutala, mwa sibaka sa kubulela kuli, “Uniswalele kuli ki mona mouikutwela cwalo,” luswanela kubonisa kuli ni luna lutahisize butata, ka kubulela kuli, “Uniswalele kuli nikufoselize ka manzwi enibulezi.” Baba mwa linyalo sihulu baswanela kupilisana ka kozo. Bo muuna ni musali babanyalani habaswaneli kuipumisa kuli balatana habali mwahalaa batu, kono habali bababeli hababulelisani mi baitusisanga manzwi autwisa butuku kwa pilu, kamba balwananga.

15. Lukona kubonisa cwañi kuli luswalezi babañwi ka pilu kaufela?

15 Muswalele babañwi ka pilu kaufela. Luswanela kuswalela mutu yalufoselize ni kusa mubulukela sikoto kwa pilu. Haiba ‘luswalelana ka lilato, lunze lulika ka taata kubuluka buñwi bwa moya ka kozo yetamahanya,’ lukabonisa kuli luswalezi babañwi ka pilu kaufela, niha basika lemuha kuli balufoselize. (Maef. 4:2, 3) Kuli lubonise kuli luswalezi babañwi ka pilu kaufela, luswanela kuiswala ilikuli lusike lwaba ni “ndimbelela.” (1 Makor. 13:4, 5) Haiba lubuluka sikoto kwa pilu kamba kuba ni ndimbelela, lukasinya silikani saluna ni muzwale  kamba kaizeli yalufoselize, mi sihulu lukasinya silikani saluna ni Jehova. (Mat. 6:14, 15) Hape lukona kubonisa kuli luswalezi babañwi ka pilu kaufela ka kubalapelela.—Luka 6:27, 28.

16. Luswanela kuunga cwañi buikalabelo bolufilwe mwa kopano ya Jehova?

16 Muitombole lika zemutabela. Haiba lufiwa buikalabelo mwa kopano ya Jehova, luswanela kuitusisa buikalabelo bo kubonisa kuli lunani lilato la niti ka ‘kusaipatela sesiswanela luna lunosi, kono lubate sesiswanela babañwi.’ (1 Makor. 10:24) Ka mutala, balibeleli kwa mikopano yaluna ya mupotoloho ni yemituna babanga bapili kukena mwa sibaka sa mukopano pili mukopano usika kalisa kale. Mwa sibaka sa kuiketela libaka zende hahulu mobakona kuina bona ni mabasi abona, buñata bwa mizwale ba, habaketangi kuina mwa libaka zecwalo. Ka kuitombola lika zebatabela bona bañi, mizwale ba, babonisa kuli banani lilato mi habaitati. Mukona kulikanyisa cwañi mutala wabona omunde?

17. Mukreste yaezize sibi sesituna ukona kubonisa cwañi kuli unani lilato la niti?

17 Mubulele libi zamina za kwa mukunda ni kulituhela. Bakreste babañwi babaezize sibi sesituna balikanga kusipata ilikuli basike baiswabisisa kamba kuswabisisa babañwi. (Liprov. 28:13) Kono Mukreste yapata sibi sahae ubonisa kuli haana lilato, kakuli sibi sahae hasiami feela yena, kono siama ni babañwi. Sibi seo sikona kutahisa kuli Mulimu asike afa puteho moya wahae, mi sikona kutahisa kuli mwa puteho kaufela kusike kwaba ni kozo. (Maef. 4:30) Bakreste babanani lilato la niti baipulelanga libi zabona zetuna kwa baana-bahulu ba puteho ilikuli baana-bahulu babatuse.—Jak. 5:14, 15.

18. Ki kabakalañi haluswanela kubonisa lilato la niti?

18 Lilato ki kona kalemeno ka butokwa hahulu. (1 Makor. 13:13) Lilato liluzibahaza kuli lu balateleli ba Jesu, ni kuli lulikanyisa Jehova, yena Simbule sa lilato. (Maef. 5:1, 2) Paulusi naañozi kuli: ‘Hanisina lilato, hani sesiñwi.’ (1 Makor. 13:2) Haike luzwelepili kubonisa lilato, isi feela “ka linzwi,” kono lueze cwalo “ka likezo ni ka niti.”