Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Mukete puo Silozi

 ZEEZAHEZI MWA BUPILO

Neniikatulezi Kusalepeleza Mazoho Aka

Neniikatulezi Kusalepeleza Mazoho Aka

HAÑATA babanca babañata fa Betele banibizanga kuli: “Tate,” “Malume.” Mi ka kuba muuna wa lilimo ze 89, natabela kubiziwa cwalo. Mi ku na, lipulelo zeo zebonisa lilato ki nzila yeñwi yeo Jehova anifuyauzi ka yona, hamulaho wa kumusebeleza ka lilimo ze 72 mwa sebelezo ya nako kaufela. Mwahalaa nako yeo kaufela, Mulimu unifuyauzi, mi nisusueza babanca ba ka pilu yaka kaufela kuli: ‘Musebezi wamina uka mifumanisa mupuzo—haiba musalepelezi mazoho amina.’—2 Makol. 15:7, litaluso ze kwatasi.

BASHEMI BAKA NI BA LUBASI LWAKA

Bashemi baka nebatutezi kwa Canada kuzwa kwa Ukraine. Nebafitezi mwa tolopo ya Rossburn, mwa provinsi ya Manitoba. Bo ma neba lulata mi nebanani bana babashimani ba 8 ni babasizana ba 8, nekusina mambile mwa mba yaluna—na nenili mwana wabu 14. Bo ndate nebalata hahulu kubala Bibele mi neba lubalelanga yona la Sunda kakusasana, kono nebaikutwa kuli baeteleli ba bulapeli nebatabela hahulu kufiwa masheleñi ki batu kufita kubatusa, mi hañata nebaezanga lisheha ka kubulela kuli: “Hanizibi kamba Jesu naalifiwanga hanaanzaa kutaza ni kuluta batu.”

Hamulaho wa nako, bahulwani baka babane ni likaizeli zaka babane baituta niti. Kaizelaaka Rose naaezize bupaina kuisa lifu. Mazazi asikai pili asika timela kale, naasusuelize babañwi kaufela kuli baise pilu kwa Linzwi la Mulimu, ka kubulela kuli: “Nibata kumibona mwa lifasi lelinca.” Muhulwanaaka Ted sapili naakutazanga tuto ya lihele. Kakusasana ni kakusasana la Sunda, naakutazanga fa wayalesi, inzaa kuta-kutela kutaluseza bateelezi bahae kuli baezalibi nebakaca mwa lihele la mulilo kuya kuile. Kono hamulaho wa nako, aituta niti, mi akalisa kusebeleza Jehova ka busepahali ni ka kutukufalelwa.

MONE NIKALISELIZE SEBELEZO YAKA YA NAKO KAUFELA

Zazi leliñwi mwa June, ka silimo sa 1944, nenizwa kwa sikolo, mi hanito fita kwa ndu nafumana bukanyana yenani toho ya tabe yeli, Lifasi Leliuncafalizwe Lataha (The Coming World Regeneration) * inze ibeilwe fa tafule fone lucelanga. Nabala likepe lapili ni kulifeza, nabala ni labubeli, mi nazwelapili kuibala. Hamulaho wa kubala bukanyana yeo kaufela, naikatulela kusebeleza Jehova, sina feela mwanaaezelize Jesu.

Kono cwale nekutile cwañi kuli bukanyana yeo ito fumaneha fa tafule? Muhulwanaaka Steve naanitaluselize kuli baana bababeli “bane balekisa” libuka ni libukanyana nebatilo lupotela. Azwelapili kutalusa kuli: “Kiha nileka buka yeo kakuli neicipile.” Baana  bao nebatilo lupotela la Sunda lene litatami. Balutaluseza kuli neli Lipaki za Jehova mi nebaitusisanga Bibele kualaba lipuzo zene babuziwa ki batu. Nelutabezi hahulu kuutwa cwalo kakuli bashemi baluna neba lulutile kukuteka Linzwi la Mulimu. Baana bababeli bao hape balutaluseza kuli Lipaki za Jehova nebatuha baba ni mukopano wa sikiliti mwa muleneñi wa Winnipeg, mona mwanaapila kaizelaaka Elsie. Naikatulela kuyo fumaneha kwa mukopano wo.

Natama musipili wa likilomita zebato eza 320 ka njinga, kuliba kwa Winnipeg, mi nayo tibelela mwa tolopo ya Kelwood, mona mone kupila Lipaki bababeli bane batilo lupotela kwa ndu yaluna. Teñi ko, nayo fumaneha kwa mukopano wa puteho, mi naziba moisebeleza puteho. Hape naituta kuli batu kaufela, ibe muuna, musali, kamba mukulwani, baswanela kueza musebezi wa kukutaza fa ndu ni ndu, sina mwanaaezelize Jesu.

Mwa Winnipeg, nakopana ni muhulwanaaka Jack, yanaatile kwa mukopano wa sikiliti, mi yena naazwelela kwa mutulo wa muleneñi wa Ontario. Fa lizazi lapili la mukopano wo, muzwale yomuñwi azibisa kuli nekukaba ni batu bane bakakolobezwa. Na ni muhulwanaaka Jack lwaikatulela kukolobezwa kwa mukopano wo. Kaufelaa luna neluikatulezi kuli neluka kalisa kueza bupaina hamulaho feela wa kukolobezwa. Jack naabile paina hamulaho feela wa mukopano wo. Neninani lilimo ze 16 ka nako yeo, mi nenitokwa kukutela kwa sikolo, kono ka silimo sene sitatami, ni na naba paina.

NENIITUTILE LIKA ZEÑATA

Nakalisa kueza bupaina ni muzwale wa libizo la Stan Nicolson mwa tolopo yebizwa Souris, yefumaneha mwa provinsi ya Manitoba. Kusika fita nako, nalemuha kuli kuba paina nesi nto yebunolo. Hanyinyani-hanyinyani masheleñi ane lunani ona afela, kono lwazwelapili kukutaza. Zazi leliñwi hamulaho wa kukutaza lizazi kaufela, lwakutela kwa ndu inze lushwile tala mi nelusina masheleñi. Kono haluyo fita kwa ndu, lwakomoka hahulu kufumana kuli fa munyako wa ndu yaluna nekunani saka yetuna yenetezi lico! Ni la kacenu le, haluzibi kuli ki mañi yanaa lutiselize saka yeo. Busihu bwani, lwaca kulamba. Nelufuyauzwi luli kabakala kuli nelusika lepeleza mazoho aluna! Mane kwa mafelelezo a kweli yeo, nenibile ni mubili kufita nako ifi kamba ifi ya kwamulaho.

Hamulaho wa likweli lisikai, lwakupiwa kuyo sebeleza mwa tolopo ya Gilbert Plains, yefumaneha likilomita zebato eza 240 kwa mutulo ya Souris. Mwa miteñi yani, puteho ni puteho neinani chati fa libulelelo yenebonisa musebezi wa mwa simu wa puteho, ili wa kweli ni kweli. Musebezi wa puteho hane ukutelanga mwatasi mwa kweli yeñwi, nenifanga ngambolo yenetusa puteho kulemuha kuli mizwale ni likaizeli nebatokwa kusebeza ka taata. Hamulaho wa kueza mukopano ocwalo, kaizeli yomuñwi wa musupali yanaali paina, ili yo muunaa hae naasi paki ali ku na inzaa enga-enga miyoko: “Haki mone nitabelela kueza zeñata, kupalile feela.” Neniikutwile bumaswe haniutwa cwalo, mi ni na nalotisa miyoko ni kukupa kuli aniswalele.

Sina mone kuezahalezi ku na, mizwale babanca babanani mafulofulo bakona kueza mafosisa acwalo ka bunolo ni kuinyaza hasamulaho. Kono niitutile kuli mwa sibaka sa kulepeleza mazoho aluna kabakala mafosisa aluna, luswanela kuituta ku ona ni kuzwelapili kusebeza. Haiba luzwelapili kusepahala, lukafuyaulwa.

NDWA YA PROVINSI YA QUEBEC

Hane ninani lilimo ze 21, nenibile ni tohonolo yetuna ya kuyo kena mwa kilasi yabu 14 ya Sikolo sa Giliadi, mi nenikwazize mwa February ka silimo sa 1950! Kwa baituti bone nili ni bona mwa kilasi, baituti bababato eza 25 ku ba 103 nebalumezwi kwa provinsi ya Quebec, mwa Canada, kokuitusiswa puo ya Sifura, ili ko Lipaki nebatalimana ni twaniso kuzwelela ku ba bulapeli. Na nenilumilwe kuyo sebeleza kwa Val-d’Or, ili tolopo kokulafiwa gauda. Zazi leliñwi, na ni mizwale ni likaizeli babañwi neluizo kutaleza mwa munzi wa Val-Senneville. Muprisita wa mwa sibaka seo afumba kuli naaka lueza maswe haiba lusazwi mwa munzi wo kapili. Namulekela saimoni. Muprisita yo afiwa mulatu mi alifiswa masheleñi. *

Taba yeo neli yeñwi ya miinelo yene lunani kutiyela mwa “Ndwa ya Provinsi ya Quebec.” Keleke ya Katolika ki yona yenetumile hahulu mwa provinsi ya  Quebec, mi nekubile cwalo ka lilimo zefitelela 300. Babahulu ba bulapeli ni balikani babona ba muuso nebanyandisa Lipaki za Jehova. Nesi nto yebunolo kutiyela miliko yeo, mi neluli babanyinyani; kono nelusika lepeleza mazoho aluna. Batu ba lipilu zende mwa Quebec baamuhela taba yende. Nenibile ni tohonolo ya kuituta Bibele ni batu babañata bane baamuhezi niti. Tuto yeñwi yene nizamaisanga neli ya lubasi lwa batu balishumi. Hamulaho wa nako, lubasi kaufela lwakalisa kusebeleza Jehova. Bundume bone babonisize nebususuelize batu babañwi kuzwa mwa Keleke ya Katolika. Lwazwelapili kukutaza mi lwawina ndu yeo!

KULUTA MIZWALE MWA PUO YABONA

Ka silimo sa 1956, nakupiwa kuyo sebeleza kwa naha ya Haiti. Balumiwa babañata bone nifumani kwateñi nebafumana taata kuituta Sifura, niteñi batu nebatabela kuteeleza. Muzwale wa mulumiwa yabizwa Stanley Boggus naabulezi kuli: “Nelukomokile hahulu kuli batu nebaezize ka mone bakonela kaufela kulutusa kuituta puo ya Sifura.” Kwa makalelo, neniikutwa kuli na neninani tohonolo kakuli neniitutile Sifura mwa Quebec. Kono kusika fita nako, lwalemuha kuli buñata bwa mizwale ba mwa sibaka seo nebaziba feela mufuta wa puo ya Sihaiti. Kacwalo, kuli lukone kubatusa hande, luna balumiwa neluswanela kuituta puo ya mwa sibaka seo. Lwaeza cwalo, mi nelufumani limbuyoti zeñata.

Mi hape kuli lutuse mizwale ba mwa naha yeo, lwakupa tumelezo ku ba Sitopa Sesietelela kuli balulumeleze kutoloka magazini ya Tawala ya Mulibeleli ni lihatiso zeñwi mwa mufuta wa puo ya Sihaiti. Palo ya batu bane bafumanehanga kwa mikopano mwa naha kaufela yaekezeha hahulu. Ka silimo sa 1950 nekunani feela bahasanyi ba 99 mwa naha ya Haiti, kono palo yeo yaekezeha, mi ka silimo sa 1960 nekunani bahasanyi babafitelela 800! Ka nako yeo, namemiwa kuyo sebeleza fa Betele. Ka silimo sa 1961, nenibile ni tohonolo ya kuba yomuñwi wa mizwale bane bazamaisize Sikolo sa Bukombwa Bwa Mubuso. Nelufile lituto kwa baana-bahulu ba puteho ba 40 ni mapaina babaipitezi. Kwa mukopano wa sikiliti wa mwa January 1962, nelususuelize mizwale ba mwa puteho babaswanela kuli baeze mobakonela kaufela kuekeza kwa sebelezo yabona ya mwa bukombwa, mi babañwi ku bona nebaketilwe kusebeza sina mapaina babaipitezi. Taba yeo neitile ka nako yeswanela kakuli musebezi waluna neutuha ulwaniswa.

La January 23, 1962, hamulaho feela wa mukopano wa sikiliti, na ni muzwale wa mulumiwa yabizwa Andrew D’Amico lwatamiwa inze luli fa ofisi ya mutai, mi limagazini za Muzuhe! za January 8, 1962  (zeneli mwa puo ya Sifura) zaangiwa. Mwateñi nekuñozwi taba yezwa mwa mitende ya mwa puo ya Sifura yenebulezi kuli batu ba mwa Haiti nebaikenya mwa tumelo ya mioya. Batu babañwi nebasika tabela taba yeo, mi nebaanga kuli taba yeo neiñolezwi kwa mutai. Lisunda lisikai kuzwa fo, balumiwa balundulwa mwa naha. * Kono mizwale ba mwa naha yeo bane balutilwe musebezi bazwelapili kueza hande mwa musebezi wa kukutaza. Niitumela kuli nebaitiisize mi nebaezize zwelopili ya kwa moya. Mane hanibulela cwana, sebanani Bibele ya Toloko ya Lifasi Lelinca mwa mufuta wa puo ya Sihaiti, ili taba yene lusalolangi nihanyinyani.

MUSEBEZI WA KUYAHA MWA NAHA YA CENTRAL AFRICAN REPUBLIC

Hamulaho wa kusebeleza mwa Haiti, nakupiwa kuyo sebeza sina mulumiwa mwa naha ya Central African Republic. Hamulaho wa nako, nenibile ni tohonolo ya kusebeza sina muokameli wa mupotoloho mi hasamulaho naketiwa kuba muokameli wa mutai.

Mwa mazazi ani, Mandu A Mubuso amañata naayahilwe ka nzila yebunolo luli. Neniitutile mwakulwalelela likota mwa mushitu ni kulukisa situwa. Bo lifita-nzila neba nibuhanga ni kukomoka haba nibona inze nikatazeha kueza musebezi one nisaituta wo. Taba ye hape neisusuelize mizwale kuyaha Mandu A Mubuso abona ni kuababalela. Babahulu ba bulapeli neba lusehanga kakuli bona likeleke zabona nelinani lituwa za masenke kono zaluna lituwa nelisi cwalo. Taba yeo neisika luzwafisa mi lwazwelapili kuitusisa Mandu A Mubuso anani situwa sa bucwañi. Muta omuñwi kwaba ni liñungwa lelituna mwa Bangui, ona muleneñi omutuna wa naha yeo, mi ki fona fone batuhelezi kuluseha babahulu ba bulapeli. Liñungwa leo layayula situwa sa masenke a keleke yeñwi ni kuyo sishandaula mwa likululu. Kono lituwa za bucwañi za Mandu A Mubuso aluna zona nelisika sinyiwa. Mwa likweli feela zeketalizoho, lwayaha ofisi ya mutai yenca ni ndu ya balumiwa kuli lukone kubabalela hande musebezi wa Mubuso. *

NINYALA MULIKANI YATUKUFALEZWI

Fa lizazi laluna la sinawenga

Mwa 1976, musebezi wa kukutaza Mubuso wakwaliwa mwa naha ya Central African Republic, mi nakupiwa kuyo sebeleza mwa N’Djamena, ona muleneñi omutuna wa naha ya Chad. Teñi ko, nakopana ni paina yaipitezi yatukufalezwi yasimuluha kwa naha ya Cameroon, wa libizo la Happy. La April 1, 1978, lwanyalana. Mwa kweli yeswana yeo, kwaba ni ndwa ya mukowa mwa sibaka yeo, mi lwabalehela kwa mboela wa naha sina mone baezelize babañwi kaufela. Ndwa hase ifelile, lwakutela kwa ndu yaluna, mi lwayo fumana kuli ndu yaluna neiitusisizwe ki sikwata sa balwani sina makundamo abona. Lihatiso zaluna kaufela neliingilwe, hamohocwalo ni ndelesi ya bo Happy ya fa sinawenga, ni limpo zene lufilwe fa sinawenga saluna. Kono nelusika lepeleza mazoho aluna. Nelusa pila, mi neluitukiselize kueza zeñata mwa sebelezo yaluna ku Mulimu.

Ibato ba lilimo zepeli hasamulaho, musebezi waluna walumelezwa hape mwa naha ya Central African Republic. Lwakutela kwateñi mi nazwelapili kusebeza sina muokameli wa mupotoloho. Nelulobalanga mwa mota yaluna yenenani mumbeta one luputanga, ngumbuli mone kukona kubeiwa mezi aeza malita a 200, hamohocwalo ni friji ni sitofu zeneitusisa moya wa gasi. Nelukopananga ni miinelo yetaata mwa misipili yaluna. Nako yeñwi mwa musipili waluna, nelunani kufita fa libaka zefitelela 117 zenekantelwa ki mapokola.

Hañata nekucisanga hahulu. Kwa mikopano ya mupotoloho, fokuñwi nekubanga taata kufumana mezi a kuitusisa kwa kolobezo. Kacwalo, mizwale nebayepanga mwa libaka mone kunani milapo ni kuka mezi a kuitusisa kwa kolobezo, ili yeo hañata neiezezwangwa mwa likotolo.

LUZWELAPILI KUEZA MUSEBEZI MWA LINAHA ZEÑWI ZA AFRICA

Mwa silimo sa 1980, lwakupiwa kuyo sebeleza kwa Nigeria. Teñi ko, lwatusa kulukisa za kuyahiwa kwa ofisi ya mutai yenca ka lilimo zepeli ni licika. Mizwale nebalekile muyaho olundatami onani bulilo fafasi ni fahalimu one utokwa kulutululwa ni kuyo yahiwa fa sibaka sene silukisizwe kuli kuyahelwe teñi. Zazi leliñwi kakusasana, neniizo sebeleza fa sibaka sesilumbile hahulu sa muyaho wo, kuli nituse bane bafilwe musebezi wa kuulutulula. Musihali, nakalisa kutuluka ka kuitusisa nzila yeswana yene niitusisize hane nipahama. Kono bakeñisa kuli likalulo zeñwi za muyaho  nelilutuluzwi kale, nashuta fokuñwi fone nibata kuhata, mi nangandumuka. Nekubonahala kuli neniholobezi maswe, kono dokota hasaa nitatubile, abulelela bo Happy kuli: “Musike mwabilaela. Misifa ki yona feela yeholofezi mi bakaba hande mwa mazazi-nyana asikai.”

Luliba kwa mukopano wa mupotoloho ka kuitusisa mota

Mwa silimo sa 1986, lwatutela kwa naha ya Côte d’Ivoire, mi nayo sebeza sina muokameli wa mupotoloho. Musebezi wo neuyo lufitisanga ni kwa naha ya Burkina Faso. Nenisika libelela kuli nelukayo pila kwa Burkina Faso ka nakonyana.

Hane luli mwa musebezi wa maeto, mota yaluna neli yona ndu yaluna hape

Nenizwile mwa naha ya Canada ka silimo sa 1956, kono ka silimo sa 2003, hamulaho wa lilimo ze 47, nakutela kwa Betele ya mwa Canada, mi ka nako yeo nenili ni bo Happy. Neluli bana ba naha ya Canada, kono neluikutwa kuli nelusimuluha mwa Africa.

Ka nako yene luzamaisa tuto ya Bibele kwa Burkina Faso

Mi ka silimo sa 2007, hane ninani lilimo ze 79, lwakutela kwa Africa hape! Lwakupiwa kuyo sebeleza mwa naha ya Burkina Faso, mi nenili yomuñwi wa ba mwa Katengo ka Naha. Hasamulaho, ofisi yene lusebeleza ku yona yakalisa kuitusiswa sina ofisi ya toloko, mwatasaa ketelelo ya mutai wa Benin, mi mwa August ka silimo sa 2013, lwakupiwa kuyo sebeleza kwa Betele ya kwa Benin.

Na ni bo Happy, inze luli kwa mutai wa Benin

Kusina taba kuli haniikanguli hande mazazi a, nisatabela hahulu musebezi wa kukutaza. Mwa lilimo zetaalu zefelile, nitabile hahulu kuli ka tuso ya baana-bahulu ni musalaaka, batu bababeli bane niitutanga ni bona Bibele, bo Gédéon ni bo Frégis bakolobelizwe. Ka nako ya cwale basebeleza Jehova ka kutukufalelwa.

Na ni musalaaka selusebeleza kwa mutai wa South Africa, mi ba lubasi lwa Betele balutusa ka kulubabalela kwa mubili. Naha ya South Africa ki yona naha yabu 7 yelusebelelize ku yona mwa Africa. Mi mwa October ka silimo sa 2017, neluamuhezi tohonolo yeipitezi. Nelumemilwe kuyo fumaneha kwa kakulo ya ofisi yetuna yeetelela musebezi mwa lifasi kaufela kwa Warwick, mwa New York. Haluna kulibala kezahalo ya butokwa yeo!

Buka ya Yearbook ya 1994 neibulezi cwana fa likepe 255 kuli: “Lususueza mizwale ni likaizeli kaufela babaezize musebezi wa kukutaza ka nako yetelele kuli: ‘Mundumebe mi musike mwalepeleza mazoho amina, kakuli musebezi wamina uka mifumanisa mupuzo.’—2 Makol. 15:7.” Na ni bo Happy luikatulezi kuli lukazwelapili kumamela manzwi ao ni kususueza babañwi kueza nto yeswana.

^ para. 9 Neihatisizwe ki Lipaki za Jehova mwa 1944. Ka nako ya cwale haisa hatiswa.

^ para. 18 Mubone taba yeli, “Quebec Priest Convicted for Attack on Jehovah’s Witnesses” mwa magazini ya Muzuhe! ya Sikuwa ya November 8, 1953, make. 3-5.

^ para. 23 Litaba zeñwi lifumaneha mwa buka ya Yearbook of Jehovah’s Witnesses ya silimo sa 1994, make. 148-150.

^ para. 26 Mubone taba yeli, “Building on a Solid Foundation” mwa Muzuhe! ya Sikuwa ya May 8, 1966, like. 27.