Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

Muzuhe!  |  No. 5 2017

 TOHO YA TABA

Hakuba ni Kozi​—Zemukona Kueza Kuli Musilelezwe

Hakuba ni Kozi​—Zemukona Kueza Kuli Musilelezwe

“Nako yeñwi nenibatile kuwela fafasi hamulaho wa kuutwa mulumo omutuna wa nto yeñwi yetunya. Kwakena musi mwa ofisi yeneinezi fahalimu mi mulilo wakala kutuka.”—Bo Joshua.

Mazazi a, mwa litoho za makande kuatile hahulu litaba zeama lizikinyeho, moya wa liñungwa, likezo za bukebenga mane hamohocwalo ni litaba zeama kukunupa batu fa likolo. Ki niti kuli kwautwisa butuku kubala za kozi yeezahezi ku babañwi, kono kuutwisa hahulu butuku ni kufita haiba kuli luna ki luna babatahezwi ki kozi yeo. Ki lika mañi zemukona kueza pili kozi isika ezahala kale, ka nako yekuezahala kozi, ni hamulaho wa kozi ilikuli mukone kusilelezwa?

 PILI KOZI ISIKA EZAHALA KALE​—MUITUKISEZE!

HAKUNA mutu yasakoni kutahelwa ki kozi. Kuitukisa kona nto ya butokwa yekona kumisileleza hakuba ni kozi. Kono mukona kuitukisa ka mukwa ufi?

  • Muitukiseze mwa munahano. Muhupulange kuli likozi litamehile kuezahala mi mina ni lubasi lwamina mwakona kuba mwa kozi ka nako ifi kamba ifi. Ki kokunde kuitukiselezanga cimo pili kozi isika ezahala kale.

  • Muzibe likozi zekona kuezahala mwa sibaka semupila ku sona. Muzibe komukona kusabela hakuba ni kozi. Munyakisise haiba ndu yamina iyahilwe ka kutiya mi iyahezwi fa sibaka sesinde. Muzwise lika zekona kutisa mulilo. Mubeye tupangaliko totuzibisanga kuli kunani musi kamba mulilo, mi mucincange macwe a mwa tupangaliko to hañwi ka silimo kamba kufitelela.

  • Mubulukelele cimo lika zemukona kuitusisa ka nako ya kozi. Ka nako ya kozi, lika zecwale ka malaiti, mezi, mawaile, mane hamohocwalo ni lipangaliko za kuzamaela ku zona zakona kusaba teñi. Haiba munani mota, mulike ka momukonela kaufela kusiyanga mota yamina inze inani mafula amañata, mi kamita mubulukange lico, mezi, ni lika zeñwi zemukona kuitusisa kozi haiezahala ka sipundumukela.—Mubone mbokisi yeli, “ Kana Munani Zemutokwa?

    Kuitukisa kona nto ya butokwa yekona kumisileleza hakuba ni kozi

  • Mube ni linombolo za mawaile a balikani bamina, babapila bukaufi ni mina kamba kwahule.

  • Muitukiseze momuka matela. Muzibe mazwelo ali bukaufi mwa muyaho omuli kuona mane ni libaka kobakona kumatela bana bamina hakuba ni kozi fa sikolo. Mukete libaka komukona kukopanela sina lubasi hakuba ni kozi, inge cwalo fa sikolo kamba mwa sifalana sa libuka. Sibaka semuketa siswanela kuba bukaufi ni fomupila mi sesiñwi sona siswanela kufumaneha kwahule ni silalanda semupila kusona. Batu babali licaziba mwa litaba zeama likozi baakaleza kuli mina ni lubasi lwamina muitwaeze kuyanga kwa libaka zeo ka mahutu.

  • Muitukiseze kutusa babañwi, kukopanyeleza cwalo ni basupali ni babakula.

KA NAKO YEKUEZAHALA KOZI​—MUEZE LIKA KA PUTAKO

Bo Joshua, bababulezwi kwa makalelo a taba ye, batalusa kuli: “Hane kutumbukile mulilo, batu babañata nebasabonahali kuikalelwa sesiñwi, mi nebazina-zina feela. Babañwi bona mane nebasweli kutima likompyuta zabona mi babañwi bona nebasweli kukela mezi mwa tubotela twabona. Muuna yomuñwi naabulezi kuli: ‘Mwendi lulibelele feela kuli lubone zekaezahala.’” Kusina taba ni kuzina-zina kwa babañwi,  bo Joshua bahuweleza kuli: “Haluzweñi mwa muyaho mo honafa!” Hase baezize cwalo, batu bane babeleka ni bona balemuha kuli kozi neili fakaufi mi bashetumuka ni kukala kulatelela bo Joshua. Bo Joshua bazwelapili kuhuwa kuli: “Haiba yomuñwi awa, mumutuse mi muzwelepili kuzwa mwa muyaho mo. Kaufelaa luna lukapila!”

  • Hakutumbuka mulilo. Mumatele komukona kuzwela inze muinamezi fafasi. Musi utahisanga kuli lusike lwabona hande, mi buñata bwa batu babashwanga ka nako ya kozi ya mulilo babulaiwanga ki kubuyela musi. Musike mwaisa pilu kwa lika za ka butu, mumate mulisiye. Kumata kapili-pili kwakona kupunyusa bupilo bwamina.

  • Hakuba ni zikinyeho. Muipate mwatasaa lipula, mimbeta kamba litafule zetiile luli kamba bukaufi ni limota lelitiile. Muhupule kuli zikinyeho haseifelile, kukaba ni lika zekamikomokisa, mi isafela feela, muzwe mwa muyaho momuinzi kapili-pili. Mwendi bayangweli babalutilwe hande habana kufita ka bunako, kacwalo, haiba mwakona, mulike kutusa babañwi.

  • Hakuba ni ñuli. Haiba mezi ataha fa likamba ka maata ili ka sipundumukela, mumatele fa sibaka sesilumbile kapili-pili. Mulibelele kuli kwakona kuba ni mandinda amañata, ili amatuna.

  • Hakuba ni kakundukundu kakatuna kamba moya wa liñungwa. Musabele kapili-pili kwa sibaka kobasabelanga batu hakuba ni moya omutuna.

  • Hakuba ni muunda. Muzwe mwa miyaho yetibile. Muambuke kuzamaya kamba kuzamaisa mota mwa mezi a muunda. Mwa mezi a muunda kwakona kufumaneha mezi amasila azwa mwa limbuzi ni lika zeñwi zekona kumitahiseza butata, zekopanyeleza buemba-emba bwa lika zesinyehile, misima yesika kwahelwa mokubeiwanga mipaipi yematisa mezi, ni mihala ya malaiti ya mwa mubu.

  • Kana mwaziba? Mezi a butelele bwa limita zeeza 0.6 akona kukukisa mota. Hañata batu babashwanga ka nako ya muunda babulaiwanga ki kulika kuzamaisa mota mwa mezi a muunda.

  • Haiba muuso ulaela kuli mututele kwa sibaka sesiñwi sesilukisizwe, mueze cwalo kapili-pili! Balikani bamina baswanela kuziba komuinzi, hakusi cwalo bakona kubeya bupilo bwabona mwa lubeta ka kumibata-bata.

    Haiba muuso ulaela kuli mututele kwa sibaka sesiñwi sesilukisizwe, mueze cwalo kapili-pili!

  • Kana mwaziba? Hañata kuitusisa tushango ka nako ya kozi kwakona kutusa bakeñisa kuli kuambola fa luwaile ka nako yeo kwakatazanga.

  • Haiba muuso ulaela kuli batu baine mwa mandu abona kamba mwa libaka zelukisizwe, musike mwazwela fa nde. Haiba kuli kunani milyani yemiñwi yekola ye mwa moya fa nde, muine mwahali, mutibe masuba kaufela fokukona kukenela moya, mi mukwale likwalo ni mahaulo kaufela. Hakuba ni nto yeñwi yetunya ili yekona kutahisa kuli moya ucise hahulu, muye kwatasaa muyaho wamina kuli musike mwakenwa hahulu ki mufutumala wo. Muteeleze kwa makande afa TV kamba a mwa wayalesi. Muzwelepili kuina mwahali kufitela muuso uzibisa kuli mwakona kuzwela fa nde.

 HAMULAHO WA KOZI​—MUISILELEZE!

Kuli muisileleze kwa matuku ni kwa likozi zeñwi, munyakisise liakalezo zelatelela:

  • Muine ni balikani bamina, haiba kwakonahala, kufita kuina mokutezi batu babañata-ñata.

  • Mubone teñi kuli fomupila kukenile.

  • Muitusise liitusiso za kuisileleza ka zona hamuzwisa buemba-emba bwa lika zesinyehile. Haiba kwakonahala, mutine magulovu, makatulo atiile, kuwani yetiile, ni nto yeñwi ya kuisileleza ka yona kwa liluli. Mutokomele mihala ya malaiti ni likota kamba mashala asabonahali, ili asika timelela.

  • Muzwelepili kuezanga lika zene muezanga sapili. Bana bamina bakatabela kumibona inze mubonahala kusabilaela mi mutokwa kubabonisa kuli lika likaba hande. Muitute ni bona za kwa sikolo, mubapale ni bona, mane ni kulapela ni bona sina lubasi. Musike mwaisa hahulu pilu kwa makande abulela za kozi yeo yeezahezi, mi musike mwatuhelela lipilaelo zamina kamba kuzwafa kwamina kuli kumipaleliswe kupila ka kozo ni batu ba mwa lubasi lwamina. Muamuhele tuso mi mutuse babañwi.

    Hamulaho wa kozi, muzwelepili kuezanga lika zene muezanga sapili

  • Mulibelele kuli mwakona kulatehelwa ki lika hakuba ni kozi. Mulelo wa muuso ni tutengo totuñwi totutalima za kutusa batu bababile mwa likozi ki kutusa batu kupunyuha, isiñi kuyolisa lika zesinyehile. Kuli luzwelepili kupila, lutokwa kuba ni mezi akenile, lico, liapalo, mane hamohocwalo ni makundamo kuli lusilelezwe—1 Timotea 6:7, 8.

  • Muzibe kuli hamuna kuikutwa hande mwa munahano mi mukatokwa kutusiwa. Hañata kubanga cwalo kozi haseiezahalile. Lisupo zebonisa kuli hamuikutwi hande mwa munahano likopanyeleza kubilaela hahulu, kulembwala, sizuhela, kupalelwa kunahana hande, kusabeleka hande, ni kusalobala. Muambole ni balikani babamiisa pilu.

Nihaike kuli bo Joshua nebapunyuhile mwa mulilo onotumbukile mwa liofisi zene basebeleza ku zona, buñata bwa batu bane babeleka ni bona nebasika punyuha. Bo Joshua nebatusizwe ki baana-bahulu ba Sikreste ni licaziba bababona za buiketo bwa mwa munahano. Bo Joshua babulela kuli: “Nebanikolwisize kuli kubilaela kwaka nekuswanela kuli nikone kufola hanyinyani-hanyinyani, ni kuli lika nelikaba hande. Hasamulaho wa likweli ze 6, nakala kuikutwa hande. Lisupo zeñwi zona neliingile nako yetelele kuli lifele.”

Likozi litahisanga kuli lupalelwe kueza katulo yelukile. Ka mafosisa batu babañwi habatahelwanga ki likozi, babulelanga kuli ki Mulimu yatahisize cwalo. Batu babañata bona baikutwanga kuba ni mulatu wa kuli bona bapunyuhile kono babañwi bona habasika punyuha inge mone baikutwezi bo Joshua. Bo Joshua babulela kuli: “Nisanahananga kuli mwendi nenika kona kupunyusa batu babañata kufita bene nitusize kupunyuha. Niomba-ombiwanga hahulu ki tumelo yeninani yona ku Mulimu ya kuli ona cwale-cwale fa, Mulimu ukatisa miinelo yelukile fa lifasi mi ukafelisa lika kaufela zemaswe. Kono ka nako ya cwale, niikola bupilo ka zazi ni zazi mi niezanga monikonela kaufela kubukeleza bupilo.”—Sinulo 21:4, 5. *

^ para. 33 Kuli muzibe litaba zeñata ka za lisepiso za Mulimu za kwapili ni libaka hatuhelezi manyando, mubale buka ya Bibele I Lutañi Luli? Hape yafumaneha fa webusaiti ya www.jw.org/loz.