Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

MUZUHE! NOVEMBER 2015

 TOHO YA TABA

Kana Bulapeli Busweli Bwafela?

Kana Bulapeli Busweli Bwafela?

Bo Gaffar, bane bapepezwi mwa naha ya Turkey, nebabilaezwanga hahulu ki taba yene balutilwe mwa bulapeli bwabona ya kuli Mulimu utabela hahulu kukutisa misuha. Basali babona, bo Hediye, nebakalile kukakanya bulapeli bwabona hane bali ba lilimo ze 9 feela. Babulela kuli: “Nenilutilwe tuto ya kuli lika kaufela zeezahala nelilelezwi cimo. Neniipuzanga kuli, ‘nifosizeñi kuli nibe ndiyala?’ Hañata nenililanga busihu kaufela. Hanito kwanisanga lilimo ze 15, nakala kusatabela hahulu bulapeli bwaka bo.”

KANA ni mina muikutwa kuli hamusa tabela bulapeli bwamina? Haiba ki cwalo, muzibe kuli haki mina feela babaikutwa cwalo. Mwa linaha zeñata, palo ya batu babaikutwa kuli haki balapeli isweli yahula, ili taba yebonisa kuli kwapili, palo ya batu mwa likeleke ikafukuzeha hahulu. Zeñwi za linaha zeo, libonisizwe kwatasi.

 Ki Kabakalañi Palo ya Batu Mwa Likeleke Haisweli Kufukuzeha?

Kunani mabaka amañata atahisa kuli batu basike basepa bulapeli. Amañwi a mabaka akona kutahisa kuli batu babañata bazwe mwa bulapeli bwabona ki acwale ka akuli, bulapeli busweli kuyemela lindwa kamba mifilifili, baeteleli ba bulapeli baeza buhule, mi kwandaa zeo, kunani litaba zeñwi zesalemusehi hande zesweli kuezahala kwa batu baba mwa bulapeli. Litaba zesa lemusehi zeo ki zecwale ka:

  • Kuba ni sifumu: Buka yeñwi (Global Index of Religion and Atheism) ibulela kuli: “Sifumu sitahisanga kuli batu basike baisa pilu ku za bulapeli.” Taba yeo ki ya niti luli kakuli linaha zeñata kacenu, lizwezipili kuza sifumu. John V. C. Nye caziba wa litaba za masheleñi ubulela kuli: “Mwa libaka zeñwi, batu bafumile hahulu kuli mane mulena yomutuna ka kufitisisa yanaabusanga lilimo ze 200 kwamulaho koo, hanaaka zusiwa naaka bashwela hahulu muna.”

    ZEIBULELA BIBELE: Bibele neipolofitile kuli “mwa mazazi a maungulelo,” batu nebaka lata hahulu masheleñi ni minyaka kufita mobalatela Mulimu ni batu babañwi. (2 Timotea 3:1-5) Ka kuziba kuli bufumu bwakona kutahisa kuli mutu asike aba ni silikani sesitiile ni Mulimu, muñoli yomuñwi wa Bibele naakupile Jehova Mulimu kuli: “U si ke wa ni fa bubotana, nihaiba bufumu.” Ki kabakalañi hanaakupile nto yecwalo? Naaekelize kutalusa kuli: “Kakuli ha ni ka atelwa, ni ka swana na ku latula.”—Liproverbia 30:8, 9.

  • Lizo za bulapeli ni mupilelo wa batu: Batu babañata, sihulu babanca, baikutwa kuli bulapeli habukoni kutusa batu kacenu. Batu babañwi habasa sepa bulapeli. Tim Maguire, yomuñwi wa babeleki ba kopano yebizwa Humanist Society Scotland, nabulezi kuli: “Mwa lilimo zeñata zefelile, palo ya batu babayanga kwa likeleke ikutezi mwamulaho bakeñisa kuli habasa lumela kuli likeleke zaakona kubatusa kuba ni mupilelo omunde.”

    ZEIBULELA BIBELE: Jesu Kreste naabulezi ka za baluti babuhata kuli: “Mu ka ba ziba ka miselo ya bona. . . . Kota ye nde kaufela i beyanga muselo o munde, kono kota kaufela ye maswe i beyanga muselo o maswe.” (Mateu 7:15-18) “Muselo o maswe” ukopanyeleza kuikenya mwa litaba za naha ni kulumeleza litaba zesa tabisi Mulimu zecwale ka muuna kulobala ni muuna ka yena kamba musali kulobala ni musali ka yena. (Joani 15:19; Maroma 1:25-27) Hape ukopanyeleza kuluta batu lizo zesina tuso mwa sibaka sa kubaluta litaba za niti zefumaneha mwa Bibele. (Mateu 15:3, 9) Jesu naabulezi kuli: “Fepa lingunyana za ka.” (Joani 21:17) Kono batu babañata kacenu babulaiwa ki tala yakusa lutiwa za Mulimu.

  •   Bulapeli ni masheleñi: Kakuya ka patisiso yeñwi yene ezizwe ki ba Pew Research Center, batu babañata baikutwa kuli bulapeli buisa hahulu pilu kwa kubata masheleñi kwa batu. Kwandaa zeo, babahulu ba bulapeli babañwi bafumile hahulu kufita batu babañwi babayanga kwa likeleke zabona. Ka mutala, mwa tolopo yeñwi ya mwa German, buñata bwa batu babayanga kwa likeleke babapalelwa kufumana lika zelikani zakuipilisa ka zona, batalusa kuli, bishopu wabona yena upila hande kubafita. Mupileo wo, ufilikanya hahulu batu ba mwa tolopo yeo babakena keleke ya Katolika. Hape piho yeñwi yefumaneha mwa magazini ya GEO, ibulela kuli: “Kwa Nigeria sekunani butata kakuli mapasita babañwi bapila hande hahulu haili fo batu babafita fa 100 milioni bona babotanile hahulu kuli mane baitusisanga feela masheleñi a kwa Europe asafiti fa 1 euro ka zazi.”

    ZEIBULELA BIBELE: Paulusi, yomuñwi wa bañoli ba Bibele, naañozi kuli: “Ha lu balekisi ba linzwi la Mulimu.” (2 Makorinte 2:17) Nihaike kuli Paulusi naapeta musebezi omutuna mwa puteho ya Sikreste ya kwa makalelo, hañata naaezanga misebezi ya mazoho ilikuli asike aimeza babañwi. (Likezo 20:34) Taba yeo ibonisa kuli Paulusi naalatelela taelo ya Jesu ya kuli: “Mu filwe feela, ni mina mu fane feela.”—Mateu 10:7, 8.

Ka kulumelelana ni taba yeo, Lipaki za Jehova ni bona habalifisangi batu hababafa libuka kamba kubaluta Bibele. Hape habaezangi likoleko lifi kamba lifi kwa mikopano yabona. Kono masheleñi atokwahala afumanwanga ka linubu zefiwa ka kuitatela. —Mateu 6:2, 3.

Bibele Neipolofitile kuli Palo ya Batu Mwa Likeleke Ika Fukuzeha!

Lilimonyana kwamulaho, nekuli taata kunahana kuli palo ya batu mwa likeleke yaakona kufukuzeha. Kono Mulimu yena naabonelezi cimo kuli nto yeo neikabateñi, mi naatalusize ka zateñi mwa Bibele. Ka kuitusisa puo ya swanisezo, Mulimu naabapanyize bulapeli kaufela bobusa sepahali kuyena kwa lihule lelitumile hahulu lelibizwa “Babilona yo mutuna .”—Sinulo 17:1, 5.

Swanisezo yeo yaswanela luli, kakuli bulapeli bwa buhata buswalisani ni babusi ba lifasi kuli bufumane maata ni sifumu nihabuipapata kuli bwa sepahala ku Mulimu. Liñolo la Sinulo 18:9 libulela kuli: “Malena ba lifasi . . . ne ba ezize ni yena buhule.” Linzwi la “Babilona” ni lona laswanela, bakeñisa kuli buñata bwa lituto za bulapeli bwa buhata, zecwale ka kusashwa kwa moyo, tuto ya kuli Mulimu ki silaalu, ni tumelo ya mioya, lisimuluha mwa Babilona wa kwaikale, ili muleneñi mone kutezi hahulu bulapeli bwa buhata ni litumelo za mioya. *Isaya 47:1, 8-11.

Muleneñi Omutuna wa Babilona, neuwile muta mezi anaazwa mwa nuka ya Eufrati anausileleza ‘naakalisizwe,’ ili nto yenetusize limpi za Mamede ni Maperesia kutula muleneñi wo. (Jeremia 50:1, 2, 38) Mane muleneñi wa Babilona neutuzwi mwa busihu bulibuñwi feela!—Daniele 5:7, 28, 30.

Babilona Yomutuna ni yena u “inzi fa mezi a mañata.” Bibele ilutaluseza kuli mezi ao ayemela “batu ni buñata ni macaba,” ili kutalusa  batu babañata babaswalisana ni bulapeli bwa buhata. (Sinulo 17:1, 15) Bibele neipolofitile kuli mezi aswanisezo ao naaka kala, ili nto yebonisa kuli Babilona wa kacenu ni yena ukasinyeha kapilipili. (Sinulo 16:12; 18:8) Kono ki mañi yakasinya Babilona? Ki likopano za bupolitiki zeswalisana ni yena ili zeo lilato lazona kuyena likafela mi lika mutoya. Hape lika musinya kamba kuca nama yahae yaswanisezo.—Sinulo 17:16, 17. *

Mezi a mwa Babilona asweli kukala, aswaniseza batu babañata babasweli kuzwa mwa Babilona Yomutuna

“Ha mu Zwe ku Yena”!

Bakeñisa kuli Babilona Yomutuna utuha asinyiwa, Mulimu ka lilato ululemusa kuli: “Ha mu zwe ku yena, mina sicaba sa ka, haiba ha mu lati ku abana ni yena mwa libi za hae, ni ku amuhela kwa likoto za hae.” (Sinulo 18:4) Ka niti, temuso ya Mulimu yeo ilelezwi kutusa batu babasa tabiswi ki lituto za bulapeli bwa buhata ni babata kufuyaulwa ki Mulimu ili babacwale ka bo Gaffar ni bo Hediye, bababulezwi kwa makalelo a taba ye.

Bo Gaffar pili basika ituta kale Bibele, nebanahananga kuli luswanela kukuteka Mulimu bakeñisa kumusaba. Babulela kuli: “Neniikutwile kuimuluha hamulaho wakuituta kuli Jehova ki Mulimu ya lilato, ni kuli ubata kuli lumukuteke sihulu bakeñisa kuli lwamulata.” (1 Joani 4:8; 5:3) Bo Hediye nebabile ni kozo ya mwa muhanano hane baitutile kuli Mulimu haki yena yanaalukisize kuli babe lindiyala. Nebaomba-ombilwe ki mañolo a mwa Bibele a cwale ka liñolo la Jakobo 1:13, lelibulela kuli Mulimu haliki mutu ka bumaswe. Bona ni bo Gaffar nebaitutie niti ya mwa Bibele mi bazwile mwa “Babilona.”—Joani 17:17.

Babilona Yomutuna hakasinyiwa, batu babamamela taelo yakuzwa kuyena ka mulelo wakuli balapele “Ndate ka moya ni ka niti” habana kuba mwa kozi. (Joani 4:23) Banani sepo ya kuiponela lifasi inze li “tala zibo ya Muñaa Bupilo, sina mezi mwa kwahelezi liwate.”—Isaya 11:9.

Ka niti, bulapeli bwa buhata bukafela ni miselo yabona yemaswe kakuli Mulimu hakoni “ku puma.” (Tite 1:2) Kono bulapeli bwa niti bona buka bateñi kuya kuile!

^ par. 16 Kuli muzibe litaba zeñata ka za Babilona Yomutuna, zeibulela Bibele ka za muinelo wa bafu, mwainezi Mulimu, ni ka za litumelo za mioya, mubone buka ya Bibele I Lutañi Luli? Yafumaneha ni fa Webusaiti ya www.jw.org.

^ par. 18 Mubone taba yeli, “Kakuya ka Bibele—Kufela Kwa Lifasi,” ye mwa magazini ye.

Muitute Zeñata

Bibele I Bulelañi ka za Bulapeli?

Bibele i talusa libaka ha ku na ni bulapeli bo buñata.