Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

MUZUHE! OCTOBER 2015

 KA KUYA KA BIBELE

Kuipilaula Kwa Lika

Kuipilaula Kwa Lika

Batu babañwi babulelanga kuli lika zepila nelitile ka kuipilaula. Babañwi bona babulelanga kuli Mulimu naakalile kubupa lika mi cwale kihona alituhelela kuli lizwelepili kuipilaula ilizona. Bibele ibulelañi ka za taba yeo?

Kana taba ye mwa Bibele yakuli lika nelibupilwe ibonisa kuli lika ze mwa lifasi ni mwa mahalimu nelitahile ka kutunya kokutuna?

Bibele ibulela kuli: “Kwa simuluho Mulimu naa ezize Lihalimu ni Lifasi.” (Genese 1:1) Haibonisi luli ka mo Mulimu naabupezi lika kaufela. Kacwalo, nihaneikaba kuli lika ze mwa mahalimu ni mwa lifasi nelitahile ka kutunya kokutuna kone kubileteñi, taba yeo neisike yalwanisana ni zebulezwi mwa Bibele. Kono liñolo la Genese 1:1 lilutusa kuziba kuli ki mañi yanaatahisize kutunya kokutuna koo.

Ki niti kuli basayansi babañata balumela kuli lika ze mwa lifasi ni ze mwa mahalimu nelitile ka kutunya kokutuna kone kubileteñi, mi kutunya ko ki kona kone kutahisize kuli linaleli ni lipulaneti liine mwa libaka za zona hamulaho wa nako yetelele. Bibele haiyemeli mubonelo wa basayansi wo, kono ibulela kuli lifasi ni lika ze mwa mahalimu nelibupilwe luli ki Mulimu ibekuli naalibupile ka kutunya kokutuna kamba naalibupile ka mukwa omuñwi cwalo.

“Kwa simuluho Mulimu naa ezize Lihalimu ni Lifasi.”Genese 1:1.

Kana Bibele yabonisa kuli lika zepila zakona kucinca ni kuba za mifuta yeshutana-shutana hamulaho wa nako?

Eni. Bibele ibulela kuli Mulimu naabupile lika zepila “ka mifuta ya zona.” (Genese 1:11, 12, 21, 24, 25) Kana mufuta ulimuñwi wa lika zepila waakona kuba mwa mifuta yeshutana-shutana? Eni. Kono kana, cinceho yebangateñi kwa lika zepila ili yetiswanga ki kutwaela libaka mo lipila ibonisa kuli lika zepila zakona kuipilaula? Batili.

Munyakisise mutala wo, mwa lilimo za ma 1970, babatisisi nebaezize lipatisiso ka za litaha zefumaneha mwa lioli za Galápagos. Nebalemuhile kuli kucinca kwa miinelo ya mwa sibaka nekutahisize kuli litaha zenani milomo yemitunanyana lipile ka bunolo. Taba yeo neitahisize kuli batu babañwi babulele kuli, tuto yakuli lika nelitahile ka kuipilaula ki ya niti. Kono kana taba yeo neifile bupaki bwakuli tuto yakuli lika nelitile ka kuipilaula ki ya niti kamba neibonisize feela kuli litaha zeo nelikalile kutwaela libaka mo lipila? Hamulaho wa lilimo zeñata, litaha za milomo yeminyinyani nelitilo ba zeñata kufita litaha za milomo yemitunanyana. Taba yeo neitahisize kuli Jeffrey H. Schwartz, caziba wa lika zepila abulele kuli, nihaike kuli kutwaela muinelo wa mwa libaka mo lipila kwa kona kutusa lika zepila kupila kusina taba ni kucinca-cinca kwa miinelo, taba yeo haibonisi kuli “lika zepila zaipilaulanga.”

 Kana zeibulela Bibele zalumelelana ni tuto yakuli lika nelitile ka kuipilaula?

Bibele ibulela kuli Mulimu naa “bupile linto kaufela.” (Sinulo 4:11) Naasika “pumula” kufitela afeza musebezi wahae wa kubupa lika. (Genese 2:2) Taba ya niti ki ye, Mulimu naasika bupa feela nto iliñwi yenyinyani ni kupumula nto yeo hane inze izwelapili kuipilaula ka lilimo zeñata ni kuba mifuta yeshutana-shutana ya litapi, lipombwe, ni batu. * Tuto yakuli lika zepila zaipilaulanga kuba za mifuta yeshutana-shutana (macroevolution), haibonisi kuli kunani Mubupi iliyo Bibele ibulela kuli ki yena “ya ezize lihalimu ni ze ku lona, ni lifasi ni ze ku lona, ni liwate ni ze ku lona.”—Exoda 20:11; Sinulo 10:6.

“Wa swanela, wena Jehova Mulimu wa luna, ku fiwa kanya ni likute ni maata, kakuli ne u bupile linto kaufela, mi ki kabakala tato ya hao ha ne li bile teñi ni ha ne li bupilwe.”Sinulo 4:11.

Kuli muitute zeñata: Bibele ibulela kuli: “Tulemeno twa Mulimu to tu sa bonahali tu iponahaza hande haisamba lifasi li ezwa, kakuli tu lemuhiwa ka lika ze ezizwe.” (Maroma 1:20) Kuituta za Mulimu kwakona kulutusa kuba ni tabo mwa bupilo, kakuli unani mulelo omunde kwa batu kaufela babatiiseza kumubata. (Muekelesia 12:13; Maheberu 11:6) Kuli mufumane litaba zeñata, mukene fa Webusaiti ya www.jw.org ka kubona mwa puo ya sikuwa mwatasaa BIBLE TEACHINGS > BIBLE QUESTIONS ANSWERED. Kamba muambole ni Lipaki za Jehova ba mwa silalanda samina.

^ par. 12 Ka kushutana ni zebabulela batu babañwi babalumela kuli lika nelibupilwe, Bibele haibuleli kuli Mulimu naabupile lifasi mwa mazazi a 6 a lihola ze 24 feela. Kuli muzibe zeñata ka za taba ye, mubone broshuwa yeli, Was Life Created? (Kana Zepila Nelibupilwe?) makepe 24-27. Broshuwa yeo ihatisizwe ki Lipaki za Jehova, mi mwakona kuikungela yona fa Webusaiti ya www.jw.org kusina kulifa sesiñwi.