Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

MUZUHE! JUNE 2014

 PUPO YE MAKAZA

Buikoneli Bwa Sitimbila Bwa ku Ziba ko Siya

Buikoneli Bwa Sitimbila Bwa ku Ziba ko Siya

SITIMBILA si itusisanga musutelo ka linzila ze ñata. Kokwani yeo, ya ca musutelo ni ku zwalela mai mwateñi. Litimbila ze ñwi za baana li fanga sikoto-tuna sa musutelo kwa litimbila za basali ka mulelo wa kuli li kone ku latiwa. Litimbila li lwanelanga hahulu musutelo o mezi. Ka nako ye ñwi babatisisi ne ba boni litimbila ze bato ba 16,000 inze li selehanela fa libunda la musutelo wa tou, ni ku u feza mwahalaa lihola ze peli feela.

Mifuta ye miñwi ya litimbila, i panganga kambola ka musutelo ni ku zwa mwahalaa litimbila ze ñwi inze li ka kasha ku zwa fo ku inzi libunda la musutelo ni ku yo ka pumbeka mwa mubu o bunolo. Sitimbila si kashanga kambola ka musutelo ka ku sa potoloha-potoloha, ili nto ye si tusanga ku zwa kapili mwahalaa ze ñwi ni ku ambuka ku uzwezwa musutelo wa sona ki litimbila ze ñwi.

Kono cwale, ki nto mañi ye tusanga sitimbila ku ambuka ku potoloha-potoloha feela fa sibaka se si swana, sihulu ka nako ya busihu?

Mu nyakisise taba ye: Lipatisiso za kwamulaho-nyana ne li bonisize kuli litimbila za kona ku ziba ko li ya ka ku itusisa liseli la lizazi kamba la kweli, kono hape za kona ku zamaya busihu ka ku sa potoloha-potoloha niha ku si na kweli. Babatisisi ba mwa naha ya South Africa ne ba fumani kuli litimbila li konanga ku eza cwalo, ka ku itusisa liseli le li zwa kwa mulalambinda wa Milky Way, isiñi ka ku talima linaleli kasibili. Ka ku ya ka magazini ye ñwi ye bizwa Current Biology, taba yeo ki “yona ya pili kwa litaba ze ñozwi, ye bonisa mo lika ze pila li kona ku itusiseza liseli la mulalambinda wa Milky Way.”

Bo Marcus Byrne, licaziba ba ba batisisanga za likokwani ba li: “Litimbila li na ni buikoneli bwa ku ziba ko li ya mwa liseli le li nyinyani hahulu la linaleli, mi li ezanga cwalo ka ku itusisa butali bo bu likani bo li na ni bona.” Ba ekeza kuli: ‘Kacwalo, batu ba kona ku ituta kwa likokwani zeo mwa ku tatululela matata a matuna a ama ku itusisa mishini kwa ku taluhanya lika mwa liseli le li nyinyani.’ Ka mutala, licaziba ba kona ku panga sipangaliko sa mufuta o muñwi (robot), se si kona ku bata batu ba ba sa pila mwa muyaho o wile, ili ka ku likanyisa buikoneli bwa sitimbila bwa ku ziba ko siya.

Mu bona cwañi? Kana buikoneli bwa sitimbila bwa ku ziba ko siya ne bu itahezi feela ka ku ipilaula? Kamba kana ne bu tahisizwe ki Mubupi?

Kana mwa ziba?

Litimbila li nolofazanga ni ku nunisa mubu, ku hasanya lipeu za licalo, ni ku tahisa kuli linzi li si ke za ata hahulu.