Mwa ku fumanela litaba ka bunolo

Mukete puo

Mu ye fa kalulo ya bubeli ya litaba ze li teñi

Mu ye kwa litaba za mwahali

Mu ye kwa litaba za mwahali

Lipaki za Jehova

Silozi

Mulikanyise Tumelo Yabona

Manzwi A Makalelo

Manzwi A Makalelo

‘Mulikanyise babayola lisepiso ka tumelo ni pilu-telele yabona.’ —MAHEBERU 6:12.

1, 2. Muokameli wa mupotoloho yomuñwi naanga cwañi batu babanani tumelo bababulezwi mwa Bibele, mi ki kabakalañi batu babacwalo habali balikani babande?

“UBULELANGA za batu ba mwa Bibele inge kuli ki balikani bahae bakale.” Manzwi ao naabulezwi ki kaizeli yomuñwi hamulaho wa kuteeleza kwa ngambolo ya muokameli wa mupotoloho yasupezi. Ki cwalo luli, kakuli muzwale yo uitutile Linzwi la Mulimu ka lilimo zeñata kuli mane hanaambola litaba za mwa Bibele nekuswana feela inge kuli naambola za mulikanaa hae wakale.

2 Ki nto yende kuitama bulikani ni batu babañata bao bababulezwi mwa Bibele. Kana bakona kuba balikani bamina luli? Munahane feela mokukabela kuzamaya ni kuikambota ni bona, kuziba hande baana ni basali babacwale ka Nuwe, Abrahama, Elia, ni Estere. Munahane mobaka mituseza mwa bupilo bwamina—likelezo zabutokwa ni manzwi asusueza ebaka mifa!—Mubale Liproverbia 13:20.

3. (a) Lukona kutusiwa cwañi haluituta za baana ni basali ba tumelo bababulezwi mwa Bibele? (b) Ki lipuzo lifi zeluka nyakisisa?

3 Ka nako ya ‘zuho yababalukile,’ bulikani bobunde cwalo bukakonahala luli. (Lik. 24:15) Nihahiba ka nako yona ye lusakona kutusiwa haluituta za baana ni basali batumelo bababulezwi mwa Bibele. Ka mukwa ufi? Muapositola Paulusu ulufa kalabo ye: ‘Mulikanyise babayola lisepiso ka tumelo ni pilu-telele yabona.’ (Maheb. 6:12) Halunze lukala kuituta taba ya baana ni basali ba tumelo, halunyakisiseñi lipuzo lisikai zaluhupulisa muapositola Paulusi, zecwale ka: Tumelo ki nto mañi, mi ki kabakalañi haluitokwa? Lukona kulikanyisa cwañi batu ba tumelo bababulezwi mwa Bibele?

Tumelo ki Nto Mañi mi ki Kabakalañi Haluitokwa?

4. Batu baanga cwañi tumelo, mi ki kabakalañi mubonelo wabona haufosahalile?

4 Tumelo ki kalemeno kakande, kene kali ka butokwa hahulu kwa baana ni basali beluka ituta zabona mwa buka ye. Batu babañata kacenu bakeshebisa tumelo, ka kunahana kuli tumelo italusa kulumela nto yeñwi kusina bupaki. Kono mubonelo wabona ufosahalile. Tumelo ya niti haki kulumela-lumela feela nto yeñwi; haki maikuto feela. Kulumela-lumela feela kutahisa kozi. Maikuto akona kutaha ni kuya, mi  mane nihaiba kulumela feela kuli Mulimu uteñi hakusika likana, kakuli ‘madimona alumela cwalo mi angangama.’—Jak. 2:19.

5, 6. (a) Tumelo yaluna ikanatela fa lika lifi zepeli zesabonwi? (b) Tumelo yaluna iswanela kuba yetiile cwañi? Mufe mutala.

5 Tumelo ya niti haki kulumela-lumela feela lika zesina bupaki. Muhupule moitalusezwa tumelo mwa Bibele. (Mubale Maheberu 11:1.) Paulusi naabulezi kuli tumelo ikanatela fa lika zepeli zelusa koni kubona. Sapili, ikanatela fa lika za niti zeliteñi ‘zesabonwi.’ Meeto aluna hakoni kubona lika za niti zeliteñi mwa lihalimu—zecwale ka Jehova Mulimu, Mwanaa hae, kamba Mubuso osweli kubusa cwale mwa lihalimu. Sabuleli, tumelo ikanatela ku ‘zesepisizwe’—lika zesika ezahala kale. Ka nako yacwale, halukoni kubona lifasi lelinca lelika tiswa ki Mubuso wa Mulimu ona cwale-cwale fa. Kana fo kutalusa kuli hakuna bupaki bobubonisa kuli lika za niti ni zelulibelela zeo likaezahala?

6 Batili! Paulusi naatalusize kuli tumelo ya niti inani mutomo otiile. Hanaabulezi kuli tumelo ki ‘sepo yetiile,’ naaitusisize pulelo yekonwa kutolokwa hape kuli “liñolo la bupaki.” Munahane kuli mutu yomuñwi ubata kumifa ndu. Ukona kumitambeka liñolo la bupaki ni kubulela kuli: “Ndu yamina ki ye.” Fo haatalusi kuli mukapila fa pepa yeo; satalusa kikuli pepa yeo ki bupaki bobubonisa kuli ndu yeo ki yamina, mi pepa yeo ikona kubulelwa kuli ki yona ndu kasibili. Ka nzila yeswana, bupaki bwa tumelo yaluna bwakolwisa luli, butiile hahulu kuli mane bukonwa kubulelwa kuli ki yona tumelo kasibili.

7. Tumelo ya niti iamañi?

7 Ka mukwa ocwalo, tumelo ya niti iama kuba ni sepo yetiile ni buikolwiso bobutiile bwa kusepa Jehova Mulimu. Tumelo itahisa kuli lumubone sina Ndataa luna yalilato ni kukolwa kuli lisepiso zahae kamukana likatalelezwa luli. Kono tumelo ya niti iama zeñata. Ka kuswana sina nto yepila, iswanela kufepiwa ilikuli izwelepili kupila. Iswanela kuboniswa ka likezo, hakusicwalo yashwa.—Jak. 2:26.

8. Ki kabakalañi tumelo haili ya butokwa hahulu?

8 Ki kabakalañi tumelo haili ya butokwa hahulu cwalo? Paulusi naafile kalabo yekolwisa. (Mubale Maheberu 11:6.) Halukoni kuatumela Jehova kamba kumutabisa halusina tumelo. Kacwalo, tumelo ki ya butokwa hahulu kuli lutaleleze mulelo tenyene omunde wa mutu kaufela: wona wa kusutelela ku Ndataa luna wa kwa lihalimu, yena Jehova, ni kumulumbeka.

9. Jehova ubonisize cwañi kuli waziba kuli lutokwa tumelo?

9 Jehova waziba kuli lutokwa hahulu kuba ni tumelo, kacwalo ulufa mitala yeluluta  molukona kubela ni tumelo ni molukona kuiboniseza. Ufuyauzi puteho ya Bakreste ka kuifa baana babaetelela babanani tumelo ili babali mitala. Linzwi lahae lili: ‘Mulikanyise tumelo yabona.’ (Maheb. 13:7) Mane ulufile zeñwi zeñata. Paulusi naañozi ka za ‘lilu lelituna la lipaki,’ bona baana ni basali bakwakale bane balusiyezi mitala yeminde hahulu ya tumelo. (Maheb. 12:1) Kunani batanga ba Jehova babañwi babañata banaasika bulela Paulusi mwa Maheberu kauhanyo ya 11. Bibele itezi makande a niti a baana ni basali, banana ni babahulu, bane batalimani ni miinelo yeshutana-shutana, bane bapilile ka tumelo ili babakona kululuta zeñata mwa miteñi ye ya batu babasina tumelo.

Lukona Kulikanyisa Cwañi Tumelo ya Babañwi?

10. Tuto yaluna ya ka butu ikona kulutusa cwañi kulikanyisa baana ni basali ba tumelo babalulezwi mwa Bibele?

10 Hamukoni kulikanyisa mutu yemusa zibi. Hamunze mubala buka ye, mukalemuha kuli kuezizwe lipatisiso zeñata kuli limituse kuziba baana ni basali ba tumelo. Ni mina mwakona kuikezeza lipatisiso zeekezehile. Hamueza tuto ya ka butu, mubatisise mwa Bibele ka kuitusisa lihatiso zemunani zona zetusa kwa kueza lipatisiso. Hamunze mukengeyela litaba zemuituta, munahanisise sibaka ni zeezahala mwa makande a mwa Bibele. Mulike kueza inge babautwa milumo ni miunko ya mwa sibaka seo, mueze inge muteñi mwa sibaka seo. Sa butokwa ni kufita, mulike kulemuha maikuto a batu bababulelwa mwa likande. Hamunze muikutwa sina mone baikutwezi baana ni basali ba tumelo bao, muka baziba luli, mi mane babañwi kubona bakaswana sina balikani bamina bakale.

11, 12. (a) Abrame ni Sarai bakona kuba cwañi balikani bamina? (b) Mukona kutusiwa cwañi ki mutala wa Anna, Elia, kamba Samuele?

11 Hamuka baziba luli, mukabata kubalikanyisa. Ka mutala, munahane kuli mufilwe musebezi omunca. Kopano ya Jehova imisusueza kuekeza kwa bukombwa bwamina. Mwendi neika mikupa kuyo sebeleza kwa sibaka sesiñwi kokutokwahala hahulu bakutazi, kamba kumikupa kuli muitusise mukutalezo omuñwi omusazibi kamba otaata. Hamunze mukengeyela za musebezi wo ni kulapela ka zateñi, kana nemusika mwatusiwa ki kunahanisisa mutala wa Abrame? Yena ni Sarai nebaikatulezi kusiya bupilo bobunde bwa mwa Ure, mi kabakaleo bafuyaulwa hahulu. Hamunze mubalikanyisa, mukaikutwa luli kuli semu baziba hande kufita mone mubazibela sapili.

12 Ka mukwa oswana, nemuka eza  cwañi haiba mulikanaa mina amieza maswe mi muzwafile, mane mubata kutuhela kuyanga kwa mikopano? Haiba munahanisisa mutala wa Anna ni mwanaasika lumeleza mikwa yemaswe ya Penina kumutuhelisa kulapela Jehova, mukaeza katulo yelukile—mi kueza cwalo kukatahisa kuli Anna abe inge mulikanaa mina. Mi haiba muikutwa kuli hamuna tuso mi muzwafile, mukaikutwa kuli Elia ki mulikanaa mina hamunze muituta za butata bwanaatalimani ni bona ni mwanaatiiselizwe ki Jehova. Mi babanca babatalimani ni likukuezo zemaswe za babakena ni bona sikolo bakona kuikutwa kuli Samuele ki mulikanaa bona luli hase baitutile mwanaatiyezi likukuezo zemaswe za bana ba Eli kwa tabernakele.

13. Kana kulikanyisa tumelo ya batu bababulezwi mwa Bibele kubonisa kuli tumelo yamina haki ya butokwa? Mutaluse.

13 Kana kulikanyisa tumelo ya batu babañwi kubonisa kuli tumelo yamina haki ya butokwa ku Jehova? Batili! Muhupule kuli Linzwi la Jehova lilususueza kulikanyisa batu ba tumelo. (1 Makor. 4:16; 11:1; 2 Mates. 3:7, 9) Mane batu babañwi beluka ituta zabona mwa buka ye, ni bona nebalikanyisize batu babañwi ba tumelo bane bapilile pili kubona. Ka mutala, lukalemuha kuli mwa Kauhanyo 17 ya buka ye, Maria mwendi naaitusisize manzwi a Anna, ka kulemuha kuli naamutomezi mutala. Kana taba yeo ibonisa kuli tumelo ya Maria yona neisika tiya hahulu? Batili! Mutala wa Anna neutusize Maria kuzwelapili kuba ni tumelo kuli aikezeze libizo lelinde ku Jehova Mulimu.

14, 15. Ki lika mañi zeñwi ze mwa buka ye, mi lukona cwañi kuitusisa yona hande?

14 Buka ye ilukiselizwe kumitusa kutiisa tumelo yamina. Likauhanyo zetatama liingilwe mwa litaba zeli “Mulikanyise Tumelo Yabona” zenehatisizwe mwa Tawala ya Mulibeleli, mwahaalaa lilimo za 2008 ni 2013. Kono kunani litaba zenca zeekelizwe mwa buka ye. Likauhanyo linani lipuzo zeka lutusa kunyakisisa litaba zeo ni kulisebelisa. Kunani maswaniso amande alukisizwe kuli aitusiswe mwa buka ye, mi maswaniso akale atunafalizwe ni kuba amande hahulu ni kufita. Kuekelizwe litaba zeñwi, zecwale ka linako ni limapa. Buka ya Mulikanyise Tumelo Yabona ilukiselizwe kuli muitute yona ka butu, mwa lubasi, ni mwa puteho. Mabasi amañata hape akona kuikola kubala makande ayona hamoho ka kutumusa.

15 Haike buka ye imituse kulikanyisa tumelo ya batanga ba Jehova babasepahala bakwakale. Mi imituse kutiisa tumelo yamina hamunze musutelela hahulu ku Ndataa mina wa kwa lihalimu, yena Jehova!