Lakisá makambo oyo ezali na kati

kende na sous-menu

Kende na mitó ya makambo

Batatoli ya Yehova

Lingala

Lamuká!  |  No 6 2016

Poisson-clown, mbisi moko ya kokamwa

Poisson-clown, mbisi moko ya kokamwa

Poisson-clown ya orange

Poisson-clown ebendaka likebi ya bato koleka bambisi mingi. Ekoki kozala mpo ezalaka langilangi lokola bilamba oyo ba-clown balataka mpo na kosɛkisa bato. To mpe ebendaka likebi ya bato mpo efandaka elongo na mwa banyama moko ya mai babengi anémone de mer oyo ezalaka lokola fololo. Yango wana poisson-clown babengaka yango mpe poisson-anémone.

Bato oyo bakendaka na nse ya mai bazalaka na mokakatano te ya kokanga mbisi yango bafɔtɔ. Mbala mingi, bazelaka ete mbisi yango “etika koningana” mpo bázwa yango fɔtɔ, mpo mbisi yango ezalaka kaka zingazinga ya esika oyo efandaka mpe eninganaka mingi.

Kasi likambo ekamwisaka ezali esika oyo mbisi yango efandaka. Efandaka na kati ya bansingansinga ya anémone, nzokande bansinga yango ezalaka na pwazɔ, ezali lokola kofanda esika moko na banyoka. Ata bongo, poisson-clown anémone ekabwanaka te. Nini esalaka ete ekabwana te mpe efanda malamu?

‘EKOKI KOKABWANA TE’

Poisson-clown oyo ezali na bande mibale

Kaka ndenge boninga malamu esɛngaka kopesa mpe kozwa, mbisi yango ná mwa nyama yango esalaka mpe bongo. Boyokani  yango ezalaka na ntina mingi mpo na poisson-clown—efandaka wana kaka te tiká efanda. Bato ya bioloji oyo bakendaka na nse ya mai balobi ete mbisi yango ekoki kozala na bomoi te na nse ya mbu soki anémone ezali te. Lokola etambolaka malamu te na nse ya mbu, banyama to bambisi mosusu oyo ezali na nzala ekoki kolya yango soki anémone ezali te. Kasi, lokola anémone ezalaka lokola ndako na yango mpe esika ya libateli na ntango ya likama, mbisi yango ekoki koumela na bomoi mbula zomi.

Anémone ezalaka esika ya kofanda mpe ya libateli mpo na poisson-clown. Mbisi yango ebwakaka maki na yango na kati ya anémone, mpe mbisi yango ya mwasi ná ya mobali ekɛngɛlaka maki yango. Nsima ya mikolo, mbisi yango ná bana na yango etambolaka zingazinga ya anémone yango.

Boninga yango esalisaka anémone na nini? Poisson-clown ebatelaka anémone na ndenge ebenganaka poisson-papillon oyo elingaka kolya bansingansinga ya anémone. Kutu, ezali na lolenge moko ya anémone oyo soki poisson-clown ezali te yango mpe ekoki kozala na bomoi te. Ntango bato ya mayele balongolaki poisson-clown esika lolenge yango ya anémone ezalaka, nsima ya ngonga 24 anémone yango nyonso ezalaki lisusu te. Emonani ete poisson-papillon elyaki yango.

Balobaka ete poisson-clown epesaka anémone makasi. Ebimisaka mwa mai moko babengi ammonium mpe yango ekolisaka anémone. Ntango mbisi yango etambolaka na kati ya bansingansinga ya anémone, esalaka ete anémone ezwa mopɛpɛ ya malamu (oxygène).

EKENDAKA BISIKA OYO BAMBISI MOSUSU EBANGAKA

Poisson-clown ya rozɛ

Mposo ya mbisi yango nde ebatelaka yango. Mposo yango ezalaka na mai moko oyo esalaka ete báswa yango te. Ezali mpo na mai yango nde anémone emonaka ete poisson-clown ezali mpe anémone.

Baankɛtɛ mosusu emonisi ete soki elingi koluka esika ya sika mpo na kofanda, poisson-clown elukaka naino komesana na esika yango. Emonani ete soki mbisi yango epusani pene ya anémone mpo na mbala ya liboso, etutanaka mokemoke na anémone na boumeli ya mwa ntango. Ekoki kozala ete ndenge mbisi yango esalaka bongo esalisaka yango emibatela na pwazɔ ya anémone. Emonani ete anémone eswaka poisson-clown mwa moke na ntango yango. Na nsima, yango nyonso mibale eyokanaka malamu.

Ndenge oyo bikelamu yango oyo ekeseni esalaka na boyokani, tokoki kozwela yango liteya mpo na ndenge ya kosala na ekipi. Na misala mingi oyo bato basalaka, bato ya bikólo mpe mimeseno ndenge na ndenge basalaka makambo ya minene soki basangisi mayele. Ndenge moko na poisson-clown, ekoki kosɛnga mwa ntango mpo tómesana kosala na basusu, kasi yango ezangaka te kobimisa matomba.