Buuka ogende ku bubaka obulimu

Buuka ogende awali menu entono

Buuka ogende awalagibwa ebirimu

Abajulirwa ba Yakuwa

Luganda

Omunaala gw'Omukuumi—Ogw'Okusoma mu Kibiina  |  Okitobba 2016

 EBYAFAAYO

Nnafuba Okukoppa Abo Abassaawo Ebyokulabirako Ebirungi

Nnafuba Okukoppa Abo Abassaawo Ebyokulabirako Ebirungi

Nnabuuza Ow’oluganda Izak Marais nti: “Omanyi emyaka gye nnina?” Yanziramu nti: “Yee, ngimanyi.” Ow’oluganda oyo yali ankubidde essimu ng’asinzidde mu kibuga Colorado e Patterson, mu New York. Ka mbabuulire emboozi eyo kwe yava.

NNAZAALIBWA mu Wichita, Kansas, Amerika, nga Ddesemba 10, 1936 era nze nnali nsinga obukulu mu baana abana bazadde bange be baazaala. Bazadde bange, William ne Jean, baali baweereza ba Yakuwa abanyiikivu. Taata wange ye yali atwala obukulembeze mu kibiina kyaffe. Jjajja azaala maama yali ayitibwa Emma Wagner, era ye yayigiriza maama Bayibuli. Jjajja oyo yayigiriza abantu bangi Bayibuli, nga muno mwe mwali ne Gertrude Steele, eyamala emyaka mingi ng’aweereza ng’omuminsani mu Puerto Rico. * N’olwekyo, nnalina abantu bangi abaali bataddewo ekyokulabirako ekirungi be nnali nsobola okukoppa.

BASSAAWO EBYOKULABIRAKO EBIRUNGI

TTaata ng’ayimiridde ku kkubo ng’agaba magazini

Lumu ku Lwomukaaga akawungeezi nnali ne taata nga tuyimiridde ku kkubo nga tugabira abantu abaali bayitawo magazini ya Watchtower n’eya Consolation (kati eyitibwa Awake!). Mu kiseera ekyo nnalina emyaka etaano, era Ssematalo II yali ayinda. Omusawo eyali atamidde yajja n’atandika okuvuma taata olw’okuba yali agaanye okwenyigira mu lutalo. Yasemberera taata n’amugamba nti, “Musajja ggwe omutiitiizi lwaki tonkuba!” Nnatya nnyo! Naye ate nneewuunya nnyo engeri taata gye yeeyisaamu ng’omusajja oyo amukyokoozezza. Mu kifo ky’okumuddamu, taata yeeyongera bweyongezi okugabira abantu abaali bakuŋŋaanye magazini. Byali bikyali bityo, omusirikale najja era omusawo n’aleekaana ng’agamba nti, “Omusajja ono omutiitiizi baako ky’omukola!” Omusirikale yakiraba nti omusawo oyo yali atamidde n’amugamba nti, “Sooka oddeyo eka omwenge gukuggweeko!” Omusawo oyo n’omusirikale bombi baavaawo ne bagenda. Buli lwe ndowooza ku ekyo ekyaliwo, nneewuunya obuvumu Yakuwa bwe yawa taata. Taata yalina saluuni bbiri mu Wichita, era omusawo oyo yali omu ku bakasitoma be!

Nga ndi ne bazadde bange nga tugenda ku lukuŋŋaana olunene olwali mu Wichita mu myaka gya 1940

Bwe nnali wa myaka munaana, bazadde bange baatunda ennyumba mwe twali tubeera awamu ne saluuni, ne tusengukira e Colorado awaali obwetaavu bw’ababuulizi obusingako. Twabeeranga okumpi n’ekitundu ekiyitibwa Grand Junction era eyo bazadde bange baaweerezanga nga bapayoniya era baakolanga ne ku faamu  okusobola okutuyimirizaawo. Olw’okuba baali banyiikivu, Yakuwa yabawa omukisa ekibiina ne kitandikibwawo. Nga Jjuuni 20, 1948, nze awamu n’abalala abaali bakkirizza amazima agali mu Bayibuli, taata yatubatiza. Mu be yabatiza mwalimu Billie Nichols ne mukyala we. Oluvannyuma, Billie Nichols ne mukyala we era ne mutabani waabwe baakola omulimu ogw’okukyalira ebibiina.

Mikwano gyaffe bangi baali banyiikivu nnyo mu mulimu gw’okubuulira era twateranga okunyumya nabo ku bintu eby’omwoyo. Mu abo mwe mwali ab’omu maka g’Ow’oluganda Steele: Don ne Earlene, Dave ne Julia, Si ne Martha. Ekyokulabirako ekirungi kye bateekawo kyannyamba nnyo mu bulamu bwange. Bannyamba okukiraba nti bw’okulembeza Obwakabaka ofuna essanyu era obeera n’obulamu obw’amakulu.

ŊŊENDA MU KITUNDU EKIRALA

Bwe nnali wa myaka 19, omu ku mikwano gyaffe ayitibwa Bud Hasty yansaba ŋŋende naye tuweereza nga bapayoniya mu bukiikaddyo bw’Amerika. Omulabirizi akyalira ebibiina yatusaba tugende tuweerereze mu Ruston, Louisiana, awaali ababuulizi abangi abaali baweddemu amaanyi mu by’omwoyo. Omulabirizi oyo yatugamba tube n’enkuŋŋaana buli wiiki, abantu ka babe batono batya abandibadde bazijjamu. Twafuna ekifo we twali tugenda okufunira enkuŋŋaana ne tukiddaabiriza. Twabanga n’enkuŋŋaana zonna, wadde ng’okumala ekiseera twazibangamu abantu babiri ffekka. Enkuŋŋaana twazikubirizanga mu mpalo era oyo eyabanga takubiriza ye yaddangamu ebibuuzo byonna. Ekitundu bwe kyabanga kirimu okulaga ekyokulabirako, ffembi twagendanga ku pulatifoomu olwo entebe ne zisigala nga njereere! Nga wayise ekiseera, mwannyinaffe omu omukadde yatandika okujja mu nkuŋŋaana. Oluvannyuma, abayizi baffe abamu aba Bayibuli n’ababuulizi abaali baweddemu amaanyi nabo baatandika okujja mu nkuŋŋaana, era mu kaseera katono abantu bangi baatandika okubangawo mu nkuŋŋaana obutayosa.

Lumu, nze ne Bud twasisinkana omukulembeze w’eddiini omu eyayogera ku byawandiikibwa bye nnali sirowoozangako. Ekyo kyantiisaamuko era ne kindeetera okulowooza ennyo ku ebyo bye nnali nzikiriza. Nnamala wiiki nnamba nga nsoma okutuukira ddala ekiro mu ttumbi nsobole okufuna eby’okuddamu mu bibuuzo bye yali abuuzizza. Ekyo kyannyamba okunyweza okukkiriza kwange era nneesunga okuddamu okusisinkana omukulembeze w’eddiini omulala yenna nga nkimanyi nti nnandibadde mwetegefu okuddamu ebibuuzo bye yandimbuuzizza.

Nga wayise ekiseera kitono, omulabirizi akyalira ebibiina yatusaba tugende tuweerereze mu kibiina ekyali mu El Dorado, Arkansas. Bwe twali eyo, nnateranga okuyitibwa okugenda mu Colorado okulabika mu maaso g’akakiiko akaawandiikanga abantu abaali batuusizza emyaka egy’okuyingira amagye. Lumu bwe twali tugenda, nze ne bapayoniya abalala be nnali nabo mu mmotoka yange twagwa ku kabenje mu kibuga Texas, era emmotoka yange n’eyonooneka nnyo. Twakubira ow’oluganda  essimu n’ajja n’atutwala mu maka ge era oluvannyuma ne tugenda naye mu lukuŋŋaana. Mu lukuŋŋaana olwo, baategeeza ab’oluganda nga bwe twali tugudde ku kabenje era ab’oluganda baliko ssente ze baatuwa. Ow’oluganda oyo era yatunda emmotoka yange ddoola 25.

Waliwo eyatuyamba n’atutwala e Wichita, mukwano gwaffe Frank McCartney, gye yali aweerereza nga payoniya. McCartney yalina batabani be babiri abalongo, Frank ne Francis, era bombi baali mikwano gyange. Baalina emmotoka enkadde gye banguza ddoola 25, ssente zennyini ze nnali nfunye oluvannyuma lw’okuntunda emmotoka yange eyali eyonoonese. Ku olwo nnakiraba bulungi nti Yakuwa yandabirira olw’okuba nnali nkulembeza Obwakabaka. Ku mulundi ogwo gwe nnali nkyalidde McCartney, nnasisinkana mwannyinaffe ayitibwa Bethel Crane eyali aweereza Yakuwa n’obunyiikivu. Maama wa Bethel eyali ayitibwa Ruth, yaweereza Yakuwa n’obunyiikivu mu Wellington, Kansas, era yaweereza nga payoniya okutuusa bwe yaweza emyaka 90 n’omusobyo. Nga wayise omwaka nga gumu, nze ne Bethel twafumbiriganwa mu 1958, era ne tuweerereza wamu nga bapayoniya mu El Dorado.

TUFUNA ENKIZO EZAATULEETERA ESSANYU

Oluvannyuma lw’okufumiitiriza ku byokulabirako ebirungi bakkiriza bannaffe abatali bamu bye bassaawo, twali bamalirivu okukola ekyo kyonna ekibiina kya Yakuwa kye kitugamba okukola. Twasindikibwa okuweereza nga bapayoniya ab’enjawulo mu Walnut Ridge, Arkansas. Mu 1962, twasanyuka nnyo bwe twayitibwa okugenda mu Ssomero lya Gireyaadi ery’omulundi ogwa 37. Ate era kyatusanyusa nnyo okukimanya nti Don Steele naye yali ayitiddwa mu ssomero eryo ku mulundi ogwo. Bwe twamala essomero eryo, nze ne Bethel twasindikibwa okuweereza mu Nairobi e Kenya. Kyatunakuwaza nnyo okuva mu New York, naye ennaku gye twalina yatuggwaako bwe twatuuka ku kisaawe ky’ennyonyi e Nairobi ne tulaba ab’oluganda abaali bazze okutukima!

Nga tuli ne Mary ne Chris Kanaiya e Nairobi nga tugenda okubuulira

Twayagala nnyo okubeera mu Kenya era twanyumirwa nnyo obuweereza bwaffe mu nsi eyo. Chris Kanaiya ne mukyala we Mary be bayizi baffe aba Bayibuli abaasooka okukulaakulana. N’okutuusa leero bakyali mu buweereza obw’ekiseera kyonna. Nga wayise omwaka gumu, twasindikibwa okugenda okuweerereza mu kibuga Kampala ekya Uganda, era ffe baminsani abaasooka mu Uganda. Twafuna essanyu lingi mu kiseera ekyo kubanga abantu bangi baali baagala okuyiga Bayibuli era bangi ku bo baafuuka Abajulirwa ba Yakuwa. Kyokka, bwe waali wayise emyaka esatu n’ekitundu nga tuweereza mu Afirika, mukyala wange yafuna olubuto. Twalina okuddayo mu Amerika. Ennaku gye twalina nga tuva mu Afirika yali ya maanyi nnyo okusinga eyo gye twalina nga tuva mu Amerika okujja mu Afirika. Twali twagala nnyo abantu b’omu Afirika era twalina essuubi nti lumu twandizzeeyo.

TUFUNA OBUVUNAANYIZIBWA OBUPYA

Twagenda ne tubeera mu Colorado, okumpi ne bazadde bange. Bwe twamala okuzaala muwala waffe eyasooka ayitibwa Kimberly, waayita emyezi 17 ne tuzaala n’ow’okubiri ayitibwa Stephany. Obuvunaanyizibwa obwo obupya bwe twali tufunye ng’abazadde, twabutwala nga bukulu nnyo era twafuba okuyigiriza bawala baffe amazima. Twali twagala okubateerawo ekyokulabirako ekirungi ng’ekyo bazadde baffe kye baali batuteereddewo. Kyokka twali tukimanyi nti wadde ng’abazadde basobola okussaawo ekyokulabirako ekirungi, ekyo kiba tekitegeeza nti abaana baabwe bajja kwagala okuweereza Yakuwa. Muganda wange omuto ne mwannyinaze baava mu mazima. Tusuubira nti ekiseera kiyinza okutuuka ne balowooza ku byokulabirako ebirungi bazadde baffe bye baatuteerawo.

Twanyumirwa nnyo ekiseera kye twamala nga tuli ne bawala baffe. Okuva bwe kiri nti twali tubeera kumpi n’ekitundu ky’e Aspen, ekiri mu Colorado, twayiga  okuzannya omuzannyo oguyitibwa ski, gwe bazannyira ku muzira. Bwe twabanga tuzannya ne bawala baffe, twanyumyangako nabo. Era twagendangako nabo ku ttale ne tukuma omuliro ne tunyumya nabo nga twetoolodde ekyoto. Wadde nga bawala baffe abo baali bakyali bato, baatubuuzanga ebibuuzo nga bino: “Ndikola mulimu ki nga nkuze? Muntu wa ngeri ki gwe nja okufumbirwa?” Twafuba nnyo okuyamba bawala baffe okufuna endowooza ya Yakuwa. Twabayamba okwagala obuweereza obw’ekiseera kyonna, n’okukiraba nti kikulu okufumbiriganwa n’omuntu nga mulina ebiruubirirwa bye bimu. Ate era twabayamba okukiraba nti kya magezi obutayingira bufumbo nga bakyali bato. Twalina eŋŋombo yaffe eyali egamba nti “Toyingira bufumbo nga tonnaweza myaka 23.”

Nga tukoppa ekyokulabirako bazadde baffe kye bassaawo, twafuba okubangawo mu nkuŋŋaana obutayosa n’okwenyigira mu mulimu gw’okubuulira ng’amaka. Twasuzanga bakkiriza bannaffe bangi abaali mu buweereza obw’ekiseera kyonna. Ate era twayogeranga bulungi ku kiseera kye twamala nga tuweereza ng’abaminsani. Twalina essuubi nti lumu ffenna abana twandigenze ne tukyalako mu Afirika. Ekyo bawala baffe baali bakyesunga nnyo.

Twabanga n’okuyiga Bayibuli okw’amaka obutayosa, era twegezangamu embeera bawala baffe ze baali basobola okwolekagana nazo ku ssomero. Bwe twabanga twegezaamu, bawala baffe be baabanga Abajulirwa ba Yakuwa abaddamu ebibuuzo abalala bye baabanga babuuzizza. Baanyumirwanga nnyo okuyiga mu ngeri eyo, era kyabayamba okuba abavumu. Kyokka bwe baagenda bakula baatandika okwemulugunya ku nteekateeka ey’okuyiga Bayibuli okw’amaka. Lumu nnabagamba bagende mu bisenge byabwe bakole ebyabwe, era nti twali tetugenda kuba na kuyiga kw’amaka. Ekyo kyabanakuwaza nnyo era ne batandika okukaaba nga bwe bagamba nti baagala tuyige. Ekyo kyatuyamba okukiraba nti twali tuyambye bawala baffe okwagala ennyo ebintu eby’omwoyo. Beeyongera okwagala ennyo okuyiga kw’amaka, era twabawanga akakisa okwogera byonna ebibali ku mutima. Kyokka oluusi kyatunakuwazanga okuwulira nga baliko ebintu ebimu bye twali tuyiga mu Bayibuli bye baali batakkiriziganya nabyo. Naye ekyo kyatuyambanga okumanya ekiri ku mitima gyabwe. Twakubaganyanga nabo ebiroowozo ku bintu ebyo era ekyo kyabayamba okukiraba nti kya magezi okukola ebintu nga Yakuwa bw’ayagala.

ENKYUKAKYUKA ENDALA

Ekiseera kye twamala nga tukuza bawala baffe kyayitawo mangu. Nga tugoberera obulagirizi obutuweebwa ekibiina kya Yakuwa, twakola kyonna ekisoboka okubayamba okwagala Yakuwa. Kyatusanyusa nnyo bawala baffe bombi bwe baatandika okuweereza nga bapayoniya oluvannyuma lw’okumaliriza emisomo gyabwe, era ne bayiga emirimu egyandibayambye okweyimirizaawo. Baagenda wamu ne bannyinaffe abalala babiri okuweereza mu Cleveland, Tennessee, awaali obwetaavu bw’ababuulizi obusingako. Wadde nga twali tukyayagala okubeera ne bawala baffe, kyatusanyusa nnyo okuba nti kati baali bakozesa obulamu bwabwe okuweereza Yakuwa mu buweereza obw’ekiseera kyonna. Nze ne Bethel twaddamu okuweereza nga bapayoniya, era ekyo kyatuyamba okufuna enkizo endala. Twayambangako mu mulimu gw’okukyalira ebibiina ne mu kutegeka enkuŋŋaana ennene.

Bwe baali tebannagenda e Tennessee, bawala baffe baasooka kukyalako ku ofiisi y’ettabi mu London, Bungereza. Bwe baali eyo, Stephany, mu kiseera ekyo eyalina emyaka 19, yasisinkana omuvubuka ayitibwa Paul Norton, eyali aweereza ku Beseri. Ku mulundi omulala lwe baddayo, Kimberly naye yasisinkana, Brian Llewellyn eyali akola ne Paul Norton. Paul ne Stephany baafumbiriganwa, nga Stephany amaze okuweza emyaka 23. Ate omwaka ogwaddako, Brian ne Kimberly nabo baafumbiriganwa, nga Kimberly alina emyaka 25. N’olwekyo, bawala baffe bombi beewala okuyingira obufumbo nga tebannaweza myaka 23. Kyatusanyusa nnyo okuba nti buli omu ku bawala baffe yasalawo mu ngeri ey’amagezi ng’alonda ow’okufumbiriganwa naye.

Nga tuli ne Paul, Stephany, Kimberly, ne Brian ku ofiisi y’ettabi eya Malawi mu 2002

Bawala baffe baatugamba nti ekyokulabirako ekirungi ffe awamu ne bajjajjaabwe kye twabateerawo kyabayamba ‘okukulembeza obwakabaka,’ ne mu mbeera enzibu ennyo. (Mat. 6:33) Mu Apuli 1998, Paul ne Stephany baayitibwa okugenda mu Ssomero lya Gireyaadi ery’omulundi ogwa 105, era oluvannyuma ne basindikibwa okuweereza mu Malawi, ensi eri mu Afirika. Mu kiseera kye kimu, Brian ne Kimberly baayitibwa okuweereza ku Beseri y’e London era oluvannyuma ne babasindika okuweereza ku Beseri y’omu Malawi. Ekyo kyatusanyusa nnyo kubanga eyo ye ngeri esingayo obulungi abavubuka gye basobola okukozesaamu obulamu bwabwe.

TUFUNA ENKIZO ENDALA

Mu Jjanwali 2001, bankubira essimu gye nnayogeddeko ku ntandikwa. Ow’oluganda Marais, eyali akulira ekitongole  ekiyitibwa Translation Services, yaŋŋamba nti ekibiina kyali kikoze enteekateeka okuyigiriza abavvuunuzi okwetooloola ensi yonna amateeka agakwata ku lulimi Olungereza. Era yaŋŋamba nti nze omu ku be baali balonze okutendekebwa okuba omu ku basomesa. Kyokka mu kiseera ekyo nnalina emyaka 64. Nze ne Bethel twasaba Yakuwa ne tumutegeeza ku nsonga eyo era ne tugibuulirako ne bazadde baffe batuwe ku magezi. Bazadde baffe baatukubiriza okugenda, wadde ng’ekyo kyali kitegeeza nti tetwandisobodde kubalabirira nga bwe twali tukola. Nnakuba essimu ku kitebe kyaffe ekikulu ne mbagamba nti twali beetegefu okukola omulimu ogwo.

Mu kiseera ekyo, maama baamukebera ne bamuzuulamu kansa. Bwe nnagamba maama nti twali tusazeewo okusigala tuyambeko mwannyinaze Linda okumulabirira, yatugamba nti: “Ekyo temukikola. Kijja kunkola bubi nnyo singa temugenda.” Ne Linda yatukubiriza okugenda. Nga tusiima nnyo omwoyo ogw’okwefiiriza maama ne Linda awamu ne bakkiriza bannaffe ab’omu kitundu gwe baayoleka! Bwe waali wayise olunaku lumu nga tugenze e Patterson, Linda yatukubira essimu n’atutegeeza nti maama afudde. Era nga maama bwe yali ayagala tukole, twemalira ku mulimu ogwo ogwali gutuweereddwa mu kibiina kya Yakuwa.

Kyatusanyusa nnyo okuba nti twasooka kusindikibwa okugenda ku ofiisi y’ettabi ey’e Malawi, bawala baffe ne baami baabwe gye baali baweerereza. Oluvannyuma twagenda okusomesa e Zimbabwe n’e Zambia. Era oluvannyuma lw’okumala emyaka esatu n’ekitundu nga tusomesa, twasabibwa okuddayo e Malawi okuwandiika ebikwata ku ngeri ab’oluganda mu Malawi gye baayigganyizibwamu olw’obutabaako ludda lwe bawagira mu by’obufuzi. *

Nga tuli ne bazzukulu baffe, nga tubuulira

Kyatunakuwaza nnyo ekiseera bwe kyatuuka okuddayo e Basalt, Colorado mu 2005. N’okutuusa leero nze ne Bethel tukyaweereza nga bapayoniya. Mu 2006, Brian ne Kimberly, bajja okubeera okumpi naffe. Mu kiseera ekyo baali bamaze okuzaala bawala baabwe ababiri. Paul ne Stephany bakyaweereza mu Malawi, era Paul ali ku Kakiiko k’Ettabi. Kati nnaatera okuweza emyaka 80, era kinsanyusa nnyo okulaba abavubuka abatali bamu abakuze nga mbalaba nga bakola emirimu mu kibiina gye nnakolanga. Ekimu ku bintu ebituyambye okufuna essanyu kwe kuba nti twafuba okukoppa abantu abaatuteerawo ekyokulabirako ekirungi era n’okuba nti naffe tufubye okuteerawo abaana baffe ne bazzukulu baffe ekyokulabirako ekirungi.

^ lup. 5 Okumanya ebikwata ku ngeri ab’omu maka g’ow’oluganda Steele gye baaweerezaamu ng’abaminsani, laba Watchtower eya Maayi 1, 1956, lup. 269-272, n’eya Maaki 15, 1971, lup. 186-190.

^ lup. 30 Ng’ekyokulabirako, laba ebikwata ku w’oluganda Trophim Nsomba mu Omunaala gw’Omukuumi ogwa Apuli 15, 2015, lup. 14-18.