“Oyo atudde ku ntebe y’obwakabaka n’Omwana gw’Endiga baweebwe ettendo n’ekitiibwa n’amaanyi emirembe n’emirembe.”KUB. 5:13.

ENNYIMBA: 9, 108

1. Lwaki abantu abamu bagwana okussibwamu ekitiibwa era kiki kye tugenda okulaba?

KIKI ekituleetera okussa mu balala ekitiibwa? Emirundi egisinga, omuntu gwe tussaamu ekitiibwa alina okuba ng’alina ky’akoze ekimuleetera okuba ng’agwanira okussibwamu ekitiibwa oba ng’alina ekifo ekikulu ky’alimu. Kati olwo ekyebuuzibwa kiri nti, ‘Baani be tusaanidde okussaamu ekitiibwa, era lwaki?’

2, 3. (a) Lwaki Yakuwa agwanidde okuweebwa ekitiibwa ekisingiridde? (Laba ekifaananyi waggulu.) (b) Omwana gw’Endiga ayogerwako mu Okubikkulirwa 5:13 y’ani, era lwaki agwanidde okuweebwa ekitiibwa?

2 Nga bwe kiragibwa mu Okubikkulirwa 5:13, “Oyo atudde ku ntebe y’obwakabaka n’Omwana gw’Endiga” bagwana okussibwamu ekitiibwa. Okubikkulirwa essuula 4 eraga ensonga lwaki Yakuwa agwanidde okuweebwa ekitiibwa. Ebitonde ebiri mu ggulu byogerera waggulu nga bitendereza Yakuwa, “Oyo . . . abeerawo emirembe n’emirembe” nga bigamba nti: “Yakuwa, Katonda waffe ow’amaanyi, ogwanidde okuweebwanga ekitiibwa n’ettendo, kubanga watonda ebintu byonna, era olw’okusiima kwo byabaawo era byatondebwa.”Kub. 4:9-11.

 3 Omwana gw’Endiga ye Yesu Kristo. Ekyo tukimanyira ku ki? Yokaana Omubatiza bwe yalaba Yesu, yagamba nti: “Laba Omwana gw’Endiga owa Katonda, aggyawo ebibi by’ensi.” (Yok. 1:29) Bayibuli eraga nti Yesu asingira wala abantu bonna abaali bafuzeeko nga bakabaka n’abo abafuga nga bakabaka. Egamba nti: “Ye Kabaka w’abo abafuga nga bakabaka era Mukama w’abo abafuga ng’abaami, oyo yekka atayinza kufa, abeera mu kitangaala ekitasemberekeka, omuntu yenna gw’atalabangako era gw’atayinza kulaba.” (1 Tim. 6:14-16) Mu butuufu, tewali kabaka mulala yenna yeewaayo okutufiirira olw’ebibi byaffe. Kya lwatu nti ffenna tukkiriziganya n’ebigambo bino ebyogerwa ebitonde eby’omu ggulu: “Omwana gw’Endiga eyattibwa agwanidde okufuna obuyinza n’obugagga n’amagezi n’amaanyi n’ekitiibwa n’ettendo n’omukisa.”Kub. 5:12.

4. Lwaki tulina okussa ekitiibwa mu Yakuwa ne Yesu?

4 Tulina okussa ekitiibwa mu Yakuwa ne Yesu, kubanga ekyo bwe tutakikola tetusobola kufuna bulamu butaggwaawo. Mu Yokaana 5:22, 23 Yesu yagamba nti: “Kitange talina gw’asalira musango, wabula obuyinza bwonna obw’okusala omusango abukwasizza Omwana, bonna basobole okuwa Omwana ekitiibwa nga bwe bakiwa Kitaawe. Oyo atawa Mwana kitiibwa aba tawa kitiibwa Kitaawe eyamutuma.”Soma Zabbuli 2:11, 12.

5. Lwaki abantu bonna okutwalira awamu bagwanidde okuweebwa ekitiibwa?

5 Abantu baatondebwa mu “kifaananyi kya Katonda.” (Lub. 1:27) Ekyo kitegeeza nti abantu basobola okwoleka engeri za Katonda. Ng’ekyokulabirako, abantu basobola okwoleka okwagala, ekisa, n’obusaasizi. Ate era olw’okuba abantu baatondebwa nga balina omuntu ow’omunda, basobola okwawulawo ekituufu n’ekikyamu, ebikolwa eby’obwesigwa n’ebitali bya bwesigwa, empisa ezisaana n’ezitasaana. (Bar. 2:14, 15) Abantu abasinga obungi baagala ebintu ebiyonjo era ebirabika obulungi. Era okutwalira awamu, abantu baagala okuba mu mirembe n’abalala. Ka kibe nti bakimanyi oba nedda, mu ngeri emu oba endala, abantu booleka ekitiibwa kya Yakuwa, era olw’ensonga eyo tusaanidde okubawa ekitiibwa.Zab. 8:5.

OBUTAGWA LUBEGE NGA TUWA ABALALA EKITIIBWA

6, 7. Abajulirwa ba Yakuwa baawukana batya ku bantu abalala bwe kituuka ku kuwa abantu ekitiibwa?

6 Kyokka tusaanidde obutagwa lubege nga tuwa abantu ekitiibwa. Tulina okumanya kitiibwa kya ngeri ki era kyenkana wa kye tugwanidde okubawa. Abantu abasinga obungi batwalirizibwa omwoyo gw’ensi ya Sitaani. Eyo ye nsonga lwaki abantu abamu bawa bantu bannaabwe ekitiibwa ekisukkiridde ne baba ng’ababasinza obusinza. Bagulumiza nnyo bannaddiini, bannabyabufuzi, bannabyamizannyo, ne bannakatemba, ne babatwala nga bakatonda. N’ekivaamu, abantu abato n’abakulu bakoppa enneeyisa y’abantu abo n’ennyambala yaabwe.

7 Abakristaayo ab’amazima beewala okugwa olubege nga bawa abantu ekitiibwa. Yesu ye muntu yekka eyateekawo ekyokulabirako ekituukiridde kye tusaanidde okukoppa. (1 Peet. 2:21) Singa tuwa abantu ekitiibwa ekisukkiridde, ekyo tekisanyusa Katonda. Tusaanidde okukijjukira nti abantu “bonna baayonoona ne batatuuka ku kitiibwa kya Katonda.” (Bar. 3:23) Tewali muntu yenna agwanidde kuweebwa kitiibwa kisukkiridde, kubanga bwe tukola tutyo tuba ng’abamusinza.

8, 9. (a) Abajulirwa ba Yakuwa batwala batya abakungu ba gavumenti? (b) Ddi Abajulirwa ba Yakuwa lwe batagondera bakungu ba gavumenti?

 8 Abantu abamu baweereza mu bifo eby’obuvunaanyizibwa. Ng’ekyokulabirako, abakungu ba gavumenti balina obuvunaayizibwa obw’okukuuma emirembe n’obutebenkevu n’okukola ku byetaago by’abantu. Ffenna tuganyulwa mu ebyo bye bakola. Omutume Pawulo yakubiriza Abakristaayo okussa ekitiibwa mu bantu ng’abo ab’obuyinza. Yagamba nti: “Bonna mubawe bye muteekeddwa okubawa: oyo asaba omusolo, mumuwe omusolo; . . . ayagala okuweebwa ekitiibwa mumuwe ekitiibwa.”Bar. 13:1, 7.

9 N’olwekyo, Abajulirwa ba Yakuwa bassa ekitiibwa mu b’obuyinza okusinziira ku mpisa y’omu kitundu mwe baba bali. Bakolaganira wamu nabo nga bakola emirimu gyabwe. Wadde kiri kityo, bakimanyi nti ekitiibwa kye balina okubawa kiriko ekkomo. Ab’obuyinza bwe babagamba okukola ekintu ekimenya amateeka ga Katonda, ekyo tebakikola.Soma 1 Peetero 2:13-17.

10. Abaweereza ba Yakuwa ab’edda bassaawo batya ekyokulabirako ekirungi mu kuwa ab’obuyinza ekitiibwa?

10 Abaweereza ba Yakuwa ab’edda bassaawo ekyokulabirako ekirungi mu kuwa ab’obuyinza ekitiibwa. Ng’ekyokulabirako, gavumenti ya Rooma bwe yalagira abantu okwewandiisa, Yusufu ne Maliyamu baagondera ekiragiro ekyo. Baatindigga olugendo oluwanvu okugenda e Besirekemu, wadde nga Maliyamu yali ali kumpi kuzaala. (Luk. 2:1-5) Ate ye Pawulo bwe baali bamusibyeko emisango, yeewozaako mu maaso ga Kabaka Kerode Agulipa ne mu maaso ga Fesuto, gavana wa Buyudaaya, era ng’ekyo yakikola mu ngeri eraga nti yali abassaamu ekitiibwa.Bik. 25:1-12; 26:1-3.

11, 12. (a) Lwaki abakulu b’amadiini tetubawa kitiibwa kya njawulo? (b) Birungi ki ebyavaamu Omujulirwa wa Yakuwa omu ow’omu Austria bwe yassa ekitiibwa mu mukungu omu?

11 Kyokka, Abajulirwa ba Yakuwa tebawa bakulu b’amadiini kitiibwa kya njawulo, wadde ng’abakulu b’amadiini abo basuubira okuweebwa ekitiibwa eky’enjawulo. Amadiini ag’obulimba gayigiriza eby’obulimba ku Katonda era ganyoolanyoola amazima agali mu Kigambo kya Katonda. N’olwekyo, abakulu b’amadiini tubawa ekitiibwa ng’ekyo kye tuwa abantu abalala bonna. Tebagwana kuweebwa kitiibwa kya njawulo. Abakulu b’amadiini ng’abo, Yesu yabayita bannanfuusi era abakulembeze abazibe b’amaaso. (Mat. 23:23, 24) Naye bo abakungu ba gavumenti bwe tubawa ekitiibwa kye bagwanidde okuweebwa, oluusi muvaamu ebirungi.

12 Ng’ekyokulabirako, lowooza ku w’oluganda Leopold Engleitner ow’omu Austria Abanazi gwe baakwata ne bamussa ku ggaali y’omukka okumutwala mu nkambi y’abasibe ey’e Buchenwald. Ku ggaali y’omukka eyo kwaliko n’omukungu omu ayitibwa Heinrich Gleissner era naye Abanazi gwe baali bakutte. Gleissner yali munnabyabufuzi mu Austria. Naye kati Abanazi baali tebakyakolagana naye era nga bamutwala kumusiba. Bwe baali bagenda, Ow’oluganda Engleitner yabuulira Gleissner ebikwata ku nzikiriza ye era ekyo yakikola mu ngeri eraga nti yali amussaamu ekitiibwa. Gleissner yawuliriza bulungi ebyo Ow’oluganda Engleitner bye yamubuulira. Ssematalo ow’okubiri bwe yaggwa, Gleissner yakozesa obuyinza bwe yalina okuyamba Abajulirwa ba Yakuwa mu Austria. Naawe oyinza okuba ng’olinayo ebyokulabirako by’omanyi ebiraga ebirungi ebyavaamu oluvannyuma lw’Abajulirwa ba Yakuwa okuwa ab’obuyinza ekitiibwa ekibagwanidde.

 ABALALA ABAGWANIDDE OKUWEEBWA EKITIIBWA

13. Okusingira ddala baani abagwanidde okuweebwa ekitiibwa, era lwaki?

13 Bakkiriza bannaffe tusaanidde okubassaamu ekitiibwa. Ekyo tusaanidde okukikola naddala bwe kituuka ku abo abatwala obukulembeze mu kibiina. (Soma 1 Timoseewo 5:17.) Tussa ekitiibwa mu b’oluganda abo ka babe ba ggwanga ki, ka babe nga balina buyigirize bwenkana wa, oba ka babe nga bagagga oba baavu. Ab’oluganda abo Bayibuli ebayita ‘ebirabo mu bantu,’ era bakola kinene mu kulabirira abantu ba Katonda. (Bef. 4:8) Lowooza ku bakadde mu kibiina, ku balabirizi abakyalira ebibiina, ku b’oluganda abali ku Bukiiko bw’Amatabi, ne ku b’oluganda abali ku Kakiiko Akafuzi. Okufaananako baganda baffe ne bannyinaffe abaaliwo mu kyasa ekyasooka, naffe tussa ekitiibwa mu b’oluganda abatwala obukulembeze mu kibiina. Bwe tuba n’ab’oluganda abo tetubatwala nga bamalayika, naye tubassaamu ekitiibwa olw’emirimu gye bakola n’olw’obwetoowaze bwe booleka.Soma 2 Abakkolinso 1:24; Okubikkulirwa 19:10.

14, 15. Njawulo ki eriwo wakati w’abakadde mu kibiina Ekikristaayo n’abakulu b’amadiini?

14 Abakadde abo basumba abeetoowaze. Eyo ye nsonga lwaki tebakkiriza balala kubatwala ng’ab’ekitalo. Mu ngeri eyo baawukana ku bakulu b’amadiini abasinga obungi leero n’abo abaaliwo mu kyasa ekyasooka Yesu be yayogerako nti: “Baagala ebifo ebisingayo okuba eby’ekitiibwa nga bali ku bijjulo, n’okutuula mu bifo eby’omu maaso mu makuŋŋaaniro, n’okulamusibwa mu butale mu ngeri ey’ekitiibwa.”Mat. 23:6, 7.

15 Abakadde mu kibiina Ekikristaayo bakolera ku bigambo bya Yesu bino: “Temuyitibwanga Labbi, kubanga Omuyigiriza wammwe ali omu, era mmwe mmwenna muli ba luganda. Ate era temuyitanga muntu n’omu kitammwe ku nsi, kubanga Kitammwe ali omu, Oyo ali mu ggulu. Era temuyitibwanga bakulembeze kubanga Omukulembeze wammwe ali omu, Kristo. Naye asinga obukulu mu mmwe ateekwa kuba muweereza wammwe. Buli eyeegulumiza alitoowazibwa na buli eyeetoowaza aligulumizibwa.” (Mat. 23:8-12) N’olwekyo, tekyewuunyisa nti Abajulirwa ba Yakuwa mu nsi yonna baagala nnyo abakadde abo era babassaamu ekitiibwa.

Olw’okuba abakadde mu kibiina beetoowaze, abalala babaagala era babassaamu ekitiibwa (Laba akatundu 13-15)

16. Lwaki tusaanidde okukolera ku bulagirizi obuli mu Bayibuli bwe kituuka ku kuwa abalala ekitiibwa?

16 Kyo kituufu nti kiyinza okututwalira ekiseera okumanya engeri gye tusaanidde okuwaamu abalala ekitiibwa nga tetugudde  lubege. Bwe kityo bwe kyali ne ku Bakristaayo ab’omu kyasa ekyasooka. (Bik. 10:22-26; 3 Yok. 9, 10) Naye tusaanidde okukola kyonna ekisoboka okukolera ku bulagirizi obuli mu Bayibuli obukwata ku kuwa abalala ekitiibwa. Bwe tukola tutyo, kivaamu emiganyulo.

EMIGANYULO EGIVA MU KUWA ABALALA EKITIIBWA EKIBAGWANIDDE

17. Egimu ku miganyulo egiri mu kussa ekitiibwa mu abo abalina obuyinza gye giruwa?

17 Bwe tussa ekitiibwa mu abo abalina obuyinza, kisobola okutuyamba okubuulira awatali kuziyizibwa. Kiyinza okubaleetera okuba n’endowooza ennuŋŋamu ku mulimu gwaffe. Emyaka mingi emabega, mwannyinaffe Birgit, eyali aweereza nga payoniya mu Bugirimaani, yagenda ku ssomero lya muwala we ng’abaana bawummula. Abasomesa baamugamba nti baagala nnyo okuba n’abaana b’Abajulirwa ba Yakuwa mu ssomero lyabwe. Era baamugamba nti kyandibadde kibi obutaba na baana b’Abajulirwa ba Yakuwa mu ssomero lyabwe. Birgit yabagamba nti, “Abaana baffe bayigirizibwa okweyisa mu ngeri esanyusa Katonda, ekyo nga kitwaliramu okussa ekitiibwa mu basomesa baabwe.” Omusomesa omu yamugamba nti, “Singa abaana bonna baali ng’abaana bo, omulimu gw’okusomesa gwandibadde gunyuma nnyo.” Nga wayise wiiki ntono, omu ku basomesa abo yagenda ku lukuŋŋaana olunene olwali mu Leipzig.

18, 19. Kiki kye tusaanidde okujjukira bwe kituuka ku kuwa abakadde ekitiibwa?

18 Ate era tusaanidde okukolera ku misingi egiri mu Kigambo kya Katonda bwe kituuka ku kuwa abakadde mu kibiina ekitiibwa. (Soma Abebbulaniya 13:7, 17.) Tusaanidde okubasiima olw’emirimu gye bakola era tusaanidde okukolera ku bulagirizi bwe batuwa. Bwe tukola tutyo, kibasobozesa okutuukiriza obuvunaanyizibwa bwabwe nga basanyufu. Kyokka ekyo tekitegeeza nti omukadde omu bw’aba alina obusobozi obw’enjawulo, tulina okukoppa buli kimu ky’akola, gamba ng’engeri gy’ayambalamu, gy’ayogeramu, oba engeri gy’anyumyamu. Singa tukola bwe tutyo, kisobola okuwa ekifaananyi ekitali kirungi. Tusaanidde okukijjukira nti naye muntu atatuukiridde. Yesu yekka ye yassaawo ekyokulabirako ekituukiridde kye tusaanidde okukoppa.

19 Bwe tuwa abakadde ekitiibwa ekibagwanira, era ne twewala okubatwala ng’ab’ekitalo, kibayamba. Kibayamba okwewala amalala era kibayamba obuteetwala kuba ba waggulu ku balala.

20. Okussa ekitiibwa mu balala kituganyula kitya?

20 Bwe tussa ekitiibwa mu balala kituyamba okusigala nga tuli beetoowaze naddala ng’abalala batutenderezza olw’ekyo kye tuba tukoze. Era kituyamba okweyongera okutambulira awamu n’ekibiina kya Yakuwa ekitukubiriza okwewala okuwa abantu ekitiibwa ekisukkiridde, ka babe nga baweereza ba Yakuwa oba nedda. Ate era kituyamba obuteesittala singa omuntu gwe tubadde tussaamu ekitiibwa akola ekintu ekibi.

21. Omuganyulo ogusingayo oguva mu kuwa abalala ekitiibwa ekibagwanidde gwe guliwa?

21 Omuganyulo ogusingayo oguva mu kuwa abalala ekitiibwa ekibagwanidde kwe kuba nti ekyo kisanyusa Katonda. Tuba tukoze ekyo ky’ayagala tukole era tuba tukiraga nti tuli beesigwa gy’ali. Bwe kityo, Yakuwa aba n’eky’okuddamu eri abo abamusoomooza. (Nge. 27:11) Leero abantu abasinga obungi mu nsi tebalina ndowooza nnuŋŋamu bwe kituuka ku kuwa abalala ekitiibwa. Mu butuufu tulina enkizo ya maanyi okuba nti Yakuwa atuyigirizza engeri entuufu gye tusaanidde okuwaamu abalala ekitiibwa.