“Tulemenga okwagala mu bigambo oba mu lulimi, wabula mu bikolwa ne mu mazima.”—1 YOK. 3:18.

ENNYIMBA: 106, 100

1. Okwagala okusingayo obukulu kwe kuliwa, era lwaki kwe kusingayo obukulu? (Laba ekifaananyi waggulu.)

OKWAGALA okwesigamiziddwa ku misingi (a·gaʹpe) kirabo okuva eri Yakuwa. Yakuwa ye nsibuko y’okwagala okwo. (1 Yok. 4:7) Okwagala okw’ekika ekyo kwe kusingayo obukulu. Wadde ng’okwagala okwo kuzingiramu okwoleka omukwano, okusingira ddala kweyolekera mu kukolera abalala ebirungi nga tolina ky’osuubira kuddizibwa. Okusinziira ku kitabo ekimu, okwagala okuyitibwa a·gaʹpe “kutegeererwa ku bikolwa bye kuleetera omuntu okukola.” Bwe tulagibwa okwagala okwo, tuwulira bulungi era tufuna essanyu.

2, 3. Yakuwa yalaga atya abantu okwagala okwa nnamaddala?

2 Yakuwa yalaga abantu okwagala nga tannaba na kutonda Adamu ne Kaawa. Yakolera abantu ensi erabika obulungi, baleme kubeerako bubeezi wabula banyumirwe okugibeerako. Ekyo Yakuwa yakikola ku lwa bulungi bwaffe so si olw’okubaako ky’afunamu. Era yalaga abantu okwagala okwa nnamaddala ng’abawa enkizo ey’okubeera ku nsi emirembe gyonna mu Lusuku lwe yali abategekedde.

3 Adamu ne Kaawa bwe baajeema, Yakuwa yakola ekintu ekisingayo okwoleka okwagala kwe. Yakola enteekateeka okununula abaana ba Adamu ne Kaawa, nga mukakafu nti abamu ku bo  bandiraze nti basiima okwagala kwe. (Lub. 3:15; 1 Yok. 4:10) Mu butuufu, Yakuwa bwe yamala okusuubiza Omulokozi, yakitwala nti ssaddaaka gye yali asuubizza yali ng’emaze okuweebwayo. Era oluvannyuma lw’emyaka nga 4,000, Yakuwa yawaayo Omwana we eyazaalibwa omu yekka okufiirira abantu wadde ng’ekyo kyali kizingiramu okwefiiriza okw’amaanyi. (Yok. 3:16) Nga Yakuwa yatulaga okwagala kungi nnyo!

4. Kiki ekiraga nti abantu abatatuukiridde basobola okwoleka okwagala okwa nnamaddala?

4 Tusobola okwoleka okwagala okwa nnamaddala kubanga Katonda yatutonda mu kifaananyi kye. Ekibi kye twasikira kikifuula kizibu gye tuli okwoleka okwagala, naye tekituggyaako busobozi bwa kwoleka kwagala. Abbeeri yakiraga nti yali ayagala Katonda bwe yawaayo ekiweebwayo ekisingayo obulungi. (Lub. 4:3, 4) Nuuwa yakiraga nti yali ayagala bantu banne ng’abuulira okumala emyaka mingi wadde ng’abantu abo baali tebeefiirayo. (2 Peet. 2:5) Ibulayimu yakiraga nti yali ayagala Katonda okusinga bwe yali yeeyagala bwe yakkiriza okuwaayo omwana we Isaaka nga Katonda bwe yali amulagidde. (Yak. 2:21) Okufaananako abaweereza ba Yakuwa abo abeesigwa, naffe tusaanidde okwoleka okwagala ne mu mbeera enzibu.

OKWAGALA OKWA NNAMADDALA N’OKUTALI KWA NNAMADDALA

5. Tuyinza tutya okwoleka okwagala okwa nnamaddala?

5 Bayibuli eraga nti okwagala okwa nnamaddala tekulagibwa “mu bigambo oba mu lulimi, wabula mu bikolwa ne mu mazima.” (1 Yok. 3:18) Ekyo kitegeeza nti tetusobola kwoleka kwagala mu bigambo? Si kye kitegeeza! (1 Bas. 4:18) Kitegeeza nti okwagala kwaffe tekulina kukoma mu bigambo nnaddala singa embeera eba etwetaagisa okubaako kye tukolawo. Ng’ekyokulabirako, mukkiriza munnaffe bw’aba ali mu bwetaavu, tetulina kumusaasira busaasizi wabula tulina okubaako kye tukolawo okumuyamba. (Yak. 2:15, 16) Ate era, okwagala kwe tulina eri Yakuwa n’eri bantu bannaffe kutuleetera obutakoma bukomi ku kusaba Katonda “aweereze abakozi mu mulimu gw’okukungula,” wabula kutuleetera okwenyigira mu bujjuvu mu mulimu gw’okubuulira.—Mat. 9:38.

6, 7. (a) “Okwagala okutaliimu bukuusa” kwe kuliwa? (b) Abamu ku abo abaayoleka okwagala okutaali kwa nnamaddala be baani?

6 Omutume Yokaana yagamba nti tulina okwagala “mu bikolwa ne mu mazima.” N’olwekyo, okwagala kwaffe tetukulina “kuba kwa bunnanfuusi,” oba ‘kwa bukuusa.’ (Bar. 12:9; 2 Kol. 6:6) Ekyo kitegeeza nti tetusobola kulaga kwagala kwa nnamala nga twefuula kye tutali, nga tulinga abambadde akakookolo. Okwagala okw’obunnanfuusi tekuba kwagala era tekugasa.

7 Lowooza ku bamu ku abo abaayoleka okwagala okutaali kwa nnaddala. Mu lusuku Edeni, Sitaani yeefuula ng’eyali ayagaliza Kaawa obulamu obulungi naye ng’ekituufu kiri nti yali yeenoonyeza bibye era yali munnanfuusi. (Lub. 3:4, 5) Akisoferi yakiraga nti okwagala kwe yalina eri Dawudi tekwali kwa nnamaddala. Akisoferi yalya mu Dawudi olukwe bwe yalowooza nti okukola ekyo kyandimuleetedde okubaako bye yeefunira. (2 Sam. 15:31) Ate era ne leero bakyewaggula n’abalala abaleetawo enjawukana mu kibiina bakozesa “ebigambo ebirungi era ebiwaanawaana” nga beefuula ng’abalumirirwa abalala naye ng’ekituufu kiri nti baba beenoonyeza byabwe.—Bar. 16:17, 18.

8. Bibuuzo ki bye tusaanidde okwebuuza?

8 Okwagala okw’obunnanfuusi kubi nnyo kubanga kulemesa omuntu okwoleka okwagala ng’okwa Katonda okuzingiramu okwefiiriza. Omuntu ayoleka okwagala okw’obunnanfuusi asobola okubuzaabuza abantu naye tasobola kubuzaabuza Yakuwa. Yesu yagamba nti bannanfuusi bajja ‘kubonerezebwa  nnyo.’ (Mat. 24:51) Kya lwatu nti abaweereza ba Yakuwa tebasaanidde kwoleka kwagala kwa bukuusa. Buli omu ku ffe asaanidde okwebuuza, ‘Okwagala kwe njoleka kwa nnamaddala, oba kwa bunnanfuusi? Njoleka okwagala olw’okubaako bye nneenoonyeza?’ Kati ka tulabe ebintu mwenda bye tusobola okukola okwoleka okwagala ‘okutali kwa bunnanfuusi.’

ENGERI GYE TUYINZA OKWOLEKA OKWAGALA “MU BIKOLWA NE MU MAZIMA”

9. Okwagala okwa nnamaddala kutuleetera kukola ki?

9 Ba musanyufu okuweereza wadde ng’abalala tebakulaba. Tusaanidde okuba abeetegefu okukolera abalala ebirungi “mu kyama,” bwe kiba nga kisoboka. (Soma Matayo 6:1-4.) Ananiya ne Safira ekyo baalemwa okukikola. Olw’okuba baali baagala abalala babalabe, baaleeta ssente zaabwe mu lujjudde nga beefuula abawaddeyo ekingi ennyo, naye baafiirwa obulamu bwabwe olw’okuba baali bakuusa. (Bik. 5:1-10) Naye okwagala okwa nnamaddala kutuleetera okuba abeetegefu okuweereza bakkiriza bannaffe wadde nga tewali atulaba. Ng’ekyokulabirako, ab’oluganda abayambako Akakiiko Akafuzi mu kutegeka emmere ey’eby’omwoyo tebagenda nga bamanyisa abalala emirimu gye bakola oba okugenda nga babuulira abalala ebitabo bye baba bayambyeko mu kuwandiika.

10. Tuyinza tutya okukyoleka nti ffe tusooka mu kuwa abalala ekitiibwa?

10 Mu kuwa abalala ekitiibwa ggwe oba osooka. (Soma Abaruumi 12:10.) Yesu yassaawo ekyokulabirako ekirungi mu kuwa abalala ekitiibwa ng’akola emirimu egyali gitwalibwa okuba egya wansi. (Yok. 13:3-5, 12-15) Kiyinza okutwetaagisa okufuba ennyo okwoleka obwetoowaze obwetaagisa okusobola okuwa abalala ekitiibwa mu ngeri eyo. N’abatume tebaategeererawo makulu g’ekyo Yesu kye yakola okutuusa lwe baamala okufuna omwoyo omutukuvu. (Yok. 13:7) Bwe tuba ab’okuwa abalala ekitiibwa, tetusaanidde kwetwala nti tuli ba kitalo olw’obuyigirize bwaffe, olw’ebintu bye tulina, oba olw’enkizo ze tulina mu kibiina. (Bar. 12:3) Baganda baffe bwe batenderezebwa olw’ekintu kye baba bakoze, mu kifo ky’okubakwatirwa ensaalwa, tusaanidde okusanyukira awamu nabo ne bwe kiba nti twakolera wamu nabo ekintu ekyo, naye ffe ne tutatenderezebwa.

11. Lwaki tusaanidde okusiima abalala mu bwesimbu?

11 Siima abalala mu bwesimbu. Tusaanidde okukozesa buli kakisa ke tufuna okusiima abalala kubanga ekyo ‘kizimba.’ (Bef. 4:29) Naye tulina okuba abeesimbu nga tusiima abalala. Bwe tutakola tutyo, tuyinza okwesanga nga tuwaana omuntu naye nga tasaanidde kuwaanibwa oba nga twewala obuvunaanyizibwa bwaffe obw’okumuwabula. (Nge. 29:5) Bwe tusiima omuntu naye ate ne tudda ebbali ne tumwogerako bubi, buba bunnanfuusi. Omutume Pawulo yeewala obunnanfuusi obw’engeri eyo era yassaawo ekyokulabirako ekirungi mu kwoleka okwagala okwa nnamaddala mu ngeri gye yasiimangamu abalala. Ng’ekyokulabirako, yasiima Abakristaayo b’omu Kkolinso olw’ebintu ebimu ebirungi bye baali bakola. (1 Kol. 11:2) Naye bwe baakola ebintu ebitagwana kutenderezebwa, yabawabula mu ngeri ey’ekisa.—1 Kol. 11:20-22.

Engeri emu gye tulagamu okwagala kwe kubaako kye tuwa baganda baffe abali mu bwetaavu (Laba akatundu 12)

12. Tuyinza tutya okwoleka okwagala okwa nnamaddala bwe kituuka ku kusembeza abagenyi?

12 Sembezanga abagenyi. Yakuwa atukubiriza okuba abagabi. (Soma 1 Yokaana 3:17.) Kyokka ekyo tusaanidde okukikola nga tulina ebiruubirirwa ebirungi, nga tetwenoonyeza byaffe. Tusaanidde okwebuuza: ‘Nsembeza mikwano gyange gyokka, abantu abatutumufu, oba abo be nsuubira okunsasula? Oba nfuba n’okusembeza baganda  bange be simanyi bulungi oba abo abatalina kya kunsasula?’ (Luk. 14:12-14) Ate watya singa Mukristaayo munnange aba mu bwetaavu olw’okulemererwa okukola enteekateeka ennungi oba singa tanneebaza olw’ebirungi bye mba mmukoledde? Mu mbeera ng’eyo, osaanidde okukolera ku bigambo bino: “Musembezeganyenga awatali kwemulugunya.” (1 Peet. 4:9) Bw’okolera ku magezi ago, ojja kufuna essanyu eriva mu kugaba okuviira ddala ku mutima.—Bik. 20:35.

13. (a) Ddi lwe kiyinza okuba ekizibu gye tuli okuyamba abanafu? (b) Biki bye tuyinza okukola okuyamba abanafu?

13 Yamba abanafu. Tusobola okulaga okwagala okwa nnamaddala nga ‘tuyamba abanafu era nga tugumiikiriza bonna.’ (1 Bas. 5:14) Wadde nga bangi ku abo abanafu oluvannyuma banywera mu by’omwoyo, abamu ku bo tuba twetaaga okubagumiikiriza n’okweyongera okubayamba. Kino tuyinza okukikola nga tubasomerayo ekyawandiikibwa ekibazzaamu amaanyi, nga tubuulirako wamu nabo, oba nga tubawuliriza nga baliko kye batugamba. Ate era, mu kifo ky’okudda awo okulowooza nti ono ow’oluganda munafu ate ono munywevu, tusaanidde okukijjukira nti ffenna tulina obunafu era tulina n’ebintu bye tukola obulungi. Omutume Pawulo naye yakiraga nti yalina obunafu. (2 Kol. 12:9, 10) N’olwekyo, ffenna twetaaga bakkiriza bannaffe okutuzzaamu amaanyi.

14. Biki bye tusaanidde okuba abeetegefu okukola okusobola okuba mu mirembe ne bakkiriza bannaffe?

14 Noonya emirembe. Tusaanidde okukola kyonna ekisoboka okuba mu mirembe ne baganda baffe, ne bwe tuba nga tuwulira nti tebatutegedde bulungi oba nti batuyisizza bubi. (Soma Abaruumi 12:17, 18.) Okwetonda kisobola okutereeza embeera, naye tusaanidde okwetonda mu bwesimbu. Ng’ekyokulabirako, mu kifo ky’okugamba obugambi nti, “Nsonyiwa,” kiba kirungi okukyoleka nti tukkiriza ensobi yaffe oboolyawo nga tugamba nti, “Nsonyiwa olw’okwogera ebigambo ebikulumizza.” Kikulu nnyo abafumbo okuba mu mirembe. Omwami n’omukyala tebasaanidde kwefuula ng’abaagalana nga bali mu bantu kyokka ng’ate bwe baba bokka buli omu tanyega munne, bakozesa ebigambo ebirumya, oba balwana.

15. Tuyinza tutya okukiraga nti tusonyiwa abalala mu bwesimbu?

15 Sonyiwa abalala. Bwe tusonyiwa abalala, tulina okubasonyiyira ddala ne twewala okubasibira ekiruyi. Bwe ‘tugumiikirizagana, era buli omu n’azibiikiriza munne mu kwagala, ne tufuba nnyo okukuuma obumu obw’omwoyo mu mirembe egitugatta,’ tusobola okusonyiwa abo ababa batunyiizizza. (Bef. 4:2, 3) Okusobola okusonyiwa abalala mu bwesimbu, tulina okufuga ebirowoozo byaffe tuleme kusigala nga ‘tubasibidde ekiruyi.’ (1 Kol. 13:4, 5) Okusiba ekiruyi, kyonoona enkolagana yaffe ne baganda baffe era ne Yakuwa. (Mat. 6:14, 15) Ate era tusobola okulaga nti tusonyiwa abalala mu bwesimbu nga tusabira abo ababa batunyiizizza.—Luk. 6:27, 28.

16. Tusaanidde kutwala tutya enkizo ze tufuna mu kibiina kya Yakuwa?

 16 Ba mwetegefu okwefiiriza. Bwe tuweebwa enkizo mu kibiina kya Yakuwa, tusaanide okugitwala ng’akakisa ke tuba tufunye okulaga abalala okwagala okwa nnamaddala nga ‘tetunoonya bitugasa ffekka, naye nga tunoonya ebigasa abalala.’ (1 Kol. 10:24) Ng’ekyokulabirako, ku nkuŋŋaana zaffe ennene ab’oluganda abaaniriza abagenyi be basooka okutuuka mu kifo awaba wagenda okuba olukuŋŋaana. Mu kifo ky’okukozesa akakisa ako okwefunira n’okufunira ab’omu maka gaabwe ebifo ebisingayo obulungi, bangi ku baganda baffe abo basalawo okutuula mu bifo oboolyawo bye batandyagadde kutuulamu basobole okutuukiriza obuvunaanyizibwa bwabwe. Mu kukola bwe batyo, baganda baffe abo baba balaga okwagala okutaliimu bukuusa, era baba balaga nti tebeefaako bokka. Oyinza otya okubakoppa?

17. Omukristaayo aba akoze ekibi eky’amaanyi okwagala okwa nnamaddala kumukubiriza kukola ki?

17 Yatula ebibi byo era obireke. Abakristaayo abamu ababa bakoze ebibi eby’amaanyi bagezaako okubikweka olw’okuba baba batya okuswala oba okunakuwaza abalala. (Nge. 28:13) Naye ekyo si kikolwa kya kwagala kubanga kikosa oyo aba akoze ekibi awamu n’abalala. Kisobola okulemesa omwoyo gwa Katonda omutukuvu okwegazaanya mu kibiina era kisobola okutabangula emirembe gy’ekibiina. (Bef. 4:30) Okwagala okwa nnamaddala kuleetera Abakristaayo ababa bakoze ebibi eby’amaanyi okwogerako n’abakadde mu kibiina, abakadde abo basobole okubayamba.—Yak. 5:14, 15.

18. Okwagala okwa nnamaddala kukulu kwenkana wa?

18 Okwagala ye ngeri esingayo obukulu. (1 Kol. 13:13) Kutwawulawo ng’abagoberezi ba Kristo ab’amazima era bwe tukwoleka kiraga nti tukoppa Yakuwa ensibuko y’okwagala. (Bef. 5:1, 2) Pawulo yawandiika nti: ‘Bwe mba sirina kwagala, mba sirina kye ngasa.’ (1 Kol. 13:2) N’olwekyo, ka tweyongere okulaga okwagala si “mu bigambo” byokka, wabula ne “mu bikolwa ne mu mazima.”